Шымкентте орташа айлық – 118 мың теңге

Пятница, 21 Сентябрь 2018 04:26

Шымкентте жалақы мөлшері бір жылда 6,2%-ға өсті. Биыл қызметкерлерге есептелген орташа айлық атаулы жалақы 118043 теңгені құрап отыр. Түркістан облысының статистика департаментінің мәліметінше, осы тоқсанда нақты жалақы индексі – 100,2%. Еңбек нарығында Жұмыспен қамту орталығына жұмыссыздар ретінде тіркелгендер саны 2018 жылғы шілденің соңына 5,2 мың адамды құраған. Ал шаһардағы халық саны осы кезеңдегі деректерге сәйкес, 1006 мың адамға тең.

1515241467 zh

– Шымкент қаласы бойынша 2018 жылғы қаңтар-маусымда халықтың табиғи өсуінің абсолюттік көрсеткіші 10,3 мың адамды құрады (2017 жылғы қаңтар-маусым деңгейіне 102,6%), осы кезеңде 12,5 мың (102,1%) – туу, 2,2 мың (99,5%) – өлім оқиғасы тіркелді,-дейді Статистикалық ақпараттарды пайдаланушылармен жұмыс басқармасының басшысы Гүлнара Күнтуғанова. Ал қаладағы көші-қон мәселесіне тоқталсам, қаңтар-маусымда 55799 адам келсе, (облыс ішіндегі көші-қонды есепке алмағанда), 12306 адам шырайлы қаладан басқа өңірлерге кеткен, көші-қон ағыны бойынша абсолюттік ауытқу айырымы 43493 адамды (оң) құрады. Еңбек нарығы және еңбекақы төлеуде өзгерістер бар. II тоқсанда Шымкент қаласында жұмыссыздар саны, бағалау бойынша, 21,6 мың адам. Жұмыссыздық деңгейі жұмыс күшіне 5,2% құрады, – дейді Г. Күнтуғанова.
Сандарды сөйлеткен сала маманның айтуынша, азық-түлік тауарларына баға 1,2% төмендесе, ал басқа тауарлар – 0,3%, халыққа ақылы қызмет көрсету – 1,2% көтерілген. Ұлттық эконмикада өсім байқалады. Қаңтар-шілдеде негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 378616,8 млн. теңге болып, 2017 жылғы қаңтар-шілдеге қарағанда 2,9 есеге өскен. 1 тамыздағы жағдай бойынша Шымкент қаласында 22359 шаруашылық жүргізуші субъект (заңды тұлға) тіркелді, олардың 12970-ы жұмыс істеп тұр. Тіркелген заңды тұлғалар ішінде шағын заңды тұлғалар саны (100 адамға дейін) – 21943, орта заңды тұлғалар (101 ден 250 адамға дейін) – 303, ірі заңды тұлғалар (250 адамнан жоғары) – 113, оның ішінде жұмыс істейтіндер– 12568, 293 және 109 бірлік.
Ал мегаполистегі бөлшек сауда көлемі 173595,7 млн. теңгені немесе 2017 жылғы қаңтар-шілде деңгейі 106,5% қөрсетсе, көтерме сауда көлемі 352453 млн. теңгені немесе 112,3%.
Экономикалық нақты секторлар бойынша қаңтар-шілдеде өнеркәсіп өндірісінің көлемі қолданыстағы бағаларда 250873 млн. теңгені құрады, бұл 2017 жылғы қаңтар-шілдеден 2,1% өсімді көрсетеді. Өңдеу өнеркәсібінде өндіріс – 1,3%, электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны баптауда – 8,3%, сумен жабдықтау; кәріз жүйесі, қалдықтардың жиналуын және таралуын бақылауда – 51,1% артса, ал кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазуда өндіріс көлемі – 29% кеміген. Ауыл, орман және балық шаруашылығы жалпы өнімдерінің (қызметтерінің) көлемі 14024,5 млн. теңгені құрап, 2017 жылғы қаңтар-шілдеге қарағанда 11,2%-ға ұлғайып отыр.
«Көлік» (көлік және қоймалау) саласы бойынша нақты көлем индексі 119,4%-ды көрсетеді. Соңғы жеті айлық көрсеткіш бойынша жүк айналымының көлемі 2681,9 млн. ткм (коммерциялық жүк тасымалдаумен айналысатын жеке кәсіпкерлердің жүк айналымы көлемінің бағалауы есебімен) немесе 2017 жылғы қаңтар-шілде деңгейі 100,3% құрады. Жолаушылар айналымының көлемі 9879,4 млн. жкм құрап, 15,1% артқан.
Сондай-ақ, биыл шаһарда 242,1 мың шаршы метр тұрғын үй іске қосылған. Бұл 2017 жылғы қаңтар-шілдемен салыстырғанда 30,7% көп. Соңғы деректерге сәйкес, жұмыс істеп тұрған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны –58280 бірлікті немесе 2017 жылдың тиісті кезеңіне 105,2% құрап отыр.

Шымқала кеші көңілді

Среда, 19 Сентябрь 2018 05:33

Жастардың бос уақытын тиімді пайдалану үшін шаһарда бірнше жобалар жүзеге асырылуда. Оның бірі студент жастардың сүйікті орнына айналып үлгерген орталықта өтеді. Қалада демалыс күндері бой жазып, көңіл сергітетін орталар қалыптастып жатқаны көңіл қуантады.

13

Жастардың бүгінгі таңдағы өміріне қатысты ең өзекті мәселе – бос уақытты дұрыс пайдалана білу. Бос уақытты тиімді өткізуде салауатты өмір салтын ұстану - тұлғаны қалыптастырудың басты қағидалық принциптерінің бірі. Жастардың қолы қалт еткенде уақыттарының қызықты өтуі - өнер үйренуге, шығармашылық мазмұндағы ізденіске, дене тәрбиесін жетілдіруге бағытталады. Сонымен қатар, ол денені жетілдіруге ғана емес, рухани баюға да мұрындық болатыны әмбеге аян. Бұл орайда, Шымқалада орын тепкен жастар ресурстық орталығындағы оңды істерге тоқталғанды жөн санадық.
– Жазғы демалыс басталғаннан-ақ бізде ашық аспан астында бірнеше демалу шараларын қолға алдық. Апта соңы орталыққа атбасын бұратын жастар қатары арта түседі. Бұл күндері кинокөрсетілім, караоке-думан, үстел теннисінен ойындар өтеді,-дейді «Талантты жастар қолдау» бөлімінің маманы Қ.Боранбай.
Қажығали Жұмадиллаұлының айтуынша, орталықта дарынды жастардың бос уақытын тиімді өткізуге арналған ресурсттар тегін ұйымдастырылады. Орталық қызметкерлері бұл жолы сенбілікте үстел теннисшілерінің арасында ашық турнирін өткізген.
– Жастарға үстел теннисінен ашық турнир болатыны әлеуметтік желілер арқылы хабарланып, 40-қа жуық жас қатысуға өтініш білдірді. Қуантарлығы – аталған турнир кәсіпкерлер тарапынан қолдау тауып, сайыс жеңімпаздарына сыйлықтар үлестірілді. Ойын нәтижесі бойынша Әсет Қадырқұл топты жарса, Ролан Қибатов есімді жас екінші орыннан көрінді.
Нұрлан Досов үштікті қорытындылады. Бұл турнир ай сайын ұйымдастырылып тұрады,- дейді орталық қызметкері.
Ал мұнан бөлек, Шымкент жастарының ұйымдастыруымен өтіп жүрген шараның бірі әрі бірегейі «Домбыра кеші». Аталған басқосуда өнерлі жастар шаһар саябақтарына жиналып, ән шырқауды әдетке айналдырып келеді. Соңғы жиын «Нұрсәт» шағын ауданындағы әкімшілік іскерлік орталығының алаңында өтіп, патриоттық әндер кеші ретінде көптің жадында қалды.

Жастар арасында зорлық-зомбылық және өзіне-өзі қол жұмсау көрсеткіші биыл 30-ға артқан. Қоғамның түйіткілді мәселесіне айналып отырған ғасыр дертімен күресте білім беру ұйымдарындағы психолог-мамандарының иықтарына артылар жүк те аса ауыр. Осыны ескерген облыстық жастар ресурстық орталығының мамандары өңірдегі 500-ге жуық педагог-психологтың басын қосып, біліктілігін арттыру курсын ұйымдастыруда.

KPBX0314-1024x768

Биыл сегіз айда 230-ға жуық жастың өзіне-өзі қол жұмсау дерегі тіркелген. Оның ішінде 157 жас суицидке оқталса, 72 әрекет қайғылы жағдаймен аяқталған. Үлкен өмірге қадам баспай жатып, қыршынынан қиылғандардың неге ондай қадамға баратынын облыстық жастар ресурстық орталығының басшысы Береке Дүйсебеков өңірдегі сала мамандарымен бас қоса отырып зерттегенін айтты.
- Алғашқы зерттеу жұмыстары былтыр Қаратау ауданына қарасты қалаға енді қосылған елдімекендердің тұрғындарына жүргізуден басталды. Бұл пилоттық жоба аясында тұрмыс жағдайы төмен және ауыр-мінез құлықты балаларды бақылауда ұстадық. Назарымыз ауған жастардың көбінің отбасындағы жағдай балаларға кері әсерін тигізіп, психологиялық тұрғыдан келеңсіз жағдайларға алып келетініне көз жеткіздік. Ондай жанұялардың көбінде әкесі ішімдікке салынған немесе бұрын сотты болғаны анықталды. Міне, бірінші «тәрбие тал бесіктен басталады» дегендей, отбасылардың әлеуметтік жағдайын зерттеуден бастадық. Ал биыл өңірдегі барлық білім беру ұйымдарындағы психологтармен кездесіп, мектептерді араладық. Мұнда біз жан басына шаққанда психолог мамандарға балалар санының артық келетінін, олардың арнайы бөлмелері мен құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілмегеніне көз жеткіздік. Біліктілігіне тоқталсақ, кейбір мұғалімдер сырттай оқыған болып шықты. Бұл мәселені шешуде бүгінгі заманауи әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы мұғалімдердің біліктілігін арттыру курстарын өткізуді қолға алдық,-дейді Береке Талғатұлы.
Өңірдегі 500-ге жуық мұғалім «Energy» республикалық педагогикалық-психологиялық дамыту мен «ReFrame» тұлғалық дамыту орталықтары өткізген бес күндік біліктілігін арттыру курсына қатысқан. Ал оқыту бағдарламасын Алматы қаласының «Жан шуағы» психологиялық орталығының директоры, ҚМҚПУ-нің «Теориялық және практикалық психология» кафедрасының профессоры, PhD докторы – Күлмаш Елшібаева, тәжірбиелі психолог Айнұр Батырбекова, Гульмира Шалғынбаева мен Гулжан Вероцкая жүргізуде.
- Біздің болжам бойынша осы курстың нәтижесі арқылы өңірдегі суицид пен зорлық-зомбылық дерегін екі есеге төмендетуге немесе ең төменгі көрсеткіште ұстауға бағытталған. Оқыту бағдарламасы бойынша қатысушы педагог-психологтар «Психология ғылымының бағыттары. Психодиагностика. Жеке консультация жүргізу тәсілі мен методикасы. Баланы жан жақты зерттеу. Қазақстандық баланың типологиясы. Ата аналармен жүргізілетін жұмыс форматы мен әдістері. Калибрлеу. Нейро-ленгвистикалық бағдарламалау. Ыңғайлану. Көзқарас, сөз, эмоциялар, стереотиптер мен ойлау стратегиясы. Түзету. Психикалық дамуға бағытталған әдістерді қолдану» тақырыптарында кеңінен теориялық және практикалық бағытта біліктіліктерін ұштастыра алды. Жоба 5 кезең бойынша жүзеге асуда. Алғашқы кезеңінде зерделеу жұмыстары жүргізілген соң, бағдарламалары мен методикалық әдістері нақтыланды. Оқыту курстары – аталған жобаның үшінші кезеңі. Мамандар ендігі практикалық кезеңге өтеді. Алдағы бір айда мұғалімдер алған білімдерін тәжірибе жүзінде тексереді. Оның нәтижесі облыс көлемінде алғаш рет ұйымдастырылатын барлық қатысушыларға арналған форумда, яғни жобаның соңғы кезеңінде талқыланады. Мұғалімдерге күнделікті жұмыстарына пайдаланатын бейнероликтер мен өзіміз құрастырған арнайы нұсқаулық құралдар берілді,-дейді Гүлжан Ералықызы.
Сала мамандарының сөзінше, аталған жоба аясында елді дүрліктірген оқиғаның бірі зорлық-зомбылық та назардан тыс қалмайды. Бұл ретте психологтар мектептегі тәртібі нашар сынып оқушыларын жеке қадағалауға алып, оқу жылында бақылауда ұстайтынын айтты. Осылайша мемлекеттік мекеме қызметкерлері мен білім беру ұйымдарының мамандары бірге өңірдегі жастар суициді мәселесін шешуге біркісідей кірісуде. Ал бұл жоба оң нәтижесін беріп жатса, келешекте психолог-мамандарын жыл сайын біліктілігін осындай оқутыдан өткіземіз, дейді жастар ресурстық орталығының мамандары.

Коворкинг-орталығында бас қосты

Пятница, 14 Сентябрь 2018 04:28

Шымкенттік «Жас Отан» жастар қанатының мүшелері аталған республикалық ұйым төрағасы Данияр Сүндетбаевпен жүздесті. Үшінші мегаполиске табан тіреген ол жақында «Отырар» өңірлік әмбебап ғылыми кітапханасында ашылған коворкинг-орталықта жастармен еркін форматта кездесу өткізді.

жас отан

Таяуда «Нұр Отан» партия Төрағасының бірінші орынбасары Мәулен Әшімбаев еліміздің үшінші мегаполисіне арнайы келіп, шаһар басшысы Ғабидолла Әбдірахымовпен бірге «Отырар» өңірлік әмбебап ғылыми кітапханасында ашылған коворкинг-орталығында болған еді. Cонда Мәулен Сағатханұлы«Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасының негізгі бағыттарының бірі - халықтың білімге деген құштарлығын арттыру» деген болатын. Осыған орай «Нұр Отан» партиясы еліміздегі кітапханалардың қызметін жаңғыртып, оларды жаңа заманға сай коворкинг-орталық ретінде қайта құру жобасын қолға алды. Себебі, кітапханалар тек кітап оқитын орын емес, түрлі семинарлар, тренингтер, дәрістер өтетін, жастар жиі бас қосатын нағыз білім орталығы болуы тиіс. Сондықтан осындай орталықтарды мазмұнды, мәнді дүниелермен толтыруымыз керек. Жобаның негізгі мағынасы да осы, яғни дәстүрлі кітапханаларға жастарды тартып, олардың кітап оқуына, сапалы білім алуына жағдай жасау екенін тілге тиек еткен-ді. Осыны қаперінде сақтай білген шымкенттік жастар мен «Жас Отан» жастар қанатының төрағасы орталықта еліміздің бүгіні мен болашағы жөнінде сұхбат құрды. «Қазір ғаламтор дәуірі. Дегенмен сіздер кітап оқудан алшақтап кетпеулеріңіз керек. Кітап - білім көзі, өмірдегі айнымас ақылшыларыңыз»,-деді саяси ұйым өкілі.
Сонымен бірге кездесуде жастар алда атқарылар мақсат-міндеттерін тағы бір пысықтап алды. Кездесу соңында студенттер өзара ой бөлісіп, пікір алмасты. Елордадан жеткен қонаққа гитара ұсынып, қолқа салған жастар бірге ән салып, көтеріңкі-көңілде тарқасты.

Цирк – сахналық-эстрадалық өнер саласы. Ат құлағында ойнап өнер көрсету, айтар ойды ыммен білдіріп, түрлі дене қимылдарымен жұртты күлдіру шеберлікті талап ететіні сөзсіз. Жануарлардың тілін тауып, оларды ойната білу де жауапкершілікті жүктейді. Ал сол қойылымдардың сәтті шығуы – әртістердің киген киімі мен қимыл-қозғалысына сай есеппен әрленген әуенге де байланысты. «Оңтүстік цирк» ұжымында өнерпаз әріптестерін сахналық образын даярлайтын арнайы мамандармен сұқбаттасқан болатынбыз.

DSC 0244

Қазақстанда бұрын-соңды болмаған эксклюзивті қойылымға дайындық жүріп жатыр,-деп бастады әңгімесін тігін цехы және дизайн бөлімінің меңгерушісі Сапар Исақов. – «Оңтүстік цирк» ұжымы батыл қадам жасап, алдағы қойылымды ерекше етіп өткізуді жөн санадық. Әрине, оны қазір ешкімге айтуға болмайды. Сізге сол құпияның шетін қайырайын, тігіншілер алдағы қойылымға әзірлікті бастап жіберді. Біздің бөлім цирктегі қойылым алаңы дизайны мен әртістер һәм жануарлардың сахналық костюмдеріне жауапты. Екі тігінші мен киім дизайнері әртістердің образына сай костюмдерін жасап шықса, дизайн бөлімінде фотограф, суретшіден құралған тағы бір топ маман құттықтаулар мен хабарландыруларды әзірлейді. Осындай ауызбіршілікте тындырымды тірлік атқарудамыз,-дейді Сапар Әмірханұлы.
Өзін нағыз шығармашыл ортада сезіне білген ол цирктегі жұмысын мақтан тұтатынын, құрылғанына 10 жыл толмаған ұжым жетістіктерінің көп екенін айтты. Үздік жобаларымен ерекшеленіп, тұрақты көрерменін қалыптастырған сарайдың жұмысы бағдарлы, бағдарламасы әркез жаңашыл.
- Циркте көбіне көрермен тек сахнадағы дайын қойылымды көріп, ал балғындар мәз-мейрам болып қайтады. Көпшіліктің көңілінен шығатын жұмысқа жұмыла кіріскен біршама мамандардың еңбегі бар екенін айтып өтейін. Бұл ретте киім мен музыка ерекше маңызға ие. Ал әртістерге арнайы тігілген киімдер қарапайым тұрмыстағы немесе басқа өнер иелерінің сахналық костюмдерінен бөлек. Матасынан бастап пішілген формасына дейін жоспарланып дайындалады. Ол үшін тігіншілер мен дизайнерлер біраз тер төгеді. Цирк ұжымында жұмыс жасаудағы бір ерекшелік мұнда мені нағыз шығармашыл жандар қоршаған. Орекстр мен әртістер, акробатшылар, клоундармен бірге жұмыс істеудің өзі бір бақыт. Сонау 60 жылдық тарихы бар Қазақ ұлттық циркі және құрылғанына бірнеше жыл толған
Астана цирктерімен салыстырғанда, енді ғана танылып келе жатқан біздің ұжымның да ауыз толтырып айтар жетістіктері көбеюде. Осы орайда, ұжымның абыройын асқақтатып, шаһарымыздың атын шығаруда әр қайсымыздың қосқан үлесіміз бар деп ойлаймын, - деп сөзін қорытындалады цирк қызметкері.
Цирк ашылған уақыттан бері өнер ордасының тазалығына жауапты болып, кейіннен әртістердің киімін тігуді қолға алған Манат Омбаева да өз ісінің шебері атанған.
- Бұл өнердің ерекшелігі сахнаға шыққан әртістердің киімдері көздің жауын алып тұруы қажет. Бұл тұста көзі қырағы көрерменнің көңілінен шығар дүниені дайындау үшін біраз еңбектенеміз. Ізденеміз. Жаңа қойылымның сценарийі бекітілгеннен бастап, дизайнермен киімнің қалай болатынын ақылдасамыз. Әртістер мен жануарлардың секірген, жүгіргеніне қарай лайықтап костюмдерді тігеміз. Жылына екі қойылым болса, 10 күнде 20-30-ға дейін сахналық киімдерді дайындаймыз. Тіпті, осында түнде қалып тігін тіккен кездеріміз болған. Сол жұмыстарымызды әріптестеріміздің үстінен көргенде, шаршаған кездерді ұмытып кетеміз. Жақында өздеріңізге белгілі 3 акробатшымыз халықаралық фестивальде алтын жүлде жеңіп келді. Біз сол жігіттерге барлық костюмдерін өз қолымызбен дайындап, киігізіп жібердік. Олар қиын трюктер арқылы өнер көрсететіндіктен, кейде матасы жыртылып кетуі мүмкін. Созылмалы материалдан өздеріне құйып қойғандай киім тігіп бергеніміз бар. Өнерпаз арқылы көрермен қуанышын көру – біздің еңбегіміздің жанғаны. Біз тек әртістермен ғана емес, цирктегі күшіктер мен аюларға да керекті костюмдерін тігіп, жан-жануарлармен де жұмыс істейміз. Аюларды құшақтап, олардың өлшемін алатын кездеріміз болады, - дейді Манат Мейірбайқызы.
Ал Қызманат Хамза цирктегі тігін цехы және дизайн бөлімінің киім-дизайнері. Жұмысқа орналасқанына енді бір жыл болған жас маман әртістердің киім үлгісін сызады. – Кейде сызып алып, ал тігетін кезде басқаша киім үлгілері пайда болатын жағдайлар жиі кездеседі. Ол өнерпаздардың қозғалысына байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Цирк әртісі өзін біз тіккен киімде сергек, еркін сезінуі қажет. Қойылым барысында киімді ойлауға жеткізбеуіміз керек. Кейде жыртқыштармен шығатын өнерпаздарымыз болады. Оларға да үйлесімді әрі ыңғайлы киімдер тігіледі. Тігілген дүниелерді шабыттанып жасаймыз. Көз майын тауысып, еңбекпен келетін костюмдер де болады. Ұжымда әркім өзіне жүктелген міндетті жауапкершілікпен атқарса, жетістік жолы жеңілдейді,-дейді киім-дизайнері.
Құрылғанына 7 жылға жуықтаған өнер ордасында бүгінде 200-ге жуық қызметкер бар. Оның 44-і әртіс болса, Жарылқасын Байқараев сынды білікті музыкант та қазақ циркінің даму жолында ерең еңбек етіп келеді.
- Еңбек жолын осы өнер ордасында оператор қызметінен бастадым. Алты жылдан бері дыбыс жазу студиясындамын. Жұмысым – цирк қойылымындағы музыкалық, көркемдік дыбыстарын әрлеу. «Алақай, балайқай!», Жазғы маусымдағы балалардың демалысында қойылатын нөмірлер мен жаңа жылдық қойылымдарға, әртістердің гатсрольдік сапарлары мен фестивальдерге арналған нөмірлерінің әуенін дайындаймын. Бұл жерде айтып өтетіні, музыка сол қойылымның дәмдеуіш қоспасы іспетті. Оның әсері көрерменге жетпесе, әртіс оған ілесе алмай, ойлаған сахналық нөмір сәтті шықпай қалуы мүмкін. Кейде қойылым бес-он минутқа созылады. Режиссермен бірге әуені дайындалады. Ол қойылым әбден пісіп жетілгенше көркемдік, сүйемелдеуші дыбыстар өзгере береді. Бұл жерде әрбір секундтың өзі үлкен рөл ойнайды. Ал жан-жануарлардың да құлағы үйренген әуендер таңдалады. Қойылымда егер әуен ауысып кететін жағдай орын алса, өнерпаздың айтқанын түсінбей қалу да ғажап емес. Сондықтан әуенге аса мән беріледі,-дейді Жарылқасын Әбдімажитұлы.
Ал «Тәуелсіздіктің 20 жылдығына – 20 жоба» аясында ашылған таңғажайып өнер орталығы осыған дейін Шымқала тұрғындарына сондай-ақ, кішкентай бүлдіршіндерге көтеріңкі көңіл-күй сыйлап келеді. Айта кетейік, цирк өнерпаздарының жеткен жетістіктері де аз емес. Халықаралық «Шабыт», «Азия жаңғырығы» сынды байқауларында жүлделі орындарды иемденген. Қазіргі таңда цирк әртістерінің көпшілігі шет елдерде тәжірибе алмасып жүр. Қазақстанда 3 цирк болса, соның ішіндегі ең жас әрі ең тәжірибелі «Оңтүстік цирк» ұжымы. Ал кәсіпорын басшысы Арман Әлиев дарынымен дараланып, сегіз қырлы бір сырлы азамат екенін дәлелдеп жүр. Ол келер жылы жарыққа шығатын қаисетті топырақ Түркістанда түсіріліп жатқан тарихи фильмде батырдың рөлін сомдайды. «Оңтүстік цитрк» үшінші мегаполистегі өнер сүйер қауымды жақында жағымды жаңалықтарымен қуантпақ.

Күздің алғашқы айы базарларда диқандар өнімдерін өткізіп, жұрт қыстың қамына кірісетін нағыз сауданың қызған шағы. Қызанақ пен қиярды тұздықтайтын кезең де дәл осы уақыт. Көбіне үй жағдайында консервіленген өнімдерді қолданылуынан пайда болатын ауруды бірі естісе, бірі біле бермейтіні анық. Қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің мамандары үй жағдайында дақылды өнімдерді консервілеуде уланудың алдын алуға шақыруда.

555

– Ботулизм (Botulismus) «Clostridium botuilinum» таяқшасының 7 серотиптері табиғатта ең күшті у шығарып, улануды туындататын, сапронозды, адамнан адамға жұқпайтын ауыр өтетін тосикозды ауру, – дейді Қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің жетекші маманы Ш.Кокебаева. – Ботулизм қоздырғышы сыртқы ортаның физикалық және химиялық факторларына аса төзімді. Аталған ауру көбіне үй жағдайында консервіленген өнімдерді қолданылуынан болады. Ботулизм қоздырғышы адам ағзасына түскен соң әлсіздік, бастың айналуы, ауыздың құрғауы, температура бірқалыпты күйінде қалуы мүмкін немесе 36,90С-37,20С дейін көтеріледі. Кейде лоқсу, құсу, үлкен дәретке жиі шығуға немесе іштің қатуы байқалады. Бірнеше сағаттан соң, кейде 1-2 күннен кейін ботулизм уы көзге әсер етеді, заттар қосарланып көрінеді, оқуға мүмкіндік болмайды, көздің қарашығы үлкейіп кетеді, көз қабағы түседі, жұтыну қиындайды, жүргенде теңселіс пайда болады. Беттің әжімдері кетіп, маска кигендей кейіпке түседі. Тыныс алу бұзылып, кейде тіпті тұншығып өлуі де ұшырасады. Аурушаңдықтың емі науқасты міндетті түрде ауруханаға жатқызу және арнайы ботулизмге қарсы сары суды енгізумен емделеді.

«Ботулизмнен» 31 адам зардап шеккен

«Өнімдерді консервілеудің режимін сақтау, сірке суы немесе лимон қышқылын міндетті түрде пайдалану керек. Үйде әзірленген консервілерді, окорокты т.б. пайдалану алдында 15-20 минуттай қайнату қажет. Қақпағы көтерілген, түсі бұзылып иісі шыққан банкілерді жедел түрде жою керек, тіпті дәмін де татуға болмайды. Үй жағдайында консервіленген салаттар, саңырауқұлақ, қияр, қақталған балық, окорокты т.б. базардағы және көшелердегі сатып жүрген белгісіз адамдардың қолынан сатып алуға болмайды. Аурудың белгісі пайда болған жағдайда өнім қалдықтарын тастамай зертханалық бақылау үшін сақтаңыздар».
Міне, бұл кеңестер аты жаман дерттің алдын алуда үлкен септігін тигізеді, – дейді сала мамандары.
Айта кетейік, өңірде биыл «Ботулизм» ауруымен 17 жағдай тіркеліп, 31 адам зардап шеккен. Барлық тіркелген ботулизм ауруы үй жағдайында консервіленген өнімдерді қолданылуынан болған. Осы аурудың алдын алу және Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің «Санитариялық-эпидемияға қарсы және санитариялық-профилактикалық іс-шараларды жүргізу туралы» 2016 жылғы 28 желтоқсандағы №5 қаулысына сәйкес барлық аудандық, қалалық қоғамдық денсаулық сақтау басқармалары жергілікті білім басқармасымен, емдеу профилактикалық мекемелерімен бірлескен іс-шаралар жоспарын түзген. Жоспарға сәйкес, ботулизм және тамақтан улану ауруларының алдын алу бойынша санитарлық ағарту жұмыстары жүргізілуде, дейді сала мамандары.

#Baskazhol бокс клубы ашылды

Среда, 12 Сентябрь 2018 05:00

Шымшаһар воркаутшылары жаңа бокс клубын ашты. #Baskazhol спорт клубының салтанатты рәсімі танымал спортшылардың қатысуымен өтті.

46

Қаламызға белгілі жас, спорт шебері Александр Водолацкийдің бастамасымен #Baskazhol воркаутшылар қозғалысының екінші клубы өз жұмысын бастады. Кәсіби боксшылар даярлайтын орында шымкенттіктер муай-тай, фитнес боксын меңгеріп, жаттықтырушылармен бірге кәсіби түрде воркаут, кроссфит спортымен шұғылданады.
Бұл күні белгілі спортшылар Арман Оспанов, Біржан Жақыповтар жаңа клубтың ашылуымен құттықтаса, Шымкент қаласы бойынша отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқармасы басшысының міндетін атқарушы Жандос Қалтаев жас өрендерге сәттілік тіледі.
-Елбасының бұқаралық спортқа көңіл бөлінсін деген тапсырмасын өз қаражатымен жүзеге асырып жүрген жас спортшыларға алғыс айтамыз. Жігіттер жаңадан клуб ашып қана қоймай, бұрынынан осы салаға еңбегі сіңіп жүрген, біраз жастардың баптаушысы болған жаттықтырушы Серік Ақашев, кейінгі толқыннан белгілі спортшылардан Арман Оспанов, Біржан Жақыповтарды жиынға шақырып отыр. Яғни, осындай өнегелі ісінен-ақ жаңа орында жаттығатын шәкірттер ағалар жолын қуып, чемпион атанар деген ойдамыз. Ал басқарма тарапынан алдағы уақытта аз қамтылған отбасылар, жетім тұл жетімдерге осындай клубтарға тегін жолдама беріп, әлеуметтік жобалар құрмақпыз. Жастар тек жаттығумен шектелмейді, жолдастық кездесулер мен тәжірибе бөлісуге арналған жиындар да ұйымдастыруға әзірміз, – деді Жандос Төлембекұлы.
Салтанатты жиын барысында шәкірттер белгілі спорт шеберлерінің алдында өнер көрсетсе, қонақ спортшылар шеберлік сағатын өткізді.

Жастар ұйымдары мен қоғамдық бірлестіктер мемлекеттік мекемелермен етене жұмыс жасамақ. Осы мақсатта Шымкент қаласы отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқарамасының қызметкерлері шаһарда белсенділік танытып, жастарға қолдау білдіріп жүрген бірлестіктердің жетекшілерімен бейресми кездесу ұйымдастырды.

41

Галстуксіз жиын жастарға жанашырлық танытып келе жатқан 20-ға жуық қоғамдық бірлестік өкілдерінің қатысуымен өтті. Оның ішінде, мүмкіндігі шектеулі жандар, кәсіпкерлер, әйелдермен жұмыс жасайтын қауымдастықтың төрағалары және жаңадан қоғамдық бірлестік құруға ниетті бастамашыл топтар, белсенді азаматтар болды. Кездесуді жаңадан құрылған Шымкент қаласы отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқарамасы басшысының міндетін атқарушы Жандос Қалтаев жүргізіп отырды.
– Басқарма енді құрылып жатыр. Мамандар саны басшымен қосқанда 11 адам. Әкімшілік, отбасы және жастар бағытындағы, жастармен жұмыс жасау бөлімдері бар. Осы жиында көптеген ұсыныстар айтылды. Олар бір жүйеге келгенде нақты қай мәселелердің шешімін табатынын хабарлаймыз. Қоғамдық бірлестіктер бос ғимараттар мен қаржылай қолдау көрсетуімізді сұранып отыр. Алғаш рет ұйымдастырылып отырған басқосуда алдымен аталған ұйым белсенділермен танысып алуды жөн көрдік. Осындай жанашыр жандардың болғаны бізді қуантады. Біз осы азаматтарды бірлесе жұмыс жасауға шақырып отырмыз, – дейді Жандос Төлембекұлы.
Басқарма басшысының айтуынша, бүгінде мүмкіндігі шектеулі жастардың ата-аналарын жұмыспен қамту мәселесі өзекті болып тұр. Шымкентте 14 пен 29 жас аралығындағы 240 мыңға жуық жас тұрғын болса, оның тең жартысы студенттерді құрайды. Қаладағы 10 жоғары, 38 арнаулы оқу орыны мен 2 балалар үйі, жастар оңалту және жастар ресурстық орталықтары Шымкент қаласы отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқарамасына қарасты. Жандос Төлембекұлы алдағы уақытта шаһар жастарын өміршең бастамалармен жұмыс жасауға шақырды. Сондай-ақ, ол қаланың кез-келген жас тұрғының мәселесін тыңдауға әзір екенін айтты.
– Шырайлы шаһар жастарының әлеуеті өте зор. Олардың бәрі де айтары бар азаматтар. Қолдарынан көп іс келетін еңбекқор жандар. Біз осындай замандастарымызбен қаланың мегаполис екенін шын мәнінде дәлелдей аламыз. Қала халқының дамуына бағытталған жобаларымыз тікелей жастардың қатысуымен жүзеге асады. Ал, бұл іске жаңадан құрылған бақарма қызметкерлерімен қатар бүгінгі жиынға қатысып отырған қоғамдық ұйымдардың жетекшілері бір кісідей кірісіп отыр, – деді Жандос Қалтаев.

Страница 1 из 8