Өңіріміздегі мемлекеттік қызметте 400-ге жуық бос орын бар. Бұл туралы бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдар бойынша ұйымдастырылған жәрмеңкеде белгілі болды.

011

ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің ОҚО бойынша департаменті мен облыстық әкімдіктің ұйымдастыруымен «Көрме» орталығында өткен жәрмеңкеге биыл аймақтан 60-қа жуық мемлекеттік орган қатысты.
– Жәрмеңкенің мақсаты – облыстың жергілікті және аумақтық атқарушы органдарындағы бос мемлекеттік лауазымдарға орналасу тәртібін түсіндіру. Сондықтан жоғары оқу орындарын бітірген жас мамандарды, жұмыссызд қатарында тұрған азаматтарды көптеп шақырдық. Өйткені, ең төменгі лауазымдарға еңбек өтілі қажет емес, тек дипломы болса болғаны, – деді ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің ОҚО бойынша департаменті басшысы Әли Көмекбаев.
Департамент басшысы бүгінгі таңда мемлекеттік қызметкерлердің беделін арттыруда бірқатар жұмыс атқарылып жатқанын айтты. Нақты айтқанда мемлекеттік қызметкерлерге жалақы төлеудің жаңа пилоттық жүйесі қосылып, сынақ Оңтүстік Қазақстан, Маңғыстау облыстары мен әділет министрлігі, мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінде басталған.
Бұл жолғы жәрмеңкеге қатысушыларға Шымкент қаласы әкімінің аппаратындағы, Әл-Фараби ауданы әкіміндегі және мәдениет және тілдерді дамыту бөліміндегі бос жұмыс орындары ұсынылды. Айта Іс-шараға қатысушылардың арасында жастардың қарасы көп болды. Жас түлектер өз мамандықтары бойынша облыс-қала әкімдіктері, басқарма, департаменттердің өкілдерінен қажетті кеңестер алды.
Еске салсақ, облыста қазір 575 мемлекеттік органда 8769 мемлекеттік лауазым бар, онда 8500-ге жуық маман қызмет атқарады.

Марат Үсенов – өңіріміздің денсаулық сақтау саласында тәжірибесі мол, жаңашыл мамандардың бірі. Әріптестері дәрігерді білікті травматолог деп бағаласа, халық арасында «қолы жеңіл хирург» деген пікірлер жиі айтылады.

DSC 6860

Бүгінде Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасының травматология бөлімшесінің меңгерушісі, травматолог-хирург болып жұмыс істейтін дәрігермен әңгімелесудің сәті түсті.
Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасының травматология бөлімшесінің дәрігерлері жылына 1,5 мыңға жуық науқасқа ота жасайды. Мұнда отаның көбісі шұғыл жасалады. Ойлануға, кеңесуге уақыт мұрша бермейді. Өйткені, жанымен арпалысып жатқан науқастың өмірін сақтап қалуда әр секунд қымбат. Тәукелге барып, жылдам шешім қабылдау – үлкен жауапкершілікті жүктейді. Дәрігердің отадан аман шыққан науқас аяқтан тұрып, сауығып кеткенше жанын шүберекке түйіп жүретіні тағы бар.
– Хирургия медицинадағы күрделі саланың бірі. Қарапайым сөзбен айтқанда майдан шебінің алдыңғы қатарында жүретін жауынгер секілдісің. Біздің аурухана жедел медициналық жәрдем көрсететіндіктен, мамандар тәулік бойы үзіліссіз, кейде демалыссыз жұмыс істейтін күндері болады. Сондықтан бұл салаға шыдас беріп, ғұмырын арнау дәрігер үшін ерлікпен пара-пар іс дер едім, - дейді Марат Балтөреұлы.
Хирург еңбек жолын Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасында бастаған. Алматы медициналық университетінде оқып жүріп, интернатурадан өтуде осы аурухананы таңдайды. Оның өз ісіне ептілігін байқаған сол кездегі травматология бөлім меңгерушісі Бекниязов жарты жыл өтпей маманның кезекшілік жасауына «облздравтан» рұқсат алып береді. Содан жас маманды аурухана басшылығы жұмыс істеуге алып қалады. Бұл 1991 жылы болатын.
Міне, содан бері бір мекемеде тапжылмай 30 жылға жуық уақыт еңбек етіп келеді. Дәрігердің алғашқы жасаған отасы әлі есінде: – Жарақат алған науқастың балтыр сүйегіне ота жасадым. Екі-үш күн қатты уайымдап жүрдім, – дейді хирург. Бүгінде өз ісінің хас шебері атанған маман ең күрделі оталарды сәтті алып шығуда. Осы уақытта дейін қолы жеңіл хирург 3000-ға жуық науқастың өмірін арашалап қалған.
Дәрігерді жаңашыл деуіміздің өзіндік себебі бар. Осыдан бес жыл бұрынғы бөлім меңгерушісі болған білікті дәрігер Әлішер Оразаұлымен бірлесіп, жасанды тізе, жамбас буынын алмастыру отасына дайындық жасайды. Ол үшін Польша, Ресейге барып, білікті мамандармен тәжірибе алмасып, біраз дүниелерді үйреніп қайтады. Маман Еуропаның Ұлыбритания, Франция, Түркия секілді елдерінде жасанды тізе, жамбас буынын алмастыру саласы 15-20 жыл алға озып тұрғанын айтады. Осы саланың қыр-сырын жіті зерттеген ақ халатты маманды «неге бұл отаны өзімізде жасамасқа» деген ой жиі мазалаған. Ізденістің нәтижесінде отаны өңірде тұңғыш рет ресейлік дәрігерлермен бірлесіп жасаған да осы Марат Үсенов болатын. Қазір өз күштеріне сенеді.
– Ота жоғары медициналық технологияның күшімен жасалады. Бұрынғыдай емес,медициналық аппараттыңкөмегі бар. Отадан кейін науқас бір аптада аяққа тұрып кетеді. Қазір жылына 300-400 адамға ота жасалынуда, - дейді дәрігер.
Қоғамда жауапкершілігі көп мамандықтың бірі – дәрігер. Сондықтан болар, ақ халаттылар үшін антына адал боп өту маңызды. Дәрігердің жан-дүниесі таза болып, әр емделушісіне шын жанашырлықпен қараса, оны науқас сезініп, сенім артқанда ғана еңбегі нәтижелі болады, - дейді білікті хирург.
...Дәрігермен әңгімемізді осы жерден үзуге тура келді. Себебі, науқастарының жағдайына алаңдап отырғаны байқалды. Кезекті тексеруіне асығып отырды. Ал біз сәттілік тілеп, қоштастық. Ия, дәрігерлердің еңбегі расында бағалауға да, мақтауға да тұрарлық...

Оңтүстікте медициналық туризм дамып келеді. Шипажайлар, сәтті трансплантация оталарымен қатар соңғы жылдары шымкенттік дәрігерлердің көмегімен алапес (Витилиго) дертінен айығып жатқандар саны артуда.

DSC 6185

Сала мамандары әзірге ішке бағытталған медициналық туризмнің дамуына үлесімізді қосудамыз дегенді алға тартты. Жуырда ОҚО тері-венерологиялық аурулары диспансерінің медицинаның туристік әлеуетіне қосып жатқан жаңалықтарымен танысып қайттық.
Облыстық тері-венерологиялық аурулары диспансерінде еліміз бойынша жалғыз витилиго орталығы жұмыс істейді. Мұнда тері ауруынан емделуге берісі Семей, Жезқазған, Қызылорда, Павлодар, Тараз, Алматы қалаларынан, арысы көрші Ресейден шипа іздеп келушілер қарасы көбейген.
Диспанердің бас дәрігері Жадыра Будесова медициналық мекемеде дәрігерлер витилиго проблемасымен 2005 жылдан бері айналысып келе жатқанын атап өтті. Алдымен «Витилиго» мектебі ашылып, ары қарай диспансердің дәрігері Әлия Айдарбекқызы ауруды ғылыми тұрғыда жан-жақты зерттеп, кандидаттық диссертация қорғайды. Сосын Канада, Үндістанда болып, ең білікті деген шетелдік дәрігерлермен тәжірибе алмасып, дертті емдеудің жаңа тәсілдерін үйреніп қайтады. Басшының айтуынша, ТМД елдері ішінде витилигоны Ташкентте, сосын Шымкент қаласында ғана емдеу қолға алынған. Бұл өз кезегінде біздің дәрігерлердің біліктілігі жоғары екенін айғақтаса керек.
– Бүгінгі таңда дәрігерлерге бір орында қалып қоюға болмайды. Өйткені, әлемде медицина саласы дамып, науқастарды емдеп-жазуда түрлі емдік әдіс-тәсілдер, жаңа препараттар шығуда. Заманауи медициналық құрал-жабдықтарды ойлап табу саласы көз іліспес жылдамдықпен өзгеруде. Сондықтан дәрігер тәжірибелі, білімді болып қана қоймай, заман ағымына ілесе білетін жаңашыл маман болуы керектігін уақыттың өзі талап етуде. Мемлекетіміздің денсаулық сақтау саласындағы реформалар, соның ішінде мемелекеттің дәрігерлердің біліктілігін арттыру, технологияларды жаңарту және шетелдік мамандармен тәжірибе алмасуға қолдау көрсетуі нәтижесінде мамандарымыз жетістіктерге жетуде. Ендігі мақсат – медициналық туризм аясын кеңейту. Сондықтан дәрігерлеріміздің білім көкжиегін кеңейтуге мейлінше қолдау көрсетілуде, - дейді диспансердің бас дәрігері.
Маусым айының соңында облыстық тері-венерологиялық аурулары диспансерінің физиотерапия бөлімшесінің меңгерушісі Әлия Қасымханова витилиго күніне орай АҚШ-та өтетін халықаралық конференцияда «Дети, исследования и надежда на будущее» тақырыбында баяндама жасап қайтпақ.

Дертті жаңа тәсілдермен емдейді

Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, әлем халқының 1 пайызы алапес дертінен зардап шегеді екен. Иә, 2000 жылдарға дейін елімізде витилиго дертіне шалдыққан науқастар ғана емес, дәрігерлердің өзі күні бүгінге дейін себебі анықталмаған ауруды емделмейді деп келген. 2012 жылы облыстық тері-венерологиялық диспансердің мамандары Бүкіләлемдік витилигоны зерттеу қорымен (VR Foundatoin) әріптестік орнатып, ондағы заманауи емдік-тәсілдермен танысып қайтты, үйренді. Сол тәжірибені өзімізде қолданып, емдеу мекемесіне жаңа аппараттар сатып алынады.
– Жаңа емдеу тәсілдердің төрт-бес түрін үйрендік, бүгінде нәтиже жақсы. Соның бірі – хиррургиялық емдеу тәсілін қолданып келеміз. Мұнда науқастарды терісін алмастыру (пересадка кожи) арқылы емдейміз. Ал фитотерапияда емделуші арнайы аппаратта 7 минуттай жатады. Қазір диспансерде мұндай аппараттың 6 түрі бар. Негізінен дертті емдеу ұзақ уақытты алады, 5-6 айдан 1 жылға дейін созылады. 2006-2010 жылдары фитотерпиядан ем алуға 30-40 адам келетін болса, қазір олардың саны 100-ден асты. Ем алушылардың 17-18 пайызында терідегі дақтың беті жабылады, 60 пайызында тері ауруының көлемі үлкеймей, тоқтауда, - дейді физиотерапия бөлімшесінің меңгерушісі Ә.Айдарбекқызы.
Дертті емдеуге өңірде алғаш ғылыми тұрғыда терең үңіліп, шетелдік мамандармен тәжірибе алмасып жүрген Әлия Айдарбекқызы елімізде осындай науқастар саны жылдан жылға көбейіп жатқандығын айтады. Мұны ол бұрын «емделмейді» деп үміті үзілген жандардың аурудың шипасы табылғанын естіген соң, өңірге көптеп келуімен байланысты болуы мүмкін деп түсіндірді. Бөлім меңгерушісі, әсіресе, жаз мезгілінде еліміздің түкпір-түкпірінен кеңес алуға келушілердің саны артатынын жеткізді.
Облыстық тері-венерология диспансерінің базасында шілде айында Үндістаннан білікті дәрігерлер келіп, шеберлік-сабағын өткізбек. Жергілікті мамандар бұл жолы дертке шалдыққан науқастардағы шаш қондыру отасының заманауи әдісін үйренбек.
Ресми мәліметтерге сүйенсек, медициналық туризмнің дәстүрлі көшбасшылары - Германия жылына 70 мыңдай, Израиль 30 мыңға жуық емделушіні қабылдаса, бұл нарыққа кейін қосылған Үндістан медициналық туризмнен жылына 3 млрд табыс тапқан екен. Соңғы жылдары Шымкентте медициналық турзимнің бір саласы ретінде 6 шетелдік азаматқа бүйрек алмастыру отасы жасалды. Ендеше, витилигоны емдеудің жаңа тәсілдері, медициналық көмектің сапасы жоғарылап, сервис қызметі жақсарса, бұл саланың да шетелдіктердің назары аударатын күні алыс емес.

DSC 6216

Шымкентте менингококк инфекциясына қатысты жағдай тұрақты саналады. Дегенмен санитар мамандар қорғану шарасын күшейту қажеттігін айтады. Себебі, бұған дейін айтылғандай, Оңтүстікте жыл басынан бері миқұртпен 4 адам тіркеліп, 2 бала көз жұмды. Дертке шалдыққандармен қарым-қатынаста болғандарды медициналық тексеру кезінде 2, алдын ала тексеруде – 2, жабық мекемелерге емделуге жатқызу алдындағы тексеру кезінде 2 науқас инфекцияны тасымалдаушы деп анықталған.

DSC 5506

Күні кеше облыстық қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің өкілдері кезекті брифинг өткізіп, өңірдегі ахуал туралы хабарлады. Департамент басшысының орынбасары Жұмағұл Медетов осы инфекцияға қатысты эпидемиологиялық жағдай тұрақты деп сендіреді.
– Облыс бойынша менингококк инфекциясымен эпидемиологиялық жағдай тұрақты. Биылғы 15 мамырдан кейін жаңа және күдікті жағдайлар тіркелген жоқ. Жыл басына бері тіркелгендердің соңы 14 мамырда ауруханадан шығарылды. Қазіргі таңда емделіп жатқандар жоқ, – деді Жұмағұл Медетов.
Жаздың аптап ыстығы басталып, балалар каникулға шықты. Қалада демалыс орындары жетерлік. Бұған қоса шомылу маусымы басталып, мектеп жанындағы балалар лагері де жұмысын бастады, Яғни, қалаға жан-жақтан ағылып келіп жатқандар көп. Сондықтан қауіптің алдын алудың бірден-бір жолы әзірге бетперде қию ғана болып тұр. Санитар мамандар бетпердені халық көп шоғырланатын, желдетілмейтін ғимарттарда, үй-жайларда тағу қажет деп атап өтті.
Мамандардың қазір көпшілікті мазалап жүрген «бассейнде шомылғанда бактерия жұға ма?» деген сауалға айтар өз жауабы бар. – Менингиттің түрі көп. Соның ішінде бүгінгі күні өлім-жітімге себеп болып жатқан менингокок инфекциясы бассейннен жұқпайды. Рұқсат берілген жерлерге ғана шомылып, ашық су қоймасы, сұбұрқаққа шомылуға тыйым салу қажет. Негізінен бассейннен менингиттің серозды түрі жұғады, - деді департамент басшысының орынбасары.
Айта кетейік, менингококк инфекциясын жұқтырғандардың 80 пайызы балалар болып келеді. Сондықтан санитарлар балаларды сауда орталықтарында, демалыс аймақтарында, концерт пен театр секілді мәдени орындарға бірге алып жүрмеңіздер деп ескертеді.
Ал аурудың алдын алатын екпе әзірге қалаға жеткен жоқ. Осы кезге дейін менингококк бактериясына қарсы екпені мұсылман едеріне қажылыққа баратын азаматтар қаладағы амбулаториялық хирургия, травматология және гинекология орталығында ақылы түрде жүргізіп келген. Ал бұл вакцина Шымкентке қашан жеткізіледі, бағасы қандай болмақ, деген сауалдарды санитар мамандар жауапсыз қалдырып отыр.
Айта кетейік, республикада менингит дерті бойынша call-орталық іске қосылды. Оңтүстік Қазақстан облысының тұрғындары үшін байланыст телефоны: 8 (7252) 39-31-60

Шымкенттің дәрігерлері жүзінші рет бүйрек алмастыру операциясын жасады.

DSC 0042

Бірнеше сағатқа созылған ота сәтті өткен. Бұл жаңалықпен Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасының трансплантолог-дәрігерлері журналистермен баспасөз мәслихатын өткізіп, бөлісті.
Бүйрек ауыстырған науқастардың барлығының денсаулығы бірқалыпты. Соның ішінде, медициналық туризмді дамыту мақсатында, аурухана базасында 8 шетелдік азаматқа (Германия, Канада, Израиль, Румыния) тірі донордан алынған бүйректі алмастыру отасы жасалған болатын. Бүгінде ол науқастардың жағдайы да қанағаттанарлық. Донорлар және реципиенттер амбулаториялық емдеуге жіберілген. Оталардың барлығы аурухананың білікті трансплантолог-дәрігерлерінің күшімен жасалды.
Жалпы, Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасында бүйрек трансплантациясы оталары 2013 жылдан басталды.
– Мұндай операцияның бағасы 4 млн теңгедей тұрады. Еліміздің азаматтары үшін отаны квота арқылы тегін жасау қарастырылған. Дәрігерлеріміз білікті, медициналық құрал-жабдық қоры жеткілікті, сервистік палаталармен қамтамасыз етілген. Сондықтан шетелдік азаматтар да қызығушылық танытып отыр, – дейді трансплантолог Абылай Донбай.
Аталған аурухананың дәрігерлері, сондай-ақ, 15 рет бауыр трансплантациясын өткізгенін атап өтті. Еске сала өтсек, бүгінде өңірде 700-ге тарта науқас бүйрек, 500 адам бауыр жеткіліксіздігімен трансплантация отасына мұқтаж.

Шымкенттегі «Цеснабанк» АҚ қызметкері Юлия Дробязко қазақтану бойынша арнайы бағдарлама қабылдауды ұсынды. Қазақ келіні бұл ойын жуырда өткен облыстық Қазақстан халқы Ассамблеяның ХХI сессиясында жеткізді.

Орыс қызы

- Мен - Юлия Дробязко, жүрегім кең-байтақ қазақ даласын Отаным деп білетін орыс қызымын. Бүгінде берекелі қазақ отбасының түтінін түтетіп отырған инабатты келінімін. 2005 жылы бүкіл ел алдында Елбасыға болашақта қазақ жігітіне тұрмысқа шығып, қазақтың санын көбейтуге уәде берген едім. Міне, бүгінде сол уәдемде тұрып, қазақ жігітіне тұрмысқа шықтым. Жолдасым – қазақ. Балаларым қазақ. Өзім де қазақ боп кеткенмін. Қазақстан халқы Ассамблеясының биылғы 26-сессиясында Оңтүстік халқы атынан сөз сөйлеген Наталья Романова бірқатар мәселелерді айтып,
Елбасы алдында қазақтану мәселесін көтерген болатын. Мен өзім бұл ұсынысқа толыққанды келісемін және қолдаймын және қазақтану бойынша арнайы бағдарлама қабылданса деген ойым бар, - деді Юлия Дробязко.
Жастайынан белсенді студент атанған ол университет қабырғасында жүргенде-ақ кіші ассамблеяның төрайымы болып, ұлттар мен ұлыстар арасындағы достықты дәріптейтін «Достық» клубының ашылуының басы-қасында жүрді. Елбасымызбен үш рет жүздескен шынашақтай орыс қызы қазақтың санын көбейтуге үлес қосамын деп Президенттің алдында тайсалмай уәде берді.
Иә, айпағымыз жүрегі де, жаны да қазақ болып кеткен Юлия Дробязко жайында.

Орыс қызы-2

Юлия уәдесінде тұрып қазақтың келіні атанды. Бүгінде Айару, Игілік атты сәбилердің анасы. Бір шаңырақтың ғана емес, қазақи салт-дәстүрдің қаймағы бұзылмаған Отырар ауданынына үлгілі келін. Юлиямен бір көрісіп-танысқаннан-ақ биязы, кішіпейіл, нағыз қазақ келініне тән көркем мінезді бойына жинаған жан екенін байқадық.
– Орыс мектебіне барғаныммен достарымның көбісі қазақтар болды. Көрші-қолаңдарымыздың барлығы қазақ ұлты. Отбасында ағам Евгений екеуміз қазақ тіліне жүйрік болдық, емін-еркін сөйлестік. Қазақтың салт-дәстүрін, әдеп-ғұрып, ырым-тыйымдарын көріп-біліп өскендіктен маған оның ешбірі жат көрінген жоқ, - деп жалғады әңгімесін Юлия.
- Қазақтарды құрметтеу атамның берген тәлім-тәрбесінен бастау алған болса керек деп жалғастырды сөзін.
– Атам Дробязко Иван Филиппович Ұлы Отан соғысының ардагері, соғыстан кейін қорғаныс істері саласында ұзақ жылдар еңбек етті. Тіпті, зейнетке шыққан соң да атамды жұмысында қалуға үгіттепті. Білесіздер бір жылдары орыстар Ресейге қоныс аударып жатқанда атамның «Мен Қазақстанда тудым, Қазақстанда өлемін. Қиын заманда кетпегенбіз. Енді тіпті кетпейміз» деген сөзі әлі есімде.
Юлия университетте оқығанда өте белсенді студенттердің қатарында болып, қоғамдық жұмыстардың бел ортасынан табылды. Ал оның жар таңдауда өмірін өзгерткен
Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлымен кездесуі екенін ол ерекше толқыныспен, жымия еске алды.
– Президент 2005 жылы шымкенттік жастармен кездесті. Сол жастардың арасында мен де мінберге көтеріліп, Елбасыға алғысымды жеткіздім. Бұдан кейін Астана қаласында бізге қайта жүздесу бұйырды. Сонда Н.Назарбаев қабылдаған он азаматтың тізіміне еніппін. Сол кездесуде
Елбасымен ашық-жарқын әңгіме жүргізіп, сөз кезегінде қазақ жігітіне шығып, қазақтың санын көбейтуге үлесімді қосамын деп уәде бердім. Себебі, бала кезімнен іште жатқан арман болғандықтан сеніммен айттым. Мұны естіген Елбасы ризашылығын білдіріп, бетімнен сүйді. «Егер қазақ жігітіне тұрмысқа шықсаң, тойға шақыруды ұмытпа» деген болатын.
Юлия отырарлық азамат Самат Баянбаевқа тұрмысқа шығады. Жігіт дәстүрімізге сай ат-анасының алдынан өтіп, қызға сырға салып, ұзатып әкетеді. Құдалық та өтеді. «Қоңыраттың ішінде Божбан руының келінімін. Ол кісінің шын аты Игілік болған екен. Баламызды сол бабамыздың есімімен атадық» деп жарының руын жіліктеп айтуы бізді де таңқалдырды.
Әңгіме барысында Юлия енесіне ризалығын да жеткізді. «Ұлттық салт-дәстүрді қаншалықты білем дегеніммен, енем оларды тереңінен үйретті, сондықтан болар жаңа ортаға тез сіңісіп кеттім» дегенінің өзі көрегенділігі дер едік.
Қазіргі таңда бала күтімімен демалыста отырған Юлияның алға қойған мақсаты көп. Ең маңыздысы - «Қазақтану» жобасы жүзеге асса деген ойының орындалғанын қалайды.

Оңтүстік Қазақстан облысында жыл басынан бері менингоккок инфекциясымен 4 адам тіркеліп, оның екеуі дерттен көз жұмған. Олар - 7 жасар мектеп оқушысы және 2 жасар сәби. Бұл туралы ОҚО қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің басшысы Нұрбек Нышанов журналистермен өткізген арнайы брифингте айтты. Бас санитар өңірде эпидемилогиялық жағдайдың алдын алу шарасы басталғанын мәлімдеді.
Елді дүрліктіріп отырған кеселдің қауіптілігі неде, аурудың алдын алу шарасы қандай? Бұл сұрақтарға жауап іздеп, ОҚО қоғамдық денсаулық сақтау департаменті инфекциялық және паразитарлық ауруларды эпидемиологиялық қадағалау бөлімінің басшысы
Қарлығаш Төлендиевамен сұхбаттастық.

карлығаш тулендиева

-Қарлығаш Айтжанқызы, менингиттің клиникалық белгілерін қалай байқауға болады?
– Менингит дертінің түрі көп. Қазіргі таңда адамдар арасында таралып жатқан менингиттің бір түрі – менингококк инфекциясы. Бұл ауру жедел басталып, науқастың дене қызуы 38-40 С-қа дейін жоғарылайды, мұрынның бітуі, тамақтың ауырсынуы мен жыбырлауы байқалады. Адамның басы қатты ауырады. Құсу бірінші күннен басталады, уақыт өте науқас көп мөлшерде құса бастайды, дегенмен ол ағзаның жеңілдеуіне алып келмейді.
Менингит жіті респираторлы ауру (назофарингит) сияқты жеңіл түрде өтуі де мүмкін. Егер дер кезінде дәрігерге қаралмай, үйде емделіп жүріп уақыт өткізіп алса, 6-48 сағат аралығында өлім жағдайына алып келетін менингококцемияға ұласады. Кенеттен басталған түрінде денеде, үстінен басқан кезде жоғалмайтын гемморагиялық жұлдызша тәрізді бөртпелер пайда болады. Бөртпелер көбінесе бөкседе, аяқ-қолдарда, денеде байқалады. Ауыр жағдайларда қабақ пен бетке де шығады. Сондықтан үйде бала не ересектерде осындай белгілер байқалғанда өз бетінше ем қабылдамай, дереу жедел жәрдем қызметіне хабарласқаны жөн. Дертті ерте сатысында анықтап, ем жасағанда өлім жағдайының алдын алу мүмкіндігі бар.

– Аурудың қазіргі таңда бас көтеруіне не себеп?
- Менингококк инфекциясы жаңадан пайда болған кесел емес. Мәселен, Оңтүстікте менингококк инфекциясымен 2015 жылы – 32, 2016 жылы – 13, 2017 жылы – 12, 2018 жылдың 5 айында 4 жағдай тіркелді.Аурулардың тарихында кейбір дерттің эпидемиологиялық жағдайы шамамен 5-10 жылда бас көтеріп тұрады. Оған климаттық жағдай және ауруды тасымалдаушылар да әсер етеді. Биыл ауа райының күрт өзгерісі болар, менингиттің бұл түрі көбеюде. Ал өңірімізде бұл көрсеткіш өткен жылдармен салыстырғанда төмен. Сондықтан тұрғындарға келер қауіп жоқ. Тек әр адамның сақтық шараларын ұстанып жүруі артықтық етпейді.
Тағы бір айта кетерлігі, менингококк инфекциясы маусымдылығымен де ерекшеленеді – сырқаттану, әсіресе, қыс және ерте көктемде жоғары болады. Бұл осы уақытта адамның иммундық жүйесінің жылдың осы кезеңінде белсенді болатын өткір-респираторлы вирусты инфекция, тұмау және басқа да көптеген вирустарға қарсы әлсіз болатынына байланысты.

2017-10-19 191703

– Дерттің қаупі неде?
– Айналадағы адамдар үшін инфекцияның көзі науқас немесе симптомсыз тасымалдаушы адамдар болып табылады. Инфекция ауа тамшылары арқылы жөтелгенде, түшкіргенде, сөйлескенде жұғады. Ал кеселдің тарауында қауіптісі – тасымалдаушы адамдар. Олардың ағзасында аурудың бактериялары өмір сүре берді, ол адам ауырмайды, тек айналасындағы адамдарға жұқтырып жүреді. Оларды ешқандай клиникалық белгі мазаламағандықтан, сау бактерия таратушы екенін өздері де білмейді. Айталық, өңірде барлық тіркелген жағдайлар бойынша індетке қарсы шаралар жүргізілді. Ошақтарда (үй, оқу орны) 505 қарым-қатынастағы адам тексеріліп, үй ошақтарынан жұғу көзі ретінде 2 тасымалдаушы анықталды. Алдын алу мақсатында бекітілген халық санаттарынан 3362 адам тексеріліп, 2 менингококк тасымалдаушы белгілі болды. Содан кейін науқастарды жабық мекемелерде ем алуға жолдама беру алдында да осы инфекцияға медициналық тексеру жасалады. Осындай жағдайда да жыл басынан бері 2 тасымалдаушы анықталып, ем алды.

– Бұл дерттің алдын алуда қандай кеңестер айтар едіңіз?
– Науқастың бойында, әсіресе, балаларда жоғарыда аталған белгілер пайда болғанда міндетті түрде тез арада жедел жәрдем шақыру қажет. Содан кейін суық тиюден және дененің салқындауынан сақтанып жүрген абзал. Халық көп шоғырланатын мәдени іс-шараларға баруды шектеуге және мешіттерге намаз оқуға барғанда бетперде қолдануға кеңес береміз. Жеке бас гигиенасы да маңызды, тамақтану алдында және дәретханадан кейін қолды мұқият сабындап жуыңыздар. Үй-жайларды жиі желдетіп, күнделікті ылғалды жуып-тазалауды ұмытпаңыздар. Себебі, аурудың бактериясы ашық жерде тез өледі. Ал ғимарат ішінде, адамдар көп шоғырланған жерлерде тасымалдаушылардан инфекция көп бөлініп, ауру жұғуы мүмкін.

–Аурудың алдын алудың бірден-бір жолы - вакцина алу. Тұрғындар тегін екпемен қамтамасыз етіле ме?
– Бұл ауруға осы кезге дейін вакцинаның қажеті болмады. Екпені көбінесе мұсылман елдеріне қажылыққа баратын азаматтар міндетті түрде ақылы салдыратын. Қазір вакцина мәселесі қаралып, жуырда жеткізілетін болып шешілді.

– Қазір аурудың алдын алуда қандай шаралар жүргізілетін болды?
– Менингококк жұқпасының эпидемиологиялық жағдайда күрделенуіне байланысты аймақта ағарту жұмыстары күшейтілді. Тұрғындар көп жиналатын орындар – аэропорт, теміржол вокзалы, мектеп, балабақша, жазғы сауықтыру лагерьлері, ірі сауда орындарына менингит ауруларының түрлері, белгілері, қорғану тәсілдері бойынша парақшалар ілініп, түсіндіру жұмыстары басталды. Медицина қызметкерлері арасында облыстық, аудандық деңгейде семинар оқыту сабақтары жүргізіледі. Қазір Ораза айы болғандықтан облыстық діни басқарма, мешіт имамдарына хаттар жолданып, аурудың алдын алу жайында кеңінен насихат жүргізуді сұрап отырмыз.

– Әңгімеңізге рахмет!

Шымкентте өткен жылы әлеуметтік жұмыс орнымен 1000-ға жуық азамат қамтылған. Бүгінде мемлекеттік бағдарлама арқылы жұмыс тапқандардың 70-80 пайызы кәсіпорындарда тұрақты жұмысқа қалса, бағдарламаға қатысуға өтінім берген мекемелердің саны 60-қа көбейген.

DSC 2512

Жалпы, әлеуметтік жұмыс табу мүмкіндігі қандай? Оған кімдер қол жеткізе алады? Бүгінгі нарықта бағдарлама аясында қай мамандарға сұраныс бар? Шымкент қалалық халықты жұмыспен қамту орталығының жұмыс іздеушілерді қолдау секторының маманы Жомарт Тәженовпен осы сауалдар төңірегінде сұхбат жүргіздік.

Жалақы мемлекеттен субсидияланады

– Елімізде жұмыссыздардың санын азайту мақсатында ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 29 желтоқсандағы №919 қаулысына сәйкес, «Еңбек» «Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған бағдарламасы» аясында әлеуметтік жұмыс орны құрылды. Онда жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру үшін жұмыс беруші мекеме халықты жұмыспен қамту орталығымен уағдаласып, жалақылары мемлекеттен субсидияланады. Жұмыспен қамтудың бұл түрі тұрақты жұмыс болып табылмайтындықтан, келісім-шарт 12 айға жасалады. Мемлекеттің көмегі ретінде әлеуметтік жұмыс орнына орталық арқылы жолданған азаматтардың жалақысының 35 пайызы бір жыл бойы субсидия ретінде беріліп отырады. Сонда төленетін қаражат өңірдегі белгіленген ең төменгі жалақы мөлшерінен аспайды, – дейді Жомарт Тәженов.
Сектор маманы кәсіпорын немесе ұйымдарға жолданғандар ауыр, қауіпті және зиянды жұмыстарға жіберілмейтінін айтады. Аталған бағдарламаға қатысу үшін азаматтардың алдымен халықты жұмыспен қамту орталығына жұмыссыз ретінде тіркелу қажет екенін атап өтті. Сосын 10 жұмыс күні ішінде орталық мамандары бос жұмыс орны бар мекемелерге жолдама береді. Осы жолдама арқылы әңгімелесуден өтіп, екі тараптың талаптары бір-біріне қонымды болғанда ғана жұмысқа қабылданады екен.
– Қаламызда кәсіпкерлік саласы дамып, мамандарға сұраныс бұрынғыдан көбейді. Сондықтан, бұл бағдарлама жұмыс іздеп жүргендерге ғана емес, шағын кәсібін дөңгелетіп отырған кәсіпкерлерге тиімді. Мәселен, шағын бизнесін ашуға ниеттенген кәсіпкер қызметкерлеріне 40 мың теңгеден артық жалақы төлей алмайды делік. Бұл тұста мемлекеттің жеңілдігін пайдаланып, жұмысшыларына тұрақты жалақы төлеп, аяққа тұруына мүмкіндігі бар, – деді жауапты маман.
Айта кетерлігі, әлеуметтік тұрғыда жұмыс іздегендер көбінесе жеңіл өнеркәсіп, қызмет көрсету саласы, коммуналды мекемелерге (көріктендіру, көгалдандыру, тазалық жұмыстары), жеке кәсіпкерлер ашқан шағын бизнеске жолданады. Жұмыс іздеушілерді қолдау секторының маманы нарықтағы сұранысқа ие мамандықтарды саралай келе бүгінде тігіншілікпен айналысатын мамандардың қажеттілігі артқанын айтты. Өйткені, ұлттық құндылықтарға іргелі бетбұрыс басталғандықтан ұлттық киімдер, бұйымдар тігетін шағын цехтар көптеп ашылуда.

DSC 2519

Бағдарламаға қатысатын санаттар

Халықты жұмыспен қамту мақсатындағы бағдарламаға жұмыссыздар есебінде тіркеуде тұрған кез келген азамат қатыса алады. Дегенмен бірінші мына санаттарға басымдылық беріледі. Атап айтқанда:
*Мүмкіндігі шектеулі азаматтар;
*мектеп-интернатта тәрбиеленуші жетім балалар үйінің түлектері;
*жазасын өтеп шыққан азаматтар;
*мүгедек балаларды қарап отырған ата-аналар;
*зейнет жасына екі жыл қалған азаматтар.
Кейбір жұмыстардың ауырлығына байланысты жұмыссыз азамат бір жылдық келісім-шартты бұзуға құқығы бар ма деген сауалға Жомарт Тәженов «Жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтарға жолдама беру алдында келісім-шартқа тұрмай тұрып, мекемеден әңгімелесуден өтеді. Сол уақытта әлеуметтік жұмыстың қандай екенін егжей-тегжейлі анықтап алатындықтан, әзірге бұзылған келісім-шарттар болған жоқ. Керісінше, осы бағдарлама ұсынған жолдама арқылы жұмыссыздардың 70-80 пайызы мекемелерде тұрақты жұмыспен қамтылып қалуда» деп жауап берді.
Әлеуметтік жұмыс орындарына жіберілген жұмыссыздарға Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы қолданылады. Сондықтан жұмыс берушілер белгіленген тәртіпті бұзған жағдайда әлеуметтік жұмыс орындарына қатысушыларға жалақының субсидияланған бөлігін төлуге яғни, мемлекет жұмсаған шығындарды өтеп, келісім бұзылады. Тағы бір айта кетерлігі, мүмкіндігі шектеулі азаматтардың субсидиялау мөлшерін жергілікті атқарушы орган дербес белгілейді. Осы тұста маман жергілік ірі кәсіпорындар, ұйымдар, жеке кәсіпкерлерге «Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікпен дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған бағдарламасының» үшінші бағытын ұтымды пайдалануға шақырды.
– Бұл бағдарламадан жергілікті кәсіпкерлердің барлығы хабардар деуге болады. Дегенмен, құжат жинау мәселесіне келгенде көбісі уақыт жоғалтқысы келмейді. Осы орайда мемлекетке салық берешегі жоқ және құрылғанына бір жылдан аспаған ұйымдар мемлекет жеңілдігін пайдасына жаратуына мүмкіндігі бар, – дейді маман.
Алып қалада жұмыс мәселесі қашан да өзекті. Сала мамандары қаладағы барлық мекемелерге үздіксіз мониторинг жасап, күнделікті босаған орындарды жаңартып, халыққа ұсынып отырады. Ендеше, әлеуметтік жұмыс орны басында уақытша еңбек болып саналғанымен, уақыт өте келе тұрақты жұмысыңызға жол ашуы ғажап емес.

Страница 1 из 11