Жүректің жұмысын «жалғаған»

Пятница, 10 Август 2018 04:44

Биыл облыстық кардиологиялық орталықтың кардиохирургия бөлімшесі жаңа маманмен толықты. Жүрек-қан тамырлары ауруларына ота жасайтын білікті маман Бақболат Мырзакерімді денсаулық сақтау басқармасының басшылығы Астанадан арнайы шақыртқан. Арада көп уақыт өтпей, «алтын» қолды дәрігер жылдың үздік маманы атанып, пәтерге ие болды. Маман жыл басынан бері бөлімше дәрігерлерімен бірге 350-ге жуық отаны сәтті жасап, адам өміріне араша түсті. Аталған салада отандық дәрігерлердің жетістігі қандай, жүрек-қан тамыры дертінің көбеюіне не себеп? Кардиохирург Бақболат Мырзакеріммен осы сауалдар төңірегінде әңгімелесіп қайтқан болатынбыз.

DSC 4429

Өңірімізде ғана емес, республикада жүрек-қан тамыры ауруларына өз бетінше ота жасайтын кардиохирург-мамандар тапшы. Ақ халаттылар мұны елімізде кардиохирургия саласының кеш дамуымен түсіндіреді. Дегенмен 2007-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы және «Саламатты Қазақстан» бағдарламасы саланың дамуына және білікті мамандар дайындауға серпін берді.
– Қос бағдарлама аясында кардиохирургия саласында сең жүрді. Елімізде кардиохирургияның негізін қалаған медицина ғылымдарының докторы Юрий Пяның жетекшілігімен Ұлттық ғылыми кардиохирургия орталығы ашылды. Өңірлерде кардиохирургиялық бөлімшелер ашылып, жаңа технологиялар енгізілді және мамандар шет мемлекеттерге біліктілігін жетілдіруге жіберіледі. Тынымсыз еңбек, ізденістің нәтижесі болар, бүгінде отандық дәрігерлер жүрек трансплантациясы отасын сәтті жасауда, – дейді кардиохирург Бақболат Мырзакерім.
Маман медициналық жоғары оқу орнын тәмамдаған соң 2006 жылы «Болашақ» бағдарламасымен Мәскеудегі А.Н.Бакулаев атындағы ұлттық ғылыми жүрек-қан тамырлары зерттеу орталығында екі жыл клиникалық ординатурадан өтеді. Сосын елге оралып, Астанадағы ұлттық ғылыми кардиохирургиялық орталықта қызмет етеді. Жаңашыл дәрігердің өңірге шақырылуы тектен тек емес. Өйткені, өңіріміз жүрек ауруларына ота жасау бойынша Астана, Алматы, Павлодар, Қарағанды қалаларынан кейін бесінші орында тұр. Облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Мұхан Егізбаев сала мамандарымен бас қосып, өзекті мәселені шешуде сараптап-саралайды. Сонда орталық дәрігерлері отаның заманауи түрлерін жасайтын маманның тапшы екенін жеткізеді.
– Отаның басым бөлігі жүрек-қан тамырларына жасалады. 80-90 пайызы – ортокоронарлық шунттеу және жүрек клапандарын протездеу. Қазіргі таңда жаңа технологияларды пайдалана отырып, күрделі операцияларды жылдам әрі адам өміріне нұқсан келтірмей жасауға әркет жасаймыз. Мысалы, жүрек клапынын ауыстырғанда науқастың өзінікін сақтап қалуға тырысамыз. Бүгінде дүние жүзіндегі дәрігерлердің тәжірибесі осыған негізделуде. Қалпына келмегенде ғана ауыстырамыз. Ал кардиохирургтардың жетістігі, еңбегінің көрсеткіші – жүректің өз клапынын сақтап қалуы. Екіншіден, жүрекке ота жасағанда бұрын төсті түгел ашатын да дененің көп бөлігі кесілетін. Сосын отадан кейін сүйек бір-біріне бірігуде 3-4 ай уақыт кететін. Қазір болса қабырғаның арасынан тері 4-5 см ғана кесіледі. Бұл да болса медицинаның үлкен жетістігі, – дейді маман.
Дәл қазіргі орталықта кәсіби мамандар бірнеше отаны бір мезетте жасауға машықтануда. Мидың қан тамырларымен қатар жүрекке отаны қоса жасайды. Дәрігер жүрек-қан тамыры ауруларының жасарып бара жатқанына алаңдаулы. Б.Мырзакерім соңғы отасын 32 жастағы азаматқа жасаған. Ота жасаған науқастардың 90-95 пайызы темекі шегетіндер екенін атап өткен маман тұрғындарға зиянды әдеттерден аулақ болуға кеңес берді. Спортпен айналысып, 40 жастан асқанда скринингтен өтіп, емханада уақтылы денсаулығын тексертіп тұру жүрек ауруларының алдын алудың бірден-бір жолы екенін атап өтті.
Облыстық кардиологиялық орталықтың кардиохирургия бөлімшесіндегі тағы бір жаңалық – 18 төсек орын 40-қа көбейген. Қазір мұнда білікті, тәжірибелі мамандар жұмыс істейді. Жергілікті кардиохирургтар жүрек алмастыру отасынан басқа кез келген күрделі деген оталарды жасай алады.

07117a51f06000b32464c63d3956a5aa XL

Шымкент қаласы әкімдігінің халықты жұмыспен қамту орталығы жыл басынан бері жаңа форматта жұмыс жасауда.

DSC 2534

Жұмыссыздық мәселесін шешуде екі жаңа сектор ашылып, орталық қызметкерлері цифрлы қызмет көрсету жүйесіне өткен.
Алғашқы жарты жылдықта жұмыс іздеп келген 15 мың азаматтың 12 258-і түрлі мекемелерге жолдама алды. Дегенмен әлі де жұмыс іздеушілер баршылық. Үшінші мегаполис атанған қалада мемлекеттің көмегімен жұмыс табуға қандай мүмкіндіктер бар? Өзекті мәселе жайында халықты жұмыспен қамту орталығының директоры Ержан Серікбаевпен әңгімелестік.

ержан-серікбаев

Жаңа секторлардың жұмысы серпін берді

Жұмыспен қамту орталығында жыл басынан бері кәсіби бағдар беру және жұмыс берушілерді қолдау секторы жұмысын бастап, аз уақыттың ішінде оң нәтиже көрсеткен. Сала өкілдері сектордың ерекшелігі жұмыс іздеп келген әр адаммен жеке жұмыс жүргізілуінде деп түсіндіреді.
– Кәсіби бағдар беру секторы егде жастағы жұмыссыз жандарды жұмыспен қамтуға көмектеседі. Мәселен, жасы келген, жоғары білімі жоқ азаматтарды қысқа мерзімді бағдарламамен оқытып, мотивация беру арқылы бейімділігін арттыруға тырысамыз. Бүгінгі таңда қоғамдағы күрделі мәселені бір бағытпен шешуге болмайтынын уақыт көрсетуде. Осы мақсатта аталған секторда 9-11 сыныпты бітіруші түлектерді мамандық таңдағанда дұрыс бағыт беруге күш салудамыз. Бұл мақсатта қалалық білім бөлімі, «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп, бітіруші түлектер арасында түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Қазір бізде психологтар жұмыс істейді. Олар алдымен түлектерге психологиялық анкета жүргізіп, ой-өрісін, қай мамандыққа бейім екенін кәсіби мамандармен бірге анықтайды. Сосын барып оларға кәсіби бағдар беріледі. Қазіргі таңда осы мәселе бойынша қыркүйек айында 1784 түлекті кәсіптік техникалық оқуға мемлекеттік грантпен жіберуді жоспарлап отырмыз. Олар техникалық кәсіп бойынша 2,5 жыл колледжде оқиды, сосын орталық арқылы жұмысқа орналасады, – дейді халықты жұмыспен қамту орталығының директоры Ержан Серікбаев.
Маманның айтуынша, жаңадан ашылған екінші сектор - жұмыс берушілерді қолдау секторы жұмыс берушілермен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істейді. Онда қаладағы мемлекеттік немесе жекеменшік мекемелер, өндіріс орындары, зауыт-фабрикалардағы бос жұмыс орны жайындағы мәліметтер жинақталып, сарапталып, қажет мамандарын жолдайды. Орталықтың электронды порталы дәл қазіргі күні қаладағы мекемелердің 70 пайызын қамтуға әрекет жасауда. Ержан Серікбаев «енді ашық қызмет түріне көшеміз. Сонда ешқандай заңға қайшы әрекеттер орын алмайды» дейді.

Кезек күтпейсіз

Жұмыспен қамту орталығында 43 операциялық зал бар. Ондағы мамандар жыл басынан бері әмбебап қызмет көрсетуге машықтанған. Енді жұмыс іздеуші әр кабинетке не болмаса қажетті маманнан ғана кеңес алу керек деп сабылмайды. Мекемеге кіргенде бірінші электронды кезек алады, сосын ондағы кез келген маман кез келген сауалға жауап беруге дайын.
– Соңғы бір жақсы жаңалығымыз – халыққа қызмет алудың түрлері қолжетімді болу үшін enbek.kz порталы іске қосылды. Жұмыс іздеуші egov порталында жеке кабинетін ашып, жұмыспен қамту орталығына келмей-ақ үйінде отырып, түйіндемесін жіберіп, жолдамасын да сол жерден ала алады. Сол арқылы ары қарай жұмысқа да орналасуға мүмкіндік жасалды. Оның дәлелі – электронды портал арқылы жыл басынан бері бізге 291 жұмыс беруші тіркеліп, 827 бос жұмыс орны ұсынылды. Бүгінгі дейін 812 жұмыссыз азамат портал арқылы жұмысқа орналасты, – дейді орталық директоры.

Қандай мамандар тапшы?

Шаһарда денсаулық сақтау және білім саласына жұмысқа тұруға өтініш берушілер көп екен. Ал сала жауаптыларының сараптауынша, еңбек нарығында, әсіресе, қызмет көрсету салаларына мамандар қажет. Сонымен бірге өндіріс орындары, зауыт-фабрикалар, шағын тігін цехтарындағы технологияларда игеретін мамандар тапшы.
– Қаладағы кәсіптік-техникалық білім беретін оқу ордаларының оқыту базасы мықты, бірақ олардың дайындап жатқан мамандары еңбек нарығына қажет бола бермейді. Қазіргі таңда «Бал-Текстиль», «Әлем», «Абиев ЖК», «Гаухар» тігін фабрикалары жанынан өз ұсыныстарымен оқу орталықтары ашылды. Онда мамандар қысқа мерзімді оқудан өтеді және сол жерде тұрақты жұмысқа қалады. Оған бір мысал, бүгіннің өзінде «ЖК Абиев» тігін цехы 25 азаматты оқытып, өздеріне жұмысқа қалдырды, – дейді Е.Серікбаев.
Тағы бір айта кетерлігі, биыл қысқа мерзімді кәсіптік оқытуды қамтамасыз ету бағытымен 150-ге жуық жас аспаз мамандығын тәмамдап, қаладағы кафе, ресторан, кондитерлік мекемелерге жұмысқа жолданған.
Электронды еңбек биржасы порталында еліміздің еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмыссыздар жайы, қоғамға қажетті-қажетсіз мамандықтарды саралап отырады. Биылғы екінші тоқсандағы мәліметке сүйенсек, электронды портал арқылы республикада 206 405 бос жұмыс орны ұсынылған және 92 516 түйіндеме жіберілген. Жұмыс іздеушілердің көш басында Шығыс Қазақстан облысынан кейін Шымкент қаласы мен Түркістан облысы тұр. Ал аймақта медбике, тәрбиешінің көмекшісі, санитар (жалпы профиль) мамандарға сұраныс көбейген.
Шымкент үлкен өркениетке қадам басып келеді. Қаланың болашағы білікті мамандарың қолында. Ендеше, мамандық таңдауда бұрынғы қасаң көзқарастан арылып, заман ағымына қарай пайдалы кәсіптерге бет бұратын кез келді...

Шымкенттегі емханалар толықтай қағазбастылықтан арылып, электронды қызмет түріне өтті.

DSC 2460

Бұл туралы ҚР денсаулық сақтау вице-министрі Олжас Әбішев Шымқалаға келген сапарында атап өтті. Вице-министр бастаған бір топ делегация «Денсаулық сақтау саласын жаңғырту» жобасын іске асыру мақсатында екі күн семинар өткізіп, өңірдегі емхана-ауруханалардың бас дәрігерлеріне жобаны түсіндірген болатын.
«Денсаулық сақтау саласын жаңғырту» жобасының елімізде жүзеге асып келе жатқанына биыл - үшінші жыл. Бағдарлама аясында алты бастама іске асырылуда. Онда әлеуметтік медициналық сақтандыруды енгізу, жекеменшік медициналық мекемелер мен бәсекелестікті нығайту, денсаулық саласында бірыңғай ақпараттық кеңістік құру, дәрі-дәрмек нарығын, медциналық туризм мен импортты алмастыру, әлеуметтік маңызы бар ауруларға түсетін ауыртпалықты азайту көзделген.
– 2020 жылы басталатын міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруды енгізу, онда қарапайым тұрғындарға қандай шарттар енгізіледі, цифрландыру жүйесі нендей пайда әкеледі және өзге де жобадағы атқарылып жатқан жұмыстарды түсіндіреміз, - дейді денсаулық сақтау вице-министрі Олжас Әбішев.
Вице-министр сәуірден бастап медициналық құжаттарды қағазсыз жүргізу пилоттық жобасы енгізілген төрт аймақтың бірі - Шымқаладағы денсаулық ұйымдарының жұмысына оң бағасын берді. Бүгінгі таңда қаладағы емханаларға онлайн тіркелу, электронды кезекке тұру, дәрігерге жазылу секілді қызмет түрлерін үйінде отырып алуға болады.
Жаңа жоба аясында қаладағы медицина мекемелерінде дәрігерлер қағазбастылықтан құтылып, науқастың ауру тарихын жазу, науқастарды тіркеу, олардың дәрігер алдында кезек күтуі сынды рәсімдер арнайы бағдарлама негізінде жүзеге асырылуда.
– Емханамыз жаңа технологиялармен қамтамасыз етілді. Қазір тұрғындардың мобильді қосымшалар арқылы медициналық қызмет түрлерін алуға толық мүмкіндігі бар. Әзірге қосымшаны тұрғындардың 16-17 пайызы ғана смартфондарына енгізді. Сондықтан түсіндіру жұмыстарын қарқынды жүргізілуде, - деді Шымкент қалалық №11 емхананың бас дәрігері Бақытжан Мырзагелдиев.
Семинар барысында созылмалы аурулардың алдын алу, алғашқы медициналық көмекті дамыту, денсаулық саласына ұжымдық басқару және электронды денсаулық сақтау жүйесі тақырыбында өзекті мәселелер талқыланды.

Елімізде ендірілгелі отырған міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің бір мақсаты – денсаулық сақтау мекемелері арасында бәсекелестікті арттырып, медициналық қызмет көрсетудің сапасын жақсарту. Қазірдің өзінде жекеменшік медициналық орталықтар мемлекеттік тапсырыс аясында халыққа тегін ем-дом жүргізуді бастап кетті. Солардың бірі - Шымкенттегі«Сымбат-Нұр» медициналық орталығының ашылғанына алтыншы жыл.

медик

Бұл клиника үш жылдан бері мемлекеттік тапсырыс алып келеді. Тәжірибелі дәрігер, медицина ғылымдарының кандидаты, хирург-уролог Батеш
Айтбайұлы басшылық жасайтын орталыққа бес мыңнан аса тұрғын тіркеліп, тегін медициналық көмек алуда. Жекеменшік деген статусы болғанымен, мемлекеттік емханалардан айырмашылығы жоқ орталықта жыл басынан бері 15 мыңдай тұрғын көмек алып, дәрігерлер 100-ге жуық науқасқа түрлі ота жасаған.
– Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің артықшылығы көп. Осы уақытқа дейін жекеменшік орталықтар ақылы қызмет көрсетсе, енді МӘМС жүйесінен кейін біз де өтініш беріп, халыққа қызмет көрсету құқына ие болдық. Мұндай іс-шара мемлекеттік және жекеменшік емханаларды теңестіріп, медициналық қызмет көрсетуде сапаны алдыңғы қатарға шығаратын болады. Айталық, қазір тұрғындар сапалы қызмет алуда өз емханасын таңдауға мүмкіндігі бар. Мұндай тізімге жекеменшік емханалардың кіретінін айтып өткім келеді. Енді әлеуметтік сақтандыру қорына жиналған қаржы жекеменшік мекемелерге де аударылады, - дейді «Сымбат-Нұр» медициналық орталығының бас дәрігері Батеш Айтбайұлы.
Бұл медициналық орталықтың материалдық-техникалық базасы заман талабына сай жабдықталған. Бас дәрігер клиникада соңғы үлгідегі УДЗ, ЭКГ, рентген аппараты, сандық флюография, барокамера, зертхана жұмыс істеп тұрғанын айтты. Соның нәтижесінде науқастарға нақты диагноз қоюға, қажетті ем алуына және уақытын үнемдеуге, дер кезінде көмек алуына жағдай жасалған.
– Медициналық сақтандыру жүйесіне 2020 жылы толық өтетін боламыз. Бүгінде мемлекет тұрғындарды кепілдендірілген тегін медициналық көмекпен қамтамасыз етіледі. Сондықтан болар, көп жағдайда денсаулығымызға мемлекет жауапты деген түсініктен арылмадық. Ал МӘМС жүйесі бұл түсініктің жойылып, адамдардың өз денсаулығына деген жауапкершілігін күшейтетініне сенімдімін, - дейді дәрігер әңгіме барысында.
Батеш Айтбайұлы орталықтың 20-30 мыңға жуық халыққа медициналық қызмет көрсетуге дайын екенін жеткізді. «Миллион халқы бар шаһар болдық. Қазіргі таңда қаладағы бір емхананың өзіне 50-60 мыңға дейін халық тіркелген, мұның соңы қызмет көрсетудің сапасын төмендетеді. Жаңа жүйе медициналық мекемелер арасында бәсекелестік орнатады, ал бұл өз кезегінде халықтың денсаулығының жақсаруына мүмкіндік береді. Өйткені, алдағы уақытта тұрғындар сапалы медициналық қызмет көрсететін мекемелерді және білікті мамандарды өздері таңдайды. Біз бұл бәсекелестікке дайынбыз» дейді бас дәрігер.
Осының дәлелі ретінде «Сымбат-Нұр» медициналық орталығының басшылары алдағы уақытта 16 мыңға жуық тұрғыны бар Ақжайық шағынауданынан жекеменшік емхана ғимаратын ашуды жоспарлап отыр.

Республикадағы үшінші қалада ғимарат саны көбейіп, тұрғын үйлер биіктей бастады. Ғимараттар зәулім болған сайын тұрғындардың лифтіге деген қажеттілігі артады. Шымқалада 2000-ға жуық көпқабатты үй бар десек, соның 200-ге жуығына ғана жеделсаты қойылған. Ал олар қауіпсіз бе? Өркениеттің бір белгісі саналатын, қала тұрғындарына қажетті құралдың жағдайын сараптап көрсек.

DSC 0529

Шымкентте 188 көпқабатты тұрғын үйде жеделсаты жұмыс істеп тұр. 16 лифт – 12 қабатты үйде, алтауы – 11 қабатты, ал 46-сы 9 қабатты үйде орналасқан. Соның ішінде 68 лифт Кеңес үкіметі кезінен келе жатқандықтан, арасында пайдалану мерзімі 25 жылдан асып кеткендері бар. ГОСТ 22011-95 талаптарына сәйкес қажетті құрылғының пайдалану мерзімі 25 жылға ғана есептелген. Дегенмен қаладағы лифтілерлің арасында 28-40 жылға дейін пайдаға асып жатқандары кездеседі. Сондай-ақ, 4 үйдегі (Желтоқсан, Ілияев көшелері, Тәуке хан даңғылы, Темірлан тасжолы бойындағы) лифт мүлдем істен шыққан, апатты күйде. Қалған көпқабатты 42 үйдегі лифттер ауыстыруды қажет етеді. Әзірге оның отызы сараптамалық тексеруден өткізіліп, пайдалану мерзімі 3 жылға ұзартылыпты.
– Көрсетілген лифт қондырғыларының 120-ы 2000-жылдардан кейін салынған жаңа көпқабатты үйлер мен тұрғын үй кешендеріне орналастырылған. Оның ішінде 5 лифт қондырғысы – қала әкімінің коммуналдық меншігі болып табылатын Ә.Молдағұлова көшесіндегі №44 үйдегі 3 лифт, Желтоқсан көшесіндегі №8,9 үйлердегі 2 лифт апатты жағдайда болуына байланысты ауыстырылды, – дейді Шымкент қалалық тұрғын үй инспекциясы бөлімінің бас маманы Ұлжан Тұрсынбекова.
Тозығы жеткен 68 жеделсатының 21-і «Өңірлерді дамытудың 2012-2020 жылға дейінгі бағдарламасы» аясында жаңартылған. Мамандар соңғы жылдары елімізде жеделсатыға қатысты туындап жатқан мәселелерден кейін сапаға мән беруді дұрыс санайды. Қазір бұрынғыдай ағаштан жасалған емес, заманауи, берік әрі сапалы материалдардан жасалған лифтілер Беларуссия, Түркиядан жеткізіліп отыр.
Осы орайда айта кетейік, қаладағы үйлерде тұрғындардың кіріп-шығуын оңайлататын құрылғыны жаңарту тұрғындардың құзырына кіретіні тағы бар. Жергілікті билік қажетті құралдың сақталуына ғана жауапты, ал бұзылғанда жөндеу, ауыстыру, жарамды-жарамсызын сараптамадан өткізуді тұрғындар өз қаражатымен жүргізеді. Айталық, ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының 39-бабында «Егер үй-жайдың (пәтердің) меншiк иесi ортақ мүлiктiң кез келген бөлiгiне немесе кез келген басқа үй-жайға залал келтiрсе, ол залалды өз есебiнен жоюға, не оны жою жөнiндегi шығындарды өтеуге мiндеттi» делінген.
Ұлжан Тұрсынбаева «Өңірлерді дамытудың 2012-2020 жылға дейінгі бағдарламасы» аясында жергілікті бюджеттен пайызсыз, қайтарымды негіздегі қаржыға үй тұрғындарының өтініші бойынша пайдалану мерзімі өткен жеделсаты қондырғыларының бөлшектерін ауыстыруға, қалпына келтіруге мүмкіндік бар екенін айтады.
– Көпқабатты тұрғын үйлердегі жеделсатының қауіпсіз болуы тұрғындардың өзіне байланысты. Сондықтан бағдарламаның тиімділігін пайдаға жаратқаны дұрыс. Өйткені, қауіпсіздік бірінші кезекте болуы тиіс, – дейді маман.
Шымшаһардағы бірқатар үйлердегі жеделсатылар демеушілердің көмегімен жаңартылған. Мәселен, осыдан екі жыл бұрын облыстық әкімдік пен «ПетроҚазақстан Ойл Продактс» ЖШС арасында бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында түзілген меморандумға сәйкес қаралған қаржы есебінен 5 лифт қондырғылары ауыстырылыпты.
Қаламызда арнайы лифт қондырғыларына қызмет көрсететін бірнеше мекеме жұмыс істейді. Атап айтқанда «Шымкентлифтмонтаж», «Элитлифтсервис», «Қазақлифт», «Лифтинвест» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері. Олар үй тұрғындарымен келісім-шарт түзу арқылы қызмет көрсетеді.
Мысалы, «Шымкентлифтмонтаж» ЖШС Шымкенттегі 188 желедсатының 81-не қызмет көрсетеді. Серіктестіктің құзырына электронды картаны сату, жеделсаты ішінде келеңсіз жағдай не апат болғанда көмек көрсету кіреді.
– Тұрғындар арнайы қызмет көрсететін мекемемен келісімшартқа отырғаны дұрыс. Өйткені, мекеме қызмет көрсету үшін лицензиясы болуы қажет еді, қазір ешқандай рұқсаттың қажеті жоқ. Техника болған соң түрлі оқыс оқиғалар болмай тұрмайды. Келісім түзілгенде мамандар қажетті уақытында жылдам жетеді. Бұл салаға қатысы жоқ мамандарды шақырып, тұрғындар алданып қалған жағдайлар кездесуде. Жеделсатымен көтерілгенде аяқ астынан жағдай туындағанда кімнен көмек сұрайтынын білмей дал болады, – дейді серіктестіктің техникалық директоры Рысқұлбек Дауырбаев.
Көпқабатты үй тұрғындары техникалық қызмет көрсетін мекемемен келісе жұмыс жасағанда жеделсаты кабинасының іші-сыртына міндетті түрде құрылғыны пайдалану ережесі, маманның және апатты қызметтің телефоны жазылады.
Мегаполистің сәулетінен көпқабатты тұрғын үйлер ойып тұрып орын алатын анық. Ал шаһарымызда «Шымкент-Сити», ескі қалашықтың орнына салынатын үйлер және бұдан өзге үлкен жобалар бар. Оларға жаңа лифті орнатылатыны белгілі. Ал ескілерін жаңалатуға демеушілердің табыла бермесін ескерсек, «Өңірлерді дамытудың 2012-2020 жылға дейінгі бағдарламасы» ғана тығырықтан шығармақ. Себебі, қай кезде де адамдардың өмірі мен қауіпсіздігі маңызды.

Халің қалай, аула клубы?

Пятница, 20 Июль 2018 04:47

Кезінде Шымқалада 40-тан аса аула клубы жұмыс істеген екен. Көпқабатты тұрғын үйлердің ауласында орналасқан мекемелерде балалар арасында түрлі шаралар өткізіліп, әсіресе олардың жазғы каникулдары қауіпсіз әрі шат-шадыман көңіл-күйде өткізілетіні қазір еске алып қана айтылады. Бүгінде шаһардағы аула клубтарының саны небәрі – 12. Аула клубтарының бүгіні мен келешегі қалай? Осынау сауалдарға жауап іздеп, қаладағы бірнеше аула клубының жағдайымен танысып қайтқан болатынбыз.

3

Шымкентте аптап ыстықтың беті қайтар емес. Ауа райын болжаушылар осы ыстық 26 шілдеге дейін сақталуы мүмкін екенін айтады. Яғни, сынап бағанасы 45 С-қа дейін көтеріледі деп болжануда. Ми қайнатар ыстықтан күндізгі уақытта дені сау адамдардың өзіне көшеде, қоғамдық көлікте жүру оңай тимеуде. Ендеше, ыстықтан қалай сақтанамыз?

5

 

 Шымкенттегі жедел жәрдем қызметінің мамандары кезекшілерге тәулігіне 1800-ге жуық қоңырау түсіп жатқанын айтады. Дәрігерлерден көмек сұраушылардың дені балалар мен қан қысымы көтерілген науқастар. Сондықтан кардиологтар бірінші кезекте жүрегінде ақауы бар науқастардың денсаулығына алаңдаулы.

– Қан қысымы жоғары, жүректің ишемиялық ауруы, жүрек жетіспеушілігі дерті анықталған, айқындалған науқастар болса, күн ыстықта мүлдем көшеге шықпауға кеңес береміз. Себебі ауа температурасы көтерілгенде науқас адам терлейді де қаны қоюланады. Мұның соңы жүрек талмасына алып келуі мүмкін. «Коптоприл», «Коринфар», «Нифедипин» секілді дәрілердің жүрек ауруында шұғылы көмегі тиетінін науқастар жақсы біледі. Бұл препаратты жанынан тастамауға кеңес береміз. Жүрек дертінің белгісі байқалғанда бұл дәрілерді жедел қабылдау керек, –дейді облыстық кардиологиялық орталықтың бас дәрігерінің ұйымдастыру, әдістеме жөніндегі орынбасары, кардиолог-дәрігер Айнұр Балабекова.
Маман сонымен қатар жаз айларында дұрыс тамақтанудың маңызы зор екенін айтады. Күн салқындағанша тұзды, майлы тамақ жеуді шектеңіздер деп кеңес береді. Тамақ демекші, санитар мамандар қала тұрғындарына күн ыстықта уланудың алдын алыңыздар деп дабыл қағуда.
– Тамақтың сақталу температурасы неғұрлым жоғары болса, соғұрлым микробтар тез көбейеді. Тамақ кез келген жағдайда бұзылуы мүмкін. Өйткені тұтынушыларға жеткенше өңдеу, тасымалдау, сақтау және өткізу сияқты сатылардан өтеді, – дейді облыстық қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің тағам нысандарын санитариялық-гигиеналық қадағалау бөлімінің бас маманы Қызбек Зекенова.
Тез бұзылатын тағамдар қатарында кремді-кондитерлік тәтті өнімдер, көкөніс және еттен жасалған салаттар, сүт және сүт өнімдерінен әзірленген тағамдар, балық консервілері, дайын аспаздық өнімдер бар. Маман дайын тағамдарды бөлме температурасында 2 сағаттан артық сақтауға болмайды, тіпті тоңазытқышта көп сақтамау қажеттігін ескертеді.
Шынтуайтында, шілденің шіліңгір ауасынан көшеде жүргенде күн өту қаупі бар. Сондықтан мамандар күндізгі сағат 12:00-17:00 аралығында далаға шықпаған дұрыс деп кеңес береді. Егер аптап ыстықта денені салқындатуда мына кеңестерді біле жүріңіз:
* Дене температурасын төмендетуде білекті салқын сумен 10 секундтай жуу керек. Бұл біршама салқындап алуға көмек береді. Себебі, білекте тамырлар тері бетіне жақын. Ал қан салқындаған соң тамырмен тез ағып, ағзаны салқындатады.
* Беторамал не сүлгіні сулап, «ыстық нүктелер», яғни, мойын, тізе және табанды сүртуге болады.
* Жапондықтардың «мойын мұздатқыш» деп аталатын тәсілін пайдаланыңыз. Ол үшін кез келген орамалды суық сумен сулап, мойныңызға байлап алаңыз. Бір-екі минуттың ішінде өзіңізді сергек сезінесіз.
* Сырттан кіргенде мұз текшелерді тізе, шынтақ, тобыққа басуға болады. Және салқын сумен жуыну да осы белсенді нүктелерде температураның төмендеуіне оң ықпал жасайды.

5-1
Дендеріңіз сау болсын!

Алып шаһардың ауасы қандай?

Среда, 18 Июль 2018 04:06

Шымкентте ауаның ластану көрсеткіші төмендеген. Бұрынғы жылдармен салыстырғанда қаладағы атмосфераға тарайтын улы заттар мөлшері азайды, дейді ауаға мониторинг жасайтын мамандар. Миллионды қалада алдағы уақытты өндіріс орындары көбейіп, көлік саны артатынын ескерсек, расында, қаламыздың экологиялық ахуалы қандай болмақ? Бұл тақырып бойынша «Қазгидромет» РМК өңірлік филиалының табиғи ортаның ластануына мониторинг зертханасының меңгерушісі Гүлнара Мәуленовамен әңгімелестік.

DSC 0586

Ауаны зерттейтін алты бекет

Шымкентте қазіргі таңда атмосфераның құрамын зерттеп, мониторинг жасайтын 6 станция жұмыс істеп тұр. Оның төртеуінен сынаманы мамандар өздері алса, екі бекеттің жұмысы автоматтандырылған.
– Біздің мамандар 4 бекеттен күніне 3 рет арнайы құрылғымен ауа температурасын, қысымын, құрамын өлшеп, нәтижесін стансаға алып келеді. Мұнда әкелінген соң сынамаға зертханада химиялық талдау жасалады. Егер ауа құрамында өзгерістер байқалса, тез арада эколог-мамандарды хабардар етеміз, – дейді зертхана меңгерушісі Гүлнара Мәуленова.
Ал автоматтандырылған екі метеорологиялық стансадағы барлық жұмыс заманауи құрылғылардың көмегімен жүзеге асады.

DSC 8161

Самал-3 және Нұрсәт шағынауданында орналасқан стансадағы құрылғылар ауаға таралып жатқан зиянды қоспаларды автоматты түрде анықтап, мәліметтерді онлайн режимде орталыққа жеткізеді. Осылайша көп адамның жұмыс күші қажет болмайды әрі уақыт үнемделеді.
– Шымкент қаласы ауасының ластығы жөнінен Қазақстан бойынша Астана, Алматы, Өскеменнен кейінгі орында тұр. Дегенмен, соңғы жылдары қалада ауадағы зиянды заттардың нормадан тыс таралу проблемасы шешіліп келеді. Яғни ауа сапасы жақсаруда. Биылғы жарты жылдыққа жасаған мониторинг нәтижесі ластанудың көтеріңкі деңгейін (стандартты индекс – 2) көрсетті. Негізінен Шымқалада ауаның ластануы өндіріс орындарымен байланысты. Біздегі зауыттардан ауа қабатына шаң, газ, күкірт, көміртегі тотығы, азот диоксиді, формальдегид, аммиак, кадмий, мыс, мышьяк, қорғасын тарайды. Дегенмен, бұрынғы алып қорғасын зауыты жоқ. Екіншіден, өндіріс орындарының экология талаптарын орындауынан да қоршаған ортаға айтарлықтай залал келіп жатқан жоқ, – дейді жауапты маман.
Зертхана меңгерушісінің айтуынша, метеорологиялық стансалар атмосфеараның ахуалын бақылауда ұстайтын қаладағы қажет деген нүктелерге салынған. Атап айтқанда, шаңды көп бөлетін «Шымкентцемент», Тассайдағы «Стандарт Цемент» ЖШС-і, ал айналасына улы газы тарайтын «Шымкент мұнай өңдеу зауыты» аумағы экологтардың жіті бақылауында.

Көлік түтінінен қауіп бар ма?

Бүгінде көліктердің басым бөлігінің бензинмен жүретінін белгілі. Экологтар бір тонна бензин жанған кезде ауаға 800 келі зиянды қоспа бөлініп шығатынын айтады. Ең сорақысы, көлік қозғалтқышы этиль бензинімен жұмыс істесе, ауаға қорғасын тарап, топырақты бүлдіреді, нәтижесінде адам денсаулығына және жануарларға қауіп төнеді.
Иә, осыған дейін Шымқалада қоғамдық көлік түтінінен шығатын зиянды заттар жайы талай айтылған-ды. Ресми деректерге сүйенсек, қазір қалада 205 180 көлік бар (2017 жылы 211 мың болған). Ал алдағы жылдары миллионды халықтың жүріп-тұруына қажет көлік саны артады десек, шаһардың экологиясы қандай болмақ деген сауалды экологтарға қойдық. Ауа қабатына монторинг жасайтын мамандар соңғы уақытта шаһардың экологиясына көліктен келетін қауіп жоғын айтып сендірді. Оның бірінші себебі ескі көліктерді жою жобасының қоршаған ортаға тигізген пайдасы мол. Сондай-ақ, темір тұлпарлар бұрынғыдай емес, жанармайдың сапалы түріне көшкен және қоғамдық көліктердің жаңыртылуы да экологияға келетін зардапты азайтуға үлесін тигізіп жатқан көрінеді.
Ал қала аумағындағы өндіріс орындарының өкілдері қоршаған ортаны қорғауға өз үлестерін қосып жатқанын айтады.
– Өткен жылдың маусымынан бастап жоғары оқтанды К-4, К-5 бензинін шығарып жатырмыз. Жаңа технологиямен шығарылатын бұл жанаржағар майдың құрамында ауаға зиянды қоспалар аз, – дейді «ПетроҚазақстанойл Продакс» ЖШС қоғамдық байланыс демартаментінің менеджері Е. Жұмаділ. Ал жылына 2 млн тонна цемент шығаратын «Стандарт Цемент» зауытының өкілдері зауытта цемент дайындаудың құрғақ әдісі заманауи технологиялардың күшімен қолға алынған. Ол әдісте қоршаған ортаға зиян келмейді және энергия шығынын азайтады. Сонымен бірге, зияндылықты азайтуда шаң сүзгілерінің заманауи түрлері алмастырылып тұрады. Және де зауыт аумағына қылқан және жай жапырақты ағаштар отырғызылатынын атап өтті.
Гүлнара Мәуленованың айтуынша, алып қаланың экологиялық ахуалын қалыпты жағдайда ұстау қатаң бақылауға алынады. Осы мақсатта қазіргі таңда қаланың тағы үш нүктесінен ауа құрамына сынама жүргізетін автоматты бекет салу жұмыстары басталып кеткен.

Страница 1 из 13