Шымкент аграрлық колледжі - өңіріміздегі тарихы терең қара шаңырақтың бірі. Ауыл шаруашылығы саласының мамандарын дайындайтын бірден бір белді оқу орны.

аграр колледж фото 2

Бүгінгі таңда колледж қабырғасында студенттер 12 мамандық бойынша білім алып келеді. Білім ордасының педагогикалық құрамы, материалдық базасы жақсы жасақталған.

Студенттер дуалЬды жүйеМЕН білім алуда

Жуырда колледж жатақханасында жылдар бойы бос жатқан бөлмелер жөнделіп, заманауи үлгідегі фитнес залы мен әр түрлі үйірмелер орналастырылды. Мұндай үйірмелердің жатақханаға орналастыруы да тегін емес. Бұл студенттер сабақтан кейін бос уақытын үнемді пайдалануға, тысқа шықпай-ақ бір ғимараттың ішінде әр түрлі үйірмелерге қатысып, денсаулығын шынықтыра алуы мен басқа да өнер түрлерін үйренуіне мүмкіндік.
– Колледжге директор болып тағайындалар алдында мен бұл оқу орнына не бере аламын деп сұрақ қойдым және өзіме жоспар жасадым. Барлық жұмысты жаңа технологиялармен байланыстырып, замануи бәсекеге қабілеттілікті арттыру мақсатында жаңа талап-тілектермен келдім, - деп бастады сөзін колледж директоры Гауһар Алпыспаева. - Бұл тұрғыдан бірқатар іс атқарылуда. Соның бірі - дуальды оқыту жүйесін енгізіп жатырмыз. Яғни, студент 40 пайыз теориялық білімді колледжде алса, қалған 60 пайызын өнеркәсіп орындарының заманауи техникасы арқылы үйренеді. Мәселен, өндірістік техникалар жыл сайын жаңаланып келеді. Студенттер колледжде жоқ техникалармен жұмыс істеуді өндіріс базасында үйреніп, оқуды бітірген соң сол өндіріс орнына дайын кадр болып жетіледі. Осы орайда «Ордабасы құс» компаниясымен келісім-шарт жасастық. Алдағы уақытта тағы бірнеше өндіріс орнымен келісім-шарт жасауды жоспарлап отырмыз.

Кәсіппен бірге кәсіпкерлікті де үйретеді

Шымкент аграрлық колледжінде стартап жобаларды қолдау мақсатында бизнес инкубатор ашылған. Жастарды кәсіпкерлікке үйретудің, бизнестің әліппесі ретінде 2018 жылдың қаңтарынан жұмысын бастады. Студенттерге кәсіппен бірге кәсіпкерлікті де үйрететін «STARTUP» мектебінің ашылуына ОҚО кәсіпкерлер палатасының директоры Асқар Әбубәкіров, «Бал текстиль» ЖШС атқарушы директоры Огуз Дуру мұрындық болды. Мектептің мақсаты - кәсіпкерлік негіздерін үйрету. Аптасына үш рет палатаның бизнес-жаттықтырушылары мен белгілі кәсіпкерлер келіп сабақ өтеді. Оқушылар бизнес-жоспардың жасалу жолдарын, қаржылық сауаттылық, кәсіп ашу тетіктерін меңгеретін болады. Әр оқушы сабақтан тыс уақытта дәріске қатыса алады. Қазірдің өзінде мектепке жазылып, қызығушылық танытып отырған 30 оқушы бар.
- Бұл мектеп жұмысын жас кәсіпкерлердің дамуына және тәжірибешіл жастардың қалыптасуына бірден бір тиімді жоба ретінде қарастыруға болады. Жоба барысында студенттерге кәсіпкерлікте жетістікке жеткен жетекші кәсіпкерлермен, бизнесмен, менторлар және экономика саласындағы білікті мамандар тренинг өткізіп, өз тәжірибелерімен бөліседі,- деп түсіндірді экономикалық пәндердің мұғалімі Жанна Махатова.

Ешкі сүтінің емдік қасиеті көп

«STARTUP» бизнес мектебінде кәсіпкерлік білімін жетілдіріп отырған студенттің бірі Багажова Найля ешкі сүтінің құндылықтары жайлы өз бизнес-жобасын жасап шықты.
- Ешкі сүті ана сүтінің орнын алмастыратындай қасиеті бар, емдік-алдын алу мақсатында қолданылады. Ешкі - көбейгіш және тез өсіп-жетілетін ұсақ мал. Оның сүті мен жүнін қышқыл-сүт өнімдерін сататын шағын бизнес ұйымдарымен келісім-шарт жасасу арқылы, сондай-ақ газетке, әлеуметтік желілерге жарнама беру арқылы сатуға болады. Ешкі сүті – жоғарғы азықтық және биологиялық құндылығы бар ерекше тағам өнімі. Әсіресе, май түйіршіктері сиыр сүтіне қарағанда өте ұсақ болғандықтан адам ағзасына тез сіңетін болып шықты. Өзбекстанда ауруханалар мен перзентханаларды сүтпен қамту үшін арнайы сүтті ешкілер өсіріледі. Бүгінде жас балалардың сүйікті асына айналған йогурт ең алғаш ешкі сүтінен жасалған. Демек, ешкі сүтін өндіруді қолға алсақ, одан түрлі азық-түлік өнімін жасап шығаруға болады, - дейді студент.
Кәсіпкерлікті қолдап, шағын және орта бизнесті дамыту арқылы әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елдердің қатарына енуге бет алған Қазақстан үшін кәсіпкерлікті дамыту мәселесі өзекті болып табылады. Директордың айтуынша, 2018 жылдың 1 қыркүйектен бастап «Бал текстиль» ЖШС атқарушы директоры Огуз Дуру Шымкент агро колледжінде студенттерге бизнестегі тәжірибесімен бөліспек ниетте дәріс оқымақ. Осылайша Гауһар Алпысбайқызы ветеринария, орман шаруашылығы, ландшафты дизайны, аспаз және т.б. мамандықтар бойынша кәсіптік білім алып жатқан студенттерге болашақта өзін-өзі жұмыспен қамтуда мүмкіндік мол деп сенеді.

Қазақстан-Өзбекстан

Таяуда Шымкент аграрлық колледжіне Өзбекстанның Сырдария облысы Малек агроөнеркәсіптік кәсіби колледжінің директоры бастаған делегация келді. Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың 2018 жылды Қазақстандағы Өзбекстан жылы деп жариялауына байланысты колледж Малек агроөнеркәсіптік кәсіби колледжімен 2018 жылдың 24 қаңтарында әріптестік меморандумға қол қойған. Осы мақсатта келген делегация республикадағы он базалық колледждердің құрамына енген, еліміздің индустриалды-инновациялық дамуына қажетті ауыл шаруашылығы салаларына заманауи жаңа технологияларды игерген, бәсекеге қабілетті кәсіби мамандарды дайындайтын оқу орнының тыныс-тіршілігімен, өндірістік базасымен танысты. Қонақтар теориялық білімді кәсіби практикамен ұштастыру мақсатында заманауи үлгідегі инновациялық техникалармен жабдықталған оқу-өндірістік базасындағы ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрмен қамтамасыз ету мамандықтарына арналған зертханалармен, қарқынды бау, ауыспалы көкөніс алқабы, оқу-тәрбие үдерісімен танысып, тәжірибе алмасты.

Барлығымыз да мұғалімнің алдынан өттік. «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» дейді халық даналығы. Ұстаз біздің өмірге деген көзқарасымызды қалыптастырды, білімге деген құштарлығымызды арттырды. Мұғалім беделі біздер үшін асқар таудай еді. Ал қазір ше? Солай деп толық айта аламыз ба? Олай дейтініміз, соңғы жылдары педагогтың абырой-беделі мен мәртебесі жайында көп айтылып жүр. Осы орайда қаламыздағы Ә.Тәжібаев атындағы №47 мектеп-гимназиясының қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Бибайша Бисетаевамен әңгімеміз ұзтаздардың бүгінгі мәртебесі жайында өрбіді.

мұғалім фото 3

- Жыл сайын білім саласында жаңалық болып, жаңа бағдарламалар еніп жатыр. Бұған әр мұғалім түрліше пікір айтады. Жалпы, өзіңіз жаңашылдыққа қалай қарайсыз?

- Білім саласы қаншама жылдан бері жаңа реформаларды бастан өткеріп жатыр. Менің айтарым - жаңа бағдарламалар дәл қазір білім саласына әбден керек! Жаңа заман ағымына, ғылым мен техниканы үйренуде жаңа бағдарламалар енгізіп отырмасақ, көштен қалып кетуіміз мүмкін. Әлемдік білім беру стандартына ілесіп отыруымыз қажет. Бүгінде мектепті бітірген түлек әлемдік университеттерге түсе алмайды. Себебі бізде 12 жылдық білім беру стандарты жоқ. Оқушының қолында 12 жылдық стандартта білім алған аттестаты болмаған соң оқуға қабылдамайды. Шетелде оқу үшін міндетті түрде еліміздегі ЖОО-ның 1-курсын тәмамдауы керек болады. Сондықтан әлемдік стандартқа ілесу үшін 12 жылдық білім беру енгізіліп жатқанына балаларымыз үшін қуанарлық жайт. Жалпы, бір жерде тоқтап қалағанды өзім ұнатпаймын.

– Білім мен тәрбие - егіз ұғым. Білімде жаһандық стандарттарға ілесіп жатырмыз. Енді оқушыға тәрбие беруде де жаңашылдық қажет пе, қалай ойлайсыз?

– Кеңестік дәуірде сол уақыттың саясаты бойынша ұлттық құндылықтарымызды ұмыттырып, құлдық санаға бет бұрғызып жіберді. Зиялылыларымызды жазықсыз жазалады. Дегенмен, ұтымды жеріміз – жаңашылдықты тез қабылдайтын халықпыз. Осы қасиетімізді орынды пайдалануымыз қажет. Бүгінде батысқа еліктеп барамыз, алайда батыстың ментелитеті мен болмысы бізге жат. Жапондарға еліктеу керек. Олардың рухани болмысы бізге жақын. Мәселен, жапондарда мынадай сөз бар екен: «Әлемнің бар жақсысын үйрен, бірақ ол жапонның жан-дүниесіне кері әсерін тигізбеу керек.» Баласына осылай тәрбие береді екен. Біз де баланы бүкіл әлемнің бар жақсысын, білім-ғылым, техникасын үйреніп, біздің ұлтымыздың жан-дүниесіне кері әсерін тигізбейтіндей етіп тәрбиелеуіміз қажет.

– Өмірден де білімнен де тәжірибесі мол ұстаз ретінде үш тілде оқыту үрдісіне не айтасыз?

– Елбасымыздың үш тілде оқытуды ұсынғаны қаншалықты дұрыс екенін шетелге шыққанда ғана білесіз. Неге біздің жастарымыз шет тілін жетік меңгеріп, әлемнің озық оқу орындарында білім алып, елімізде еңбек етпеске?
Қазақстанның дамуына атсалыспасқа? Неге біздің жастарымыз қалып қою керек? Болашағымыз жастар деп жатамыз, солар тіл білмей жаһандық технологияларды үйренбесе, біз қалай өркендейміз? Мәселен, ІХ ғасырда өмір сүрген ғұлама Әл-Фарабидің өзі де 72 тілді меңгеріп, Аристотельден кейінгі әлемнің екінші ұстазы болды ғой. Бірақ жапондар сияқты әуелі діңді мықтылап алуымыз керек.

– 32 жыл ұстаздық ету - бұл аз уақыт емес. Осынша жылда сіз түрлі кезеңдерден өттіңіз. Айтыңызшы, өзіңіз еңбек жолын бастаған жылдар мен қазіргі кезбен салыстырғанда мұғалім мәртебесінің айырмашылығы бар ма?

– 30-жылдары А.Байтұрсынов «Алты алаштың басы қосылса - төр мұғалімдікі» дейтін. Қырқыншы жылдары, расында да, мұғалімге кұрмет көрсетіп, тек төрден орын беретін. Бертін келе де өзіміз көшеде ағай-апайларымызды көре қалсақ, алдын кеспей, жол беруші едік. Бүгінде мұғалім мен оқушы қарама-қарсы келе жатса, кей оқушы ұстазға жол бермей, алдын кесіп өтеді. Осыншама беделі төмендеуіне не себеп десеңіз, өз ойымды айтып өтсем, қоғамдағы мораль туралы этикет өзгеріп кетті. Бұрын бала бірнәрсеге ұрынса әке-шешесі жауапқа тартылатын. Бүгінде баласының тәрбиесін ата-анасы мұғалімге жүктеп қойды. Тәрбиеге тек мектеп қана жауапты деген ұғым пайда болды. Мектепте білім тәрбиесі онсыз да оқытушы мойнында. Алайда ата-ана өз баласының отбасындағы тәрбиесін, жүріс-тұрысын қадағалап, қолына алмайынша ұстаздың мәртебесі көтерілмейді.
Екіншіден, мұғалім мамандығына кездейсоқ адамдар көп келіп жатыр. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары мықты деген мамандардың көбі басқа салаға ауысып, мектепті тастап кетті. Сол кездері мұғалімдердің жалақысы төмендеп, мамандыққа деген қызығушылық та бәсеңдеп кетті. Мектепке кадр жетіспеушіліктен, кездейсоқ адам мектепке жұмысқа алына бастады. Қазіргі күнде де оқуда үздік, білімі бар оқушылар техникалық мамандықты таңдап, сыныптағы ең нашар оқитын оқушылар педагогикаға оқуға түседі. Мәселен, биылғы ҰБТ тапсыратын, жақсы оқитын жоғары сынып оқушысының бірінен қай саланы таңдайтынын сұрасаңыз, міндетті түрде техникалық мамандықты таңдайтынын айтады. Өйткені педагогикаға қызығушылық тым төмендеп кеткен. Тесттен ЖОО-на түсе алатындай балл жинай алмаған оқушылар амалдың жоғынан университеттердің ақылы педагогика факультетіне оқуға түсетіні жасырын емес. Мектебімізге практикасын өтеуге келген студенттерге қарап, ертеңгі ұрпақтың біліміне ішім ашиды, жылағым келеді... Сол үшін болашақ педагогтарды, мүмкін, мектеп жасынан іріктеп алу керек шығар? Мысалы, Оңтүстік Кореяда мектепте ең үздік оқитын балаларды педагогикаға іріктеп алады екен. ЖОО-да да І-ІІ курсты оқыған соң мектепке практикаға жіберіп, оның еңбегіне қарай мектеп іріктейді. Міне, осындай іріктеуден өткендерге ғана педагогикалық диплом беріледі. Бізде керісінше. Мектептен білім іргетасы мықты болып шықпаған баладан мықты педагог қайдан болсын?

– Латын әліпбиі туралы пікіріңіз қандай?

– 1926 жылға дейін М.Әуезов, А.Байтұрсынов және тағы да басқа жазушылардың төте жазумен жазған шығармаларын біз оқи алмай қалдық. Замануи білімнің жақсы жағы – жаһандануға бет бұрсақ, кемшілігі – болашақта латын әліпбиімен хат таныған ұрпақ кирилл әріптерімен жазылған кей кітаптардан қол үзіп қалуы мүмкін. Осы уақытқа дейін 90 жыл жинақталған дүниелерді, әдебиетті, өндірістегі барлық нәрсені кейінгі ұрпақ оқи алмай қала ма деп алаңдаймын.

– Мұғалімнің мәртебесін көтеру үшін не істемек керек?

– Біріншіден, бала тәрбиесіне алдымен ата-ана жауап беруі керек. Мәселен, отбасындағы кикілжіңдер мен жанжал баланың жүйке жүйесіне әсер етіп, өзіне қол жұмсамақ болып, дәрі ішіп қойса, ол үшін мұғалім мен мектеп жауап береді. Оқушылар сабақтан тыс көшеде ерегісіп, соңынан төбелесіп қалса, сынып жетекшісі ата-анадан жазбаша кешірім сұрайды. Қазір оқушы тәрбиесі мен қауіпсіздігінің 60 пайызына – мектеп, 20 пайызына – ата-ана, 20 пайызына қоғам жауапты болып қалған. Кей оқушылар сабақ үстінде маужырап ұйықтап отырады. Өйткені түнімен әлеуметтік желілерде отырады, компьютер көреді. Сондай оқушылардың әке-шешелеріне талай ескерттік, кешкі сағат оннан кейін баласының ұялы телефонын алып қоюды сұрадық. «Қайтем, мені тыңдамайды ғой» – дейді ата-анасы. Олар, тіпті, өз балаларымен қалай сөйлесуді білмей жатып өз міндеттерін мектепке жүктеп қояды.
Екіншіден, мына заманда қай салада қаржы көп болса, білімі жететіннің бәрі сол мамандықты таңдауда. Сондықтан мұғалімдердің жалақысын көтеру керек деп ойлаймын.

– Әңгімеңізге рақмет!

Сұхбаттасқан
Бибайша
Нұржанқызы

Оңтүстікте Елбасының «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында Астананың 20 жылдығы, Бәйдібек аудафнының 90 жылдығы және ақын Орынбай Тайманұлының 150 жылдығына орай республикалық аламан айтыс ұйымдастырылды.

Боралдай айтыс фото 1

Алдымен ақынның кесенесінде Құран бағышталып, Боралдай ауылдық округіндегі Қаратау мәдениет үйінде аламан айтыс басталды. Сахнадағы сайыста республикамыздың белді айтыскер ақындармен бірге Бәйдібек ауданының ақындары да сөз бен жыр додасына түсті. «Боралдайдың бозторғайы - Орынбай» деп аталған айтыста ақындар О.Тайманұлының өмір жолы мен өнерін, ұрпаққа қалдырған өнегелі істері жайлы жыр толғады.
Жамбылдың өзі «Тауқұдірет» деп атаған Орынбай ақын қазіргі Бәйдібек ауданының Боралдай ауылында 1867 жылы туып, 1946 жылы жасы сексенге қараған шағында өмірден өткен. Сөз өнерін серік етіп, халықтың талап-тілегін жырға қосып, ел құрметіне бөленген Орынбай Тайманов 12 жасынан «Ақын бала», «Боралдайдың бозторғайы» атанған. Жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың ақынды ерекше дәріптегенін әдебиетшілер жазған. Бұған дейін О.Таймановтың «Жәнібек батыр», «Мырзашөл», «Заманхан» атты дастандары жарық көрген болатын. Енді ақынның 150 жылдығына орай өлеңдері, жыр-дастандары мен айтыстарынан құралған шығармалар жинағы жарық көріп, тұсауы кесілді.
Мерекелі жиында сөз алған белгілі қоғам қайраткері Оразкүл Асанқызы, жазушы Мархабат Байғұт ақынның өмірі жайлы өздері білген тың деректерімен бөлісіп, алдағы уақытта О.Таймановтың өмірі мен өнерін зерттеу жұмыстары жалғасын табатынын да тілге тиек етті. Ал Бәйдібек ауданы әкімі бір топ зиялы қауымға және осы шараға демеушілік жасаған кәсіпкерлерді «Орынбай Таймановтың 150 жылдығы» орденімен марапаттады.
Ал сөз сайысында Оразкүл Асанқызы төрағалық еткен қазылар алқасының қорытындысы бойынша ІІІ орын Рүстем Қайыртайға, ІІ орын Қажымұқан Абзаловқа бұйырды. І орынға Ринат Зайытов лайық деп табылса, айтыстың бас бәйгесіне тігілген «Лада» автокөлігін Бәйдібек ауданының тумасы Біржан Байтуов иемденді. Айтысқа қатысқан басқа ақындарға аудан әкімдігі тарапынан сертификат пен қаржылай сыйлық табыстады.

Туризм – әлемдік экономикада маңызы зор, ауқымы кең сала. Қазақстандағы туристік сала негізінен сыртқа шығу туризмінің дамуына бағытталған. Ал сырттан кіру жəне ішкі туризм баяу дамып келеді. Халықаралық туризм нарығы түрлі елдердің экономикасы үшін шешуші сала болып табылады, ал туристік қызмет барған сайын сұранысқа ие болып келеді. Ал бұл саланың еліміздің шырайлы аймағы Оңтүстікте – Шымкентте даму деңгейі қандай?

shymkala-32-14

shymkala-32-18

Улуқбек ХАМИДОВ, Гид:

Еуропалықтарға еуропа асханасы жаңалық емес!

– Шымкентте туризм саласы нашар деп айта алмаймын. Десек те дамыту қажет. Кемшіліктер де жетіп артады. Атап айтар болсақ, біріншіден – миллионға жуық халқы бар қаламызда шетелдік туристерге сапалы қызмет көрсететін, ағылшын тілінде жақсы сөйлей алатын үш-ақ гид бар. Жапон, қытай тілдерін айтпай-ақ қоя салайын. Қалада ешкім шет тіліін білмейді деуден аулақпын, бірақ олар гид ретінде қаланы таныстыра алмайды. Ары кетсе аудармашы болуы мүмкін. 

Екіншіден, туристердің қауіпсіздігі қорғалмаған. ТМД елдерінің ішінде көрші өзбек елін мысалға алсақ, оларға шетел туристерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін туристік полициялар жұмыс істейді. Олар туристердің терористік қауіпсіздігін, алаяқтық қауіпсіздігін және тағы да басқа келеңсіз жағдайларды болдырмаудың алдын алады. Ал біздің елде ондай штат қарастырылмаған. Соның салдарынан туристердің такси жүргізушілерінен, дүкен сатушыларынан және басқа да қызмет көрсету саласындағы адамдардан алданып қалған кездері де болды.

Шымкентке шеттен келушілердің басым бөлігі бизнес-туристер. Қаламызбен арнайы танысып, тамашалауға келетін туристер некен саяқ. Басты олқылығымыздың бірі – шымқалалықтардың мәдениеті туристерге қызмет көрсетуге дайын емес – дөрекі. Өзбекстанға барсаңыз халқы деген иіліп қарсы алады. Сервистік қызмет көрсетуі бізге қарағанда жоғары деңгейде. Ал, Түркияда бірер дәмханаға шәй ішуге кірсеңіз, сіздің турист екеніңізді білсе, бір шынаяқ шәй немесе кофесін тегін сыйлайды. Көбінесе шетел азаматтарымен жұмыс істеймін. Шеттен келген қонақтардың басым бөлігі біздің этно-мәдениетімізді көргісі келеді. Мейрамханалардағы еуропа тағамы еуропалықтарға жаңалық емес. Олар ұлттық тағамдарымыздан дәм татқанды, ұлттық аспаптарда ойналатын күй мен дәстүрлі әндерімізді тыңдағанды ұнатады. Сондықтан қаламызда ұлттық дәмханалар мен онда жанды дауыспен дәстүрлі әндерді орындайтын ансамбль көп болса екен.

Шымкент қаласы халқының саны жылдан жылға артып, аумағы кеңейіп, шаһардың әлеуеті жоғарылап келеді. Жақында облыс әкімі Ж. Түймебаев қалада арбат салынатынын мәлімдеді. Енді сол арбат жағасын ұлттық нақыштағы қолөнер шеберханалар мен тарихымыз бен мәдениетімізден дерек беретін декоративті мүсіндермен көріктендірсе екен. Мәселен, Самарқант қаласында ұлттық шеберханалар өте көп. Бір қызығы ол орындарды әкімшілік тегін берген. Шеберлердің міндеті – ағаштардан әртүрлі бұйымдар жасайды. Мұны туристер қызыға тамашалап, сатып алады. 

Қалаға туристерді тарту үшін ең әуелі этно-мәдениетімізді көтеру қажет. Қала шетінен этно-ауыл құрып, сырттан келген шетелдіктер мұнда зергерлік бұйымдарын сатып алып қана қоймай, киіз басудың түрлі технологияларын өз көздерімен көретін еді. Сонда Шымкентке шетелдіктер логистикалық немесе бизнес қызмет үшін ғана емес, этно-мәдениетімізді тамашалау үшін де келер еді.

 


shymkala-32-15

Ғани НАЗАРБЕК, 
«Arsha travel» туристік агенттігінің маманы, гид:

Шымкент сияқты қала әлемде жоқ шығар

– Кей қалаларда өзен қаланың шетінен кіріп, екенші жағынан шығып кетеді. Ал Шымқалада Қошқар ата бұлағы қаланың ортасынан бастау алып, қаланы қақ жарып ағып өтеді. Шаһарда тіршіліктің бастауы да сол бұлақ басынан басталған. Халық бірінші орында әулиесін емес, тарихын білуі керек. Шымкент – Кеңес үкіметі кезінде құрылған деген түсінік көпшілікке қалыптасып қалған. 2мың жылдық тарихы бар қаланың қазба жұмыстары 2 жыл бұрын қолға алынған еді. Қазір тоқтап қалды. Көне қалашықтың қазба жұмыстарын қайта жандандырып, қалпына келтіріп, ашық аспан астындағы тарихи мұражай етсе, шетелдіктерді өзіне баурап алар еді. Мәселен, Тараз қаласында осындай көне қалашық бар. Ондағы мұржайды көруге туристер Тараз шаһарына арнайы барады. Жалпы, Шымкентке ТМД елдерінен Ресейден мұсылман халықтары және еліміздің өзге өңірлерінен көптеген адамдар зиярат жасау үшін келеді. Тоғыз жолдың торабы болған Шымқаланың әсем табиғаты мен тарихи орындары шетелдіктердің назарында. Облыстың таулы аймақтарында, қорықханалардағы өсімдіктердің алуан түрлерін тамашалауға келушілердің саны көп. Жақында қаламызға бір топ жапон туристері оңтүстіктегі қызғалдақтарды тамашалауға келді. Қонақтарды қала орталығына көрік беріп тұрған қызғалдақтар емес, қырда өскен жабайы қызғалдақтар көбірек қызықтырды. Тянь-Шянь тауының етегі әлем бойынша қызғалдақтың отаны болып саналады. Қырдағы жабайы қызғалдақтар ежелгі тұқымның түп нұсқасы болып табылады. Жабайы қызғалдақ тұқымын Қошқар ата бұлағының басындағы қырға ексек, көктемде бұлақ жағасына көрік беріп, келген туристерге қаланы таныстыруды осы жерден бұлақ басынан бастар едік.
Біз шетелдік туристерді ұлттық мәдениетіміз бен салт-дәстүріміз арқылы қызықтыра аламыз. Ол үшін қала төңірегіндегі жайылым жерлерде жайлау туризмін дамытуымыз қажет. Табиғат аясына киіз үй тігіп, ішін ұлттық нақышта безендіріп, қонақ үй ретінде пайдалансақ, құба-құп болар еді. Шетелдік қонақтар күбі пісіп, құрт-майдың қалай дайындалатынын көріп, атқа мініп, көкпар тартып, бал қымыздың дәмін татса, үлкен әсер алары анық. Туризмнің бұл түрі Қырғызстанда жақсы дамып келеді. Жайлау туризмін тамашалауға жылына мыңдаған шетелдік турист Қырғыз даласына қарай бет алады. Мұны біздің елде неге қолға алмасқа!

 


shymkala-32-17

Асанхан ДАРХАН,
«Ontustik tourism center» туристік ақпараттық
орталығының жоба менеджері:

Әуе рейстерінің аздығы келушілердің қызығуын төмендетеді

– Еліміздің Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің мәліметінше 2017 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша Оңтүстік Қазақстан облысында туристтер саны 204 485-ті құрады. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 62 636-ға немесе 44,16%-ға (141 849) өскенін байқаймыз. Орналастыру орындары саны 209 құрап 42-ға немесе 25,4%-ға (167) өсімді көрсетсе, орналастыру орындарымен көрсетілген қызмет көлемі 2,76 млрд теңгені құрап, былтырғы жылмен салыстырғанда 770 млн-ға немесе 38,69%-ға (1,99 млрд) артқанын көрсеткен.
Қазіргі таңда өңірдегі туристік саланы дамыту негізгі 3 бағытта жүзеге асырылып келеді. Олар – инфрақұрылымды дамыту, қызмет көрсету сапасын арттыру және туристік әлеуетті маркетингтік жылжыту.
Инфрақұрылымды дамыту бойынша облыс аумағындағы туристік нысандарға алып барар жол бойларына бірыңғай жол сілтегіштері, әжетханалар орнатылды. Туристік нысандар аумағында төлқұжаттар орналастырылды. Сонымен қатар, облыс аумағындағы 35 туристік нысанға «Ақпаратты Қазақстан – 2020» мемлекеттік бағдарламасына сәйкес QR-кодтар орнатылды.
Қызмет көрсету сапасын арттыру бойынша Туристік Ақпараттық орталық тарапынан жыл сайын «Мейрамхана ісі», «Мейрамхана даяшылары», «Қонақ үй шарушылығы», «Гид-экскурсовод қызметі», «Туризм менеджменті стандарттары» бағыттарында семинар-тренингтер өткізілді.
Сонымен қатар облыс және қала тұрғындарына арналған түрлі мастер-кластар, курстар, викториналар тұрақты түрде ұйымдастырылып тұрады.
Туристік әлеуетті маркетингтік жылжыту бойынша Қазақстан және шетел қалаларында роуд-шоулар, презентациялар, көрмелерде туристік әлеуетті таныстыру жұмыстары үнемі жүргізіліп, одан бөлек шетел және қазақстандық ірі туроператорлар мен турагенттер және бұқаралық ақпарат құрал өкілдеріне арналған ақпараттық турлар ұйымдастырылып, өткізіледі.
Қазіргі кезде, облысқа және қалаға келуші туристердің басты бөлігі көршілес жатқан Ресей, Қытай Халық Республикасы, Түркия, Өзбекстан мемлекеттерінен келеді. Одан өзге, Еуропа мемлекеттері мен Жапония және Оңтүстік Корея мемлекеттерінен келуші азаматтар саны артуда.
Келуші туристердің қызығушылығын негізгі 3 бағытқа бөлуге болады: тарихи-мәдени туризмі (сакралды жерлер), экологиялық туризм және емдік-сауықтыру туризмі.
Шымкент қаласынан әлем қалаларына әуе рейстерінің аздығы да туристердің қызығушылығын төмендетеді. Шымкент қаласының әуежайын жаңарту және кеңейту жұмыстары бұл мәселені шешеді деп ойлаймын. Әуежайдың кеңеюі жаңа әуе бағыттарының көбеюіне және барлық әуе рейстерінің жиілеуі туризмді дамытуға оң ықпал бермек.

 


shymkala-32-16

Кеңес ИСМАЙЛОВ,
Қазақстан республикасының туризм
саласындағы құрметті қызметкері:

Біздің қазақ қызмет көрсетуге намыстанады

– Бүгінгі таңда өңірімізге келіп кететін туристер үшін Шымкент жалғыз логистикалық орталық. Сондықтан міндетті түрде шетелдік туристер Шымкентке келеді. Ары-бері Жібек жолынан өтетін туристер, Қырғызстан, Қытай, Ресейге бара жатқан туристің барлығы міндетті түрде Шымкентке аялдайды. Шаһардың құдыреттілігі де сол тоғыз жолдың торабы. 

Шымкентте бүгінгі таңда кез келген туристің талабына сай қонақ үйлер бар. Екі бес жұлдызды қонақ үй, оншақты 4-5 жұлдызды қонақ үйлер және қарапайым хостелдер туристтерге қызмет көрсетуге әзір. 

Туристерге тағы бір қажеттілік – бұл тамақ мәселесі. Бұл жөнінде еліміз бойынша Шымкентке тең келері жоқ. Бізде мейрамхана мен әртүрлі этнос өкілдерінің асханасы өте көп.
Әлемде туризмнің бірнеше түрі бар – Эко туризм, бизнес туризм, тарихи туризм, медициналық туризм т.б. Ал Шымқалада туризмнің барлық түріне жақсы жағдай жасалған. Оның ішінде тарихи туризмді енді дамытып келе жатырмыз. Тәуелсіздік алаңы жанындағы көне қалашықтың орнын қайта қалпына келтірілсе – Қазақстан бойынша жалғыз көне қалашық болар еді. Бұл да бір-екі жыл көлемінде шешіледі деп үміттеніп отырмыз. Жалпы, облысымызға тарихи туризм үшін келетіндер үшін де Шымкент логистикалық орталық ролін атқарады. Сонымен бірге шетелден арнайы келетін туризмнің бірі – бизнес туризм. Қалада конференциялар, семинарлар ұйымдастырылып жатыр. Оның барлығына шетелдік қонақтар қатысуда.
Екі жылдан бері бізде мәдени туризм де жақсы жолға қойылды. Мәселен, жақында қала аралап жүргенімде басқа өңірден келген туристермен танысып қалдым. Олардың айтуынша қалаға қызғалдақты тамашалауға келген екен. Бұл өте қуанарлық жәйт. Ақпарат таратуда миллионнан астам қызғалдақтың егілгені жайлы әлеуметтік желілерде жақсы пияр жасадық деп ойлаймын. Алдағы уақытта Шымқалада қызғалдақты туризмнің негізі деп алатын болсақ, бұл үшін қаржыны аямау керек. Қаржы жұмсалмаған жерге, қаржы келмейді. Сәуір айының ортасында Шымкентке қызғалдақты тамашалау үшін өзге өңірлерден және шетелден қонақтар келеді деген ұғымды қалыптастыру керек. Халық та мұндай сәтке дайын тұрады.
Туризм – қызмет көрсету деген ұғымды білдіреді. Ал біздің қазақтар қалаға келушілерге қызмет көрсетуге арланыды. Қызмет көрсетуді құлдық деп біледі. Ең әуелі осындай психологиядан арылуымыз керек! Одан арылмайынша елімізде туризм дамиды деп айта алмаймын!

Еңбекші аудандық сотында өткен «дөңгелек үстел» отырысында электрондық қылмыстық істер бойынша туындайтын мәселелер талқыланды.

shymkala-32-1

Аудандық соттың төрағасы Айдос Сұлтанов алдағы уақытта айыптау актісімен түсетін қылмыстық істерді тек электронды нұсқасы болған жағдайда ғана қабылдайтынын атап өтті. Бұл жобаны тоқтатпай одан әрі жалғастыру керек екенін де тілге тиек етті.

– Барлық істі электронды нұсқамен қабылдап отырсақ, ішкі істер органының тергеушілері тарапынан «Е-Қылмыстық іс» жобасы аясында өндірістегі қылмыстық істер бойынша түйткілді мәселелер азаяр еді. Жеке айыптау істері бойынша элекронды форматты барынша көбейту керек, – деді аудандық соттың төрағасы.

ОҚО сотының судьялары, аудандық ішкі істер бөлімдері мен прокуратура қызметкерлері, ОҚО адвокаттар алқасы өкілдері, медиаторлар және Еңбекші аудандық сотының судьялары қатысқан басқосуда іс жүргізу барысындағы туындаған түйткілді мәселелер талқыланып, алдағы уақытта істің қаралуын үйде отырып-ақ бақылауға болатын бағдарлама орнатылатыны айтылды.

Туризм әлемдік экономиканың ажырамас бөлігіне айналғаны қашан. Дүниежүзілік туристік ұйымның мәліметіне сүйенсек, қазіргі әлемдік туризм өнеркәсібінен түскен табыс мұнай экспорты мен мұнай өнімдері және автокөлік табысынан кейінгі 3-орында тұр екен. Бұл саланы дамыту арқылы жаңа жұмыс орындарын көптеп ашып, ұлттық табысын молайтып отырған елдер көп. Осы орайда елімізде, оның ішінде Оңтүстікте де қарқынды дамып отыр деп айта алмаймыз. Десек те, соңғы жылдары туризм саласын дамытуға деген талпыныс күшейіп келеді.

DSC 1952

Батыс Тянь-Шань сілемдері мен Қазығұрт және Ордабасы тауларының етегіндегі тамаша табиғат аясында орналасқан Шымкент ежелден-ақ саяхатшылар мен ғалымдардың назарын өзіне аударған. Терең тарихы бар шырайлы Шымкент шаhарының табиғаты мен ауа райы адамдардың өмір сүруіне және саяхаттап келген туристерге де өте қолайлы.

Шымкент өмір сүруге қолайлы өңір болғандықтан, қаладағы халықтың саны да жыл сайын өсуде. Оған дәлел ретінде 1913 жылы Шымкентте 19 000 адам тұрса, биыл жыл басында қаладағы халық саны миллионға жуықтап, жүз жылда қала тұрғындарының саны 46 есеге өскен. Шаhар шекарасының аумағы да жылдан-жылға ұлғайып, халықтың тұрмысы да жақсарып келеді.

Сонымен, туған қаламыз жайлы бір ауыз сипаттап өтсек. Шаһарда бірнеше үлкен саябақ пен техносаябақ, Бәйдібек би ескерткіші маңындағы 42 гектар алқапта серуендеп, демалатын орындар мен тарихи саябақ, көптеген үлкен ойын-сауық орталықтары және арнайы «Көрме» орталығы бар. Сәулеті ерекше айрықша «Түркістан» салтанат сарайында концерттерді тамашалай аласыз. Көрнекті ғалым, мәдениет, спорт майталмандары мен халық батырларына, билерге, қоғам қайраткерлеріне арналған ескерткіштер орнатылған. Шымқалада 3 спорт кешені мен 7 стадион және 5 жүзу бассейні, 100-ге жуық спортзал жұмыс істейді.

IMG 5846

Бір сөзбен айтқанда, ұлтымыздың ұйытқысы Оңтүстік Қазақстан облысының орталығы – Шымкент қаласы инфрақұрылымы жақсы дамыған Қазақстандағы үшінші қала саналады.

Шымкентте Қазақстандағы ең үлкен әрі теңдесі жоқ дендросаябақ бар. 1979 жылы іргесі қаланған саябақта бүгінде 600-ге жуық өсімдік түрі өседі және шағын көлінде аққу, қаздар жүзіп жүреді. Туристерді бұдан кейін зообақ күтеді. Онда мыңдаған аң-құс тіршілік етеді.Қала аумағында саяхат жасап жүрген меймандар бір сәтке жаңа «Жайлаукөл» демалыс саябағына аялдай алады. Осында орналасқан Орталық Азиядағы ең биік «Altyn eye» шолу әткеншегіне шыққан адам қаланы алақандағыдай анық көретін болады.

Шырайлы Шымкенттің басқа қалалардан тағы бір артықшылығы, мұнда ежелгі шығыс тағамдарын әзірлейтін дәмханалар мен тамақтандыру орындары көп-ақ. Қалада басқа еш жерде кездесе қоймайтын алуан түрлі тағамдар бар. Соның ішінде Шымқаланың әйгілі кәуаптары, тандыры мен самсасы, хош иісті палауы, нағыз шығыс дәстүріндегі шай Оңтүстікке келген қонақтың есінде сақталып қалары сөзсіз.

Бүгінгі шұғылалы шаһардың қадір-қасиетін танытатын аса көрікті Тәуелсіздік саябағы сыртқы сәулетімен ерекшеленеді. Ордабасы алаңындағы Жер-ана монументі мен Тәуелсіздік саябағын ұзындығы 104 метрлік көпір жалғап тұр. Қала тұрғындары бұл көпірді ескі тарих пен жаңа тарихты байланыстырып тұрған «Алтын көпір» деп те атап кеткен. Ал рәміздер алаңында орын тепкен биіктігі 25 метрлік найзалардың ортасында алып көк туымыз әуелете желбіреп тұр.

Шымкентте аялдай тұруға тағы бірнеше күні бар адамның қала маңындағы көрікті де тарихи жерлерді аралап шығуына болады. Бұдан екі жыл бұрын Шымкент қаласына Төлеби, Сайрам, Ордабасы аудандарынан 40-қа жуық елдімекен қосылған еді. Қазіргі уақытта сансыз баптардың мекені көне Сайрам мен қазақтың қасиетті Мәртөбесі және Ордабасы, Төлеби аудандарындағы табиғаты тамаша жерлер қаланың құрамына кірген. Қала аумағының кеңеюіне байланысты адамзаттың алтын бесігі, Нұқ пайғамбардың кемесі тоқтаған киелі Қазығұрт пен бар қазақтың басын біріктірген Ордабасы тауы Шымкентке жақындай түсті. Қалаға қарасты Ақтас ауылынан Қазығұрт тауына 15-20 минутта жетесіз, ал Көкбұлақ ауылынан қол созым жердегі Ордабасы биігіне жаяу шығуға болады.

Жалпы, Оңтүстік туризмі Шымкенттен басталады. Қала Оңтүстік Қазақстан облысының әкімшілік орталығы болғандықтан, аумақтың түкпір-түкпіріне апаратын барлық туристік бағыттар шаһардан бастау алады. Қалада мамандандырылған 20 арнайы фирмалар мен мекемелер туристік қызмет көрсетумен айналысады. Туристік бағыттар тарихи орындар мен экзотикалық аудандарға барып, аң-құс, балық аулау, тау туризмі және мәдени-архитектуралық ескерткіштерді таныстыру секілді салаларды қамтиды.

Шымкентке жақын аймақта орналасқан, табиғаты ғажайып Ақмешіт, Біркөлік демалыс аймақтары мен Сайрам-су шатқалындағы «Альтекс» спорт кешеніне, Бадам шатқалындағы «Қырыққыз» туристік базасына және табиғаттың қайталанбас інжу-маржандары, байырғы қорық - Ақсу-Жабағылы мен Сайрам-Өгем ұлттық паркіне лезде баруға болады. Тау етегінде демалуға барлық жағдай жасалған. Сонымен қатар көне Отырар қалашығы мен қасиетті Түркістанға тағзым етіп, тарихи орындарды аралап келуге болады.

«Шымкент – Қазақстандағы ежелгі шаҺарлардың бірі. Қаланың іргесі XI-XII ғасырларда Қытайға баратын сауда жолы үстінде қаланды» деген мәлімет бар. Дей тұрғанмен, соңғы 10 жыл көлемінде Шымкенттің тарихы тым тереңде жатқаны жөнінде және қаланың негізі бұдан да ертерек қаланғаны туралы белгілі археологтар мен тарихшы ғалымдар дәлелдер келтіруде.

...Шымкент - адам жаны ләззат алатын нағыз құтты мекен. Мұнда демалысқа немесе қонаққа келген адам қаланың сұлулығына көз тоймасы анық. Қаланың қақ ортасынан бастау алатын Қошқарата өзенінің жағалауында көріктендіру жұмыстары қолға алынып, жаңадан бой көтерген демалыс аймағы тұрғындар мен қонақтардың көп жиналып серуендейтін жайлы орындарының біріне айналды. Бұдан бөлек, Шымқаладағы тарихи-мәдени орындар мен жоғары дәрежедегі қонақ үйлер, заман талабына сай дәмханалар мен мейрамханалар, демалыс орындары туристер мен демалушыларға қызмет көрсетуге әзір. Бұған әрі көне, әрі жас Шымкент шаҺары тұрғындарының ақжарқын жүздері мен ақкөңіл пейілдерін және қонақжайлығын қосыңыз. Сонда сіздің іздеген жерұйық осы Шымқала боп шығатыны анық! Оның бәрін көру үшін Шымкентке келу керек.

Осы ретте Елбасымыздың «бұл қаланы шырайлы Шымкент деп атау абзал» деген сөзі ойға оралады. Қазақы қаймағы бұзылмаған қалың жұрт мекендеген Шымқалаға халықтың сүйіспеншілігінің осылай үйлесе өрілуі бар қазақтың арманын бір атауға сыйғызып тұрғандай...

Аниматор-мультипликаторлар

Пятница, 16 Март 2018 03:59

«Қастеевтің» қабырғасынан шығады

shmkala-21-2

Мемлекет басшысы өнер адамдарымен кездесуде «Қазақстандықтардың жас буынын адамгершілік рухта тәрбиелеуге бағытталған анимациялық фильмдер жасау маңызды» – деген болатын. Осыған орай соңғы жылдары Шымкентте балалар фильмдері мен мультфильмдер көбірек түсіріліп, сапасы да жақсарып келеді.

Осы орайда өңірімізде өнер мен білімді үйлестіре білген Ә. Қастеев атындағы ОҚО өнер және дизайн колледжінің анимация саласында орны бөлек. Бұл оқу орнының жастары аниматор мамандығын терең меңгеруде. Солардың бірі Дариға Еркінбек – колледждің «Анимация графика» мамандығының 4 курс студенті.

Дариға бала күнінен бейнелеу өнеріне қызыққанын айтады. Бертін келе Кентау қаласындағы мектепте көркем сурет үйірмесіне қатысып жүргенде анимация саласына әуестігі оянады. Оның бұл қызығушылығы Шымкенттегі Ә. Қастеев атындағы көркемсурет колледжіне жетелейді. Колледжде білікті ұстаздарынан анимацияның қыр-сырын игеріп, қазақы кейіпкерлер мен тәрбиелік мәні зор мультфильмдер жасауды мақсат етеді. Тынбай еңбектенудің нәтижесінде 2016 жылы Дариға «Алтын сақа» кинофестиваліне қатысып, ұстазы Рауан Мейірбековтің жетекшілігімен жасаған «Түлкі мен қырғауыл» мултфильмі І орынды иеленеді. 

shmkala-21-3

2017 жылы Түркі елдерінің астанасы Түркістан қаласында да «Алтын сақа» халықаралық фестивалі ұйымдастырылып, Д. Еркінбек ұстазы Р. Мейірбековпен бірге «Арыстан мен тышқан» мультфильмімен қатысады.

Өнерлі қыз қазақ анимациясынан «Сақ» киностудиясынан шыққан «Қошқар мен теке» мультфильмін ұнататынын айтады және мұндай мультфильмдерді жасау асқан төзімділікті қажет ететінінен хабардар.

–«Қошқар мен теке» мультфильміндегі қошқардың момындығынан өмірдегі адамдардың сабырлы, байсалды мінезі айқындалып тұрады. Ал ешкіде шыдамсыз адамның болмысы бейнеленген. Жалпы мультфильм шығару сабырлылықты талап етеді. Мәселен, 1 секундтық көрініс үшін 24 сурет салу қажет. 10 минуттық мультфильмді жарыққа шығару үшін қанша сурет салу керек екенін ойлап көріңіз, – дейді кейіпкеріміз.

Ә.Қастеев колледжінде «Анимациялық графика» пәнінен сабақ беретін Рауан Мейірбеков бұл салаға тәлім-тәрбиелік, патриоттық және ұлттық тұрғыдан қарау керектігін айтып өтті.

shmkala-21-4

– Анимация – бүгінгі таңда өте қажет өнер саласы. Бірінші кезекте өсіп келе жатқан жас ұрпақтың дүниетанымына, тәлім-тәрбиесіне, ұлттық сана-сезіміне тікелей қатысы бар. Осындай ерекшеліктерін ескере отырып, Ә.Қастаев атындағы ОҚО өнер және дизайн колледжі 2011 жылы алғаш рет анимация-мультипликатор мамандарын даярлауды қолға алды. Осы уақытқа дейін 19 маман колледж қабырғасынан білім алып шықты. Бүгінде колледжде тағы 10 оқушы анимация кәсібін игеруде. Түлектеріміз негізінен осы саладағы «Сақ» киностудиясында еңбек етсе, кейбір оқушыларымыз білімін жетілдіру үшін шет елдерде оқуын жалғастырып жатыр, – дейді ұстаз.

Өңірімізде көркем өнер және дизайн саласында білікті мамандарды тәрбиелеп отырған колледжде бүгінде дизайн, сәндік қолданбалы өнер және халықтық кәсіп, мүсіндеу және графика, театр декорациясы мамандықтары бойынша 539 оқушы білімін жетілдіруде.

Колледж директоры Дидар Айдарбековтың айтуынша, сабақтың басым бөлігі өнерден тұратындықтан, бір орында тоқтап қалмау аса маңызды.

– Өнерді дамытып отырса ғана биікке өрлейді. Сондықтан да колледжімізде бейнелеу өнерінің біліктілігін дамыту үшін жаңа мамандықтар ашып жатырмыз. Атап айтатын болсақ, анимациялық графика, мүсін және 2017-2018 оқу жылына «Суретші-безендіруші» мамандығы қосылды. Бұл мамандықты оқыту 2000 жылы тоқтап қалған еді. Бүгінде 18 оқушы осы салада өз білімін жетілдіруде. Алдағы уақытта архитектура мамандығын қосып оқытуды жоспарлап отырмыз, – дейді колледж директоры.

Осылайша бұл колледж өнер және дизайнның орта буын мамандарын дайындауға өз үлесін қосып келеді. Колледж оқытушылары мен студенттері Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан, Түркия мемлекеттерінде өтетін әртүрлі деңгейдегі фестиваль, көрме, симпозиумдарға қатысып тұрады.

Жүз жасаған әженің арманы

Понедельник, 12 Март 2018 07:54

Шымкентте ғасырдан ұзақ жасаған кейуана тұрады. Назым әже биыл 109 жасқа келіп отыр. Отырар ауданы Шәуілдір ауылының тумасы екі ғасырда талай тарихи оқиғалардың куәсі болған. Бүгінде үш қыз, бір ұлдан тараған 31 немере, 19 шөбере сүйіп отыр. Әженің айтуынша, дәл қай күні туғанын өзі де анық білмейді.

109-1

– «Қауын піскенде Назым қызым туылған еді» деп айтып отырушы еді әкем жарықтық, – деп кейуана әңгімесін бастады. – Біздің заманымыздағы балалар қазіргідей әкеге еркелеп, мойнына асылмаушы еді. Отбасымда 3 ұлдың ішінде жалғыз қыз болдым. Ол уақытта қазіргідей мектеп дегенің көп емес еді. Екі ауылға бір мектеп, сол мектепте 6 класқа дейін білім алдым. Содан сұм соғыс басталып, әкем майданға аттанды. Ізінше 2 ағам мен інім де майданға кетіп, әкем мен 2 ағамнан қара хат алдық. Інім ғана ортамызға оралды, – деп әжей мұңын шақты. 

Тағдыр тауқыметін тартқан Назым әжей өткен өмірін еске алғанда тек еңбек еткені ғана есіне түсетінін айтты. Ұзақ өмір сүрудің сыры да содан болар. Ғасырдан астам өмір сүрсе де әжейдің әлі де есте сақтау қабілеті жақсы. Алдына келген адаммен еркін әңгімелесіп, өсиетін айтып отырады.

– Қазіргі егемен еліміздің балалары қандай бақытты. Алдыма келгеннің барлығына сендер бақытты заманда ғұмыр кешіп жатырсыңдар, қарындарың тоқ. Осындай бейбітшілікке шүкір деп айтыңдар деймін. Ал біздің кезімізде күннің ыстық – суығына қарамастан колхоз бригадирі жұмысқа алып кететін. Көктем келісімен білекті сыбанып, колхоздың жұмысына кірісеміз. Шілденің ми қайнайтын аптабында далада кетпен шаптық. Күзде желтоқсан келіп, жерді қар басқанша мақта тердік. Сондықтан барынша тәуелсіз елімізге қызмет етіңдер деп айтып отырамын, – дейді Назым әже.

 

Соғыстың зардабы

Соғыс жылдары тылда жүргендер де майданмен үндесіп, еңбек еткені белгілі. Назым әже де жүннен жылы киімдер тоқып, майданға жөнелтіп отырды. Соғыста шейіт болған әкесі мен екі бауырын бүгінгі күні де сағынатынын жасырмады. Әсіресе, бауырларының бейбіт күндерді көрмей, қыршынынан қиылғаны жанына бататынын айтты.

– Бауырларым көз ашқаннан таршылықтан басқа не көрді? Есейгенде майданға аттанды. Олардың мынадай тәуелсіз заманды көрмегеніне мен өмір бойы арманда қалдым, – деп Назым әже ағынан жарылды.

 

Соғыс біткен соң қыз 

Назым тұрмысқа шығып, Өзбекстанға көшіп барады. Өкініштісі сол, ана болып 6 баланы дүниеге әкелгенімен, барлығы шетінеп кеткен екен. Мұны еске алған кезде әже терең ойға батты.

– Сәбилерден айрыла бергесін қоныс аударсақ, мүмкін, балаларымыз аман өсер деген ырымды алға тартып, туған жерге қоныс аудардық. Осында келгесін туылған қыздың атын ырымдап, Қойсынай деп қойдық.

Содан кейін Назым апа үш қыз, бір ұлды дүниеге әкеліп, тәрбиелеп, қызды қияға, ұлды ұяға қондырды.

 

Өнегелі келін

Бүгінде Назым әжеге немере келіні Ұлбосын күтім жасап отыр. Ұлбосынның айтуынша, әжей әлі де болса үй тірлігіне араласқысы келеді.

– Әжем барлық тірлікті өзі істеп тастағысы келіп тұрады. Тысқа қолтығынан сүйеп алып шығайын десем, менің көмегімсіз өзі жүргісі келеді. Әлі де сол жас күндегідей қамыр жайып, тамақ істегісі келіп тұрады. Нан илеп, далаға таба нан жапқысы, қойып берсең, барлық шаруаны ешкімнің көмегісіз тындырсам дейді, – деді немере келіні.

Ғасырдан ұзақ жасаған әжейдің ендігі арманы – ұрпақтарының амандығы. «Өскелең ұрпақты шуақты көктем мезгіліне ұқсатамын. Олар да нәзік, енді бүр жарған өскінге ұқсайды. Ал енді осы көктеммен қатар келетін 8 наурыз – аналар мерекесі, ұлыстың ұлы күні – әз Наурыз мейрамы да бар. Еліміздегі барлық аналарды, қыздарымды осы көктемгі мерекелермен құттықтай отырып, еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын!» деп, бетін сипады қарт ана...

Страница 1 из 2