Ел бірлігі бәрінен қымбат тарихтан алар тәліміміз – осы
Пятница, 03 Ноябрь 2023 07:27Қазақ тарихындағы қанды да, қасіретті оқиғаның бірі – «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама». Тәуке хан дүние салған соң, үш жүздің дербестеніп, бір-бірінен алшақтануы, яғни, орталық биліктің жойылуы Қазақ хандығының қуатын кемітті. Ал, жоңғарлар болса, бұл кезеңде өздерінің ішкі қайшылықтарын реттеп, әскерін күшті етіп жарақтады. Ресей империясымен қарым-қатынасын жақсартып, көрші мемлекеттерден қару, оқ-дәріні көптеп сатып алды. 1715 жылы орыстарда тұтқында жүрген швед шебері Ренатты қолдарына түсіріп, зеңбірек құю технологиясын меңгерді. Сөйтіп жойқын қаруына сүйенген жау 1723 жылдың көктемінде жайлауға көшуге қамданған бейқам қазақ еліне жоңғарлардың қалың қолы тұтқиылдан шабуыл жасады.
Қазақ халқының басына бұрын соңды болмаған зобалаң күн туып, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаға» ұласты. Жоңғарлар Қазақ жерінің территориясын дерліктей басып алды. Үдере шегінген қазақтар Ходжент, Самарқан, Бұқара иеліктеріне дейін өтті. «Елім-айлаған» халықтың көбі Сырдан өтіп, Алқакөлге жетіп құлады. Кейбір тайпа-рулар Қызылқұм, Қарақұм ішіне сіңді. Қазақ халқына ұлт ретінде жойылып кету қаупі туды. Кейбір рулар шапқыншылықта басқа ұлттарға сіңіп кетті. Ал, жойылмай қалған қазақ ру-тайпаларының батырлары жандарын пида етіп, елін алға жіберіп, әр түрлі жанкешті ұрыс тәсілдерін қолданып, елін аман алып қалуға тырысты.
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» – қазақ халқының жоңғар шапқыншылығы салдарынан басынан кешкен ауыр қасіретін, босқыншылыққа ұшыраған кезеңін бейнелейтін ұғым. Биыл бұл тарихи оқиғаға 300 жыл толып отыр. Алайда, осы күнге дейін халқымыздың басына төнген трагедия толығымен зерттеліп бітпеген сияқты. Үш ғасыр өткен қасіретті кезеңнің шындығына қатысты бүгінгі тарихшылар пікірі қарама-қайшылыққа толы. Мәселен, қазақ халқын қырып-жойып, жерін басып алуды көздеген шапқыншылық кезінде жоңғар мемлекеті мен Ресей патшалығы одақтас болды деген пікірлер де бар. Яғни, орыстар Қазақ Ордасын әлсірету үшін жоңғарларды айдап салып, сол уақытта өздері атамекенімізге әскери бекіністерін салып, отарлап алып жатқан.
Шымкент қалалық саяси қуғын-сүргін құрбандары музейінде «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» тарихи оқиғасының 300 жылдығына арналған «Қазақты сансыратқан қанды қасап» атты іс-шара өтті. Тағылымды басқосуда тарихшы ғалымдар мен зиялы қауым өкілдері ұлт басына түскен трагедияның жай-жапсарын әңгімелеп, одан қандай сабақ алуымыз керектігі жайлы тұшымды пікірлерін айтты.
Басқосуды Шымкент қалалық саяси қуғын-сүргін құрбандары музейі директорының орынбасары Гүлмира Серікбаева ашып, жүргізіп отырды. Жиынға Оңтүстік Қазақстан медицина академиясының аға оқытушысы, тарихшы Қабыл Алғабек, М.Әуезов атындағы ОҚУ аға оқытушысы Ғалым Қасымхан және Шымкент қаласы мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасының мәдениет және тарихи мәдени мұраны сақтау бөлімінің басшысы Ақбөпе Ермұханқызы қатысып, өз ойларын ортаға салды.
– Ата-бабаларымыз өздерінің көшпелі өмір салтына байланысты жайылымдарды тиімді пайдалану мақсатында бір-бірінен алшақ отыруға тырысқан. Әр рудың қыстауы бір-бірінен алыс орналасқандықтан олардың арасында қыс мезгілінде көп байланыс бола бермеген. Мұны жақсы білген жау қазақтарға қарсы жорықтарын үнемі қыстың соңғы айларында бастаған, сонда халқымыздың бас қосып, бірігіп, қуатты әскер шығара алмайтынын білген. Оның үстіне Тәуке хан қайтыс болғаннан кейін орталықтандырылған хандық билік әлсіреп, әр жүздің өз ханы сайлана бастаған. Бұл да ел мен жерді қорғайтын тұтас, қуатты әскердің құралуына кедергі болған. Міне, осындай тарихи алғышарттар қазақ халқының жоңғар басқыншыларынан ойсырай жеңілуіне әкеп соқтырған, – дейді Қабыл Алғабек.
Оның айтуынша, арадан үш жыл өткенде үш жүздің басы қосылып, Ордабасы құрылтайын өткізген. Осыдан кейін ғана қазақ әскері ұлы жеңістерге жетіп, ата қонысын азат етті.
– Мемлекеттің ең басты функциясы – халықтың амандығы мен жердің тұтастығын ішкі дау мен сыртқы даудан қорғау. Яғни, қазіргі тілмен айтқанда ұлттық қауіпсіздікті сақтау. Ең жоғары дәрежедегі ұйымдастырушы аппаратымыз – тәуелсіз, дербес әрі қуатты мемлекетіміз болмаса, жеріміздің тұтастығын да, халқымыздың амандығын да қорғай алмаймыз. Демек, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» атты тарихи оқиғадан алатын сабағымыз мынадай: қазіргі тәуелсіз мемлекетіміздің қадірін біліп, әрбіріміз ұлттық бірлікті нығайтуға күш салуымыз керек. Әйтпесе, еліміздің бірлігі әлсіреп, берекесі кеткен жағдайда тарихтағы қасіретті жағдайлардың қайталанбасына ешкім кепілдік бере алмайды, – дейді Қ.Алғабек.
Иә, «Төртеу түгел болса, төбедегі келеді, Алтау ала болса ауыздағы кетеді» деген сөз ешқашан өміршеңдігін жоймақ емес. Бабаларымыздың алауыздығы халқымыздың «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаға» душар болуына әкеп соқты. Бірақ, ел басына күн туған сол қиын-қыстау сәтте қазақтың хан-сұлтандары мен би-батырлары қайта бас қосып, бірлігін қалпына келтірді. Сол бірліктің арқасында қазақ ұлты халықтың сипаты мен мемлекеттілігін сақтап қалды. Сонда үш ғасыр бұрынғы тарихи оқиғадан алатын сабағымыз біреу ғана: ел бірлігі бәрінен қымбат.
«ШЫМКЕНТ ӨНІМДЕРІ» – ҚАЛАНЫҢ ӨНДІРІСТІК ҚУАТЫН ПАШ ЕТЕТІН АЛАҢ
Среда, 01 Ноябрь 2023 03:53Шымкент қаласындағы «Көрме» орталығында «Шымкент өнімдері» атты көрме өтіп жатыр. Онда жергілікті тауар өндірушілер өздері шығаратын өнім түрлерін қала тұрғындары мен қонақтарына таныстыруда.
ЕР ЕСІМІ – ЕЛ ЕСІНДЕ
Пятница, 27 Октябрь 2023 04:07Шымкент қаласындағы Абай саябағында тәжік-ауған шекарасында қаза тапқан жауынгерлерге арналған ескерткіштің жанында еске алу шарасы өтті. Еске алу шарасы бір минут үнсіздіктен басталды. Мұнан кейін тәжік-ауған шекарасындағы қарулы қақтығыстың ардагерлері ерлікпен қаза тапқан майдандастарының рухына тағзым етіп, ескерткішке гүл шоқтарын қойды.
ШЫМКЕНТ ҚАЛАСЫНЫҢ БЮДЖЕТІ НАҚТЫЛАНДЫ
Пятница, 20 Октябрь 2023 04:40Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбековтің қатысуымен қалалық мәслихатының кезекті сегізінші сессиясы өтті. Сессияның күнтәртібіне сәйкес, Шымкент қаласының 2023-2025 жылдарға арналған бюджетін нақтылау мәселесі қаралды. Бұл мәселе бойынша Шымкент қаласының экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының басшысы Ерлан Есқараев баяндама жасады.
ШЫМКЕНТТЕ ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ЕЛДЕРІ КӘСІПОДАҚТАРЫ КЕҢЕСІНІҢ КЕЗЕКТІ ОТЫРЫСЫ ӨТТІ
Пятница, 20 Октябрь 2023 04:30Бүгін Шымкент қаласындағы «Достық үйі» ғимаратында Орталық Азия елдері кәсіподақтары кеңесінің ІV отырысы өтті. Онда Халықаралық еңбек ұйымының өкілдері мен Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанның ұлттық кәсіподақ федерацияларының жетекшілері Орталық Азия өңіріндегі еңбек миграциясы мәселелерін талқылады.
ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ЕЛДЕРІ КӘСІПОДАҚТАРЫНЫҢ ШЕКАРА МАҢЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ ТАЛҚЫЛАНДЫ
Среда, 18 Октябрь 2023 03:43Шымкентте Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясының ұйымдастыруымен және Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) қолдауымен Орталық Азия елдері кәсіподақтарының шекара маңы ынтымақтастығы бойынша семинар өтті. Оған Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстанның кәсіподақ ұйымдарының жетекшілерінен құралған делегациялар қатысты.
КҮРДЕЛІ ОТАЛАРДЫ ӨЗІМІЗДЕ ЖАСАУ – ОТАНДЫҚ МЕДИЦИНАНЫҢ ЗОР ЖЕТІСТІГІ
Среда, 11 Октябрь 2023 04:29Бүгінде мемлекет денсаулық сақтау саласын дамытуға айрықша назар аударып келеді. Әсіресе, медициналық ұйымдардың материалдық-техникалық базасын нығайту мен дәрігерлердің біліктілігін арттыру мәселесіне баса назар аударылып жүр. Соның нәтижесінде Шымкент қаласының тұрғындары бұрындары күрделі ота жасату үшін берісі Алматы мен астанаға қарай ағылып, арысы шетел асып әуреленіп жатса, бүгінде Шымкенттің өзінде заманауи, жоғары технологияларды оталарды жасау жергілікті дәрігерлер үшін қалыпты жағдайға айналып келеді.
БИЗНЕСПЕН СЫНДАРЛЫ ДИАЛОГ ОРНАТУ – ЭКОНОМИКАНЫҢ ДАМУЫНА СЕРПІН БЕРЕДІ
Среда, 11 Октябрь 2023 04:25Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағдары» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Тағы бір маңызды мәселе – кәсіпкерліктің бүгінгі ахуалы. Билік пен бизнестің арасында сындарлы диалог болуы қажет» деп атап өткен болатын.