Полицей де пенде

Пятница, 21 Июнь 2019 04:42

Шымкент қалалық полиция департаментінің уақытша ұстау изоляторы бастығының орынбасары, полиция майоры Нұрдәулет Бейсеновпен сөйлескенімде полиция қызметкерінің де пенде екенін, ол да ет пен сүйектен жаратылған өзіміз сияқты қарапайым адам екенін, олардың да жүрегі жұмсақ, жаны мейірімді болатынын білдім.

WhatsApp Image 2019-06-20 at 12.09.02

Қандай жағдай болсын қылмыскерлермен бетпе-бет келетін алдымен полиция қызметкерлері. Қызметтік жолында қаншама тәртіп сақшысының өмірі де қиылды. Жасыратыны жоқ, «Бір құмалақ бір қарын майды шірітеді» демекші, соңғы жылдары полицейлердің арасынан да сынға іліккендер азаймай отыр. Соның салдарынан қарапайым халықтың сенімі азайды. Жә, кемшілікті қоя тұрып, бүгінгі кейіпкер туралы айтайықшы.

Әке жолы

Нұрдәулет Орынбасарұлы 11 жыл бойы осы салада еңбек етіп келеді.

– Уақытша ұстау изоляторында «қылмыс жасады» деген күдікпен қамауға алынған тұлғалар орналастырылады. Аса ауыр, ауыр, орта дәрежедегі қылмыстың барлық түрін жасаған күдіктілердің барлығы тергеушінің не өкілетті тұлғаның құзырымен 48 немесе 72 сағатқа қамауға алынады, - дейді полиция майоры.

Бөлімдегі қызметкерлердің күнделікті жұмысқа дайындығын тексеру, күнделікті екі рет тінту жұмыстарын жүргізу, күдікті заңсыз заттар алып кірмеді ме, оның ойында не бар, қашып кетуді ойламай ма деген сұрақтарды зерттеп, үгіт-насихат жасау, осының алдын алу, анықтау – Нұрдәулет Бейсеновтің тікелей жұмысы.

WhatsApp Image 2019-06-20 at 16.14.55

– Біз тек заң талабына сай изоляторда ұстаймыз, тәулігіне екі мезгіл тексеріп, үш мезгіл тамақ беріледі, қыдыру аймағына шығарамыз. Бөлімде уақытша қамауға алынғандардың денсаулығына қарайтын медицина қызметкері, тазалыққа жауап беретін санитария қызметкері де жұмыс істейді, - дейді тәртіп сақшысы.

Кейіпкеріміз полиция саласында 33 жыл еңбек сіңірген әкесі, полиция полковнигі Орынбасар Бейсеновтің жолымен құқық қорғау саласын таңдағанына еш өкінбейді.
Жұмыстың аты – жұмыс, полицейге үнемі формада, қатаң тәртіпті режимде жүруге тура келеді.

Көбіміз жұмыстан кейін үйге барған соң шаршап, сұлайып, үйдің қақпасынан сыртқа шыға алмай жатамыз ғой. Ал Нұрдәулет Орынбасарұлы түскі үзіліс кезінде, кешке жұмыстан тыс уақытында қайырымдылық жасаумен айналысады. Әңгіме былай.

Хоббиі – қайырымдылық

Туыстары Нұрдәулет Орынбасарұлының бұрыннан туыс-туғанға, дос-жаранға қайырымды екенін айтады. Осыдан үш жыл бұрын жұбайы өмірден өткен соң, кішкентай екі қызбен жалғыз қалған ол өмір атты толқынға жұтылып кетпеу үшін жанына жалау болатын қайырымдылық істермен айналысуды қолға алады.

Қаладағы «Шымкенттің қайырымды жандары» қорына мүше болып, жағдайы төмен, көпбалалы отбасыларға, мұқтаж жандарға қол ұшын созып келеді. Аталған қорға 35 адамдай мүше.
– Арасында келіп, кейіннен шыдай алмай тастап кететін адамдар да болады. Ер адамдардан үш жігітпіз.

Мен, тағы бір студент және кәсіпкер жігіт. Бұл ұйым бұрынғы «Клуб добряковтың» жалғасы. Біз ешқандай заңды ұйым емеспіз, құжаттарымыз да жоқ.Әділет министрлігіне тіркелмегенбіз. Мен секілдімемлекеттік қызметкерлер, басқа да адамдар өз еркімен жиналып, ниет білдіріп, құрылған ауызша ұйымбыз. Тек инстаграм парақшамыз бар. Біз шын мұқтаж жандарға қол ұшын береміз. Дені сау, аяқ-қолы балғадай, бірақ еңбек еткісі келмейтіндерге көмектеспейміз, - дейді Нұрдәулеттің өзі.

Бұл кісілер ақша жинаумен айналыспайды, ешкімге ақша аудармайды. Ұйымға 250 мұқтаж адам тіркелген. Өзі кимейтін, киюге жарамды киімдерді өткізетін киім қоймасы (Жангельдин көшесінде орналасқан) бар. Ниет білдірушілер жиһаз, теледидар, кілем, тұрмысқа қажетті дүниенің барлығын осы жерге өткізеді. Әр алуан медициналық орталықтары аталған ұйымның еріктілеріне шығып, тегін дәрі-дәрмек береді. Жекеменшік балабақшалар жағдайы төмен отбасылардың балаларын тегін қабылдайды. Мұқтаж жандар әр маусым сайын келіп, қоймадан керек-жарағын алып кетеді.

– Бізге хабарласқан адамдардың үйіне барып жағдайын тексереміз. Оларды суретке түсіріп, парақшаға саламыз. Демеушілер іздеп, үйін жөндеп беруге, жұмысқа орналасуға, мал сойса етін бөліп беруге жәрдемдесеміз. Алимент өндіру, ажырасу, т.б. мәселелерге қатысты құқықтық сауаты төмен адамдарға заң тұрғысынан көмектесеміз.

Одан бөлек парақшамызда із-түссіз жоғалғандарға іздеу саламыз. Табылып жатса, табылды деп, айтамыз. Одан бөлек, әр мерекеде балалар үйі, қарттар үйіне, емдеу-сауықтыру орталықтарына сыйлығымызбен барып, көңілін аулап, концерттік бағдарлама қойып, дастархан жаямыз. Қазір алдағы оқу жылына балаларға оқу формасы, сөмке, кеңсе тауарларын жеткізумен айналысудамыз, -дейді полиция қызметкері.

Нұрдәулет Бейсенов басы-қасында жүрген қайырымдылық істері мұнымен шектелмек емес. Жеңіс күні мерекесінің қарсаңында қаладағы 44 ҰОС ардагерінің үйіне бір айға жететіндей азық-түлік тауарларын жеткізіп берген еді.
«Егер өзіңнің жағдайың дұрыс болса, туысқаныңа көмектес, туысыңның жағдайы жақсы болса, көршіңе, көршіңдікі дұрыс болса, халқыңа қол ұшын соз» деген сөз бар. Нұрдәулет осыны сөзбен емес, іспен дәлелдеп жүр.

Оның полиция қызметкері екенін ешкім білмейді. Өйткені, ол «мен - полицеймін» деп жан-жағына жар салмай-ақ, үндемей қайырымдылық жасап жүр.

...Полицейдің имиджіне кірбің түсіп тұрған кезеңде Нұрдәулеттердің жасап жүргені ерлікпен пара-пар дер едік. Иә, «бес саусақ бірдей емес». Қазір қай салада да дилетанттардың дәуірі жүріп тұр. Дәрігердің де салғырттауы, мұғалімнің де білімсізі көп қой, мәселен-ки.

– Кеңес кезіндегі полицей мен қазіргі полицейдің арасы жер мен көктей. Біз қазір соның жолайрығында тұрмыз. Бәрі реттелуі үшін мемлекеттік идеологияны күшейтуіміз қажет. Өзімнің қаруластарым болған соң менің де намысым келеді, - деп қалды Нұрдәулет бір сөзінде.

Сенсеңіз де, сенбесеңіз де өз еркіңіз. Ал Нұрдәулет Бейсеновтің қайырымдылық іспен айналысатынын әріптестері соңғы бір айдың көлемінде ғана аяқ астынан білген. Шымкент қаласы Полиция департаментінің бастығы, полиция полковнигі Ералы Жұмаханбетов те оның қайырымдылықпен айналысып жүргеніне оң көзбен қарайды.

Себебі Ерәлі Мұсаәліұлының өзі де бұған дейін талай рет балалар үйінің тәрбиеленушілеріне, мұқтаж жандарға қамқорлық танытқан. Әлі де солай. Жалпы Нұрдәулетті ешкім полицей деп ойламайды. Тым қарапайым, өз ісіне адал, көпке қолын созғыш. Қызметте де, жұмыстан тыс уақытта да халқына қызмет етіп жүр... Ал қайырымдылық оның хоббиіне айналып кеткен.

...Кім айтты сіздерге полицейдің жүрегі жұмсақ емес деп?

Қала күніне арналған мерекелік кеште қала әкімі Ғ.Әбдірахымов он адамға «Шымкент қаласының құрметті азаматы» төсбелгісін тақты.
Сонымен, биылғы «Құрметті азаматтар» кімдер?

DSC 7112

1. Үмбеталиев Кеңес Үмбеталиұлы.
1932 жылы 20 қаңтарда ОҚО, Ордабасы ауданы, Ермоловка ауылында туған. «Авиценна» көпсалалы медициналық колледжі «Дене шынықтыру және алғашқы әскери дайындық» кафедрасының меңгерушісі.

2. Сатқанбаев Еркін Тұрниязұлы.
1953 жылы 6 сәуірде ОҚО-да туған. Шымкент қалалық ауыл шаруашылығы кооперативінің президенті, Шымкент қаласы мәслихатының депутаты.

3.Романова Наталья Сергеевна.
1957 жылы 19 шілдеде ОҚО, Шымкент қаласында туған. Шымкент қаласының білім басқармасының «Оқушылар сарайы» КММ директоры.

4. Хашимжанов Икрам Акрамұлы.
1957 жылы 22 қазанда ОҚО-да туған. Қазақстан Республикасының өзбектері этно-мәдени бірлестіктері «Достық» қауымдастығының төрағасы.

5. Сәрсенов Хайрулла Амантайұлы.
1959 жылы 28 сәуірде ОҚО, Шымкент қаласында туған. «ҚТЖ – жүк тасымалы» АҚ Шымкент филиалы кәсіподақ комитетінің төрағасы, Шымкент қаласы мәслихатының депутаты.

6.Омаров Абдурашит Керизбайұлы.
1961 жылы 27 мамырда Шымкент қаласында туған. «Ferrum – Vtor» ЖШС-нің құрылтайшысы.

7. Оспаналиева Рәшкүл Жәлелқызы.
1961 жылы 20 қазанда Жамбыл облысы, Шу ауданында туған. «Корпорация «Береке А» ЖШС бас директоры.

8.Төлбасов Серік Қарабекұлы.
965 жылы 17 қыркүйекте Қызылорда облысында туған. «TS Development» ЖШС құрылтайшысы және директорлар кеңесінің төрағасы.

9. Молдасеитов Қайрат Құсейнұлы.
1967 жылы 18 қаңтарда Жамбыл облысы, Қордай ауданында туған.«Отау Групп» компаниясының президенті, Түркістан облысы мәслихатының депутаты.

10. Айдарбеков Қайрат Нұртасұлы.
1989 жылы 25 ақпанда ОҚО, Түркістан қаласында туған. Қазақстан эстрадасының әншісі.

Шымкент – ежелден мәдениет пен руханияттың, ынтымақ пен бірліктің ордасы. Қонақжай қала. 2018 жылы Елбасының Жарлығымен үшінші мегаполис атанды. Сол өзгеріс қаладағы көп саламен қоса мәдениет саласында да дүр сілкініс ала келді. 2020 жылы ТМД елдерінің мәдени астанасы атанғалы отыр. Осы орайда мегаполистегі мәдени іс-шараларға тоқталып өтсек.

DSC 6093

Әлемдік музыка мерекесі – Шымкентте

Биыл жерлестеріміз Қала күнін ерекше деңгейде атап өтеді. Елбасының Шымкентке республикалық статус беру жөніндегі Жарлыққа қол қойған 19 маусым күні қала тарихындағы ерекше датаның бірі болып қала бермек. Мереке қарсаңында мегаполиске әлемдік деңгейдегі музыканттар келіп, өнер көрсетті.

Бұл сапар 21 маусым – бүкіләлемдік музыка күнімен де тұспа-тұс келіп, француздың шебер пианистері Максим Зекини және Давид Бисмут «4 қол ойыны» концертін тарту етті. Халықаралық фестиваль – Fete De La Musique мерекесін Францияның Қазақстандағы елшілігі мен Шымкент қаласының әкімдігімен бірлесе ұйымдастырған.

Бұл күні Түркістан сарайына көрермен лық толды. Сәлден соң пианино пернесінің фәни сазы сарай ішін әуелей жөнелді. Әдетте фортепианоның әуезді әні құлақтан кіріп бойды алатын. Ал Максим Зекини мен Давид Бисмут бір мезетте, қатар отырып ойнағанда зал сілтідей тынды. Хас шеберлердің сүйріктей саусақтары клавирлерді нәзік қана басқанда, кеңістік тынысын дөп басқандай әсер алдық.

Айта кету керек, фортепиано – екі адам бір уақытта қосарланып ойнайтын бірден-бір аспап. Ал шымкенттіктерді өнерімен қуантқан екі музыкант Париж жоғарғы ұлттық консерваториясының түлектері әрі өз заманының ең дарынды 10 француз пианистерінің қатарына кіреді.

фран

Максим Зекини Қазақстан, Ресей және Түрікменстанда бірнеше рет өнер көрсеткен. Италиядағы Имола қаласындағы «Incontri col Maestro» беделді академиясының дипломын алған бірінші француз пианисті. Максим композиторлық қырынан де танылып, көптеген туындының авторы атанған.

Давид Бисмут айқын әрі терең орындаушылық шеберлігімен сыншылар тарапынан жоғары баға алған. Көптеген халықаралық фестивальдердің қатысушысы. Сонымен бірге жыл сайын Ресейдегі «Educational Centers for Musicians » орталығында жиі шеберлік сабақтарын өткізеді.

Француз пианистері «Шахерезададан үзінді» шығыс ертегісіндегі Николай Римский-Кwорсаковтың музыкасына жазылған көркем туындыны ойнады. Концерттік бағдарламада Камиль Сен-Санстың «Аллегро Аппассионато», Клод Дебюссидің «Лунный свет», Шарля-Валентин Альканның «Молитва» шығармалары мен т.б. болды.

Браво, «Астана Балет»!

Шымкентке «Астана Балет» театры да гастрольмен келіп, қала тұрғындарына естен кетпес ерекше рухани кеш сыйлады. Көрермен назарына балет өнерінің жауһарлары – «Love Fear Loss, «A fuego lento» бір актілі балеттер мен «Ұлы дала мұрасы» концерттік бағдарламасы ұсынылды.

Театр репертуарының байлығын әйгілеп тұратын «Ұлы Дала мұрасы» бағдарламасы – балетмейстерлер Айгүл Тати мен Мукарам Авахридің туындысы.
– Мұнда түрлі мәнердегі би өрнектері көрініс тапқан: неоклассика мен заманауи және ұлттық хореографияның үздік үлгілерінен өрілген билер көрерменді ерекше күйге бөлейді.

DSC 5988

Қазіргі заманға сай пластиканың көмегімен балетті қазақ фольклорының негізінде қойған шығармашылық топтың ерен еңбегін айта кету керек. Дивертисменттің әр нөмірі Ұлы Даламыздың төсінде орын алған ғаламат уақиғаларды баян етер дербес спектакль, - дейді балетмейстер Айгүл Тати.

Концерттік бағдарлама бейнелі-көркем әсерлермен сүйемелденіп, қайталанбас хореографиялық суретімен және жарқын костюмдерімен көрермен жадында көп уақытқа дейін хатталып қалары анық. Костюм демекші, бұл театрдың костюм суретшілеріне ерекше ілтипатымызды білдіргіміз келеді. Неткен талғам, түстердің неткен үйлесімділігі! Қазірше айтсақ, no comment!

Балет, ал балетке музыка қажет. Бишінің мың бұралған денесі музыка арқылы көркемдік құралға айналады. Бүкіл музыкалық партитура балетмейстермен тығыз ынтымақтастықта жүзеге асқан. Өнерпаздар Құрманғазы, Дина Нұрпейісова, Ренат Салаватов, Еділ Құсайынов, «Тұран» этно-фольклорлы тобының, «Hassaq» фольклорлы-этнографиялық тобының, Нұрғиса Тілендиев, Хамит Шаңғалиевтің өңдеуіндегі қазақ халық музыкасын керемет шеберлікпен таңдап алып, саф алтындай өнер туындысын ұсынды.

Көрермен қауым, сонымен қатар, театр репертуарындағы неоклассикалық шығармаларды да тамашалады. Бразилиядан шақырылған хореограф Рикардо Амарантенің бір актілі «Love Fear Loss» («Махаббат. Айырылу. Үрей») балеті француз әншісі Эдит Пиафтың ғажайып өмірінен нәр алып, оның музыкасы мен әндеріне негізделген.

Балеттегі әрбір дуэт махаббат, айырылып қалу қаупі мен үрейге толы сезімдерді айшықтайды. «A fuego lento» («Баяу жалын») – классикалық қимылдарды негізге ала отырып, бразилиялық самбо мен танго элементтерінен өрілген балет. Бишілер шеберлік шыңын танытып, көрермен көңілін шалқытты.

Осы екі қойылым да зор қошеметпен қабылданып, балетмейстердің қайталанбас пластикалық тілінің әсемдігі ерекше көзге ұрып тұрды.
Сахна сәні, 3D авансцена классикалық қойылымдарға көрік қосты.

Мінсіз мүсін, пластика, эстетика, элеганттылық және жеңілдік... «Астана Балет» солистерінің бойында осының барлығы да бар. Хореографиялық композициялар бірінен бірі өтеді. Көрген сайын тәнті бола түсесің. «Балет» атты тылсым өнер өне бойыңды жаулап, билеп алып, «сол сәт тоқтамаса екен» дейсің.

Бірақ, уақытты ешкім тоқтата алмайды. Көрерменнің есін ала елітіп, сахна атты құдыретке телміртіп қойды да, әдемі әсерлі нотада шорт үзілді. Уақыттың қалай өтіп кеткенін де байқамай қалдық. Міне, өнер! Міне, құдірет!
Репертуарының сан алуандығы, орындаушылық шеберлігі мен сахнаны безендіру сапасының мінсіздігімен «Астана Балет» театрын Қазақстан ғана емес, шетелдік өнерсүйер қауым да ерекше ілтипатпен, зор ықыласпен қабылдайды.

«Сыншылар хореографиялық миниатюралардың тың интерпретациясы жаңашылдығымен қатар дәстүрге берік, эмоционалды бояуы қанық екенін атап, стилінің мүлтіксіз сақталғанына тәнті», - дейді «Астана Балет» театрының Бас балетмейстері Мукарам Авахри.

...Қазақстанмен қатар Ресей, Қытай, АҚШ, Әзірбайжан, Франция, Италия, Белоруссия, Бельгия, Жапония мен Польша сынды елдердің айтулы сахналарында бағдарламаларын паш етіп, көрермен көзайымына айналған «Астана Балет» театрын шымкенттік көрермен тағы да күтері анық.

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында жуырда «Рухани жаңғыру» сериясымен өңірлік ақын-жазушылардың 10 томдық шығармалар жинағы жарық көрді. Авторлары – қаламы қарымды қаламгерлер. Редакциялық алқаның мүшесі Мархабат Байғұт бір сөзінде «Авторларды таңдағанда бірінші талап – шығарма рухани жаңғыруға жауап беруі керек.

 асылзат апай

Одан кейін мерейтойы тұспа-тұс келген қаламгерлер де болды. Үшінші, әрине, көркемдік сапасына мән бердік», деп еді. Қай автордың қандай кітабы шыққанын Шымкент қалалық «Отырар» ғылыми-әмбебап кітапханасы директорының орынбасары Асылзат Арыстановамен сұхбат барысында білдік.

– Асылзат Оспанқызы, кітапханаларыңыздың қазынасын толтыра түскен он томдыққа тоқталып өтсеңіз. Көзі қарақты оқырман кітапханаға қай автор үшін асықпақ?

– Жарыққа шыққан он томдықтың барлығы да ойлы оқырманның көңілінен шығады деп сенемін. Нармахан Бегалыұлы, Мархабат Байғұт, Ханбибі Есенқарақызы, Сәрсенбек Сахабат, Захардин Қыстаубайұлы, Есқара Тоқтасынұлы, Момбек Әбдәкімұлы, Нұрғали Қадырбаев, Иса Омар сынды қарымды қаламгерлердің кітаптары жарық көрді. Оныншы том жастардың шығармашылығына арналып, «Түркістан түлектері» деген атпен баспадан шықты.

Ақын Нармахан Бегалыұлының «Жаз-жалбыз» атты кітабына өлеңдері, поэма мен аудармалары енгізілген. Константин Симонов атындағы Халықаралық әдеби сыйлықтың иегері, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, қазақ поэзиясына ойлы образдар, тың тіркестер қосқан ақынның жыр жинағы оқырманын ой мен сезім үндескен көркемдік құнарымен қуантарына сенім білдіреміз.

– Иә, Нармахан атамыздың «Жаз-жалбызына» көз жүгіртіп отырып, мына бір шумақ жүректі шым еткізді:

– Сағынышың ем сан жылдар бойы сақтаған,
Сондықтан болар,
Сапарда жүрсем сағынып сені аттанам.
Мен кейде тіпті
Жүрегі мен арманын алдай алмайтын,
Ақ махаббатты жесірдің ұлы екеніме де мақтанам, - дейді нәзік жүректі, өршіл рухты ақын. Осындай мөлдір шумақтарға толы жинақ тезірек өз оқырманын табатынына сенімдімін...

– Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық «Алаш» және «Түркі әлеміне қызметі үшін» сыйлықтарының лауреаты, көрнекті жазушы, проза шебері, публицист Мархабат Байғұттың «Аршакие» атты кітабына жан-дүниені жаңғыртатын көркем әңгімелері мен толғамдары жинақталған.

Әсіресе, «Қазығұрттың қымызы», «Қызылқұмның қымыраны», «Сайрам-өгем дегенде, Сайрам-өгем...», «Ақсуым – арымдай, Жабағылым – жанымдай...», «Ордабасыға оралғанда» толғамдары қазір баршамыз «Рухани жаңғыру» деп атап жүрген рухани үрдістің ең басында тұруға тиіс шығармалар деп ойлаймын.

– «Қара өлеңнің Ханбибісі» атанған Ханбибі Есенқарақызының нәзік лирикадағы қолтаңбасы айқын. Әйтсе де, айтары мол ақынның көңіл көкжиегінде қылаң берген көп ойларының кітап өлшеміне сыймайтын кездері де болады. Ақынның қай шығармасы басылып шыққанын білгіміз кеп барады...

– Қаламгердің «Жібек» атты повесі – әлі сиясы кебе қоймаған жаңа туынды. Повесть, естелік-эссе, шағын әңгіме жанрларында жазылған туындылардағы ойлар мен толғаныстар ақындық сезіммен екшеленген шынайы жүрек сыры екені байқалады.

Қазақ жұрты ерекше құрмет тұтатын дарынды қаламгер кітабының алғысөзін жазған Мархабат Байғұт ағамыз «Жібек» деректі повесінде автор қазақ өңіріне Кеңес өкіметі орнағаннан кейінгі дәулетті қазақтардың малын тартып алып, кәмпескелеп, өздерін жер аудартып, бүтін халықты бөлшектеп, зардап шеккізгенін шығарма кейіпкері Жібек арқылы нанымды жеткізеді.

Қазақ әйелінің қайсарлығы, еңбекқорлығы, ар тазалығы, қанша азап шексе де салт-дәстүрге беріктігі повесть барысында жүйелі өріліп отырады», деп жазды кітаптың алғы сөзінде.

– Ақын Сәрсен Бек Сахабаттың «Қырғауыл қонған жидетал» кітабы қайтыс боларынан аз алдын қолына тигенде қатты қуанып, ерекше толқыпты...

10 томдық 2

– Иә, Сәрсен Бек Сахабаттың «Қырғауыл қонған жидетал» кітабының жарыққа шығуы қаламгердің 65 жылдық мерейтойымен тұспа-тұс келгендіктен, бұл авторға жасалынған үлкен сый болды. «Отырар» кітапханасында қаламгердің мерейтойлық шығармашылық кешін де өткіздік.

Әмбебап әдебиетші Сәрсен Бек Сахабаттың аталған кітабына түркітану мәселелері мен жазушы Тәкен Әлімқұловтың шығармашылық жолын сөз еткен ой-толғамы енген. Теотопонимдік атаулар мәселесі де назарынан тыс қалмаған. Тыңнан ой қорытып, әрі мен нәріне тереңнен бойлаған толғамдары оқырманды бей-жай қалдырмай, иіріміне тартып әкетеді.

Автордың басты ұстанымы да сөз қабатының ішкі мазмұнына үңілу, сырын бөлісу. Тектанудағы ізденісі қызғылықты, пікір таласынан, қиыннан қорықпайтын батылдығы бөлек.

Ал Захардин Қыстаубайұлының «Жүректің сөзі» жинағында негізінен соңғы жылдары жергілікті баспасөз беттерінде жарық қөрген публицистикалық шығармалары мен сиясы кеуіп үлгермеген «Айтбай - Мария» атты деректі пьесасы енгізілген. Әдебиет пен журналистиканы өмір бойы қатар алып жүргендіктен болар, ол әр сөйлемінің сыңғырлап тұруына, сұлу да түсінікті шығуына ерекше ден қойып, көркемдік тәсілдерді молынан пайдаланады.

Соңғы жылдары қазақ журналистикасынан көрінбей жүрген фельетон, очерк сияқты жанрларды заман талабына сай жандандырып, жаңғыртып келеді. Көрнекті жазушы Мархабат Байғұт өзінің әріптесі, жазушы-драматург, Қазақстанның Құрметті журналисі З.Қыстаубайұлы туралы бір сөзінде оны «Ақтаңгер жазушы» деп атады. Осы жинақ жазушыға берілген сол бағаның әділ әрі орынды айтылғанын дәлелдейді.

Ал тағы бір қаламгер – Есқара Тоқтасынұлы болмысы қарапайым, мазмұны сыршыл, қаламы ерек жазушы. Өзі әдеби ортада көп бой көрсете бермейді. «Беласқан» жинағына енген мөлтек әңгімелері астарлы ойға, тартымды идеяға құрылады, өмірдің қым-қиғаш сәттерін көз алдыңа әкеледі. Ұлтымыздың өткені, бүгініне бейтарап қарап өмір сүре алмайтын – «Сиық», «Сахара үні» хикаяларының жалынды кейіпкерлері оқырман көңілінен шығады.

Кенесары хан бейнесі бұған дейінгі көркем нұсқалардағы рухы күшті, қатал қолбасшы ретінде емес, жан дүниесі тебірене кетуге бейім сезімтал философ сипатында есте қалады.

– Жазушы Момбек Әбдәкімұлын тарихи тақырыптарға қалам түртетін қаламгер ретінде білеміз. «Зобалаң» деп аталуының өзі-ақ қаламгер кітабының тарихи шығармаларға негізделгенін меңзеп тұр. Кітап жайлы не айтасыз?

– Момбек Әбдәкімұлының «Зобалаң» кітабында 1931-33 жылдары елімізді шарпыған ашаршылықтың қалай басталып, қалай белең алғаны, оның қасіреті мен зұлматы жұртты қалай ойрандағаны кеңінен әрі болған қалпында ашық әңгімеленеді.

Сондай-ақ, бұл кітапта дәл сол жылдары ҚазАКСР-ы және Өзбек КСР-ының халкомкеңестері мен орталық атқару комитеттерінің шешімімен салынған Шымкент-Ташкент төте теміржолы құрылысының жүруі, бір жылдан кейін оның неліктен тоқтатылғаны туралы құжаттық деректерге сүйеніп жазылған мағлұматтар келтірілген.

Сонымен қатар жазықсыз жалаға ұшыраған қазақ зиялылары мен қарапайым халықтың күйзелісі кітап сөзімен әсерлі баяндалған. Роман – жазушының жеке қиялынан туындаған шығарма емес, ел өмірінен жанды естеліктер, архивтік фактілер һәм ашаршылықты бастарынан өткерген көнекөз қариялардың аузынан естілген деректі әңгімелер негізінде түзіліп жазылған.

– Бір байқағаным, он томдыққа енген шығармалар әр түрлі жанрда жазылған. Олардың арасында драма да, поэзия да, проза да, аударма да бар. Мәселен, Нұрғали Қадырбаевтың «Шығыстың Сұлтанбегі» кітабына автордың хикаяттары, әңгімелері, балаларға арналған шығармаларымен қатар әлем әдебиетінің классиктерінен аудармалар да бар екен...

– Дұрыс айтасың. Нұрғали Қадырбаевтың «Шығыстың Сұлтанбегі» атты кезекті жинағында халқымыздың біртуар тұлғаларының бірі Сұлтанбек Қожанұлының тарихи бейнесін сомдауға арналған «Шығыстың Сұлтанбегі» хикаяты енген. Сонымен бірге бүгінгі замандастардың ішкі ой-пікір әлемі мен олардың психологиялық дүниетанымын танып-білуге елеулі ұмтылыс жасалған әңгімелері және балалар тақырыбына байланысты жазылған көркем аудармалар енген.

Қаламгердің шығармаларында оқиғаның дамуы мен кейіпкерлер бейнесін айшықтауда соны ізденістер байқалады. Жинақтағы хикаят және көркем әңгімелер оқырманды адамгершілік құндылықтарын бағалай білуге, өзара сыйластыққа, тату-тәтті қарым-қатынасты орнықтыруға және имандылыққа үндейді.

Ақын Иса Омардың «Адамдық қағидасы» кітабы да жан-жақты туынды. Заманауи өлеңдерден және заманауи ой-толғамдардан тұрады. Бұл кітапта қаламгердің өмірден көрген-білгендері мен ойға түйгендері көрініс тапқан. Бүгінгі заман мен қоғам туралы ой-тұжырымдар тұшымды да тартымды, сондай-ақ, қысқа да нұсқа берілген. Кітаптың екі бөлімі мазмұндық жағынан бір-бірін толықтырып тұр.

Сол арқылы адамдық қағидалары тақырыбы айтарлықтай ашылған.
Қорыта келе айтарым, қазақ руханиятының дамуында сүбелі орын алатын көркем туындылар оқырманның рухани көкжиегіне қосылған мол олжа деп білемін.

Себебі, «Рухани жаңғыру» сериясымен кітаптар республика деңгейінде шығып келді. Ал біздің өлкемізде алғаш рет жарыққа шығуы. Патша көңілді оқырманның тілегі сол – осындай кітаптар жарық көруін тоқтатпаса, жалғасын тапса... Қаламгерлерге қаламдарыңыз халыққа қызмет ете берсін, ал оқырманға құнды дүниелер рухани көкжиектеріңізді кеңейте берсін деп тілек айтқымыз келеді.

– Сұхбатыңызға
рахмет!

Сұхбаттасқан
Мөлдір КЕНЖЕБАЙ

Шымкенттегі дендрологиялық саябақта дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау күні атап өтілді. Сондай-ақ, кәсіпкерлердің демеушілігімен балалар алаңшасы ашылды.

Дендросаябақ

Іс-шарада Шымкент қаласының әкімі Ғабидолла Әбдірахымов көпшілікті даталы күнмен құттықтады.
– Бұл мерекенің Шымқала үшін маңызы ерекше. Өйткені, біздің Шымкент – жасыл желекке оранған қала. Біз жыл сайын 100 мыңға жуық ағаш, 2 млн-нан астам гүл егеміз. 11 саябағымыз бар.

Биыл құрылғанына 40 жыл толғалы отырған дендросаябаққа қоғам қайраткері Асанбай Асқаровтың есімі берілді. Бұл – тарихи сәт, - деді қала әкімі Ғ.Әбдірахымов.

Қала әкімі мегаполистің әр тұрғынын ағаш егіп, оны күтіп-баптауға шақырды. «Әр адам үшін 1 жылда 1 ағаш ексе, қаламызда 1 млн ағаш өсіп, қоршаған ортамызды көгалдандыруға мол үлес қосар еді», деді әкім.

Мерекелік кеште саябақ сахнасында экологиялық орталықтың, жастардың қатысуымен концерт өтті.

Шымкент қалалық кардиологиялық орталығына келген азаматтар енді автотұрақ іздеп қиналмайтын болды. Рамазан айының құрметіне орталыққа “Оңтүстік Құрылыс Сервис” ЖШС, “Корпорация Береке” ЖШС және “Бадам-Тас Строй” ЖШС бірлесіп автотұрақ салып берді.

автотурак4

Қасиетті айда тамаша тартуға ие болған мекеме қызметкерлерінің қуанышында шек жоқ. Демеушілер құны 4 млн теңгені құрайтын, 200-дей көлік қоюға лайықталған автотұрақты салып, қолданысқа берілді. Үш компания басшылығы өз ниетімен қол ұшын созып, ауыр техника, қажетті материалдармен көмектесті.

Қолы жомарт кәсіпкерлердің кардиоорталыққа автотұрақ салып бергені де дұрыс болыпты, өйткені, қызметкерлердің көліктері мекеменің бос жерлеріне қойылатын-ды. Ал мұндай жағдай жедел жәрдем көліктерінің науқасты дер кезінде жеткізудегі қиын қақтығыстардың тууына себепші болып жататын.

- Осы автотұрақ ел игілігіне қызмет ете берсін. Кардиоорталыққа тек тексерілу үшін ғана келейік. Бұл жерге келген науқастар аттай жазылып кетсін, - деді демеушілердің атынан сөз сөйлеген “Корпорация Береке” ЖШС басшысы Рәшкүл Оспанәлиева.

Автотұрақтан бөлек Кардиологиялық орталыққа Шымкент қаласы Денсаулық сақтау басқармасының басшысы Асхан Байдувалиев шамасы шектелген ауыр науқастарды тасымалдауға арналған жеті кресло-қоларба табыс етті.
Рамазан айында осындай игі сауап істер атқарып, қажетті тартулар жасап жатқан кәсіпкерлерге Орталық қызметкерлері алғыс айтып, ризашылығын жеткізді.

Шымкентте «Біз тең құқықтар мен мүмкіндіктер үшін» және «Жауапты әкелік» тақырыбында ақпараттық семинар өтті.Жиында гендерлік теңдік мәселесі талқыланды.

гендерлік теңдік

– Қазіргі уақытта әйелдер әлем халқының жартысын құрайды және көп мемлекеттер оларға ерлермен тең құқықтар беруге бағытталған заңдар қабылдайды. Алайда, көп елдерде әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықтың деңгейі әлі де жоғары. Мұндай әлеуметтік-мәдени стереотиптерді жою үшін қоғамда шұғыл шаралар қабылдау қажет, - деді Шымкент қаласы және Түркістан облыстық әйелдер кеңесінің төрайымы Баян Жандосова.

Ал Арыс қаласының Ардагерлер кеңесінің төрағасы Жолдасбек Тұрманбетов «отбасындағы әке мен ананың абыройы балаға берген тәрбиемен өлшенбек» деген ой айтты. «Отбасында әке би болып, ана соған бағынған үйдің ұлдары батыл, ержүрек, қыздары әдепті, инабатты, ал керісінше анасы би болып, ері оған бағынған отбасының ұлдары ынжық, қыздары көкбет болып өседі.

Бұл күн сайын көзіміз көріп жүрген өмір шындығы. Әкені сыйламаған ұл мен қыз ананы да сыйламайды», - деді Ж.Тұрманбетов.
Ақпараттық семинардан жастар гендерлік теңдік тұжырымдамасы жаңалық болмаса да, ерлердің рөлін қайта қарау және ерлерді гендерлік теңдігі бар қоғамға тартумен байланыстыру қажет екендігін ұғынып қайтты.

«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсының қалалық екінші кезеңіне қатысушыларды марапаттау рәсімінде Шойбек Орынбай мен Нұрболат Сермаңызовтардың отбасылары жеңімпаз деп танылды.

DSC 2679

Байқаудың шарты бойынша аудан әкімдіктерінде сәуір-мамыр айларында Шымкент қаласының тұрғындары арасында өтініштер қабылданған. Нәтижесінде 40 отбасы ниет білдіріп, тиісті құжаттарын тапсырыпты.
- Былтырғы жылға қарағанда биыл байқауға көпбалалы отбасылар мен жас отбасылар саны 2 есе көп қатысып отыр.

Анкеталық іріктеу кезеңінің қорытындысы бойынша әр ауданнан 4 үміткер барлығы 16 отбасы байқаудың екінші кезеңіне қатысты, - деді Шымкент қаласының отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы Жандос Қалтаев Ұлттық конкурстың екінші кезеңінің финалистерін марапаттау рәсімінде сөйлеген сөзінде.

Байқау қатысушыларын іріктеу жөніндегі конкурстық комиссия шаңырағы шаттыққа бөленген, 42 жыл берік отбасын құрған жазушы-журналист Шойбек Орынбай мен қарымды қаламгер, Қазақстанның Құрметті журналисі Асхан Майлыбаеваның өнерлі отбасын жеңімпаз деп таныпты.

Бұл отбасының кенже ұлы кәсіби режиссер, актер, КТА ойындарының белді мүшесі Шапағат Орынбай бүгінде қазақ өнерінде танымалдыққа ие. Басқа перзенттері де педагогика және құқық саласында жетістікке жеткен жандар. Ал екінші отбасы алты бала тәрбилеп, ата дәстүрді дәріптеп жүрген, ауыл шаруашылығына да сүбелі еңбек сіңіріп келе жатқан Нұрболат Сермаңызовтың отбасы.

Жеңімпаз отбасының екеуі де қаймағы бұзылмаған қазақи, өз кәсібіне адал, ұрпақ тәрбиесіне аса жауапкершілікпен қарайтын, отбасылық құндылықтарды берік сақтаған Орынбаевтар мен Сермаңызовтар отбасынан қай жағынан болса да үлгі алуға тұрарлық.

Жеңімпаз екі отбасыға байқаудың шешуші үшінші кезеңіне қатысуға жолдама берілген. Қыркүйек айында Нұр-Сұлтанда өтетін республикалық байқауда Шымкент қаласын таныстырмақ.
«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсы жыл сайын Қазақстанның Тұңғыш Президентінің бастамасымен адамгершілік құндылықтарды және отбасы мен некенің жағымды бейнесін насихаттау, отбасы мәртебесін арттыру мақсатында биыл алтыншы рет өткізіліп отыр.

Страница 1 из 18