Ш ымкентке жуырда ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі «Рухани жаңғыру» бағдарламасы Орталық жобалық офисінің менеджері, «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ Президентінің кеңесшісі Болат Атыбай жұмыс сапарымен болды. Елордалық қонақ жергілікті тұрғындармен жүздесіп, оқытушыларға, жастарға Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасы жайында лекция оқыды.

DSC 1855

– Рухани жаңғырудың негізі – халықтың, жеке адамның тұлғаға айналуы, - деп бастады Болат Қожанұлы өз лекциясын. – Әр заманның өз міндеті, ұрпаққа қояр талабы бар дегендей, мемлекеттің дамуы ұрпақтың уақыт талабына сай бейімделіп, мәдени ортаға қалыптасуға деген ұмтылысына байланысты. Жалпы, рухани жаңғырудың бірнеше бағыты бар екені баршамызға белгілі, - деп, әр бағытқа жеке-жеке тоқталды.

І. Ұлттық бірегейілікті сақтау. Ұлттық жаңғыру – ұлттық сананың кемелденуі. Елбасымыз айтқандай, жаңа тұрпатты жаңғырудың ең басты шарты – ұлттық кодты сақтай білу. Текті халқымыз жеті атаға дейін қыз алыспаған. Бұл да бір ұлтымызды ұлықтайтын ерекше салт. Ұлттық мәдениет сақталмаса, ешқандай жаңғыру болмайды.

Екіншісі - ұлттық болмыстың өзегін сақтау, өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту. Бұл орайда қабылданған «Туған жер» бағдарламасы ұлттық бірегейлікті сақтауға бағытталған.

ІІ. Бәсекелік қабілет. Ұлттың аймақтық немесе жаһандық нарықтағы бағасы, өзгелерден сапасымен ұтымды дүние ұсынуға қабілеті. Заман талабына сай тұтас халық қана емес, жеке адамның өзі бәсекелік қабілетін арттырып, табысқа жетуге мүмкіндік алады.

Әр ата-ана баласын ұшқыр ойлы, жобалық менеджментті түсінетіндей тәрбиелесе, ұлт ретінде биіктерді бағындырарымыз хақ. Білім және ғылым министрлігінің стартаптарды енгізуі де осы бәсекелік қабілетті арттыруға ынтасы деп білеміз.

ІІІ. Прагматизм. Өзіңнің ұлттық және жеке байлығыңды нақты білу, сол байлықты үнемдей отыра қолдана білу. Болашақты жоспарлай отырып, ысырапшылдық пен даңғойлық қасиеттерге жол бермеу. Білім алуға, мақсатқа жетуге, кәсіби тұрғыдан жетілуге деген ынта ықылас, осы жолда әр нәрсені ұтымды пайдалану мінездің прагматизмі. Заманауи әлемдегі бірден-бір үлгі.

ІV. Білімнің салтанат құруы. Біздің қанымызда бар қасиет - білімді болуға ұмтылу. Табысты болудың басты факторы - білім. Жыл өткен сайын біз жүрісі жылдам дамыған дәуірге аяқ басып келеміз. Сондықтан, құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік қоятын ұлт мол табыстарға жетеді. «100 оқулық», «Латын әліпбиіне көшу», «Жаһандық мәдениет» бағдарламалары өскелең ұрпаққа білім беруге таптырмас құрал.

DSC 1837

– Қорыта айтқанда, бұл – Елбасымыздың ұтымды қағидасы, халқына деген асыл үндеу өсиеті. Рухани жаңғыру - адам баласының ішкі әлемінің жаңаруы, сана-сезімі өзгерісті қабылдай білуі. Тарлан тарихтың, жасампаз бүгіні мен жарқын болашағын үйлесімді үйлестіретін ұлт жадының тұғырнамасы. Осы тұғырнамадан ауытқымай, Елбасымыз ұрпаққа меңзеген дара жолымен биік-биік шыңдарды бағындыратынымызға сенімдімін! - деді Б.Атыбай.

Айта кетейік, «Рухани жаңғыру» жобалық кеңсесі Қазақстан бойынша әзірге екі қалада ашылған. Оның бірі – Алматы болса, екіншісі – Шымкент қаласында. Кеңсенің жоспарында «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша іс-шаралар өткізу бекітілген.

Журналистика жолында түрлі кейіпкерлермен сұхбаттасасың. Алуан түрлі тағдырлармен бетпе-бет келесің. Жыл сайын мамырдың алғашқы онкүндігінде ұрпақ үшін, біздер үшін қан майданда белуардан қан кешкен ардагерлерімізді мерекемен құттықтауға асығамыз. Жыл сайын 9 мамыр күні абыз ардагерлердің әлеміне сүңгіп, бейне бір соғысқа барып келгендей алапат күй кешетініміз рас.

DSC 4483

Осыдан екі жыл бұрын ҰОС ардагері, дана қария, 14 кітап жазып, қазақ әдебиетінің қамбасын толтыруға үлес қосқан қаламгер, елге аянбай қызмет еткен Әдіһам Шілтерхановпен сұхбаттасқан болатынмын.

Бауыржан Момышұлымен бір майданда болған атамыз соғыс жайлы естеліктерімен бөліскен еді. Өкініштісі, Әдіһам ата да келместің кемесіне мініп, о дүниеге аттанып кетті.

Қазір ата жайлы телегей теңіз көңілмен тебіреніп, естелік айтып отырмыз. Мұқағали ақын толғанғандай, «Неменеге жетістің бала батыр, қариялар азайып бара жатыр» деген ой менің де көкірегімді шым еткізетін секілді.

Олардың көз алдымызда қасқайып тірі жүргенінің өзі бір бақыт екен-ау!..

Бұл жолғы кейіпкеріміз – ҰОС ардагері, 20-ға жуық орден-медальдың иегері Төрегелді Зорбанов атамыз. Шымкентте тұратын кейіпкеріміздің үйін оңай тауып бардық. Атамыздың шаңырағындағы Балқия апамыз бізге бәрін тәптіштеп түсіндіріп берді.

Тоқсанның торқасынан асып, 2 сәуір күні 94 жасқа толған Төрегелді ата өзі жүріп-тұрады. Аздап құлағы ауырлап қалған қарияның сөздерін Балқия апамыз жеткізіп, түсіндіріп беріп отырды.

...1944 жылы 18 жасында Екінші Белорусь майданына аттанған бозбала Төрегелді алдымен жаяу әскердің үш ай оқу-жаттығуынан өтеді. Содан соң Новочеркасск қаласындағы Василия өзенінің бойында 180-полктың артиллерия құрамында соғысып жүргенде екі көзіне мина жарықшағы тиіп, аяқтан да жараланған жігіт госпитальға жатқызылады.

– Емделіп болдым-ау дегенде Закавказ әскери қоймасына жұмысқа жіберді. Бұзылған қару-жарақтарды қайта жөндеп, ұрыс даласына аттандырып отырдық. «Жеңіс, жеңіс!» деп айқайлаған адамдардың дауысын жер астындағы қоймада еңбек етіп жүріп естідік. Жүрек аттай тулады, - дейді атаның өзі.

Төрегелді Зорбанов соғыс біткеннен кейін де елге қайтпаған. Елге қайтуға асықпағаннан емес, әрине. Бұйрық бойынша 1950 жылға дейін майор Жуковтың қарамағында Бакуге, Тбилисиге барып, еңбек еткен.

Ол жақтан Қара теңіз арқылы Иранға қару-жарақ тасыған. Осылайша тағы алты жыл қызмет етіп, 1950 жылы елге оралады.

Ардагер атамыз туған жерге келген соң 24 жасында шаңырақ көтеріп, 5 ұл, 4 қыз тәрбиелеген. Тоғыз перзенттен 39 немере, 33 шөбере сүйіп отырған ақсақалдың ендігі арманы жоқ.

Сұм соғыста Отанымызды жаудан азат етуге қатысып, еліміз тәуелсіздік тұғырына қонған соң да сауда саласында 41 жыл жұмыс істеп, үлкен әулеттің жапырағы жайқалған алып бәйтерегіне айналып отыр.

– Жас кезімізде қамыстың арасынан отын шауып, оны арқалап әкеліп, тезек тергенбіз. Өздеріңдей кезімізде жарқырап киініп, жадырап жүруге уақытымыз да, жағдай да болған жоқ. Бас көтермей еңбек ететін заман еді ғой.

Тынымсыз қимыл-әрекетпен өмір сүргеннің нәтижесінде осы күнімізге жеткенімізге тәубә дейміз, - деді Балқия апа.

Апаның айтуынша, атаның құлағының естіңкіремей қалғаны бертіндегі 3-4 жылдың көлемінде, қаңтар айының ішінде өзі жақсы көретін арқасүйер бауыры қайтыс болғаннан кейін денсаулығы сыр бере бастаған.

...Соғыс ардагерлерімен сұхбаттасқан сайын, олардың күреске толы өмір жолына үңілген сайын жаныма қуат аламын. Бейбіт те мамыражай осы күндеріме шаттана түсемін де, «Бәрі де ардагер-майдангерлердің ерлігінің арқасы ғой» деп қарт жауынгерлерге басымды иіп, тағзым етемін. Арамызда жүрген ат төбеліндей ардагерлеріміз аман болсын!

Олар қандай да құрметке лайық. Қазына қарияларымыздың көзі тірісінде қадіріне жетейік!

Қызыл автобуспен қыдырды

Пятница, 03 Май 2019 04:20

Үшінші мегаполис көшелерінен әдемі әуезді қызыл автобус жүріп өтіп, жергілікті жастар 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі мерекесін көтеріңкі көңіл-күймен қарсы алды.

DSC 2906

«Достық-лайф» автобусына жайғасқан жастар Арбат алаңынан шығып, Тәуелсіздік, Наурыз, Бәйдібек алаңдарында дейін барды. Сонда «Жастар жалыны» флешмобын ұйымдастырды.

Туымыздың түсі іспеттес көгілдір кеудеше киген қыздар өзбек драма театры әртістерінің ұлттық аспаптарының сүйемелдеуімен би биледі.

Екі қабатты қызыл автобуста түрлі ұлт өкілдерінің музыкасын әуелеткен орындаушылар осылайша қала тұрғындарын ынтымақ-бірлікке шақырды.

– Қала тұрғындары бізге таңырқай әрі қызыға қарады. Осы ерекше шеру арқылы барша қазақстандықтарды айтулы мерекемен құттықтаймыз, - деді Шымкент қалалық мәдениет үйінің режиссері Арман Садықұлы.

DSC 2870

Сәлеміміз түзу болсын!

Пятница, 03 Май 2019 04:17

Шымкентте 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні мерекесіне арналған мерекелік бағдарлама «Қазақстан – бейбітшілік мекені» театрландырылған қойылымымен басталды. Салтанатты іс-шараны қала әкімі Ғабидолла Әбдірахымов ашып берді.

DSC 3324

– Бірлік пен ынтымақ мерекесінің біз үшін маңызы мен мәні ерекше. Күні кеше ғана Елордада өткен Қазақстан халқы Ассамблеясының XXVII сессиясында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев еліміздегі бейбітшілік пен тұрақтылық Қазақстанның басты құндылығы екенін атап өтті.Шынында да, 100-ден астам ұлт пен ұлыс өкілдері тату-тәтті өмір сүріп жатқан Қазақстан – біздің ортақ Отанымыз.

Татулық пен тұрақтылық, бірлік пен келісім – біздің басты байлығымыз!

Егер біз дамыған, мәдени қалада тұрғымыз келсе, қасымыздағы көршімізбен сәлеміміз түзу болуы керек, - деді қала әкімі өз құттықтауында.

Жиналған көпшілікке бұдан кейін «Қаракөз» би ансамблі, Қазақстанның Өзбекстандағы жылына орай «Асадаль» би ансамблі, Қанат Үмбетов пен Әлия Әбікеннің дуэті, «Made in KZ» тобы өнер көрсетті.

Концерт соңында этно-мәдени бірлестіктер, қалалық мәдениет және өнер ұжымдарының хоры «Атамекен» әнін бірлесе шырқады.

«Өткен ғасырдың басында тағдырдың жазуымен қазақ жеріне келген бабаларымыз жергілікті халықтың ерекше қамқорлығын көрген. Біздің әкелеріміз ол кезде жас болған ғой. Қазақтар оларға өз баласынан артық қарап, отау тігуіне асарлатып көмектескен. Тіпті, соңғы бір үзім нанын да бөліп жеген. Біздің алдыңғы буын қазақтың осынау дархандығын ұмытпай айтып жүреді».

асар иран

Қалалық иран этномәдени бірлестігінің төрағасы Мами Сулейман Достық шағынауданындағы көпбалалы ананың үйіне асарлатуға барғанда осылай сыр ақтарды. Қандай қиын-қыстау кезеңдерде бір-бірінің қолтығынан демеп, көмек көрсету арқылы адамдар арасындағы бауырмалдылықты нығайтатын бұл дәстүрдің иран этносы үшін орны ерекше.

– Сіздердің ата-бабаларыңыздың шарапатын сезініп өскен біз бүгін көмекке зәру жандар үшін асарлатып, көмектесуді жөн санадық, - дейді иран этномәдени бірлестігінің мүшелері.

Гүлжауһар Спатаева – жалғызбасты ана. Асаршылар көпбалалы ананың үй-жайын жөндеп, ауласына тас төседі, үйінің айналасын шарбақпен қоршады. Әйелдер жағы да қарап тұрмады – дастархан жайып, көпшілікке дәмді палау әзірледі. Азық-түлік себеттерін де ала келген бірлестік мүшелері осы отбасыны өз қамқорлығына алып, алдағы уақытта да тұрақты қолдау көрсетіп отырмақ.

Гүлжауһар Спатаеваның бір баласы церебральды сал ауруына шалдыққан, ерекше күтімді қажет етеді. Осындай қиын уақытта мейірімін төгіп, көмек қолын созып жатқан Ассамблея мүшелеріне айтар алғысы ерекше.

Қазақстан халқы Ассамблеясының «Қайырымдылық керуені» акциясының аясында өткен қамқорлық шын мәнісінде кісі сүйсінерліктей болды. Ұлы Даланың дәстүрлеріне негізделген қайырымдылық шаралар өткізуді шымкенттік этномәдени бірлестіктер биылғы қаңтар айында бастаған еді.

Акция «Қамқор», «Тоқымқағар», «Ерулік беру», «Жылу», «Көрімдік», «Бата», «Бес жақсы», «Кәде» сынды атауларымен жыл соңына дейін жалғасып, қарттар мен жетімдерге, науқас азаматтар мен көмекке мұқтаж жандарға жан-жақты көмек көрсетілмек.

Оразкүлдің ойлы орамдары

Пятница, 26 Апрель 2019 04:40

Шымкентке қоғам қайраткері, ҚР Парламенті Мәжілісінің V шақырылымдағы депутаты Оразкүл Асанғазықызы келді. Екі сағатқа жуық уақыт Жастар ресурстық орталығында қазақтың Оразкүлдей ұлтжанды қызы жастарға отбасы құндылығы, салт-дәстүр сабақтастығы, тарих тағлымы, ұрпақ тәрбиесі хақында ойлы әңгіме айтты.Соның барлығын болмаса да, тебінгідей тұстарын теріп алып, оқырманға ұсынғанды жөн көрдік.

DSC 8828

Ойланбаған – от басады

Отбасы деңгейіндегі мәселе шешілсе, онда барлық мәселе шешіледі. Өйткені, Отан – отбасынан басталады. Қазіргі қоғамда сол отбасының іргесі сөгіліп, кеше ғана сүйіп қосылған жастардың жұбынан ажырап кетіп жатқан жағдайы жиілегені өкінтеді.

Оған бірден-бір себеп – ақпараттық ағын, әлеуметтік желінің кейбір кері әсерлі «кеңестері». Жастардың әлеуметтік желідегі сондай жосықсыз әдеттерге елітіп, отбасының шырқын бұзып алып жатқаны ойлантатын мәселе.

Елбасының «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» мақаласында айтылғандай, кез келген ұлт өзінің ұлттық кодынан ажырамаса, онда ол ел адаспайды. Ұлттық код деген – тарих. Біздің кезімізде тарих дұрыс оқытылмады.

Біз өз ұлтымыздың тарихынан, тамырынан ажырап қалдық. Ал қазір тарихтан тәмсіл алуға да, ұлттық құндылықтарымыздың тамырынан нәр алуға да барлық игілік бар.

Қазақ деген – өз тарихында 472 рет соғысып, сол соғыстардың барлығында жеңіске жеткен ұлы халық. Ел мен елдігімізді қорғау жолында бабаларымыз бізге бай, әуезді, әсерлі тіл қалдырды.

Бір ғана жылқы сөзінің 70 атауы бар болған соң, тіліміздің шұрайлылығы өз-өзінен көрініп тұр емес пе?! Қазақ тілі 26 жылдың ішінде қолданылуы жөнінен әлем тілдерінің арасында 187-орыннан 70-орынға шыққан.

Ата-бабаларымыз бізге көлемі жағынан әлемде 9-орын алатын кең байтақ жер қалдырды. Ұлттық болмысымыз бен қазақи қалпымызды ерекшелейтін дәріпті дәстүр-салт, қастерлі құндылықтар қалдырды.

Соның бірі, мәселен, тағлымды тарихымызда енелер келінін бауырына тартып, қамқорлық танытып, оған ұрпағын өрбітетін адам ретінде оң көзқараспен қараған. Ал қазіргі кейбір енелер келіндеріне тәрбие берудің орнына, тырнақ астынан кір іздеп, үйден қуып шыққанша асығады. Келінді шаңырақтың шегесі қылып бекіту – есті ененің еншісінде.

Осы орайда «құрсақ шашу» дәстүрі жайлы айтқым келіп отыр. Келіннің құрсағына бала біткеннен енесі ауылдағы абысын-ажынын жинап, «келінім жүкті болды» деп сүйінші сұрап, болашақ ана атанатын жас келіні не жегісі келсе, қалауын орындаған.

Сарыағашта әкім болып жүргенде «әрбір жүкті әйелге бір қойдан беру» туралы қаулы шығардым. Себебі аяғы ауыр әйел жұмысында да, үйінде де тыным көрмей, күйбең тіршіліктен шаршап, дұрыс тамақтанбай, әлсіреп қалатыны жасырын емес.

Сондықтан дүниеге ұрпақ әкелетін жас келіншектерге аз да болса көмек көрсетуге тырыстық. Дәл қазір Үкімет те жүкті әйелдерге 425 мың теңге беру жөнінде жағымды жаңалық енгізіп, аналарға көрсетілетін қамқорлықты еселей түсуде.

Отбасы беріктігі, ұрпақ тазалығы жолында ер азаматтарға жүктелер жүк те жеңіл емес. Осы орайда жігіттер,

– Жасаулы деп, малды деп байдан алма,
Кедей қызы арзан деп құмарланба.
Ары бар, ақылы бар, ұяты бар,
Ата-ананың қызығынан қапы қалма, - деген Абай аталарыңның сөзін ұмытпағайсыңдар! Атам қазақ қызды өрісім деп құрметтесе, ұлды шаңырағымның ұстыны деп оның тәрбиесіне ерекше мән берген.

Жігіт үйдің ғана қорғаны емес, елдің де қорғаны. Сондай адал, нағыз ерді табу әрбір бойжеткеннің арманы. Әйтсе де отауға, Отанға қорған болады деген кейбір жігіттердің өзінің атын ластап, қыздың арын таптап, бойжеткеннің тағдырын тас-талқан ететін жағдайлары аз кездеспейді.

Осындайдан опық жеген қыздардың соңғы бес жылдың ішінде 33 мың ерте жастағы жүктілігі тіркеліп, оның аяғы түсік жасатумен аяқталғаны өте өкінішті.

Жігіттер сүйген қызының сезімін аялап, сол арумен отау құрып, ақ некені таза ұстаса, таза ұрпақ өрбиді. Сондықтан:

– Еркек – үйдің егесі,
Әйел – оның шегесі.
Мықты болса егесі,
Майыспайды шегесі, - деп айтқан болар едім.

Ал қыздарға айтарым, жалғыздық құдайға ғана жарасқан. Қыз баланың бақыты – басына жабылған ақ жаулығы, келін боп аттаған табалдырығы. Табалдырықтан асқан тау жоқ.

Өкінішке қарай, қазір кейбір келіндер енесінің қатаң тәрбиесі мен тәртібіне төзе алмай, сол таудай табалдырықтан кері аттап кетіп жатыр. Сондай келіндерге айтарым, үндемеген үйдей пәледен құтылады.

 

Енесі бір сөз айтса екі сөз қайтаратын келін отбасының берекесін кіргізбейді. Ата-енеңе қалай қызмет қылсаң, уақыты келгенде келінің соның бәрін айна-қатесіз алдыңа әкеледі. Еріңді бағаласаң, оның ата-анасын де құрметтей біл!

Еркектің бағын құдай артық қылып жаратқан. Өзім 45 жыл ағаларыңнан жоғары-төмен қызмет істедім. Бірде-бір рет бетіне келіп көрмеппін. Үйдің табалдырығын аттағаннан, мен – әйелмін. Сендерге айтарым, еріңнің сөзін екі етпегендерің абзал.

Он жылдан кейінгі Қазақстан

Кеш барысында студенттердің бірі Оразкүл Асанғазықызына «Он жылдан кейін Қазақстанды қалай елестетесіз!» деп сұрақ қойды.

«Көрнекті ақын, ағартушы, шежіреші Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы «Мен өлгеннен бір жылдан кейін маған ас бермек түгілі, бір үзім нанға зар боласыңдар» деп айтқан екен.

Ол кісі 1931 жылы қайтыс болса, 1932 жылы 4,5 млн қазақ қырылған ашаршылық орын алды. Ол кісі фашистермен соғысатынымызды, тың жерді игеретінімізді, бәрін алдын ала айтып, айтқанының бәрі айдай келген.

«2013 жылы жер бетінде Қазақстанға жететін ел, қазаққа жететін ұлт болмайды. Қой үстіне бозторғай жұмыртқалайтын заман болады. Бірақ, ол заманның болу, болмауы – қазақтың өз қолында.

Қазақ екі нәрсесіне еге болуы керек. Біреуі – тілі, біреуі – діні» деген екен... Осы екі нәрсеге еге болсақ, ұлтымыздың қастерлі қасиеттері жоғалмайды.

DSC 8844

Қызғалдақпен құлпырған қала

Пятница, 26 Апрель 2019 04:24

Шымкенттегі Арбат демалыс аймағында 27 сәуір күні «Қызғалдақ жолы» фестивалі өтеді. Іс-шара туралы тілшілерге толығырақ қалалық туризм басқармасының басшысы Т.Ахметов және фестивальдің бас продюсері Т.Науменко айтып берді.

20180329160820

Продюсер Татьяна Науменконың айтуынша, күндізгі сағат 12:00-ден түнгі 23.00-ге дейін өтетін фестивальдің негізгі идеясы – қызғалдақ гүлін әлемге әйгілеу, оның тарихы осы Оңтүстіктен бастау алатынынан мағлұмат беру.

Ұлы Жібек жолы арқылы Орталық Азиядан өтіп, Еуропаға жол тартқан ерекше гүлдің тағдырлы тарихын таныстыру. Шын мәнісінде әлем елдері біздің өңірде қызғалдақтардың табиғи жолмен өсетінін біле бермейді.

«Ал шетелден келетін туристердің Шұбайқызылды көргендегі таңданысын сөзбен суреттей алмаймын», - дейді Т.Науменко.

«Қызғалдақ жолы» фестивалінің шерумен басталатын бағдарламасы ерекше болғалы тұр. Арбатта жергілікті таланттар өз өнерлерін ортаға салмақ.

Food-cord аумағы жасалып, түрлі тағаммен таныса аласыз. «Қызғалдақ жолы» театрландырылған көрінісі мен «Қызғалдақтың ізімен» интерактивті кітабы бөлімі де ерекше болғалы тұр.

Бұған қоса суретшілер туындыларының көрмесі, суреттер кескіндемесі, балалардың сурет байқауы ұйымдастырылмақ.

Кішкентай қызымның іші өтіп, ыстығы 38ºС-тан түспей, аяқ астынан ауырып қалмасы бар ма?! Халі ауыр болған соң, жедел жәрдеммен қалалық жұқпалы аурулар ауруханасынан бір-ақ шықтық.

Без имени-1

Ал содан ұйқысыз түндер, біресе тамырдан, біресе жамбастан дәрі егу басталды. Бастапқы үш тәулікте қанша дәрі егіліп, түрлі медициналық шаралар жасалса да, қызымның құсқаны да, ішінің өткені де басылмады.

Соншама дәрінің әсері болмайтындай, «Бұл қандай ауру?» деп басым қатты. Өзіміз ауырсақ, жанға батқан жерімізді білер едік. Ал өзі бір жасқа жаңа толған, бесіктен белі шықпаған бала ауырса... Оны сөзбен айтып жеткізу қиын.

Жұқпалы аурулар ауруханасы. Бір сәтке дамыл жоқ. Бір түнде бір бөлімге 60 бала науқастанып түскен. Үшеуі жан сақтау бөліміне жатқызылса, біреуі ларингитпен, тағы біреуі тырыспамен түсті. 60 баланың 60 анасын қоса есептегенде, 120 адам аурухананың 2-бөлімшесінде дел-сал күйде жаттық. Кейбіріне сырқатының ауырлығына қарай он күндеп жатуға тура келеді.

Дәрігерлер науқастарды ауруының ағымына, дәрежесіне қарай жатқызуда. Жедел респираторлық-вирустық инфекциялық аурулардың жеңіл, орта және ауыр түрі бар. Өте ауыр түрі бірден жансақтау бөлімшесіне жіберіледі.

«Отбасылық жағдайына да қараймыз. Өйткені қазір әлеуметтік жағдайы төмен отбасылар да көп. Ең арзан деген парацетамол дәрісін сатып ала алмайтындары да бар арасында. Кейбіреулері шын мәнісінде ауруханаға жатқысы келмейді. Бұл жерде үйдегідей жағдай жоқ. Тәртіпке бағынғысы келмейді.

Мемлекеттік мекеме болғандықтан, бізге не рұқсат етілген, соны ғана бере аламыз», - дейді қалалық жұқпалы аурулар ауруханасы №2 бөлімшесінің меңгерушісі Мәншүк Салықбаева.

№14 палата. Бес төсекте бес бала дене қызуы түспей, сұлық жатыр. Әр бес минут сайын қызу өлшегіштің көмегіне жүгіндік те отырдық. Қызуы сәл түсіп қалса, қуанып кетеміз. Қайта көтеріле бастаса, ұнжырғамыз түсіп, уайымға батып кетеміз. Өздеріңіз білетіндей, жұқпалы аурулар ауруханасына кірген адамға әбден жазылғанша сыртқа шығуға тыйым салынған.

Терезелері де кварц қосылғаннан кейін ғана аз уақытқа ашылады. Бір-бірінің ауруын жұқтырып алу қаупі жоғары болғандықтан, дәлізде жүруге болмайды. Бұл да болса науқас адамның сырқатынан барынша тезірек айығып шығуына жасалған жағдай деп білеміз.

Күнде таңертең бөлім меңгерушісі мен кезекші дәрігер келіп, балаларды бастан-аяқ тексеріп, жағдайын біледі. Бөлім меңгерушісі Мәншүк Салықбаевадан осы жұқпалы аурулар індеті қайдан, қалай пайда болатынын білгіміз келді.

Вирус мезгіл таңдамайды

Жұқпалы вирустардың қайдан пайда болатыны туралы нақты ғылыми зерттеу жұмысы жүргізілмеген. Адамдар шетелге барғанда жұқпалы аурудың түр-түрін жұқтырып келеді.
Қазір «маусымдық» деген ұғым жоғалды. Бұрын қыста ЖРВИ, жазда жұқпалы ішек аурулары болса, бүгінде вирустың түрі көп, мезгілге де қарамайтын болды, ауа тамшылары арқылы ауа жайыла беріледі.

Биыл менингит пен қызылша індетке айналып отыр. Көктем шығып, ағаштар бүршік атып, ауа ылғалдана бастаған кезде, әсіресе. жазда бассейндерде менингит жұқпасы көбейеді. Менингит пен ЖРВИ-дің белгілері ұқсайды. Менингит – вирустық инфекцияның асқынуы. Мысалы, балабақшада 20 бала болса, соның екеуі менингит болуы мүмкін. Бұл ауруға көбіне иммунитеті төмен балалар тез шалдығуы мүмкін

Қызылша – қандай дерт?

– Қазір жұқпалы аурулар ауруханасының 4 бөлімшесінде қызылшамен ауырған 100-ге жуық науқас жатыр. Қызылша – инфекциялық жұқпалы ауру. Көбіне балаларда кездеседі. Ауруға қарсы екпе алмаған адам оны жұқтырып алуы әбден мүмкін. Егер сіз немесе сіздің балаңызға қызылшаға қарсы екпе салынбаса, науқас жәй ғана жаныңыздан өтіп кетсе, ауру жұғуы мүмкін.

Вирус ауа тамшылары арқылы сөйлескенде, жөтелгенде, түшкіргенде ауру адамның сілекейімен сыртқы ортаға тарайды. Инфекция көзі – төртінші күн бөртіп ауырып жүрген адам. Бесінші күннен бөртіп жүрген адамнан жұқпайды. Ауырып, жазылған адамда өмір бойына иммунитет сақталады.

Кезінде қызылшамен ауырған әйелден туған бала 3 айға дейін бұл ауруға шалдықпайды, өйткені, оның бойында анасынан берілген аурудан қорғайтын қарсы денелер (антитела) уақытша сақталады.

Қызылша вирусы ағзаға енгеннен кейін клиникалық көрінісі 21 күнге созылады. Ең қауіпті күндері 7-17 күндер аралығы. Температура 39ºС-қа 3-4 күн қатарынан көтерілгеннен кейін айқын біліне бастайды. Іш өту, құсу, Филатово-Коплика дақтары (ауыз қуысындағы ұсақ ақшыл дақтар) пайда болады, денесінде бөртпелер кезең-кезеңімен шығады.

Ең бірінші бет пен құлақтың артына, одан кейін мойын мен кеудеге, сосын аяққа түседі. Бөртпе толық шыққаннан кейін дене қызуы түседі. Егер баланың иммунитеті жақсы болса, жеңілдеу өтеді.

Індетке шалдықпас үшін салауатты өмір салтын ұстану, режим сақтау, дене шынықтыру, дұрыс ұйықтау, сұйықтық көп ішу керек. Ересек адам тәулігіне 2-2,5 литр, балалар салмағына қарай 1 литрден жоғары ішуі тиіс.

– Жұқпалы аурулар ауруханасының тыншитын кезі бола ма? - дедік әңгімеміздің соңында бөлім меңгерушісіне.

– Кейде болады. Наурыздың ортасында 40-50 науқас келген күндер болды. Қазір күн жылынған соң кене шағу маусымы басталды. Кене шаққандарды оқшаулайтын бөлмелерге орналастырамыз, - деді дәрігер.

Қызылшадан сақтанудың жолы – екпе.

Тобықтай түйін:

Жұқпалы аурулар ауруханасында өткен бес күнді жазған себебіміз, ата-аналарды қазір жүріп жатқан індеттерден сақтандырғымыз келді. Дұрыс ұйықтап, дұрыс тамақтанып, көп сұйықтық ішіп, салауатты өмір салтын ұстанған адамнан дерт те алшақ болады.

Страница 10 из 26