Облыстық тері-венерологиялық аурулары диспансерінің дәрігерлері ақтаңдақты емдеудің жаңа тәсілдерін меңгеруде. Үндістаннан келген  профессор Давиндер Парсад Шымкентте екі күн болып, өңіріміздің мамандарына шеберлік-сабағын өткізді.

IMG 6110

Емдеу мекемесінде 2005 жылы Қазақстанда алғаш болып «Витилиго» мектебі жұмыс істеп келеді. Содан бері шетелдік мамандармен тәжірибе алмасудың нәтижесінде бүгінде дерттен айыққандар саны көбейіп келеді.
Ақтаңдақ (витилиго) – Қазақстанда ең көп таралатын бес аурудың қатарына жататын кесел. Мамандар соңғы жылдары дертке шалдыққандардың саны артып отырғанын айтады. Шымкенттік дәрігерлер емі жоқ деп саналып келген кеселдің шипасын табуда ел асып, емдеудің жаңа тәсілдерін іздестіріп, Бүкіләлемдік витилигоны зерттеу қорымен бірлесе жұмыс істейді. Қазір кәсіби мамандарға сенім артып, тері аурулары ауруханасына науқастар ем-дом алуға көптеп келуде. Мамандар осы кезге дейін препараттар және фитотерапиямен емдесе, енді үндістандық мамандардан хиррургиялық ота жасаудың жаңа түрлерін үйренуде.
– Үндістандық дәрігер – тері ауруларын емдеуге саналы ғұмырын арнаған жан. Оның басылымдарда жарық көрген 105-тен астам еңбегінің 60-сы ақтаңдақ ауруының емін іздеуге бағытталған. Осыдан үш жыл бұрын өңірімізге тәжірибе алмасуға келген болатын. Бұл жолы тағы да тың идеяларымен келді, – деді диспансердің физиотерапия бөлімшесінің меңгерушісі Ә.Айдарбекова.
Шетелдік кәсіби маман ақтаңдақ ауруын емдеудің жаңа тәсілін үйретеміз деді. – Ота жасау арқылы терідегі дақты жоюды және шаш қондыру отасын үйрететін боламыз. Әрі шипалы дәрі-дәрмектер арқылы емдеудің жолдарын түсіндіреміз, – деді профессор Давиндер Парсад.
Диспансерде 2015 жылдан бері 35 науқасқа хиррургиялық ота жасалса, 120-дан астамы фитотерапия арқылы ем алған.

ЕЛБАСЫ МЕН ЕЛОРДА – ЕГІЗ ҰҒЫМ

Четверг, 05 Июль 2018 05:37

6 шілде – елімізде ерекше мереке. Жыл сайын Астана күнін мерекелеу игі дәстүрге айналған. Биыл Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тарихи шешім қабылдап, еліміздің астанасын Астана қаласына ауыстырғанына 20 жыл толды. Еліміздің тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы жаңа Астананың авторы. Елорда Елбасының төл туындысы. Ендеше, тарихқа көз жүгіртіп, Қазақстанның бас қаласының даму жолын зерделесек.

4

1994 жыл. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі (1994 жылғы 6 шілде, №106 қаулы) және Министрлер кабинетінде (1996 ж. 6 шілде) еліміздің астанасын Алматыдан Ақмолаға көшіру туралы қаулылар қабылдады. Оған себеп – Ақмоланың республиканың кіндігінде, геосаяси тұрғыдан тиімді орналасуы, қаланың елеулі өнеркәсіптік әлеуеті, құрылыс индустриясын одан әрі дамытуға қажетті базаның болуы, ірі тасымал торабына орналасуы әрі қажетті көлік және телекоммуникация, инфрақұрылымның болуы, жоғары білікті кадрлар әлеуеті, жеке меншік секторды және кәсіпкерлікті дамыту үшін мүмкіндіктердің молдығы, аймақтағы саяси және әлеуметтік тұрақтылық, қаланы дамытуға қажетті бос жерлердің жеткіліктігі сияқты факторлар еді.

1996 жылғы 9 қазан.
Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен арнайы Ақмола экономикалық аймағы (ААЭА) құрылды.

1997 жылғы 20 қазан.
Президент Н.Ә.Назарбаев «Ақмола қаласын Қазақстан Республикасының астанасы деп жариялау туралы» жарлыққа қол қойды. 1998 жылдың 6 мамырында Елбасының жарлығымен Қазақстанның астанасы – Астана қаласы болып аталды, ал 20 мамырда «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесі туралы» ҚР Заңы қабылданды. Сол жылғы 10 маусымда тәуелсіз Қазақстанның жаңа астанасының салтанатты ашылу рәсімі болып өтті.

2000 жыл. Қазақстан Үкіметі «Астана қаласын дамытудың бас жоспары туралы» қаулы қабылдады. Елбасының қатысуымен Елорданың жаңа алаңы, К.Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театры, бизнес-сервис орталығы ашылды.«Астана қаласының шекарасын өзгерту туралы» Елбасы Жарлығы шықты, оған сәйкес қала аумағының жалпы көлемі ұлғайды.

2002 жыл. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына сәйкес 2002 жылғы 1 қаңтардан бастап 2007 жылға дейінгі кезеңді қамтитын «Астана – жаңа қала» арнайы экономикалық аймағы (АЭА) құрылды.

2003 жыл. Астанада әлемдік және дәстүрлі-ұлттық діндер көшбасшыларының халықаралық съезі өтті.

2004 жыл. Ауқымы мол, бұрын-соңды болмаған мерзімнің ішінде ірі әкімшілік мекемелерін сол жағалауға көшіруде орасан зор жобалар жүзеге асырылды. Есілдің сол жағалауындағы жаңа әкімшілік орталық аумағында Қазақстан Республикасы Президенті резиденциясы ғимаратының ресми ашылуы болды. Президент Н.Назарбаев ол резиденцияның «Ақ Орда» деп аталатынын жариялады.

4-1

2005 жыл. Астана қаласы халықаралық әуежайының жаңа жолаушылар терминалы салтанатты түрде ашылды. Сол жағалауда Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының, Қазақстан Республикасы Үкіметінің әкімшілік ғимараттарының, «Тұлпар» тұрғын үй кешенінің және мемлекеттік қызметкерлерге арналған үйлердің, цирк ғимаратының құрылысы аяқталды.2005 жылғы 1 маусымға дейін Астананың сол жағалауында 39 нысан пайдалануға берілді. Олардың арасында ҚР Призидентінің Резиденциясы, ҚР Парламенті Мәжілісінің, ҚР Сыртқы істер министрлігінің, «Астана-Бәйтерек» монументінің ғамараттары, «Аяулы алақан» композициясы, Жоғарғы Соттың, ҚР қорғаныс министрлігінің, ҚР көлік және коммуникациялар министрлігінің әкімшілік ғимараттары, Ислам мәдени орталығы, Ұлттық кітапхана, 1200 орынды мектеп, «ҚазМұнайГаз» компаниясының екі нысаны, кардиология орталығы, муниципалдық үйлер кешені, бір ауысымда 120-150 адамды қабылдайтын емхана, сулы-жасыл гүлзар, «Отель-Президент» мейманханасы, «Ғашықтар» саябағы бар.

2008 жыл. Қазақстанның елордасы Астана қаласының 10 жылдық мерейтойын салтанатты түрде атап өтті.

2009 жыл. Тәуелсіздік даңғылындағы бас алаңда «Қазақ елі» монументі ашылды.

2010 жыл. Әлемге әйгілі сәулетші Норман Фостер жобалаған, аумағы 127 мың шаршы метр, биіктігі 150 метрді құрайтын «Хан шатыр» сауда орталығы ашылды.

2010 жылғы 1-2 желтоқсан. Астанада Еуропа қауіпсіздігі және ынтымақтастығы ұйымының саммиті өтіп, оған Еуропа, Орталық Азия және Солтүстік Еуропадан 56 мемлекеттің өкілдері қатысты.

2011 жылғы қаңтар-ақпан айлары. Астана, Алматы қалаларында тұңғыш рет VII қысқы Азия ойындары өтті.

2011 жылғы 28-30 маусым.Астанада Ислам ынтымақтастығы ұйымының сыртқы істер министрлері кеңесінің (СІМК) 38-сессиясы өтті. Сол сәттен бастап Қазақстан осы халықаралық ұйымға төрағалық етуге кірісті.

2011 жыл. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінің 20 жылдығына орай биіктігі 20 метрлік «Мәңгілік ел» ескерткіші ашылды.

2012 жылғы 30-31 мамыр.Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің ІV съезі өтті. Форумға 40 елден 85 делегация қатысты.

2012 жылғы 22 желтоқсан.Халықаралық көрме бюросына мүше 166 елдің өкілдерінің дауыс беруімен Астанада «ЭКСПО - 2017» көрмесі өтетін болып шешілді.

2015 жылғы 10-11 маусым. Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің V съезі өтті. Форумға 42 елден 80 делегация, соның ішінде БҰҰ бас хатшысы Пан Ги Мун, Иордания королі Абдалла ІІ, Финляндия республикасының мемлекет басшысы Саули Нийнистё қатысты.

2017 жылы Астана қаласында халықаралық «ЭКСПО - 2017» көрмесінің ашылу салтанаты өтті. Ұйымдастырушылардың мәліметі бойынша, көрмені 2 миллионнан астам турист тамашалаған.

2018 жыл. Қазақстанның бас қаласы, ел жүрегіне айналған Астанаға 20 жыл толып отыр.

Биыл Шымкент қаласында 7987 түлек мектепті тәмамдап, соның ішінде 5446 түлек ҰБТ тапсырды. Соның ішінде 5422 түлек тест тапсыру орнына келген.

ҰБТ 7

Биылғы ҰБТ нәтижесі бойынша Шымкент түлектерінің орташа көрсеткіші 83,6 балды құраған. Қалалық білім бөлімінің мамандары осылай деп хабарлап отыр. Солардың арасында 138 балл жинаған екі түлек бар. Олар - Шымкенттегі №35 мектептің түлегі Гүлдана Мейірбек және №23 мектептің 11 сыныбын тәмамдаған Тұран Азым.

IMG-20180703-WA0008

Сондай-ақ 1690 түлек «Алтын белгіге» үміткер болса, олардың 1650-і мектеп қабырғасында алған білімдерін ақтап шыққан. Ұлттық Бірыңғай тестілеу кезінде 24 оқушы «Алтын белгі» алғанымен, нәтижелері шектік балға жете алмай қалған.
Биылғы жаңалықтың бірі, тестілеуде шымкенттік 6 түлек елімізде алғашқылардың бірі болып сынақты ағылшын тілінде тапсырыпты. Жалпы, 1599 мектеп бітіруші 100-ден жоғары балл жинаса, «Алтын белгіден» үміткер 287 түлектің барлығы сенімді ақтаған.
Қалалық білім бөлімі мамандарының хабарлауынша, биылғы ҰБТ тапсыру кезінде өрескел тәртіп бұзушылық тіркелмеген. Білім беру саласын цифрландыру бағдарламасы аясында былтыр Қазақстандағы тест тапсыру аудиторияларынң 20 пайызы бейне-бақылау камераларымен жабдықталған болатын. Соның нәтижесінде кез келген адам сынақ тапсыру нәтижесін интернет арқылы онлайн режимде бақылауға мүмкіндік алды.

Мүмкіндігі шектеулі жандар кез келген қоғамдық орында өздерін еркін сезінуі тиіс. Осы мақсатта елімізде мүгедектердің өмір сапасын жақсарту бойынша 2012-2018 жылдарға арнайы бағдарлама түзілген. Оның аясында мекемелерге пандустар қойылды, көшелерге арнайы бағдаршамдар орнатылып, көлік тұрақтарынан орындар белгіленді. Сала мамандары алты жылдан бері атқарылған жұмыстар биыл қорытындыланып, келесі жылдан бастап ескертуге құлақ аспағандарға жаза қатаңдайды дейді.

2-11

Алты жылда – 500 пандус

Шымкент қаласындағы бір ғана Әл-Фараби ауданы аумағында 6000-ға жуық мүмкіндігі шектеулі жан тұрады. І, ІІ және ІІІ топтағы мүгедектер кез келген қоғамдық орындарда өздерін еркін сезініп, жүріп-тұрғысы келеді. Әкімдік өкілдерінің айтуынша, 2012 жылдан бері ауданда бұл жұмыстар жүйелі жүргізіліп келеді. Дегенмен, түсіндіру-зерделеу жұмыстарынан кейін нәтиже шығармай отырғандар да бар көрінеді.
– Аудан аумағында 30 көше орналасқан, 200-ге жуық мемлекеттік, 500-ден астам жекеменшік мекеме бар. Мүмкіндігі шектеулі жандарға қолжетімді орта құруға жағдай жасауда осы мекемелерге түсіндіру жұмыстары жалғасып келеді. Күні бүгінге дейін 500 пандус орнатылды. Мемлекеттік мекемелер бұл шараны бірауыздан қолдап, жүктелген жұмыстар толықтай орындалды. Тек сауда, қызмет көрсету орындары секілді жекеменшік орындарда бұл мәселе шешімін таппай отыр, – дейді Әл-Фараби ауданы әкімдігінің әлеуметтік сала бойынша бас маманы Нұрлан Ақбердиев.
Биылдың өзінде Әл-Фарби ауданы бойынша «Біз біргеміз!» акциясы аясында 150 нысанға зерделеу жұмыстары жүргізіліп, оның 85-іне пандустар қойылған. 38 автотұрақтың 33-іне мүгедектерге арналған белгілер орнатылыпты. Ал Шымкент қаласы әкімінің тапсырмасына сәйкес, 12 жекеменшік балабақшаға паспорттау жұмысы жүргізіліп, оның алтауында мүмкіндігі шектеулі жандарға қолайлы жағдай жасалған, қалғанының басшылығы әзірге уәде берумен шектеліп отыр.
– Бүгінгі таңда миллион тұрғыны бар мегаполис атандық. Сол үшін шаһардағы кез келген мекеме тұрғындарға қызмет көрсетудің мәдениетін қалыптастыруы қажет. Ол дегеніміз – халықтың сұранысын ғана қанағаттандыру емес, мүмкіндігі шектеулі жандар бар екенін ескеріп, оларға қолдау көрсету, адамгершілік тұрғыдан жағдай жасауды назарға алса деймін. Себебі, ол азаматтар еңбекке, білім алуға, спортпен шұғылдануға, қоғамдық орындарда болып, қоғаммен көбірек араласқысы келеді, - дейді жауапты маман.

Парковка для инв

Ескертпені елемейтіндер

Шымкент қаласының Абай ауданында да мүмкіндігі шектеулі азаматтарға қолайлы орта құру мақсатында 820 нысан, яғни, 90 мемлекеттік және 730 жекеменшік нысан анықталып, 320-не пандус орнатылған. Олардың арасында сауда үйлері, мейрамханалар, дүкендер, дәріханалар және т.б. нысандар бар.
Жыл басынан бері 106 жекеменшік нысанға зерделеу жұмыстары жүргізіліп, «Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» Заңына сәйкес меншік иелеріне методикалық кеңестер беріліп, 15 нысанның паспорттары жасақталған.
– Бүгінгі таңға кейбір меншік иелеріне 2-3 рет ескертпе хаттар берілгенімен, пандус орнатылмай отыр. Ал біздің көздегеніміз – жекеменшік нысан иелері мүмкіндігі шектеулі азаматтардың ортада толыққанды және лайықты өмір сүруіне оңды ықпал тигізсе дейміз, – дейді Абай ауданы әкімінің орынбасары Г.Ташимова.

Айыппұл мөлшері көбеюі мүмкін

Баса назар аударатын жайт, мүгедек жандарға қолайлы жағдай жасау тек баспалдақтарға пандус қоюмен шектелмейді. Жоғарыда айтылған мемлекеттік бағдарлама аясында мекемелерде мүгедектер қабылдайтын орын ашу, арнайы қол жуғыш және дәретханалармен қамтамасыз ету секілді шаралар қарастырылған.
– Біздің міндетімізге тек түсіндіру, шараны орындамағанда ескерту жасау ғана кіреді. Заңды бұзғандарға айыппұл салу облыстық еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон саласы мамандарының құзырында болғандықтан, заңды орындамағандардың көбісі айыппұл салғанда ғана қимылдайды, – дейді жауапты мамандар.
Айта кету керек, Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 83-бабында мүгедектердің әлеуметтік және көлік инфрақұрылымы нысандарына қол жеткізуін қамтамасыз етпегенде, мүгедектердің мәдени ойын-сауық іс-шараларына қол жеткізуі үшін жағдайларды қамтамасыз етпегенде және жұмыс берушінің кінәсінен жұмыста мертігуге ұшырағанда лауазымды адамдарға – 50, шағын кәсіпкерлік нысандарға – 120, орта кәсіпкерлік нысандарға – 200, ала ірі кәсіпкерлік нысандарға 400 АЕК мөлшерінде айыппұл салынуы мүмкін.
Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалғанда лауазымды адамдарға – 80, шағын кәсіпкерлік нысандарға – 150, орта кәсіпкерлік нысандарға – 250, ал ірі кәсіпкерлік нысандарға 600 АЕК айыппұл салынады. Мамандар бұған қоса келесі жылдан бастап заң бұзушылыққа барғандарға айыппұл мөлшері артатынын айтып отыр.
...Жылдар бойы талқыланып, түсіндіру шарасы күшейтіліп, айыппұлдар салынғанымен әлеуметтік және инфрақұрылым нысандарының әлі де мүгедектерге қолайсыз екені жасырын емес. Сондықтан мүмкіндігі шектеулі жандардың проблемаларына қоғам болып көзқарасты өзгертудің уақыты келген сияқты.

«Алдағы 10-20 жылда интернет газет-журналдарды ақпарат әлемінен ығыстырып тастауы мүмкін».

3

Бұқаралық ақпарат құралдарының ішінде қағаз басылымдардыңкелешегі туралы сөз болғанда бұл болжам жиі айтылады. Кезінде Ахмет Байтұрсынов «Газет – халықтың көзі құлағы һәм тілі»деп атап өткен маңызы жоғары, рухани азық саналатын басылымға, расында, ақпараттық кеңістіктен жоғалу қаупі төне ме? Ақпарат саласы мамандарының жан-жақты пікірлерін ортаға сала отырып осы тақырыпты тарқатып көрдік.

Ұлт тарихының темірқазығы

Газеттің, басқа жақты айтпағанда, қазақ даласында халықпен бірге жасап келе жатқанына екі ғасырға жуық уақыт өтіпті. Посткеңестік дәуірде ақпарат таратуда радио, сосын көгілдір жәшік келді де, сол уақытта дәл қазіргідей газеттің болашағы жоққа шығарылып, тіпті «жерленіп» те тастағанмен, газет әлі «өмір сүріп» келеді. Бүгінгі таңда электронды порталдар, әлеуметтік желілердің жаңалықтарды таратудағы көз ілеспес жылдамдығы қағаз басылымдардың нарықтағы сұранысын төмендетуде. Иә, шынтуайтына келгенде оқырман бүгін болған жаңалықты екі-үш күннен кейін жарық көретін газеттен оқығаннан гөрі үшін интернеттен көруді дұрыс санайтыны жасырын емес.
Дегенмен, тарихшыларымыз «Газет жойылады» деген пікірмен келіспейді. Әйгілі неміс ойшылы А.Шопенгауэр «Газет – тарихтың секундтық стрелкасы» деген. «Басылымдарымызда ұлтымыздың тарихы, тұрмысы, әр замандағы болмысы жатыр» дейді облыстық саяси-қуғын сүргін құрбандары мұражайының директоры Батырғазы Серғазиев.

 

– Әр адамның заман ағымынан, технологиядан қалыс қалмағаны дұрыс. Бүгінде оқырманның басым бөлігіне интернет қолжетімді болғандықтан ақпаратпен лезде, яғни, оқиға болып жатқан сәтте-ақ жылдам танысқанды мақұл көреді. Бұлар қысқа ғана «болды», «өтті» дегендей жеңіл ақпараттар. Ал басылымдардан қоғамда болып жатқан рухани, әдеби, мәдени, әлеуметтік саладағы жаңалықтармен кеңірек танысамыз. Газет осы жағынан ұтымды. Екіншіден, газет-журналдар – ұлтымыздың тарихы. Мәселен, саяси қуғын-сүргін құрабандары мұражайының қорында елімізде алғаш жарық көрген «Ақжол», «Шолпан» журналдарының кейбір сандарының көшірмесі сақтаулы. Оларды көрші Ташкенттегі мұражайлардан алдырдық. Осы арқылы тарихымызды зерттедік, журналистердің еңбегі арқылы сол қоғамның үнін естідік. Сондықтан, газет ертеңіміз үшін қоғамымызға қажет, – дейді мұражай басшысы.

DSC 4088

Жаңа медиамен бәсекеде

Осы тұста айта кету керек, жұмысын газет-журналдан бастап, қазір ақпараттық порталдарға қатар жазып жүрген әріптестеріміз жетерлік. Солардың бірі – ақпарат айдынына қосылғанына екі жыл болған «Адым.кз» сайтының жетекшісі
Нұршат Төкен. «Газетті қолға ұстап, парақтап, мақалаларын сүзгіден өткізе оқығаннан артығы жоқ» дейді журналист. Әлеуметтік желіні ақпарат таратуда тиімді пайдаланып жүрген жігіт қағаз басылымның орны бөлек екенін айтады. – Жазу шеберлігі бар жандардың бірінші газет-журналдардың сүзгісінен өтіп, тәжірибе жинақтағаны дұрыс деп ойлаймын. Жалпы, газет редакциясы – журналистиканың мектебі деп едім.
– «Интернет ресурстарының күші дәстүрлі БАҚ-тың жойылуына алып келеді» деген – алыпқашпа әңгіменің бірі. Бұл сөздер қағаз басылымдар мен жаңа медианың арасындағы бәсекелестікті шыңдау үшін айтылатын болу керек. Қайта осы бәсекелестіктен олар бір-бірін толықтырып, дами түседі. Қарапайым ғана мысал, Жапония техникалық прогрестің шыңына шыққан ел болғанымен жарық көргеніне 100 жылдан асқан дәстүрлі басылымдары миллиондаған тиражбен шығады екен, – дейді сайт жетекшісі.

Газет салмақты ақпарат құралы болуы тиіс

Тағы бір әріптесіміз де газеттің болашағына сенім артады. Өзі жаңа медиа саласынан хабары бар, түрлі семинарларға қатысып, интернет-БАҚтың қақ ортасында жүрген Жәнібек Нұрыш ол үшін қағаз басылымдар салмақты да сараптама материалдарымен ерекшеленуі тиіс деп санайды.
– Қазақстанда қағаз газеттің, соның ішінде қазақ тіліндегі баспасөздің таяу ондаған жылда жойылатынына сенбеймін. Өйткені, басылымды алатын аудитория және оған жазылатын оқырманы бар.

жәнібек фото

Осы екі фактор газеттің қағаз түрінде таралуына әсер етеді, - дейді «Оңтүстік Рабат» газетінің бас редакторы Жәнібек Нұрыш. – Тағы бір жайт - газетте деген сенім интернет-сайттары мен телеарнада айтылған ақпаратқа қарағанда жоғары. Мұның себебі неде екенін білмеймін, бірақ «газетте жазылған, газетте айтыпты» деген тіркестер әлі де қолданыста. Демек, қазақ тіліндегі газеттердің шығуы әзірге тоқтамайды. Бір жағынан мен мұны қазақстандық медиада әлі күнге дейін сапалы ақпарат таратушы интернет-сайттардың әлі де аз болуымен байланыстырамын. Бірі екіншісін толықтай алмастыруға, сайттар өз мүмкіндіктерін пайдаланып, технологиялық тұрғыдан ерекшеленетін контент ұсынуға әзір емес. Тек мәтін-фото, ара-тұра видео берумен шектеледі. Мұның видеодан басқасын газет те ұсына алады. Бұған қағазды қолға алып оқудың әсері басқаша болатынын да қосыңыз. Ал газетті қалай дамытуға болады, оқырманын арттырмаса да барын жоғалтпаудың жолдары қандай десек, мұнда, ең біріншіден, газет өзінің сараптамалық-талдамалы бағытынан таймауы керек. Салмақты әрі толыққанды, тараптары қамтылған, эмоциясы бар, оқиғаларға толы материал ұсына алса, бұл газеттің тұрақты оқырмандарының қалыптасуына әсер етеді. Сондай-ақ, сериялы материалдар, бір айдар аясында тұрақты түрде қызықты мақалалар ұсына алса, онда оқырманын табады. Газет өзінің беттелу дизайнымен де оқырманын өзіне тартып, ұстай алады. Ондағы мәліметті берудің визуализациясы әсем де ұғынықты болса, бұл да оқырманның көзін қуантады. Баспасөзде тек мәтін ғана емес, визуализация да алдыңғы орынға шықты. Маған аймақтық медианың, соның ішінде қағаз түріндегі газеттің медианарық заңдылықтарына сай дамығанын бақылау және тек бақылап қоймай, соның ортасында жүру ұнайды.

Уақытпен үндесу көштен қалдырмайды

Қош, өз қаламыздан шығып, әлемге назар аударайық. Соңғы бір статистикалық зерттеу «Әлемде газет жойылады» деген қауесетті жоққа шығарады. Айталық, NOP World компаниясы жүргізген зерттеуге сүйенсек, адамдар бір аптадағы 16,6 сағат уақытын теледидар көруге, 8,9 сағатын – ғаламторға, 8 сағатын – радио тыңдауға, ал 6,5 сағатын мерзімді басылымдарды оқуға жұмсайтын көрінеді. Осы көштің басындағы үндістандықтар аптасына 10 сағат уақытын кітап, газет оқуға арнайды екен. Бұған қарап әлем бойынша газеттердің қоғамдағы маңызын жоғалтпағанын аңғарамыз.
Ал еліміздегі «Егемен Қазақстан» газетінің Түркістан облысындағы меншікті тілшісі Ғалымжан Елшібай «Газет уақытпен үндесіп жұмыс істесе, ақпарат нарығында көлеңкеде қалмайды» деген пікір айтады.

87777

– «Газеттің болашағы жоқ» деген сөздің айтылып жүргені кеше немесе бүгін емес. Технологиядағы жетістіктермен бірге ақпарат таратудың түрлі көздері пайда болған сайын айтылатын даурықпа әңгіме, – дейді әріптесіміз. –«Даурықпа сөз» деп айтуға негіз бар, өйткені келер жылы еліміздің бас басылымы жүз жылдығын кең көлемде атап өткелі отыр. Яғни, «Егемен Қазақстан» газеті ақпарат нарығында бір ғасырдан бері оқырманымен бірге тыныстап келеді. Бірақ, бұл тұста қағаз басылымдар арқаны кеңге салмай, уақытпен үндесіп, ақпараттық порталдармен қатар жүргені дұрыс. Бұл тұрғыдан біздің басылымның ақпараттық порталының қазақ, ағылшын тіліндегі және латын қарпіндегі нұсқалары кең қолданысқа енген. Бүгінде газеттің латын тіліндегі нұсқасының көрілімін шетелдегі қандастарымыз көбейтіп отыр. Осылайша «Егемен
Қазақстан» газетінің интернеттегі нұсқасы елімізде электронды ақпарат порталдар арасынан таралымы мен оқылымы жағынан ондық болмаса да алғашқы отыздықтан орын алып, салмақты мақаларымен көштен де, көптен де қалмай, көш басынан көрініп келеді.
Ғ.Елшібай «Алдағы уақытта қоғамда ең сенімді ақпарат – газеттерде» деген түсінік қалыптастыруда журналистер біршама тер төгуі тиіс» деген ұсынысын айтты. – Қазір әлеуметтік желілерде анық-қанығы жоқ ақпараттар легі көп тарап жатқандықтан, мәселені тарқатып, түсіндіріп, анық-қанығын жеткізетіндер – қағаз басылымдар ғана. Смартфондар сараптаманы қамти алмайды, – деді тілші.
Қалай болғанда да барлығына уақыт төреші. Кино пайда болғанда «театр өледі», газет шыққанда «кітап келмеске кетеді», ал интернет ақпарат нарығын жаулағанда «газет-журнал құрдымға кетеді» деген әңгіме айтылған. Ал «Газет – рухани азық, бүгінгі тарих, қоғамның тынысы» десек, шынайы ақпарат көзіне қол жеткізіп, таңдап-талғауды өзіңізге қалдырамыз, көзі қарақты оқырман!

Мегаполис саны миллионнан асқан тұрғындарымен ғана өлшенбеуі тиіс. Барлық саланың темірқазығы білім десек, республикада үшінші қала статусын алған Шымкент қаласын дамытуда бірінші кезекте мықты мамандар даярлауды қолға алуымыз қажет». Бұл – М.Өтебаев атындағы жоғарғы жаңа технологиялар колледжінің директоры Қанатбек Досалиевтың пікірі. Кәсіптік-техникалық білім беруде тың жобалармен алда жүретін жаңаша көзқарастағы басшымен «Мегаполис қай бағытта дамуы қажет» деген сауал төңірегінде әңгімелескен едік.

манап өтебаев

– Қанатбек Балтабайұлы, Шымкент республикада үшінші қала атанды. Алып шаһардың өсіп-өркендеуіне, әсіресе, білім саласының дамуына өзіндік үлес қосып келе жатқан азаматсыз. Мегаполист дәрежесін алған қаладан қандай жаңалықтар күтесіз?
– «Жасыл», «шымды» деп аталып келген қаламыз, расында, Қазақстандағы көне қалалардың бірі. Өзінің терең тарихы бар шаһар талай мемлекеттерді Ұлы жібек жолы бойында тоғыстырған ерекше қала болды. Ғасырлар бойы тарихтың талай тезіне түсіп, соқтықпалы-соқпақты жолдармен өткенімен Шымқала бет-бейнесін, тұрғындары қазақылығын жоғалтпай, салты мен дәстүрін сақтап қалғанымен ерекшеленеді.
Шымкент тұрғындарының саны биыл миллионға жетіп, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қаламызға республикада үшінші қала атауын беруі оңды қабылданған тарихи шешім деп қараймыз. Енді қаланы алдағы уақытта жарқын келешек күтіп тұр деп айта аламыз.

126666

Менің ойымша шаһар жан-жақты дамуы тиіс. Біріншіден, инвесторлардың қызығушылығы артып, құйылатын инвестиция көлемі артады. Екіншіден, ғылыми-мәдени, бизнес орталығы болады. Өйткені, халықтың өзі өзгерістерді дұрыс жағынан қабылдауға бейімділігі және олардың жол тапқыштығы мен еңбекқорлығы қаланың өркендеуіне жылдам ықпал ететініне сенімдімін. Шымкент географиялық ерекшелігіне орай мәдени орталық болуға да лайықты қала. Ташкент түбімізде болса, Бішкек қаласы да алыс емес. Сол себепті көрші халықтардың мәдениетін бір ортаға шоғырландырып, әлемнің назарын аудара алады. Осы орайда Шымкенттің 2020 жылғы ТМД елдерінің мәдени астанасы болып аталуының өзі үлкен істің бастамасы.
– Жалпы, әлемде, елімізде болсын әр шаһардың даму жолында өз бағыты болады. Бізде бетұрысты бірінші қай салаға бағыттаған дұрыс?
– Барлық саласының темірқазығы – білім. «Ел мен елді, адам мен адамды теңестіретін – білім» деп текке айтылмаған. Мемлекет білімді азаматтарымен, ғылымымен, солардың жетістігімен, ойлап тауып жатқан технологиясымен озықтар қатарынан көріне алады. Сондықтан қандай елдің болмасын халықтың тұрмыс жағдайын дұрыстайтын, экономикасын көтеретін – мықты мамандар. Өңірімізде 90-нан астам колледж, бұдан бөлек жоғары оқу орындары бар, ал олардың көбісі қала аумағында орналасқан. Солардың ішінде кәсіптік-техникалық білім беретін оқу орындарында білім сапасын жасқартуда талапты күшейтіп, нарыққа қажетті мамандар дайындау мәселесі назарға алынғаны дұрыс деп ойлаймын. Дәл қазіргі уақытта мегаполиске білікті кадрлардың қажеттігі артатынын ескерсек, нарыққа бейім мамандықтарға терең талдау жасап, сараптап, түбегейлі шешім қабылдамаса болмайды. Бұл үшін арнайы мониторинг жасау орталығы құрылып, жан-жақты зерделеу жасаудың уақыты келген сияқты.
Білім саласында талай жылдар еңбек етіп, тәжірибе жинақтап, оқу ордамыз шет мемлекеттердің білім жүйесімен танысып, озық үлгілерімен бірлесе жұмыс жасағандықтан білекті емес, білімді мыңды жығатынына көз жеткіздік. Осы орайда Шымкент сапалы білім беріп, ең білімді мамандар даярлайтын оқу орындарымен ерекше қала болса құба-құп болар еді.
– Жарты ғасырлық тарихы бар колледж қаланың дамуына қаншалықты үлес қосты? Нарыққа бейім мамандар даярлай алдыңыздар ма?
– Манап Өтебаев атындағы жоғары жаңа технологиялар колледжі заманға лайықты мамандар даярлаудың көш басында келеді. Кәсібін терең меңгерген, білімі мен іскерлігін жан-жақты тиімді пайдалана алатын мамандар дәріс беретін колледжді бітірген түлектер жұмыс берушілер тарапынан жоғары сұранысқа ие. Коледжді бітірген түлектердің 90 пайызы Шымкент қаласында әр түрлі салада жұмысқа орналасады. Ол – қаржы, заң, бизнес, қызмет көрсету орталықтарында, мұнай, құрылыста және энергетика және өзге де салаларда жұмысқа оңай қол жеткізеді.
– Қаламыздың бет-бейнесі қалыптастыруда қандай мәселелер ескерілу керек деп ойлайсыз?
– Қаланың аумағы кеңейіп, жаңадан шағынаудандар мен елдімекендер қосылды. Оларда коммуналдық тұрғыда шешілмеген мәселелері көп. Мегаполис қала болғандықтан, аумағында орналасқан елдімекендердің инфрақұрылымы, жолы, көшелері стандартқа сай салынған, үйлерінің сәулеті жарасқан, абаттандыруы өзгеше болғаны дұрыс. Жоғарыда атап өткенімдей, шаһарымыз шымды, жасыл қала атауына лайықталып, көркеюінде осы жағы ескерілсе, әрине, жақсы.
Қай елде болмасын мегаполисті дамытуда жолдарға және көше бойындағы үйлердің сәулетіне, абаттандыруына, тазалығына да аса мән береді. Қазір Шымкентте көлік жүретін жолдар өте тар, соған шет мемлекеттердегідей 2-3 деңгейдегі көшелер салуды бастауы керек. Көшелердің тоғысқан жерлеріндегі айрықтар жасау мәселесі назарда болса, болашақта үлкен көлік кептелістердің алдын алар еді.
Осы тұста айтып өткім келетіні, ертеректе Шымқалада көше бойындағы арықтарда су ағып жататын. Ол қаланың ажарын ашып, жасал ағаштардың жайқалып өсуіне септігін тигізіп, ауаның тазаруына, экологияның жақсаруына да көмегі тиді. Қаланың даму жоспарында биліктегілер осы жағдайды назарға алса деген ұсынысым бар.
Сөз соңында айтарым, Шымкент қаласына әкім болып қайта тағайындалған Ғабидолла Әбдірахымов қаланың жағдайын жетік білетін азамат, бұған дейін де көптеген жақсы істердің ұйытқысы болды. Ендігі жерде еліміздегі үшінші қаланың тізгінін ұстаған басшының игі бастамаларына сәттілік тілеймін!
– Қанатбек Балтабайұлы, өзіңізбен Байланыс және ақпарат қызметкерлері күні мерекесі қарсаңында сұхбаттасудың сәті түсіп отыр. Осы орайда журналистер қауымына айтар мерекелік лебізіңіз?..
– Қоғамның дамуы мен қоғамдық сананың қалыптасуында журналистер қауымының қозғаушы күш ретінде атқаратын ролі мен қызметі орасан. Сондықтан олардың барлық мәселеде принципті, әділ, обьективті болғаны маңызды. Шымкент үшінші мегаполис болғандықтан енді қаланың бас газеті саналатын «Шымкент келбеті»-«Панорама Шымкента» газеттерінің де мазмұндық, сапалық деңгейі арта түседі деп сенемін. Оқырман ретінде журналистерге шығармашылық биіктік тілеймін.
–Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасхан
Айгүл КЕРІМҚұлова

Өңіріміздегі мемлекеттік қызметте 400-ге жуық бос орын бар. Бұл туралы бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдар бойынша ұйымдастырылған жәрмеңкеде белгілі болды.

011

ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің ОҚО бойынша департаменті мен облыстық әкімдіктің ұйымдастыруымен «Көрме» орталығында өткен жәрмеңкеге биыл аймақтан 60-қа жуық мемлекеттік орган қатысты.
– Жәрмеңкенің мақсаты – облыстың жергілікті және аумақтық атқарушы органдарындағы бос мемлекеттік лауазымдарға орналасу тәртібін түсіндіру. Сондықтан жоғары оқу орындарын бітірген жас мамандарды, жұмыссызд қатарында тұрған азаматтарды көптеп шақырдық. Өйткені, ең төменгі лауазымдарға еңбек өтілі қажет емес, тек дипломы болса болғаны, – деді ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің ОҚО бойынша департаменті басшысы Әли Көмекбаев.
Департамент басшысы бүгінгі таңда мемлекеттік қызметкерлердің беделін арттыруда бірқатар жұмыс атқарылып жатқанын айтты. Нақты айтқанда мемлекеттік қызметкерлерге жалақы төлеудің жаңа пилоттық жүйесі қосылып, сынақ Оңтүстік Қазақстан, Маңғыстау облыстары мен әділет министрлігі, мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінде басталған.
Бұл жолғы жәрмеңкеге қатысушыларға Шымкент қаласы әкімінің аппаратындағы, Әл-Фараби ауданы әкіміндегі және мәдениет және тілдерді дамыту бөліміндегі бос жұмыс орындары ұсынылды. Айта Іс-шараға қатысушылардың арасында жастардың қарасы көп болды. Жас түлектер өз мамандықтары бойынша облыс-қала әкімдіктері, басқарма, департаменттердің өкілдерінен қажетті кеңестер алды.
Еске салсақ, облыста қазір 575 мемлекеттік органда 8769 мемлекеттік лауазым бар, онда 8500-ге жуық маман қызмет атқарады.

Марат Үсенов – өңіріміздің денсаулық сақтау саласында тәжірибесі мол, жаңашыл мамандардың бірі. Әріптестері дәрігерді білікті травматолог деп бағаласа, халық арасында «қолы жеңіл хирург» деген пікірлер жиі айтылады.

DSC 6860

Бүгінде Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасының травматология бөлімшесінің меңгерушісі, травматолог-хирург болып жұмыс істейтін дәрігермен әңгімелесудің сәті түсті.
Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасының травматология бөлімшесінің дәрігерлері жылына 1,5 мыңға жуық науқасқа ота жасайды. Мұнда отаның көбісі шұғыл жасалады. Ойлануға, кеңесуге уақыт мұрша бермейді. Өйткені, жанымен арпалысып жатқан науқастың өмірін сақтап қалуда әр секунд қымбат. Тәукелге барып, жылдам шешім қабылдау – үлкен жауапкершілікті жүктейді. Дәрігердің отадан аман шыққан науқас аяқтан тұрып, сауығып кеткенше жанын шүберекке түйіп жүретіні тағы бар.
– Хирургия медицинадағы күрделі саланың бірі. Қарапайым сөзбен айтқанда майдан шебінің алдыңғы қатарында жүретін жауынгер секілдісің. Біздің аурухана жедел медициналық жәрдем көрсететіндіктен, мамандар тәулік бойы үзіліссіз, кейде демалыссыз жұмыс істейтін күндері болады. Сондықтан бұл салаға шыдас беріп, ғұмырын арнау дәрігер үшін ерлікпен пара-пар іс дер едім, - дейді Марат Балтөреұлы.
Хирург еңбек жолын Шымкент қалалық жедел медициналық көмек көрсету ауруханасында бастаған. Алматы медициналық университетінде оқып жүріп, интернатурадан өтуде осы аурухананы таңдайды. Оның өз ісіне ептілігін байқаған сол кездегі травматология бөлім меңгерушісі Бекниязов жарты жыл өтпей маманның кезекшілік жасауына «облздравтан» рұқсат алып береді. Содан жас маманды аурухана басшылығы жұмыс істеуге алып қалады. Бұл 1991 жылы болатын.
Міне, содан бері бір мекемеде тапжылмай 30 жылға жуық уақыт еңбек етіп келеді. Дәрігердің алғашқы жасаған отасы әлі есінде: – Жарақат алған науқастың балтыр сүйегіне ота жасадым. Екі-үш күн қатты уайымдап жүрдім, – дейді хирург. Бүгінде өз ісінің хас шебері атанған маман ең күрделі оталарды сәтті алып шығуда. Осы уақытта дейін қолы жеңіл хирург 3000-ға жуық науқастың өмірін арашалап қалған.
Дәрігерді жаңашыл деуіміздің өзіндік себебі бар. Осыдан бес жыл бұрынғы бөлім меңгерушісі болған білікті дәрігер Әлішер Оразаұлымен бірлесіп, жасанды тізе, жамбас буынын алмастыру отасына дайындық жасайды. Ол үшін Польша, Ресейге барып, білікті мамандармен тәжірибе алмасып, біраз дүниелерді үйреніп қайтады. Маман Еуропаның Ұлыбритания, Франция, Түркия секілді елдерінде жасанды тізе, жамбас буынын алмастыру саласы 15-20 жыл алға озып тұрғанын айтады. Осы саланың қыр-сырын жіті зерттеген ақ халатты маманды «неге бұл отаны өзімізде жасамасқа» деген ой жиі мазалаған. Ізденістің нәтижесінде отаны өңірде тұңғыш рет ресейлік дәрігерлермен бірлесіп жасаған да осы Марат Үсенов болатын. Қазір өз күштеріне сенеді.
– Ота жоғары медициналық технологияның күшімен жасалады. Бұрынғыдай емес,медициналық аппараттыңкөмегі бар. Отадан кейін науқас бір аптада аяққа тұрып кетеді. Қазір жылына 300-400 адамға ота жасалынуда, - дейді дәрігер.
Қоғамда жауапкершілігі көп мамандықтың бірі – дәрігер. Сондықтан болар, ақ халаттылар үшін антына адал боп өту маңызды. Дәрігердің жан-дүниесі таза болып, әр емделушісіне шын жанашырлықпен қараса, оны науқас сезініп, сенім артқанда ғана еңбегі нәтижелі болады, - дейді білікті хирург.
...Дәрігермен әңгімемізді осы жерден үзуге тура келді. Себебі, науқастарының жағдайына алаңдап отырғаны байқалды. Кезекті тексеруіне асығып отырды. Ал біз сәттілік тілеп, қоштастық. Ия, дәрігерлердің еңбегі расында бағалауға да, мақтауға да тұрарлық...

Страница 1 из 12