Туризмге де тәртіп керек

Пятница, 24 Август 2018 05:02

Өңірімізде туризм, оның ішінде экологиялық туризм дамып келеді. Ақсу-Жабағылы мен Қаратау қорықтары, Сайрам-Өгем ұлттық паркі және Сырдария-Түркістан өңірлік табиғи паркі сияқты орындарға қыдырушылар мол келіп жүр. Жергілікті билік өкілдері де туризмді дамытуға арналған іс-шараларды атқаруда.

20180429-IMG 8876

Соның бірі – жуырда Сайрам-Өгем тауларының үш шыңына қазақтың үш биінің есімі берілді. «Бұл – біздің таулар!» фестивалі Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында өтті. Қарағанды, Ақтөбе, Түркістан облыстары мен Шымкент қаласынан жиналған 15 альпинист үш шыңның басына билердің есімі жазылған тақтайша орнатты. Бұрын Студенттер шыңы (3750 м) деп аталған шың енді Әйтеке би шыңы деп аталса, Кергелі узловая (3787 м) шыңына Қазыбек бидің есімі берілді. Ал Рощина (3860 м) шыңы енді Төле би шыңы деп аталады.
Табиғатқа қызығушылардың саны жыл санап артып келе жатқаны қуантады, әрине. Дегенмен, өңірімізде туризм саласында әлі де болса мықтай түсетін тұстар жеткілікті. Олар насихаттау жұмыстарынан бастап ұйымдастыру, сервистік қызметпен жалғасып, ең соңы демалушының мәдениетімен аяқталады. Соның ішінде туризмнің соңғы уақытта жақсы дамып келе жатқан экотуризм саласына тоқталсақ.

Ғани Назарбек 7

Демалысты ұйымдастыру мен қызмет көрсету белгілі бір жауапты тұлғалардың міндеті делік. Ал туристің, қыдырушының мәдениеті ше? Экологиялық сауаты? Ол енді әр адамның өзіне байланысты. Жүріп өткен жолың мен демалған жеріңде қоқыс қалдырмай, бүлдірмей кету ешқандай білімді қажет етпесе керек.
– Табиғат аясында көп жүремін. Сонда адамдардың салақтығына, демалған жеріне қоқыс шашып кететініне қарным ашады. Табиғат біздің ортақ үйіміз емес пе? Ал адам өз үйінде таза отырады ғой?! – сұхбаттасым Ғани Назарбектің даусынан ашыну білініп-ақ тұр. – Рас, соңғы кездері БАҚ беттеріндегі тәртіпке үндеген роликтер арқылы жағдай біршама дұрысталды. Дегенмен, экологиялық сауат қай кезде де бірінші орында тұруы тиіс.
Оңтүстіктің табиғаты үшін шыр-пыры шығып жүрген Ғани Назарбектің «экологиялық сауат» сөзін кеш бойы жиі қайталуының өзіндік себебі бар. Туризм саласына келмей тұрып жерлесіміз орманшы болып істеген. 2011-2016 жылдары Сайрам-Өгем табиғи паркінде қызмет атқарған Ғани экологиялық сауаттың тұмса табиғатты сақтап қалудағы маңызын күн сайын сезініп те, көріп те жүрді. Қазір «Arsha travel» туристік фирмасының директоры. Басшы болғанда офисте отырмайды, қыдырушыларды өзі бастап, табиғат аясына алып шығады.
– Осыдан бір ай бұрын 5 жігіт болып Сайрам-Өгемнің маржаны – Мақпал көлге барып келдік. Жолға 2 тәулік толық кетті, - деді Ғани. – Жалпы, Мақпал көлге барып-келу оңай емес. Едәуір қаржы мен дайындықты қажет етеді. Бес адамдық тобымызға 75 мың теңгеден қаржы жұмсалды. Оның ішінде қаладан шыққан бастап, қайтып жеткенше толық шығынымыз бар.
Туризмнен бөлек Ғани экологиялық мәселелер, табиғат пен тарихи-мәдени ескерткіштерді қорғау секілді бірер жобамен айналысып жатқанын айтты. Соның бірі – Созақтағы петроглифтерді қорғау. Ғани қазір сол петроглифтерді белгісіз біреулер арнайы құралмен кесіп алып кетіп жатқанын ашына айтты. «Тастың бетін 5 см қалыңдықта кесіп алып кетіп жатқанына қарағанда қалталы азаматтар мен коллекция жинаушыларға қажет болуы мүмкін деген күдігін айтты. Себебі, жастар бүлдіретін болса тастардың бетін сызып кете беретін еді. Ондайды көріп те жүрміз» дейді жерлесіміз.
– Созақтағы петроглифтер негізінен мемлекеттің қорғауында. Бірақ, ашық аспан астында жатқандықтан, қараусыз жатыр деуге болады. Ескі қалашықтың аумағына да кіру тегін. Енді осы мәселені жауапты мамандар қолға алып, көне тарихымыздың көзіндей ескерткіштеріміз қорғалса. Осындай сәтте Мақпал көлдің алыста, баруы қиын жерде жатқаны да бір жағынан дұрыс па деп қаламын. Себебі, кез келген адам баратын жерде болғанда көлдің айналасы әлдеқашан ластанып, жол бойы баклажкалар мен целлофан қалталар шашылып жатар ма еді, кім білсін... Ал қазір ол жаққа адам аз барады. Жоғарыда айтқандай, жол алыс әрі оңай емес.
Ғанидің бұл уәжімен келіспеске лаж жоқ. Себебі, қала маңындағы демалыс орындары, ашық табиғат аясына бара қалсаң, өкінішке қарай, алдыңнан шығатын көрініс – осы. Мұны экологиялық туризмге құмар тағы бір жерлесіміз, әуесқой фотограф Дана Мадалиева да қоштайды.
– Сайрам-Өгем болсын, Ақсу-Жабағылы болсын, Боралдай өңірі болсын – әр сапарымызда далада жатқан қоқысқа кезігеміз. Өте өкінішті, әрине. Қолымыздан келгенше қайтарда қоқыс ала кетеміз. Көбінесе пластик ыдыстар мен қаптамалар кезігеді, - дейді Дана.
Дана әр сапарында табиғатты, қоршаған ортаны міндетті түрде фотоға түсіреді. Әлеуметтік желідегі аккаунты сондай суреттерге толы. Бірақ, кәсіби фотограф емес. Туризмге де қатысы жоқ кәсіппен шұғылданады. Дегенмен, табиғатқа қызығушылығы бір сәтке дамыл тапқан емес.
– Өзіміздің арамызда құрған «Шымтау» деген тобымыз бар. Коммерциялық емес. Бұған дейін табиғат аясына шыққысы келгендер талай рет ақы төлеп, ертіп баруымды ұсынды. Дегенмен, бас тартып келемін. Себебі, тауда жүру – оңай іс емес. Асқан жауапкершілік қажет. Ал біздің адамдар қия тас, жартас немес таудың шетіне барып, селфиге түскісі келеді. Қауіпсіздікті үнемі ұмыта береді. Сол үшін гид болу асқан жауапкершілікті талап етеді. Ал біздің топтағы достарымыз туризмнің қағидаларын білетін жандар, - дейді Дана. – Табиғат аясында демалушылардың тағы бір бұлжымас қағидасы – айналаңа залал келтірмеу. Оған қоқыс қалдырмай жинап кету, жануарларды өлтірмеу, тал-өсімдіктерді бүлдірмеу жатады. Қуанышқа орай, мен қоқысты тазалау үшін арнайы табиғат аясына барып-қайтатын жерлестерімізді танимын. Міне, табиғатқа жанашырлық деп соны айтады. Әр демалушы немесе турист сол экологиялық сауатты меңгерсе екен.
Экологиялық сауат – Ғани Назарбекті толғандыратын жайттың бірі де бірегейі. Орманшы қызметін қалдырып, еркін «жүзуге» кеткен жігіт қазір туризмге қатысты ауқымды жобаны қолға алған. Өзі секілді табиғат жанашырларымен бірге жуырда сол жобаны көпшілікке таныстырмақ. Сонымен қатар оқушыларды, жастарды табиғатқа қызығушылыққа, экологиялық сауатқа үйреткісі келеді.
– Себебі, қаламыз мегаполис атанып, урбанизация үрдісі қарқын алған. Ол, әрине, жақсы. Дегенмен, шаһар көшелеріне, алаңдарына егілетін талдар мен гүлдердің қалай жерсінуі, тез жетіліп кетуі аса маңызды. Сол үшін басқа жақтан жеткізілген көшеттердің біздің ыстық климатқа үйреніп кетуін қадағалау керек. Жастар, жастар ғана емес, жерлестеріміз қала аумағында құстың қанша түрі өмір сүретіні секілді мәселелерді білсе дейміз. Міне, экологиялық сауат осыдан басталады. Себебі, табиғат – біздің ортақ үйіміз!

Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың 19 маусымдағы жарлығымен Шымкент қаласына республикалық қала статусы берілгені белгілі. Содан бастап Шымкенттің құрылымдық басқаруына өзгерістер енгізіле бастады. Сондай өзгерістердің бірі – қала аумағында тұратын азаматтардың көлік құралдарына 17 санды мемлекеттік тіркеу нөмірі беріле бастағалы бір айға жуықтады. Халық арасында «Автоцон» аталып кеткен мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығындағы жаңалық мұнымен бітпейді. Адам аяғы үзілмейтін мекеменің тыныс-тіршілігімен танысу үшін орталыққа барып, бөлім басшысы Дәулет Дүйсенбековпен тілдесіп қайттық.

 DSC 2939

Мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығы Шымкенттегі Достық шағынауданында орналасқан. Бұл орталық 2016 жылдың соңында салтанатты түрде ашылған болатын. Халқы тығыз орналасқан өңір үшін көлік иелері мен жүргізушілеріне арнайы қызмет көрсететін орталықтың ашылуы қуанышты жағдай болғаны рас. Себебі, ішкі істер департаментінің автокөлікке қатысты қызмет көрсететін тіркеу-емтихан бөлімінің жұмысы қауырт болатын. Мысалы, облыс көлемінде сол жылы 500 мыңнан астам көлік болса, 11 айда 52 мың адам жүргізуші куәлігін алған. Мамандандырылған орталық осындай үлкен көлемдегі жұмысты жеңілдету үшін ашылды.
Бұл сөзімізге дәлел керек те емес, таңертеңгі сағат 08:40, ал халыққа қызмет көрсету орталығының алды лық толған адам. Күннің сенбі екені де маңызды емес (орталық сенбі күні де жұмыс істейтінін қала тұрғындары біледі). Барлығы тірлігін ертерек аяқтап кеткісі келеді. Міне, сағат тұп-тура 9-да есік ашылды, жұмыс қызып сала берді.

Барлығы тұрғындар үшін

Мамандандырылған орталыққа келушілер бұған дейін де көп болған, енді тіпті арта түсті. Себебі, көлікті рәсімдеу жеңілдей түсті. Биылғы мамыр айынан бастап ішкі істер министрлігі автокөлікті тіркеу кезіндегі салыстыру қызметін алып тастады. Енді көлікті есептен шығару немесе тіркеу кезінде нөмірлік агрегатты тексертудің қажеті жоқ. Мұндай талап тек көлікті алғашқы рет тіркегенде қойылады.
– Біздің орталыққа келген тұрғындар бұған дейін алдымен көлігін орталық жанындағы ангардан өткізіп алатын. Ол жерде криминалды полиция қызметкерлері көліктің қаңқасындағы нөмірін тексеріп, өздеріндегі мәліметпен салыстырады. Яғни, қандай да бір қылмысқа қатысы бар-жоғын, іздеуде жүрмегенін анықтайды, – дейді Шымкент қалалық мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығының бөлім басшысы Дәулет Дүйсенбеков. – Содан кейін офицерлер көлікке қатысты барлық мәліметті базаға енгізіп, әкімшілік айыппұлдар секілді төлемдерді тексеріп болған соң барып көлік иесі бізге келетін. Орталықтың қызметкерлері көлікке қатысты қандай да бір берешектің бар-жоғын анықтап, бар болса, иесі осы жерде төлейтін еді. Ал биылғы жаңалықтың бірі – көлікті осы тексеру алынып тасталды. Енді криминалист мамандар тек Қазақстан аумағына алғаш рет шетелден жеткізілген көліктерді ғана тексереді. Енді тұрғындар бірден келушінің талонын алып, мамандандырылған орталықтың қызметкерлеріне келеді. Автокөлік пен оның иесіне қатысты барлық мәлімет қазір «Азаматтарға арналған үкімет» порталына енгізілген. Сол арқылы тексереміз. Әрине, бір келушіге қызмет көрсету үшін уақыт бұрынғыға қарағанда көбірек жұмсалатын болды. Дегенмен, көлік иелерінің бұрынғыдай далада, ангар алдында кезек күтпейтінін ескерсек, бұл әлдеқайда тиімді.
Электронды үкімет порталындағы бұл жаңалық Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың «Цифрлық Қазақстан» мақсатты бағдарламасы аясында жүзеге асырылуда. Президент қағазбастылықты азайтып, мемлекеттік қызметке соны үрдістерді енгізуді әрдайым айтып келеді. Осылайша жаңашылдықтың пайдасын қарапайым көлік иелері де көруде. Уақыт үнемделгені жаһандық дәуірдегі мегаполис тұрғыны үшін пайда емей немене? Яғни, егер азаматтың электрондық-цифрлық қолтаңбасы болса, мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығы немесе ІІМ тіркеу-емтихан бөлімшелеріне бармай-ақ, автокөліктерін электрондық үкімет порталында рәсімдей алады.
«Ведомствоаралық комиссияның аясында біз мемлекеттік қызметтерді оңтайландыру жұмыстарын жүргізудеміз. Автокөліктерді тіркеу қызметіне деген сұраныс қарқынды түрде өсіп келе жатқандықтан, біз бұл қызметті электрондық нұсқаға ауыстыру туралы ұсыныс жасадық. Бұл жаңашылдық қызмет алушылардың уақытын үнемдеп қана қоймай, сондай-ақ мамандандырылған ХҚО-дағы жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Мәселен, біздің корпорация арқылы биылғы бес айда автокөлікті тіркеу және қайта тіркеу бойынша 745 592 қызмет көрсетілді» деген-ді «Азаматтарға арналған үкімет» басқармасының төрағасы Абылайхан Оспанов.
– Қызметті онлайн алу үшін egov.kz порталында авторизациядан өтіп, сатылатын көлік жайлы ақпаратты енгізіп, айыппұлдар мен салық төлемдерін, техникалық жағдайын тексеруге сұраныс жолдау керек. Егер қарыздары болса, электрондық портал арқылы өтеуге болады. Мұнан кейін автокөлікті сатып алушы азамат электрондық үкімет порталындағы жеке кабинеті арқылы сатушы қалдырған өтініммен танысып, айыппұлдарды тексергеннен кейін нөмір белгісіне, көлік құралын тіркеуге және тіркеу туралы куәлікке төлем жасай алады. Сатып алушы өзінің ЭЦҚ-мен смарт-келісімді растаған соң мамандандырылған ХҚО-ға нөмір белгісін алып кету үшін ғана келеді. Сондай-ақ нөмірді үйге жеткізу қызметіне де тапсырыс беруге болады, – дейді бөлім басшысы.
Электронды үкімет порталындағы тағы бір жаңалық – енді жүргізуші куәліктерін мамандандырылған ХҚО-ға бармай-ақ, кез келген уақытта электрондық үкімет порталы арқылы ауыстыруға болады. Ол әдіс оңай әрі жылдам. еgov.kz порталына кіріп, электрондық өтінішті толтырып, электрондық цифрлық қолтаңбамен растау қажет. Өтінішпен қоса фотосурет және қойған қолының скан-суреті де жолданады. Жеке кабинетке құжаттың дайын болғандығы туралы хабарлама келген соң (мобильді азаматтар базасына тіркелген жағдайда хабарлама SMS түрінде келеді) мамандандырылған ХҚО-ға барып, дайын куәлікті алып кетуге болады. Ол үшін ескі куәлікті, жеке басыңызды куәландыратын құжатты, өтініш пен баж салығын төлеу туралы электронды чекті ұсыну қажет. Жүргізуші куәлігінің баж салығы бұрынғыдай 1,25 АЕК, яғни 3 006,25 теңгені құрайды.
– Сондай-ақ, жүргізуші куәлігінің мерзімі өткенге дейін ауыстыру немесе жоғалтып алған жағдайда медициналық тексерістен өтудің және психиатр, наркологтан анықтама әкелудің қажеті жоқ. Ал азаматтың ЭЦҚ-сы болса, жүргізуші куәлігін электрондық үкімет порталы арқылы онлайн тәртіпте ауыстыруға болады. Ал психиатрлық және наркологиялық диспансерден анықтама, 083-нысандағы медициналық анықтаманы жүргізуші куәлігінің жарамдылық мерзімі өтіп кеткендер ғана алады, – дейді Дәулет Дүйсенбеков.
Айта кетсек, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының баспасөз қызметінің мәліметі бойынша жүргізуші куәлігін онлайн тәртіпте ауыстыру қызметін биыл жыл басынан бері 2 мыңға жуық адам пайдаланған. Бұл, әрине, бүкіл көлік иелерімен салыстырғанда аса көп емес. Себебі, онлайн-қызметке халық толық үйреніп кеткен жоқ. Көбісі әлі де болса құжатты өз қолымен өткізіп, қызметкерден өзі алғанды дұрыс көретіні жасырын емес.

13-тен – 17-ге

Шымкент қаласы аумағында тұратын азаматтардың көлік құралдарына «17» санды мемлекеттік тіркеу нөмірі беріле бастағанын жоғарыда айттық. Бұл – Шымкенттің республикалық дәрежедегі қала атанып, еліміздің 17-өңіріне айналғанымен байланысты.
– Бұрынғы «13» санды мемлекеттік тіркеу нөмірі әлі де берілуде. Ондай нөмірлер Түркістан облысы аудандарының тұрғындарына, яғни, көлік иелеріне беріледі. Ал Шымкент қаласындағы Әл Фараби, Еңбекші, Абай және Қаратау аудандарының, Сайрам ауданынан қала аумағына өткен азаматтардың көліктеріне 17-сериалы жаңа нөмірлер берілуде, – деп жалғады сөзін Дәулет Дүйсенбеков. – Біздің орталыққа келген азаматтың жеке сәйкестендіру нөмірін қызметкерлеріміз мәліметтер қорына енгізген кезде азаматтың қай мекенжайға тіркелгені, тұрғылықты мекенжайы шығады. Осылайша көлік иесіне қай сериалы мемлекеттік тіркеу нөмірі берілетінін база өзі «таңдайды».
Көлігіне «әдемі» немесе есте жақсы сақталатын нөмір алғысы келетін азаматтарға жағымды жаңалық бар. Қазір олар базадағы барлық болмаса да біраз нөмірлердің арасынан таңдай алады.
– Бізден мемлекеттік қызмет алушы азаматтар бұрын нөмір таңдай алмайтын. Ал қазір ішкі істер департаментінің тіркеу-емтихан бөлімінің қызметкерлері нөмірлерді арнайы базаға енгізген соң, біздің орталықтың қызметкерлері көлік иесінен құжаттар қабылдағаннан кейін мемлекеттік тіркеу нөмірі берілер кезде келушінің алдындағы қосалқы мониторға базадағы нөмірлер көрсетіледі. Соның арасынан өзі таңдау жасай алады. Арасында өзінің туған жылына сәйкес келетін нөмірлер бар, «зеркальный» нөмірлер бар. Ал 4-5 адам бір нөмірді таңдап қалған жағдайда кім бірінші монитордан таңдап үлгерді, сол азаматқа рәсімделеді, – деді бөлім басшысы.
«Шымкентте 17-сериалы нөмірлер беріле бастады» деген жаңалық шыққалы бірқатар тұрғындар хабарласып, ескі нөмірлерін ауыстыру міндетті ме деп сұраған. Бөлім басшысы ондай сауалдарға «Жаңа нөмірлерге ауысу міндетті емес» деп жауап берді.
...Ал осы тұста Қазақстандағы көлік иелері арасында VIP-нөмірлерге деген сұраныс арта түскен. 2018 жылдың соңғы 6 айында тұрғындар жалпы сомасы 2 миллиард теңге «крутой» нөмірлер сатып алған. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының ресми өкілі Мұрат Жұманбай өзінің әлеуметтік желідегі парақшасында «Жарты жылда қазақстандықтар жоғары сұраныстағы 7778 нөмірді 1 913 267 539 теңгеге сатып алды» деп хабарлады. Оның сөзінше, сатылған осы нөмірлер саны өткен жылғы тиісті мерзіммен салыстырғанда 3 еседен аса көп. Мысалы, 2017 жылы 587 406 055 теңгеге 1574 «әдемі» нөмір сатылған. Оңтүстіктің тұрғындары VIP-нөмірлерді көп сатып алғандардың алғашқы үштігінде келеді.

...Сегізінші бағыт. «Бір терезе» қағидаты бойынша бизнеске мемлекеттік қолдау көрсету үдерістерін цифрландыруды қамтамасыз ету қажет. Мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінің интеграциясы «бір өтініш» қағидаты бойынша жекелеген мемлекеттік қызмет көрсетуден кешенді қызмет көрсетуге көшуге мүмкіндік береді... Цифрлық және басқа да инновациялық шешімдерді әзірлеушілердің өз экожүйесін дамытуы аса маңызды мәселеге айналып келеді. 2018 жылы «цифрлық дәуір» өнеркәсібін қалыптастыруға арналған индустрияландырудың үшінші бесжылдығын әзірлеуге кірісу керек.(Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауынан)

Теңге + доллар = ?

Среда, 15 Август 2018 04:19

Осыдан 3 жыл бұрын еркін айналымға жіберілген теңгенің АҚШ долларына шаққандағы бағамы соңғы күндері төмендеп кетті. Ал бұл жағдай елдің алаңдаушылығын тудырғаны сөзсіз. Расында, жыл басынан бері біршама тұрақты курспен келе жатқан төл теңгеміздің әлсірей бастауының себебі неде?

001

Теңгенің бағамы күн санап емес, сағат санап өзгеріп жатқандықтан, соңғы мәліметтерді алуға тырыстық. Бет қатталып жатқанда еліміздегі kurs.kz сайтының мәліметінше таңертеңгі сауда-саттықтағы теңгенің бағамы 1 АҚШ долларына шаққанда 363,15 теңгені құрап, 10 тамыздағы бағамнан 6 теңгеге қымбаттады (357,02 теңге). Астана қаласындағы ақша алмастыру орындарында доллар 366 теңге 66 тиыннан сатылды. Ал Алматыдағы валюта ауыстыру пункттерінде бұл бағам орта есеппен 366,77 теңгені құрады. Тіпті, еліміздің кейбір валюта сату орындарында 1 доллар 367 теңгеге де сатыла бастаған.

Депутаттар үн қосты

Бұл жағдай халықтың алаңдаушылығын тудырғаны жасырын емес. Халық қалаулылары да өз пікірін білдіруге тырысты. Нақты айтқанда Парламент Мәжілісінің депутаты, палатаның қаржы және бюджет комитетінің мүшесі Аманжан Жамаловтың пікірінше, теңгенің еркін айналымға жіберілуі Қазақстан экономикасын күрт девальвациядан құтқара алған жоқ. Халық қалаулысы биылғы наурыз айында теңге бағамы 320 теңге шамасында болып, соңғы 5 айда 14 пайыз құнсызданды дейді.
– Бұл жағдай бұған дейінгі бір реттік девальвациямен тең. 2009 жылғы ақпан айында теңге 18 пайызға құнсызданса (122 теңгеден 144 теңгеге дейін), 2014 жылдың ақпан айында бағам 19 пайызға төмендеді (155-тен 185 теңгеге дейін). Ал қазіргі жағдайды Ұлттық банк курстың «ауытқуы» деп атайды. Ал шындығында бұл жағдай – сол баяғы девальвация, тек бір реттік емес – «жылжымалы». Және қайсысының тиімсіз екені әлі белгісіз, – дейді депутат Аманжан Жамалов.
Депутат теңгенің мұнай бағасымен байланысты екеніне қатысты да пікірін білдірді.
– Бұған дейін теңге бағамының негізгі факторы мұнай бағасы деп есептеліп келді. Наурыз айында, мұнай баррелі 65-70 доллар болғанда теңгенің бағамы 320 теңге көлемінде болды. Ал қазір баррелдің бағасы 72 доллар болса, теңгенің бағамы – 360 теңге. Яғни, валюта бағамы мұнай бағасынан толық ажырады. Ал бізге федералды резерв жүйесінің саясаты мен Ресейге қарсы санкциялар туралы айтуда. Бұлай бола берсе жақында девальвация сыртқы әлемдегі «түш» еткен әр жағдайда байланыстырылуы ғажап емес, – деді Мәжіліс депутаты.

ұлттық банк:жағдай бақылауда

Ал Ұлттық банктің өкілдері не дейді? 2018 жылдың 7 айында теңгенің долларға шаққандағы бағамы 318,31-347,06 теңге аралығында өзгерді. Шілде айының соңында теңгенің биржалық бағамы 1 долларға шаққанда 346 теңге 7 тиынды құрап, жыл басынан бері 4,3 пайызға әлсіреді. Үкімет отырысында ҚР Ұлттық банкі төрағасының орынбасары Олег Смоляков осылай деп мәлімдеді.
– Биылғы мамыр-шілде айларындағы теңгенің әлсіреуі, ең алдымен, АҚШ долларының дамушы елдердің валютасына шаққандағы жалпы нығаюымен және АҚШ-тың федералды резерв жүйесінің пайыздық мөлшерлемесінің жоғарылауына байланысты дамушы нарықтардан капиталдың сыртқа шығарылуына байланысты. Дамушы елдерге байланысты жалпы жағдай Қазақстанға да тимей өтпеді. Ұлттық банктің нота көлемі наурыз айындағы максималды 454 млрд теңгеден шілде айындағы 158,5 млрд теңгеге дейін төмендеді, – деді Олег Смоляков.
Оның айтуынша, ішкі валюта нарығындағы соңғы күндердегі жағдай негізгі сауда әріптес елдердің валюталарының тұрақсыздығымен байланысты. Ал бұл жағдай АҚШ-тың бірқатар елдерге қарсы санкция саясатының әсерінен туындап отыр.
– Ұлттық банк валюта нарығындағы жағдайға үнемі мониторинг жасап отырады. Және қажет болған жағдайда теңге бағамының едәуір және тұрақсыз ауытқуын жұмсартуға арналған интервенцияны жүзеге асыруға әзір, – деп атап көрсетті Ұлттық банк төрағасының орынбасары.

Рубльдің қатысы қанша?

Жоғарыда атап өтілгендей, «дамушы елдер валютасының әлсіреуі геосаяси жағдайларға және АҚШ-тың бірқатар дамушы елдерге (Ресей, Қытай, Түркия) қатысты санкциялық саясатына байланысты. Соның салдарынан дипломатиялық жағдай ушығуда. Бұған қоса доллардың бағамы жаппай нығаюы әлемдік нарықтың АҚШ-тың федералды резерв жүйесінің пайыздық мөлшерлемені арттыру шешімін күтуіне де байланысты да нығаюда. Осы факторлар жаппай келе дамушы елдердегі капиталдың дамыған елдерге қарай ауысуына әкеп соқтырды» деп хабарлады ҚР Ұлттық банкінің баспасөз қызметі.
Ресми мәліметтен теңге бағамының көрші елдің ақшасы – рубльдің құлдырауымен тікелей байланысты екенін аңғаруға болады. Еліміздің ақпарат порталдары Ресей рублі бағамының әлсіреуі мен мұнайдың әлемдік нарықтағы бағасының төмендеуінің кесірі теңгеге де тиіп жатқанын жазуда. Ресми Ақ үй өкілдерінің Ресейге қарсы жаңа экономикалық жаңа санкцияларын қолға алатыны жайлы мәлімдемелерінің тарауының салдарынан рубльдің құны әлсірей бастады. 1 долларға шаққанда 69 рубль 70 тиынға құлдыраған Ресей ақшасы теңгені де өзімен бірге төмен «тартуда». Себебі, Ресей Қазақстанның көршісі, басты сауда-саттық әріптесінің бірі.
Бұған қоса әлемдік нарықтағы мұнай бағасының арзандау үрдісінің жалғасуы да теңге бағамына «қысым» көрсетуде. Қазір Brent маркалы мұнайдың бір баррелі әлемдік биржаларда 72 долларға төмендеді.

Сарапшылардың пікірі

2015 жылы Қазақстанның Ұлттық банкі теңгені еркін айналымға «жіберді» және теңге бағамының қалыптасуына араласпайтын болды. Экономист Рахым Ошақбаев Ұлттық банктің осы тәжірибесі Қазақстан мен оның импортқа тәуелді экономикасы үшін сәтсіз болды деп есептейді.
– Мен теңгені еркін айналымға жіберу режиміне қарсымын, себебі, біздің импортқа тәуелді экономикамыз үшін ол сәтсіз тәжірибе, – деді теңгенің долларға шаққандағы бағамының бірден құлдырауы туралы пікірін білдірген Рахым Ошақбаев. – Бұл тәжірибе біз қазір көріп отырған үлкен ауытқушылықпен сипатталады. Ең жаманы – белгісіздік. Теңге бағамының еркін айналымға жіберілуі мен жалған инфляциялық таргетинг режимдері – халықтың нақты табысының төмендеуінің себептері. 20 тамыз күні біздің осынау сәтсіз тәжірибеге көшкенімізге 3 жыл толады. Мұны мойындауымыз керек, – деді экономист Sputnik порталына берген сұхбатында.
Жалпы, Қазақстанның қаржыгерлері қауымдастығы сұрау салған сарапшылар тамыз айының соңында теңгенің бағамы 1 АҚШ долларына шаққанда 350,3 теңгеден болады деп болжам жасауда. Ал оның шындыққа қаншалықты жанасарын уақыт көрсетеді...

Рахым Ошақбаев, экономист-сарапшы

Ошакбаев

– Мен теңгені еркін айналымға жіберу режиміне қарсымын, себебі, біздің импортқа тәуелді экономикамыз үшін ол сәтсіз тәжірибе. Бұл тәжірибе біз қазір көріп отырған үлкен ауытқушылықпен сипатталады. Ең жаманы – белгісіздік. Теңге бағамының еркін айналымға жіберілуі мен жалған инфляциялық таргетинг режимдері – халықтың нақты табысының төмендеуінің себептері. 20 тамыз күні біздің осынау сәтсіз тәжірибеге көшкенімізге 3 жыл толады. Мұны мойындауымыз керек.

Полицейлер есеп берді

Среда, 01 Август 2018 04:11

Шымкент қалалық ішкі істер департаменті Әл-Фараби полиция бөлімінің жетекшілері халық алдында есеп беру жиналысын өткізді.

DSC 8605

Кездесуде тәртіп сақшыларының биылғы 6 ай көлемінде атқарған жедел-қызметтік жұмыстарының қорытындысы жарияланды. Жиынға
Әл-Фараби ауданының әкімі Ғ.Мәуленқұлов, Шымкент қалалық ІІД бастығының орынбасары, полиция полковнигі С.Абдуллаев, Әл-Фараби полиция бөлімінің жеке құрамы мен қоғам белсенділері, сондай-ақ, жергілікті тұрғындар қатысты.
Әл-Фараби полиция бөлімінің бастығы Сейтжомарт Сейтханның мәліметінше, 2018 жылдың 6 айы ішінде ауданда болған құқық бұзушылықтар саны былтырғы тиісті кезеңімен салыстырғанда 15,9 пайызға азайған. Соның ішінде ауыр қылмыстар – 25, тонау қылмыстары – 24,4, бұзақылық – 9,7, ұрлық – 18,2, пәтер ұрлықтары 16,7 пайызға кеміді.
– Есепті кезеңде қылмыстардың ашылу көрсеткіші жақсарған, яғни аса ауыр және ауыр қылмыстар 100 пайыз ашылып отыр, - дейді полиция полковнигі. - Есірткі заттарының заңсыз айналымының жолын кесу бойынша бірқатар жұмыс атқарылып, нәтижесінде 23 дерек анықталған. Соның ішінде есірткі сатудың 17 дерегі әшкереленген. Осы 6 айда жергілікті полиция өкілдері жалпы 5316 әкімшілік хаттама толтырып, заң бұзғандарға 19 631 000 теңге көлемінде айыппұл салынған. Қазіргі таңда соның 11 880 000 теңгесі мемлекеттік бюджетке өндірілді.
Көші-қон қызметі бөлімшесі есепті мерзімде жедел-сауықтыру және күнделікті жұмыстар нәтижесінде
Қазақстан Республикасының көші-қон заңдылығын өрескел бұзу фактілерін анықтап, шетелдік 61 азамат сот шешімімен ел аумағынан тысқары шығарылды. Салынған 2 122 000 теңге айыппұлдың барлығы мемлекет қазынасына өндірілген.
Әл-Фараби полиция бөлімінің бастығы жиын соңында тұрғындардың сұрақтарына жауап беріп, халықты мазалаған мәселелердің ешқайсысы да жауапсыз қалмайтынына уәде берді.

Жуырда ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен Үкімет отырысы өтті. Селекторлық жиында еліміздегі «ақылды қалалар» жобасын іске асыру мәселелері
қаралды. Олардың арасында Шымкент қаласы да бар, деп жазады Премьер-Министрдің ресми сайты.

0

Тарихта қалған финал

Среда, 18 Июль 2018 04:10

Қош, көршіміз Ресей жерінде өткен футбол чемпионаты да аяқталды. Миллиондаған жанкүйердің делебесін қоздырған доп додасы футбол тарихындағы ең бір есте қалған әрі ерекше чемпионат болды деуге негіз бар. Оған бір себеп – футбол тамашалайтын жанкүйерлердің көбеюі.

5b4b7a43370f2c9a158b45bf

Жыл сайынғы «дәстүрлі» фанаттардан бөлек бұған дейін футбол көрмейтін жандардың дәл биыл мундиальдағы қандай да бір командаға қолдау көрсеткеніне өзіміз де куә болдық.
Сонымен, ақтық сында Франция Хорватиядан 4:2 есебімен басым түсті. Финал қарсаңында сарапшылар екі құраманың да күшін біршама тең деп бағалаған еді. Турнир басталғанда француздардың бәс салмағы ауыр саналғанымен, хорват жігіттерінің ақтық сынға дейінгі жүріп өткен жолы олардың да оңай шағылмайтын жаңғақ екенін көрсетті. Дегенмен, «Бап шаба ма, бақ шаба ма» дегендей, Франция құрамасының бағы жанып, чемпион атанды. Бағы жанып деуімізге негіз бар, хорваттар мықты ойын көрсетіп, қайтпас қайсарлықпен өздері ұтылып жатқан ойынның есебін теңестіруге ұмтылумен болды. Ал француздардың бастапқы екі добы айып соққыларынан кейін соғылды. Дегенмен, бұл француздар жеңіске кездейсоқ жетті деген сөз емес, себебі, кейінгі екі голды «үш жолақтылардың» екі жас таланттары, көпшілік үміт күткен Погба мен Мбаппе соқты.
Мәскеудегі «Лужники» стадионында 78 мыңнан астам, ал тікелей эфирде миллиардтан астам адам тамашалаған финалды өздеріңіздер де көрген боларсыздар. Ойынды талқыламай-ақ, биылғы финалдың ерекшеліктеріне тоқталасақ.
* Хорватия финалға алғаш рет шықса, Франция соңғы рет әлем чемпионатының ақтық сынында 20 жыл бұрын ойнады. Кешегі финал қаһармандарының бірі
Килиан Мбаппе ол кезде әлі дүниеге де келмеген еді (!)
* Хорваттардың шабуылшысы Марио Манджукич әлем чемпионаттарының тарихында алғаш рет автогол соғып алды. Сонымен қатар ол финалда өз қақпасына да, қарсыластар қақпасына да гол соққан футболшы атанды.
* 19 жастағы Мбаппе мундиаль тарихында финалда 20 жасына дейін гол соққан екінші футболшы атанды.
* Француздардың бас бапкері Дидье Дешам футбол тарихында алтын кубокты футболшы ретінде де, бапкер ретінде де жеңіп алған үшінші адам атанды. Алғашқы екеуі бразилиялық Марио
Загалло мен германдық Франц Беккенбауэр болатын. 1998 жылы Дешам чемпион Франция құрамасының капитаны еді.
* Финалында кемінде 3 гол салынған мундиальдан кейін тұп-тура 20 жыл өтті. Айтқандай, сол финалда да француздар жеңіске жеткен еді. Ал кешегі ақтық кездесудегі секілді 6 гол ойынның негізгі уақытында соғылған финал осыдан 60 жыл бұрын өтіпті. 1958 жылы Бразилия құрамасы Швециядан 5:2 есебімен басым түскен.

Көршісін өрттен алып шықты

Пятница, 13 Июль 2018 03:19

Шымкенттік полиция қызметкері Нұрлан Тасболатов өз өмірін қауіпке тігіп, ауылдасын өрттен құтқарды.

Нурлан Тасболат 2

Оқиға Шымкент қаласындағы Қазығұрт шағынауданында болған. Осындағы үйлердің бірінде газ баллоны жарылып, өрт шығады. Сол үйге жақын жерде тұратын полиция капитаны көп ойланбастан, үйге қойып кетеді. Өз өміріне қауіп төніп тұрса да ерлік танытып, жанып жатқан үйден ер азаматты алып шығады. Оны далаға жатқызған соң тәртіп сақшысы ары қарай өртті сөндіруге кіріседі. Құтқарушылар жеткенше қарап тұрмай, қолда бар құралдармен жалынды сөндіре бастайды. Өстіп жүргенде полиция қызметкерінің өзін де күйік шалады.
– Нұрлан шуды естіп далаға шыққан кезде үй жанып жатқанын көреді. Өрт сөндірушілерді күтпей-ақ бірден үйге бет алып, үй иесін сыртқа алып шығады. Өз өміріне қауіп төніп тұрса да көмекке шақырған азаматтарға қол ұшын созған. Бұл іс-әрекетімен полиция қызметкері төтенше жағдай орын алған жағдайда адамдарды құтқару азаматтық парызым деп білетінін тағы да бір дәлелдеді, - дейді тәртіп сақшысының бастығы, облыстық ішкі істер департаментінің шұғыл арнайы жасағының командирі, полиция подполковнигі Талғат Сматов.
Қазіргі таңда Нұрлан Тасболатов ауруханада ем алып жатыр. Жағдайы бірқалыпты. Арнайы жасақтың аға инспекторы, полиция капитаны ішкі істер органдарында 2012 жылдан бері қызмет атқарып келеді. Жоғары білімді заңгер. Бокстан спорт шебері, осы спорттық жетістіктерінің нәтижесінде ішкі істер органдарына қабылданған. Жұбайымен екеуі 2 қыз, 1 ұл тәрбиелеп отырған өнегелі отағасы.

479 камера...

Интегра-2

Шымкент қаласында жыл басынан бері жедел басқару орталығының бейнекамералары арқылы 130-дан астам қылмыс ашылды. Бүгінгі таңда қалалық ішкі істер басқармасына қарасты жедел басқару орталығында 479 бейне-бақылау камерасы бар. Олар қоғамдық орындар мен халық көп жиналатын көшелерге орнатылған. Сондай қоғамдық орында қандай да бір қылмыс немесе әкімшілік құқық бұзушылық бола қалса, полиция инспекторлары сол маңдағы бейне-бақылау камералары арқылы, бақылап, қылмысқа күдікті немесе әкімшілік құқық бұзушылық жасаған тұлғаны және автокөлікті анықтай алады. Бұл мәліметтер ары қарай күдіктіні ұстау үшін жергілікті полиция қызметінің жол-патрульдік полиция полкінің арнайы автокөліктегі экипаж құрамына жіберіледі. Одан кейінгі әрекет белгілі – ұсталған азамат оқиға орын алған ауданға қарасты полиция бөліміне жеткізіледі, әкімшілік құқық бұзушылық жасау әрекеті бойынша жергілікті полиция қызметкерлері хаттама толтырады.

...134 қылмыс

Сонымен, 2018 жылдың 6 айында жедел басқару орталығына қарасты бейне-бақылау камераларының көмегімен жалпы саны 134 қылмыс ашылған. Оның ішінде 76 ұрлық, 5 автокөлік ұрлығы, 15 тонау, 8 бұзақылық және 4 заңсыз қару сақтау жайты бар.
Айта кетейік, қала көшелерінде қоғамдық тәртіп пен тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында полиция қызметкерлері тарапынан «нөлдік төзбеушілік» қағидасы бойынша да үнемі алдын алу жұмыстары жүргізіліп тұрады. Сонымен қатар мегаполистегі қозғалысы ең көп саналатын 21 қиылысқа орналастырылған «Интегра» интеллектуалды жүйесінің де пайдасы көп. Бұл жүйенің бейнекамералары жол жүру ережесін бұзған автокөлікті автоматты түрде анықтайды. Мысалы, иесі жалған мемлекеттік белгі тағып жүрген автокөліктерді анықтауда көмек береді. Соның нәтижесінде әртүрлі сипаттағы 385 автокөлік анықталып, иелеріне қатысты заңды шешімдер қабылданған.
Жарты жылда қоғамдық орындардағы бейне-бақылау камералары арқылы 27 мың әкімшілік құқық бұзушылық та анықталған. Соның 15 мыңы жол жүру ережесін бұзуға қатысты. Ұсақ бұзақылық жасағаны үшін 2026 азамат әкімшілік жауапқа тартылса, қоғамдық орындағы тәртіпсіздігі үшін – 1112 азамат, көпшілік орында алкогольді ішімдік ішкені үшін 1766 адам жауапқа тартылған.

...227 млн теңге айыппұл

Тағы да сол жыл басынан бергі есеп бойынша облыстық ішкі істер департаментінің өңдеу орталығы арқылы жол қозғалысы ережесін бұзудың 41026 фактісі анықталды. Бұл құқық бұзушылықтарды әкімшілік полиция басқармасына қарасты процессинг орталығының автоматты режимде жұмыс істейтін арнайы техникалық бақылау-өлшеу құралдары тіркеген.
Соның ішінде айыппұл төлеу туралы 29267 ұйғарым тіркеліп, құқық бұзушылардың мекенжайына жіберілді. Нәтижесінде 227 млн 800 мың теңгеден астам қаржы облыстық бюджетке өндірілген. Бұған қоса Шымкент қаласында орнатылған, жол қозғалысын автоматты түрде тіркейтін «RedSpeed» базасына тіркелген басқа облыстардың автокөліктері туралы мәлімет сол өңірлерге апта сайын жолдануда.
Бүгінгі таңда соңы ауыр жағдайға, кісі өліміне соқтыратын оқиғалар мен жылдамдықты асыру фактілерін болдырмау мақсатында Шымкент қаласының көшелеріне жылдамдықты өлшейтін 21 құрал орнатылған. Сонымен қатар көше қиылыстарында 21 бейне-бақылау камерасы және жол қозғалысын бақылайтын 6 «Крис П» жүйесі үздіксіз жұмыс істеуде. Ендеше, жолға шыққанда мұқият болыңыз!

Страница 1 из 6