Мерекелік марапаттар

Пятница, 29 Июнь 2018 04:46

28 маусым – байланыс және ақпарат қызметкерлері күні мерекесі. Журналистердің мерекесі. Кәсіби мерекеге орай түрлі сала басшылары мен мамандары тілшілер қауымын құттықтауда.

Nur Otan 3

«Шымкент келбеті» және «Панорама Шымкента» газеттерінің редакциясын құттықтауды «Нұр Отан» партиясының өкілдері бастады. Партияның облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Нұрмахан Жолдасов арнайы келіп, Айгүл Жарылқасынқызы бастаған газет ұжымына партия филиалы төрағасының мерекелік құттықтау тілегін жеткізді.
Нұрмахан Миятұлы журналистерге жүктелген міндеттерді мінсіз орындап, ел мүддесі мен әділеттілік жолында еткен ерен еңбегі, белсенді азаматтық ұстанымы мен Елбасы, «Нұр Отан» партиясы төрағасы Н.Назарбаевтың Жолдауларына сәйкес атқарылып жатқан істерді жұртшылыққа шынайы жеткізудегі қарымды істері үшін алғыс айтты. Сонымен қатар тілшілердің жұмысына шығармашылық табыс пен отбасыларына амандық тіледі. Ал газет тілшілері Бейбіт Бейсенбаев, Светлана Есжанова, Сапарғали Қанат және Азамат Жаппар арнайы алғыс хатпен және бағалы сыйлықтармен марапатталды.
Журналистерді кәсіби мерекесімен Түркістан облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасының орынбасары Мұратәлі Қалмұратов та құттықтады. Ассамблеяда өткен мерекелік жиында қоғамдағы этносаралық ынтымақтастықты нығайту мақсатында түрлі мақала жазып, сюжет әзірлеп жүрген өңірдегі меншікті тілшілер мен жергілікті БАҚ өкілдері марапатталды.

DSC 4570

Ассамблея басшылығы құттықтаған журналистер қатарында «Панорама Шымкента» газетінің тілшісі Галина Герман және «Шымкент келбеті» газетінің тілшісі Ақмарал Әшірова да марапатталды.

DSC 4561

Тілшіміз Ақмарал мен әріптесіміз Әсел Хамзинаны Абай ауданының әкімі Ахмет Татыбаев та төл мерекелерімен құттықтап, еліміздегі ең жақсы жаңалықтардың жаршысы болуға тілек білдірді.
Журналистер қауымын құттықтағандардың арасында облыстық кәсіподақтар орталығы аумақтық кәсіподақтар бірлестігінің жетекшілері де бар. Кәсіподақтар бірлестігінің төрағасы Берік Бекжанов республикалық және өңірлік газеттер мен сайт, телеарна өкілдеріне еңбектерінде шығармашылық табыс тіледі. Бұған қоса кәсіподақ ұйымдастырған тілшілер арасындағы конкурстың нәтижесі жарияланып, жеңімпаздарға сый-сияпаттар табысталды. Жеңімпаз журналистер қатарында «Шымкент келбеті» газеті бас редакторының орынбасары Нұрлан Бектаев та бар.

DSC 4764

Ыстық тілектен сот өкілдері де қалған жоқ. Газетіміздің тілшілері Айгүл Керімқұлова мен Бейбіт Бейсенбаев облыстық соттың марапатына ие болды. Бұған қоса облыстық соттың өңірдегі соттардың қызметін үздік көрсеткен журналистерге жариялаған конкурсы қорытындыланып, жеңімпаздары марапатталды. Қазақстан судьялар одағы облыстық филиалы кеңесінің мүшесі Ермахан Рахманберді журналистерді төл мерекемен құттықтап, жұмыстарына шығармашылық табыс тіледі.

«Жаңарған ақпараттандыру жүйесі жаңа технологиямен таңқалдырып жатқанда, театрға кім барады?!» деген кезең – артта қалды деуге толық негіз бар. Себебі, рухани кемелденуді, рухани азық алуды көксеген көрермен – театрға келеді. Оған қоса Елбасының «Болашаққа бағдар: «Рухани жаңғыру» бағдарламасында айтылғандай, «Мақсатқа жету үшін біздің санамыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс».

DDDD0407

Облысымыздағы саны көп театрлардан «сапалы ойын күту» көрермен көңілдің таразылау теңдігінде болғандықтан, театрлар шығармашылығында бәсеке бой көтеріп, көрермен ықыласына күрес күшейуі шартты жайт. Облыстың «Академиялық театр» статусын иығына оқалы мәртебе етіп қондырған Ж.Шанин театр ұжымына салыстырмалы түрде сын көздің істік келуі, орынды мәселе. Себебі, 84-ші театр маусым шымылдығын жапқан театрдың шығармашылық жетістіктері қандай? Қандай жаңалықтар енгізді? Міне, орынды сұраққа – мәнді жауап беруге тырысалық.
«Сахналық ғұмырдың сабақтастығы», өзектілігін ешқашан жоймақ емес! Шаниндіктер, әр жылы өмірден озған артистерінің ғасырлық ғұмырға толғанын құрметпен еске алып отыруды дәстүрге айналдырған. Бүгінде Ж.Шанин атындағы академиялық қазақ драма театрының кірпішін қалаған кәсіби актер, режиссер Х.Шаженов пен актер М.Дөненбаевтың тағдыр жолын білеміз бе? Ендеше, қысқаша шолу жасаудан шаршамалық.
1908 жылы 25 наурызда қазіргі Шығыс Қазақстан облысы (Семей облысы), Жарма ауданында дүниеге келген Халел Шаженов, 1932-34 жылдары Қазақ мемл.пед.институтының (қазіргі ҚазҰПИ) тіл-әдебиет факультетінде оқып жүрген кезінде әдеби іс-шараларды басқарып, кішігірім сахналық қойылымдарға қатысып, театр өнеріне деген қызығушылығы оянады. Табиғи шыншыл ойынымен театр режиссерларының назарына іліккен Х.Шаженовке 1936 жылы Ленинградтың (қазіргі Санкт-Петербург) мемлекеттік сахна өнері техникумінің қазақ студиясынан білім алуға аттанғалы тұрған алғашқы өнер қарлығаштарының тобын бастап баруды тапсырады. Аттары әлемге әйгілі театр тарландары В.В.Меркурьев пен И.В.Мейерхольдтан 1938 жылы оқуын үздік аяқтаған Халел, Шымкент облыстық қазақ драма театрына қабылданады. Шымкент өңірін таңдауының себебі – Оңтүстіктен аттанған бір топ жастардың арасындағы Жұмабике Серікбаевамен бас қосуында еді. Ол жайында Қазақстанның халық артисі Әмина Өмірзақова өз естелігінде; «Пойыз бірінші Алматыға жеткенде, аңырап жылап қоя бердім. Халел Шаженов деген жетекшіміз бар еді. Ол мені бауырына басып, көз жасымды сүртіп, қанаттандырып қояды. Туған ағамдай болып отырған ол, Бикешке (Қаз.Халық артисі Жұмабике Серікбаева) қырындай бастаған...»- дейді. (Түркістан газеті, «Адамгершілік – бәрінен биік мұрат» Е.Кәпқызы)
Студияда оқып жүрген қазақ жастары, өздерінің өнерге деген ынтызарлығын К.Гальдонидің «Екі мырзаға бір қызметші» комедиясын ойнау кезінде дәлелдеп үлгереді. Х.Шаженов, табиғат сыйлаған талантымен қоса адами опалы қасиетімен дараланған тұлға екендігін, алыс жерде жүріп те дәлелдейді. Ол жайында Ж.Шанин атындағы академиялық қазақ драма театрының актері, ҚР еңбек сіңірген қайраткері Мәжит Ілиясқаров былай дейді; - Халел ағамыздың адами қасиеті жайлы Жұмабике Серікбаева апайымыз; «Халел, ештеңеден қорықпайтын өжет еді. 1937-ші жылы, бізбен бірге актерлік шеберлігін шыңдап жатқан Мусинді (Хадиша Бөкееваның алғашқы күйеуі) НКВД сұраққа алады. Мусин, Ленинградтағы қазақ Алаш комитетінің жиналысына жиі барады екен. Қылышынан қан тамып тұрған НКВД-дан қаймықпай, Мусиннің саясатқа еш қатысы жоқтығын дәлелдеп, қамаудан аман алып қалды» - деп еске алатын.
Жұмабике апайымыздың естелігі бойынша Х.Шаженов, өзі басқарып барған топтан екі актерді НКВД қармағынан аман алып қала алмағанына өкінумен өтіпті. Қалғандарын елге аман-есен жеткізеді. Өмірлік жары Жұмабикемен Ленинградта отау құрып, тұңғышы Мэлс дүниеге келеді. Арнайы білім алған мамандарды бөлу кезінде, Халел мен Жұмабике, Шымкентте ашылған қазақ театрын таңдайды. Бұл – 1938 жыл болатын. Кең диапазонды, саңқылдай шығатын ашық дауысымен қойылымдардағы күллі бас кейіпкерлерді; Шиллердің «Зұлымдық пен махаббатында» - Президет, Д.Фурмановтың «Чапаевында» - Чапаев, Гальдонидің «Екі мырзаға бір қызмсетшісінде»- Панталоне, Ғ.Мүсіреповтің «Қыз Жібегінде» - Бекежан мен «Ақан сері - Ақтоқтыда» - Ақан серіні ойнап жүрген Х.Шаженов, режиссураны қолға алуға бел байлап, ресейлік майталман режиссерлардан алған тәлімін – қазақ сахнасында қолдануға білек сыбана кірісіп кетеді. Қазақ сахнасында ұлттық авторлар тәй-тәй басқан кезеңде, Х.Шаженов, қазақ авторларына көбірек ден қояды. 1939 жылы сахналаған алғашқы қойылымы «Еңлік-Кебек» трагедиясының режиссерлық деңгейі биікке көтеріле алмағанымен, махаббат трагедиясын өзіндік штрихпен аша біледі. Осы жылдары Шымкент театрында Ю.Л.Рутковский режиссерлық жұмыс атқарып жатқан кезең болатын. Тырнақалды қойылымының деңгейі орта болғанына қайыспаған Х.Шаженов, Ю.Л.Рутковскиймен бірлесе отырып М.Әуезов пен Б.Тәжібаевтың «Ақ қайың» пьесасын сахналайды. Қойылымның сәтті шығуы Х.Шаженовке шығармашылық қанат бітіріп, аз уақытта; М.Әуезовтің «Айман-Шолпан», Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлу», «Ақан сері-Ақтоқты», Ә.Әбішевтің «Отан үшін» т.б. қазақ драматургтерінің сүбелі пьесаларын сахналап үлгереді.

баннер РУХАНИ

Таланты ұштала бастаған Х.Шаженовтің асқақтай самғай бастаған шығармашылық арманын, 1941 жылы басталған Ұлы Отан соғысы талқандайды. Әр шаңырақтан ер-азаматтары соғысқа аттанып, әйелдер аңырап қалып жатқан тұста, Х.Шаженов егілген халықты жігерлендіріп, рухтандыратын М.Ақынжановтың «Исатай-Махамбет» пьесасын сахналайды. Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері-Ақтоқтысының» режиссерлық тізгінін қолға алған тұста өр мінезді Халел, әскери комиссариаттан арнайы босату қағазы (бронь) бола тұра, отан қорғау парызынан аттап кете алмайды.
Премьера күні... Майданға шақыру қағазын алған Шымкент театрының 11 актері, Х.Шаженов қойған «Ақан сері-Ақтотынының» премьерасын өткізеді. Халел, сахнада Ақан сері болып ойнап, ғашығы Ақтоқтыны ойнап тұрған сүйікті жары Жұмабикемен қоштасады. Қойылымға дән риза болған көрерменнің дуылдата соққан шапалағы – Х.Шаженовке көрсетілген соңғы сыйы еді.
Қойылым аяқталысымен шақырту қағаз алған 11 актер, беттеріндегі гримін сүрте сала, иықтарына жол қапшықтарын салып, Шымкент вокзалына беттейді. Сахна табы бойынан кетіп үлгермеген 11 жалындаған өнер иелері – соғысқа аттанады.
Келесі кейіпкер - Баянауыл бөктерінде 1918 жылы дүниеге келген Мұхамеджан ДӨНЕНБАЕВ, әкеден ерте жетім қалып, анасы Әдептің тәрбиесінде жетілді. Сонау жиырмасыншы ғасыр басындағы ұлы жұттың қасыретін басынан кешкен актердің өмір жолы күреске толы. Аштық жайлаған азапты жылдары
Мұхамеджанның жасы 14-те, қарындасы Тынышбала 11 жаста болатын. Үлкен әпкесі Мәкіш Алматы қаласында, белгілі режиссер Жұмат Шаниннің інісі Әкіш Шанинге тұрмысқа шығып, театрда жұмыс атқарып жатқан. Анасы Әдептің есіл-дерті қос құлыншағын Алматыдағы Мәкішке жеткізу болады. Оңтүстікті бетке алған түйе жеккен шананың иесі бір ғана баланы алатынын, екіншісі шанаға сыймайтынын айтқандағы бейшара шешенің күйін ойлаудың өзі ауыр. «Шаңырақтың иесі» ұл баланы құтқаруға мәжбүр болған ана бейбақ, жұртта қалған қызының шырқыраған дауысымен қосыла ботадай боздап, шанаға ереді. Анасының үміті ақталып, Алматыға жеткен Мұхамеджанды Жұмат Шанин, театр әлеміне жетелеп әкеледі. Міне, осылайша өнер жолындағы ғұмыры – қуанышы мен күйініші мол шығармашылық жылдарына ұлғасқан актердың өнер жолынан бүгінгі жас буынның алар өнегесі мол болмақ.
2018 жылдың 6 наурыз күні, шаниндіктер үшін кезекті тарихи күн болып есте қалмақ. Жергілікті драматург-жазушы, ресбуликамызда қаламының салмағы сыйлы Мархабат Байғұт ағамыздың «Асқаровтың аққайыңдары» драмасының премьерасына келген көрерменді - «Өткендер ізі өшпейді» тақырыбында театрымызда 1938-1942 жылдар аралығанда еңбек еткен актер, режиссер Халел Шаженовтің 110 жасқа, актер Мұхамеджан Дөненбаевтың 100 жасқа толғанын еске алу іс-шарасымен таныстыруда терең астар жатыр. ХХ-шы ғасыр белесінде Оңтүстік өлкесінің өркендеуіне өшпестей із қалдырған қоғам қайраткері А.Асқаровтың өмір жолын толғайтын М.Байғұттың «Асқаровтың аққайыңдары» драмасы мен «Өткендер ізі өшпейді» тақырыбы өз үндестігімен көрермен көкейінде қалғанына сеніміміз мол.
Жылдың басталуы, жағымды жаңалығын сыйлап, жыл қорытындысына лайық майталмандарды марапаттайтын іс-шарада, театр актрисасы Жәмила Бекмұрзаева Облыс әкімінің «Жылдың үздік актрисасы» номинациясын иеленді.
Сәуір айы – тәуір басталып, бүгінде қазақ классикасының інжу-маржанына айналған М.Әуезовтің «Қарагөз» трагедиясының премьерасымен дархан көңілді көрерменіміз, үстіміздегі жылдың 6 сәуірі күні сахна төрінде табысты. Ағымдағы жылдың 18-20 сәуір аралығында Облыстық мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының ұйымдастыруымен Елбасының; «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы аясында сахна саңлағы, режиссер, актер Х.Шаженовтың 110 жылдығына және ҚР Халық артисі, ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері Райымбек Сейтметовтың 80 жылдығына арналған «Театр көктемі – 2018» облыстық театр фестивалі шаниндіктер үшін олжалы фестиваль болды. Олай деуіміздің себебі - дүбірлі фестивальде М.Әуезовтың «Қарагөз» қойылымын сахналағаны үшін Ж.Шанин атындағы облыстық академиялық қазақ драма театры «Бас жүлде» (1 млн. теңге) марапатын иеленді. (Қоюшы режиссер – ҚР еңбек сіңірген артисі Б.Құрманғожаев)
Маусымның 15 күні Астана қаласында «Рухани жаңғыру» аясында өткен «Самғау» Халықаралық театр фестиваліне М.Әуезовтің «Қарагөз» трагедиясымен қатысып, «Ынталандыру» марапатын иеленіп қайтты.
Әр маусым шымылдығының түрілуі мен жабылуы арасында төгілген тер, маңдайдан тамған қуаныш пен көзден үзіліп түскен күйініш жасы, сахна төрінде қабыл алынған шапалақ пен гүл шоқтарының ізі жатады. Ендеше, 84-ші маусымын абыроймен аяқтаған Шаниндіктерге «Келер 85 маусым, толағай табысымен келсін!» деп тілектестік білдірейік, патша көңіл көрермен!

Сая Қасымбек,
Шанин атындағы облыстық
академиялық театрдың
әдебиет бөлімінің басшысы

Даулар - кез келген қоғамға тән құбылыс десек, сол дау-жанжалды реттеу мәдениетіміз қандай? Бізде дауды тек сот шешеді деген көзқарас бар. Дегенмен, даудың барлығын сотта шешу мүмкін емес. Оның үстіне бірін-бірі танитын адамдар арасындағы жағдайлар да жоқ емес. Осы орайда еліміздің соттарында дауларды сотқа дейін жеткізбей шешу жолы қолға алынған.

DSC 4341

Бұл жоба алғаш рет Астана қаласы Сарыарқа аудандық сотында қолданылған болатын. Бүгінде даулы мәселелерді сотқа дейін жеткізбеу жобасы Шымкент қаласындағы Қаратау аудандық сотында жүзеге асырылуда. Осыған орай қала бойынша алғаш рет аудандық сот ғимаратынан «Татуластыру» және «Ақпарат орталығы» бөлмелері ашылды. Кәсіби медиаторлар мен адвокаттардан құралған арнайы мамандар тобы енді Қаратау адандық сотында отырады. Ашықтық пен жариялылықты ту еткен сот мамандары осылайша халықтың талап-арызын оң шешуді жеделдетпек.

DSC 4359

Салтанатты іс-шараға облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі алқасының төрағасы Түгел Бегімбетов те қатысты. Төраға Түркістан облысы мен Шымкент қаласында ең алғашқы болып цифрландыру жүйесін және медиациялық қызмет түрін ұсынған Қаратау аудандық сотының төрағасына алғысын білдіріп, жұмыстарына сәттілік тіледі. Төраға бұл қолға алынған жобаның Елбасының «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» мақаласы аясында жүзеге асырылып отырғанын айтып, бұрынғы билердің ісін сот жүйесіне енгізу деп бағалады.
Айта кетейік, Шымкентте бүгінде 8 базалық сот бар. Оның тең жартысы арнайы мамандандырылған соттар болса, қалғаны төртеуі 4 ауданға тиесілі. Күні кеше Қаратау аудандық сотында облыстық сот төрағасының бұйрығымен құрылған пилоттық жоба аясында «Татуластыру бөлмесі» мен «Фронт-офис» бөлімшелері салтанатты түрде ашылды. Жаңа қызметтің ерекшелігі – тараптарды татуластыру және ақпараттандыру.
Қаратау аудандық сотының төрағасы Ермахан Рахманбердінің айтуынша, жыл басынан бері азаматтық істер бойынша 1922 талап-арыз келіп түскен. Оның ішінде 1718 іс қаралып, 803 іске қатысты сот шешімі шыққан. Ал медиация тәртібімен 107 іс аясында тараптар өзара бітірмгерлікке келген. Бұл көрсеткіш өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда тұрақты.
–Азаматтық істер саны былтырғы көрсеткішпен салыстырғанда сол деңгейде. Тек қана бұйрықтық өндіріс бойынша істердің саны өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда азайған. Ал қылмыстық істерге тоқталсақ, биыл екі есеге артып отыр. Қазіргі таңда бізге 194 іс түскен. Оның ішінде 174 іс аяқталса, 81-іне үкім шығарылған. Медиациямен 68 іс шешілді, - деді аудандық соттың төрағасы.
Халықты әуре-сарсаңға салдырмай шешілетін жұмыстар мен жаңалықтар аудандық сотта жетіп артылады. Соның бірі сот кабинеті арқылы жүзеге асырылуда. Яғни, тұрғындар үйінде отырып, ғаламтор арқылы облыстық соттың сайтындағы сот кабинетінде талап-арыз қалдыруларына мүмкіндік қарастырылған. Ал сот отырыстары түгелдей аудио және бейне таспаларға түсіріліп, сақталады.
Сонымен қатар, медиация сотқа талап-арыздар түскен күннен бастап тараптар сотқа шақырылады. Сот төрағасы Ермахан Рахманбердінің айтуынша, Германия сынды өркениетті елдердегі соттағы істердің басым бөлігі медиациялық тәртіппен шешіледі. Кезінде жер мен жесір дауын шеше білген алқа билердің жаңарған қызметі кәсіби медиаторлардың көмегімен 2014 жылдан бастап шешімін тауып келеді.
–Қазіргі таңда «Қазақстандық медиаторлар палатасы қоғамдық» бірлестігінде 28 кәсіби медиатор бар. 10 мыңнан аса азамат біздің көмегімізге жүгінді. Біздің мақсат – қос тарапты бітімгерлікке шақыру, татуластыру. Мүмкіндігінше азаматтардың дауды баламалы, ерікті түрде шешкені дұрыс. Қаратау аудандық сотынан ашылып жатқан бөлмелер медиаторларға үлкен жауапкершілік артып отыр. Енді соттасушы тараптар өзара келісімге келіп, іс насырға шаппай, бітімге келеді деген сенімдемін, - дейді «Қазақстандық медиаторлар палатасы» бірлестігінің жетекшісі Эльмира Есімбетова.
Айта кетейік, сотқа дейінгі татуластыру жобасы Шымкенттің басқа соттарында қарастырылуда. Мысалы, Еңбекші аудандық соты.
–Бүгінгі таңда сотқа дейін қаралып жатқан осындай істер жеткілікті. Осы мәселелер бойынша жақында Еңбекші аудандық сотында бір судьяны жауапты еттік. Алдағы уақытта сот ғимаратында фронт-офис кабинетін қарастырып, арнайы құрылғылармен жабдықтауды жоспарлап отырмыз, - дейді Еңбекші аудандық сотының төрағасы А.Сұлтанов. - Бұзылған құқығын қорғағысы келген азаматтар сотқа жүгінеді. Дау бір күнде шешіліп жатса азамат адвокатқа артық қаржы жұмсамайды және уақытын үнемдейді. Алдағы уақытта жоба толық жүзеге асатын болса, біріншіден, дау ұзаққа созылмайды. Екіншіден, азаматтардың қаржысы үнемделеді. Себебі сараптама тағайындау бойынша азаматтық істерде белгілі бір сомада баж салығы төленеді.
Сот өкілдері осы тұста медиацияның тиімділігін де айтып отыр. Егер екі тарап бітімге келсе, екі жаққа да сот шешімі әділ болып есептеледі. Егер мәселе медиация жолымен шешілмей, әрі қарай сотта жалғасып жатса, мемлекеттік баж төленеді, тараптар сот шығынын өтейді, заңгер жалдайды.

Статистика сөйлесе

Статистика бойынша 2017 жылы қылмысты істер бойынша 12 істе екі тарап медиация тәртібімен бітімгершілікке келсе, 2018 жылы бүгінгі таңға дейін 62 іс тараптардың татуласуымен қысқарған. Былтырдың қорытындысы бойынша 77 азаматтық іс медияция тәртібімен аяқталса, 2018 жылдың басынан бүгінге дейін 75 істің қатысушылары сотқа дейін татуласқан. Ал Еңбекші аудандық сотында жыл басынан бері 1039 сот шешімі шықса, соның 10%-ы медиацияға қатысты. Бүгінгі таңда Астана қаласы мен Семей облысында және Шымкенттегі Қаратау аудандық сотында жүзеге асырылап жатқан пилоттық жобаның нәтижесінде істердің тең жартысы медиация тәртібімен шешілген. Болашақта мұндай пилоттық жобаны еліміздің барлық аудандарында жүзеге асыру көзделіп отыр.
–Биылдың соңына дейін осы жоба аясында Еңбекші аудандық сотының ғимаратының бірінші қабатында фронт-офис ашуды жоспарлап отырмыз. Бұған қоса сот ғимаратында күту мен медия, ақпараттық залдарын қайта жабдықтап, азаматтарға қолайлы жағдай жасауды көздеп отырмыз. Қызмет алуға байланысты сот залдары, сонымен қатар анықтама алу, медиация, кеңсеге құжаттарды өткізу, қабылдау күндерімен танысу сынды мүмкіндіктер қолжетімді болады, - дейді Айдос Едігеұлы.

Әр іске өз маманы араласса

сот

–Тағы бір айта кетерім, азаматтық болсын, қылмысты істер болсын - сот отырыстарына тек арнайы лицензиясы бар қорғаушылар (адвокат) ордерімен қатысуы қажет, - дейді Еңбекші аудандық сотының төрағасы. - Өйткені көп жағдайда сенімхат негізінде өкіл болып қатысатын тұлғалар өзіне сенім білдірген іске қатысушыларға дұрыс бағыт-бағдар бермей, халық арасында соттың абыройына нұқсан келтіретін пікір туындатып отыр. Арнайы лицензиясы бар қорғаушылардың заңгерлік кәсіби білім деңгейі жоғары, тағылымдамадан өткен және мемлекетке салық төлейді. Оларға әділет министрлігі мен адвокаттар алқасынан міндеттер жүктелген, жауапкершілік қарастырылған. Сенімхат негізінде өкіл боп іске қатысушы тұлғалар көп жағдайларда еңбектеріне ақы төленгенімен, мемлекетке салық төлемейді. Қандай да бір міндеттер жүктелмей, жауапкершіліктері қарастырылмаған. Жауапкершілігі болмаған заңды өкіл азаматқа жақсы қорғаушы болады деп айта алмаймын. Сот шешімімен келіспесе, азаматтарды сотқа айдап салатыны тағы бар. Нәтижесінде азаматтар мен сот арасындағы түсініспеушілік кездесіп қалады.
...Елбасының «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасының негізгі өзегі – ұлттық сана мен болмысқа қайта оралу. Бүгінгі көтерілген өзара татуласу, ауыл-үйдің әңгімесін сотқа дейін жеткізбеу мәселесі де осы рухани жаңғырудың бір тармағы болса керек. Сондықтан дауласуды болдырмау мақсатында «бір жағадан - бас, бір жеңнен қол шығарып», келеңсіздікпен жаппай күресетін кез келген сияқты.

Дайындағандар
Азамат ЖАППАР
Бибайша НҰРЖАНҚЫЗЫ

«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының қызметіндегі басым бағыттардың бірі – «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында халық арасында электрондық портал арқылы көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді өздігімен пайдалана білуге үйрету және кеңінен насихаттау. Бағдарламаны жүзеге асыру бағытында «Электрондық үкімет және электрондық қызметтер» курсы бойынша оқу бағдарламасы әзірленген болатын. Жалпы осы жоба аясында «Азаматтарға арналған үкімет» 8 млн адамның цифрлық сауаттылығын арттырмақ. Бұл туралы ОКҚ-да өткен мемкорпорацияның 2 жылдық қызметін қорытындылауға арналған жиында мемлекеттік корпорацияның басқарма төрағасы Абылайхан Оспанов хабарлады.

А.Оспанов атап өткендей, үстіміздегі жылдың маусым-тамыз айларында «ҰАТ» АҚ, «Қазпошта», «Зерде» және жергілікті атқарушы органдардармен бірлесе отырып шамамен жарты миллион адамның цифрлық сауаттылығын арттыру жоспарлануда. Осы мақсатта Қазақстан бойынша 880 жаттықтырушыны арнайы дайындықтан өткізіп, сертификаттар табысталды. Аталмыш оқыту курстары қала, аудан, ауыл халқына бірдей қолжетімді болады.
Қазіргі таңда мемлекеттік корпорацияның әрбір фронт-офисі өзіне-өзі қызмет көрсету «Connection Point» секторымен жабдықталған, ол жерде «электрондық үкімет» порталы және басқа да мемлекеттік ресурстарға шығу мүмкіндігімен қамтамасыз етілген 2 628 жұмыс орындары ұйымдастырылды. Өзіне-өзі қызмет көрсету секторында азаматтар өз бетінше ЭЦҚ алуға өтінім беруге, сондай-ақ 700-ден астам электрондық қызмет пен сервистер алуға мүмкіндігі бар. Жыл басынан бері «Connection Point» арқылы 4,5 млн.-нан аса кеңес беріліп, 4 млн. қазақстандық өздігімен қызмет алған.
«Сонымен қатар биыл еліміздің барлық облыс орталықтарында Цифрлық халыққа қызмет көрсету орталықтарын іске қосуды жоспарлап отырмыз. Қазір жоба пилотты негізде Астана, Алматы, Шымкент қалаларында тиімді жұмыс жасауда. Мұндай орталықтардың ерекшелігі – белгіленген кестеге сәйкес цифрлық сауаттылық дағдыларын арттыру бойынша тақырыптық дәрістер өткізетін сыныптарының болуы. 2018 жылдың 4 айында аталмыш сыныптарда 3,6 мың адам білімін жетілдірді», - деді А.Оспанов.
Сонымен қатар адам көп шоғырланатын орындарда (сауда орындарында, вокзалдарда, әуежайларда, соттарда және т.б.) мүдделі мемлекеттік органдармен бірге тұрақты негізде «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы бойынша кең ауқымды акциялар мен ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізіледі.
Айта кетейік, жыл басынан бері мемлекеттік және жеке оқу орындарында (ЖОО, колледждерде және т.б.) 10 мыңнан аса студент цифрлық қызметттер алу бойынша дағдыларын машықтандырды.

«Азаматтарға арналған үкімет»
мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ
Баспасөз қызметі

Бүгін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорация басшысы Абылайхан Оспанов орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте апта соңына дейін қазақстандықтарға жеке мәліметтеріне қолжетімділікке тыйым салу мүмкіндігі болатындығын айтты. Қазіргі таңда «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-мен бірлескен жұмыс жүргізіліп жатыр.

«Жеке мәліметтердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін біз азаматтар өзі туралы жеке ақпаратты толықтай бақылай алатын жоба жасадық.Басқаша айтқанда, тіпті ХҚО қызметкері де жеке мәліметтерді көре алмайды, операторлар қандай бір жеке мәліметтерге қол жеткізу үшін азаматтардың СМС рұқсатын алуы тиіс», - деп түсіндірді Оспанов.
Бұл жоба екі кезең бойынша жүзеге асырылады. Осы аптаның соңына дейін алғашқы кезеңде электрондық үкімет порталындағы жеке кабинетінде мәліметтерге қолжетімділікке тыйым салу функциясы іске қосылады. Әрбір портал қолданушылары осы функция арқылы өзінің жеке мәліметтеріне қолжетімділікті қоса алады және жауып тастай алады. Бұл орайда тыйым салу функицясын тек жеке кабинет арқылы ғана жасауға болады.
Екінші кезең – жеке мәліметтерге қолжетімділікті жабу функциясын өшіру үшін СМС сервисті іске қосу. Яғни егер қолжетімділік бұғатталған болса, азаматтың ЖСН-ның жүйеге енгізген кезде ХҚО операторы қолжетімділікті ашу туралы СМС-хабарлама алады. Көрсетілетін қызметті алушыдан СМС-рұқсатын алған жағдайда ғана фронт-офис жұмыскері қандай да бір мемлекеттік қызметті көрсете алады.
Айта кету керек, бұл сервисті қолдану үшін қызмет алушы мобильді азаматтар базасына тіркелуі тиіс. Мұны электрондық үкімет порталындағы жеке кабинетте немесе кез келген ХҚО-да жасауға болады.

«Азаматтарға арналған үкімет»
мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ
Баспасөз қызметі

Әділет министрлігі көрсететін жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу қызметі жуық арада «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының құзырына өтеді. Қазір мемлекеттік корпорацияда мамандар оқудан өтіп, осы қызметті ұсыну бойынша басқа да дайындық жұмыстары жүріп жатыр.

Жылжымайтын мүлікке құқықты тіркеу бойынша функциясы мемлекеттік корпорацияға берілсе, қызметтердің көрсетілу мерзімін және тіркеу барысындағы шығынды қысқартуға, сондай-ақ қызметтерді кешенді түрде алуға жол ашады. Бұл өз кезегінде әкімшілік кедергілерді жойып, сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға мүмкіндік береді.
Мысалы, бүгінгі таңда азамат жеке баспана салатын кезде мемлекеттік корпорация арқылы пайдалануға қабылдау актісінің негізінде құқықтық кадастрдың ақпараттық жүйесіне сәйкестендіру мәліметтерін енгізеді. Мәліметтерді жүйеге енгізген соң бір жұмыс күнінен кейін меншік құқығын тіркеу үшін осы құжаттарды қайта тапсырады. Функциялар корпорацияға берілген кезде осы екі қызмет ХҚО арқылы бір өтінішпен ұсынылатын болады.
Нотариалды куәландырылмаған шарттар мен құқықтарды тіркеу бойынша қызметті алу тәртібі де өзгереді. Қазір қызмет алушы алдымен Әділет министрлігінің жергілікті бөлімшесіне барып, нотариалды куәландырылмаған шарттар бойынша қызметті алады, сосын корпорацияның фронт-офисіне барып, құқықтарды тіркеу үшін құжаттарды тапсырады. Функциялар мемкорпорацияға өткенде, азаматтар ХҚО-ға келіп, екі қызметті бір өтініш бойынша ала алады.
Сондай-ақ мәліметтерде қателіктер мен ақаулар кездесіп, ақпараттық жүйеге түзету енгізу керек болса, қызмет алушы Әділет министрлігінің бөлімшесіне бармай-ақ, сол жерде ХҚО операторының көмегімен жөндей алады.

«Азаматтарға арналған үкімет»
мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ
Баспасөз қызметі

2018 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне қарай базалық төлемдер қайта есептелетін болады. Базалық зейнетақы азаматтар жалпы белгіленген зейнеткерлік жасқа толған уақыттан бастап қана тағайындалады. Бұл өзгерістер зейнеткерлікке жаңадан және бұрын шыққантұлғаларды қамтып, 1 шілдеден бастап базалық зейнетақы қайта есептеледі.

 

Қазіргі таңда Қазақстанда мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің мөлшері 15 274 (ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54%) теңгені құрайды. Бұл төлемақының көлемі еңбек өтіліне қарамастан, барлық зейнеткерлер үшін бірдей.
2018 жылғы 1 шілдеден бастап мемлекеттік базалық зейнетақы көлемізейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне қарай қайта есептеледі. Есептеу барысында тұлғаның 1998 жылғы 1 шілдеге дейінгі ынтымақты зейнетақы өтілі менсодан кейінгі жинақталған өтіліескеріледі.
Егер адамның жұмыс өтілі болмаса немесе 10 жылдан кем болса, базалық зейнетақының мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54% пайызын құрайды.10 жылдан асқан әр жылдың жұмыс өтілі үшін базалық зейнетақы 2 пайызға өседі. Мысалы, 20 жылдық қатысу өтілі болса, базалық зейнетақы көлемі ең төменгі күнкөріс деңгейінің 74 пайызын, 30 жылдық қатысу өтілі – 94 пайызды құрайды. Егер қатысу өтілі 33 жыл және одан да артық болса, базалық зейнетақы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 100 пайызын, яғни 28 284 теңгені құрайды.
Зейнетақы өтілінеынтымақты жүйеде атқарған еңбек өтілі (1998 жылғы 1 қаңтарға дейін),міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) төленген кезеңді қамтитын жинақтаушы өтілі, 3 жасқа дейінгі бала күтімі, бала кезінен мүмкіндігі шектеулі тұлғаның 16 жасқа дейінгі күтімі, әскери қызметтегі, арнайы мемлекеттік органдағы, дипломатиялық жұмыстағы жұбайымен бірге тұрған кезең және т.б. кіреді.
Бұл өзгерістер зейнеткерлікке жаңадан және бұрын шыққан тұлғаларды қамтып, 1 шілдеден бастап базалық зейнетақы қайта есептеледі. Айта кету керек, мемлекеттік базалық зейнетақыны қайта есептеу процесі автоматты түрде жүргізіледі, сондықтан зейнеткерлерге ешқайда жүгінудің немесе құжат тапсырудың қажеті жоқ.

 

«Азаматтарға арналған үкімет»
мемлекеттік корпорациясы» КЕ АҚ
Баспасөз қызметі

Биыл Мемлекеттік қызмет органдарының құрылғанына  20 жыл толып отыр.

Қазақстан Республикасы қазіргі заманғы мемлекеттік қызметтің берік іргетасын қалыптастырады. Осы жолда атқарылған істердің дерлігі маңызды әрі қуантарлық күйде екені айтпасада белгілі. Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан бері аталған салада бірқатар жетістіктерге қол жеткізіп, жаңа кәсіби мемлекеттік аппарат құрылды. Мемлекеттік қызметшілерге саяси рефорлармен жүктелген міндеттерін кәсіби дең­­гейде атқарып, еліміздің тә­­уелсіз, де­мо­­кра­тиялық егеменді мем­лекетке айналуына үлкен септіктерін тигізді. Қазақстан Республикасының Президенті, Елбасы Н.Ә. Назарбаев «Ұлт жоспары – 100 нақты қадам» стратегиялық құжатында елімізде кәсіби мемлекеттік аппарат құру қажеттігін атап өтті. Көрсетілген жұмысты жалғастыру мақсатында ең біріншіден барлық мемлекеттік органдарда қызмет істейтін мемлекеттік қызметшілердің білімі мен біліктілігін жоғарғы деңгейде арттыру қажет. Өйткені елеміздің өркендеуі мен дамуы, мемлекеттік қызметшілердің отансүйгіштігіне, патриоттық сезіміне және білімі мен біліктілігіне байланысты. Сонымен қатар, үлкен жауапкершілікті де талап ететіні тағы бар.
Мемлекеттік қызмет қашанда мінсіз болуы тиіс. Себебі, елдің ертеңі мемлекеттік қызмет саласымен тығыз байланысты. Бір сөзбен айтқанда, олар билік пен халық арасын жалғайтын алтын көпірге айналуы тиіс. Бүгінде мемлекеттік саладағы мамандардың білім-біліктілігінен бұрын, адамгершілік асыл қасиет пен ананың сүтімен келетін тәлім-тәрбиені де талап ететініміз анық.
Мемлекеттік қызметшілердің сырт келбеті олардың қызметтік міндеттерін орындау кезінде мемлекеттік аппараттың беделін нығайтуға ықпал етуге, іскерлікпен, ұстамдылықпен және ұқыптылықпен ерекшеленетін жалпы қабылданған іскерлік талаптарына сай болуы қажет.

И.Е. Рахманберді
 
Ұйымдастыру-құқықтық
жұмыстар бөлімінің басшысы

Страница 3 из 250