Шымкент қаласының әкімі Ерлан Айтахановтың төрағалығымен бюджеттік тәртіпті күшейту, оның атқарылуын жүйелеу және бюджетті жоспарлаудың тиімділігін арттыру мәселелеріне арналған жиын өтті.
Қала басшысы жергілікті атқарушы мемлекеттік органдардың бюджетті жоспарлаудағы кемшіліктерін сынға алып, орындаушылық тәртіптің өте төмен, сын көтермес деңгейде қалғандығын ашып айтты.

бюджет жоспарлау

Атап айтқанда, Шымкент қаласы әкімдігінің салалық басқармаларында бюджеттік тәртіп талаптарының орындалмауы салдарынан бірқатар жобалардың іске асырылу мерзімі кейінге шегерілмек.
Мәселен, осы жылға арналған бюджеттің атқарылуы барысында республикалық бюджеттен бөлінген қаражаттың 6458,2 млн теңгесі ақтауға келмейтін себептермен қысқартуға ұсынылған.

Оның ішінде 5052 млн теңге көлеміндегі қаражат бюджет әкімшісі болып табылатын басқармалар тарапынан мемлекеттік сатып алу конкурстарын мерзімінен кеш өткізуі салдарынан қысқартылып отыр.
Басқарма басшыларының өздеріне жүктелген міндеттерді дұрыс атқармауы, қаржылық жоспарлауды талапқа сай жүргізбеуі, қала әкімінің салалық орынбасары тарапынан тиісті бақылаудың болмағандығынан мемлекеттік сатып алу конкурстары жыл ортасына дейін созылған.

Жұмыстың тиімді бағыттары белгіленбеуі, салалық басқарма тарапынан қолға алынған жобалардың қадағалаудың жоқтығынан жүйелі іске асырылмауы, шаһардың солтүстік-батыс бөлігіне жүргізілуі тиіс инженерлік-инфрақұрылымдарды дамыту жобасына қаралған барлығы 1 116,9 млн теңгенің 522 млн теңгесі қысқартуға жолданған. Оған басты себеп – 16 кредитті тұрғын үйдің құрылысын 2020 жылы аяқтау жоспарланған. Яғни, бюджеттік жоспар жыл басында дұрыс түзілмеген.

Кері қайтуы тиіс республикалық қаражат есебінде Шымкент қаласының білім саласы бойынша 2410,1 млн теңге қысқартуға ұсынылған. Оның да басты себебі – мемлекеттік сатып алу конкурстарының мерзімінен кеш өтуі. Салалық басқарманың салғырттығынан қаладағы №23 мектеп қосымша ғимаратсыз қалса, «Асар-2» шағынауданының тұрғындары 1200 орындық жаңа мектептен қағылды. Бұл жобаларды жүзеге асыру мерзімдері кейінге шегерілмек.

Осы және өзге де бюджеттік сала түйткілдерін сын тезіне алған қала басшысы, бұдан былай бюджеттік өтінімге енген әрбір жоба бойынша басқарма басшылары жеке-дара жауап беретінін қадап айтып, қала әкімінің салалық орынбасарына бюджетті орындау тәртібін жеке бақылауына алуды тапсырды.

Бюджеттен бөлінген әрбір тиынға жауапкершілікті арттыру, қаржының мақсатты жұмсалуын қамтамасыз ету, бюджеттік жоспарлаудың тәртібі мен мазмұнын қатаң ұстану бағытында әр басқарманың жанынан бюджет жоспарлаудың, оны тиімді игерудің тәртіптерін меңгерген білікті мамандардан құралған кеңес құруды жүктеді. Саладағы бюджет тәртібін бір-екі лауазымды тұлға емес, сол салаға қатысты барлық проблемаларды өте жақсы білетін қоғам өкілдері жұмылдырылуы тиіс екендігіне назар аударды.

Күн тәртібіндегі екінші мәселе бойынша 2020-2022 жылдарға арналған қала бюджетінің басым бағыттары талқыланды. Е.Айтаханов бұл мәселе де қаржылық жауапкершілікті талап ететін жұмыс екендігін назарға алып, алдағы үш жылға арналған бюджетті қалыптастыру барысында Шымкенттің мегаполис ретіндегі даму үрдісін ескеруді тапсырды. Бюджетте Елбасы тапсырмаларының орындалуы, қала келбетін жақсарту, азаматтарға қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастыру, көріктендіру және көгалдандыру мәселелері қамтылуы тиіс екендігіне назар аударды. ҚР Президентінің тапсырмаларына сәйкес, қаланың шеткі аумақтарындағы шағынаудандар мен тұрғын алаптарды дамытудың кешенді іс-шаралары жасалуы қажет деді.

Жиын барысында Ерлан Қуанышұлы 2020 жылға қаланың аудан әкімдіктеріне 1 млрд теңгеден қаржы бөлінетіндігін айтып, аудан әкімдеріне осы қаражатты тиімді бағыттаудың ұсыныстарын әзірлеуді және де аталмыш жұмыстарды шалғай жатқан елдімекендердің инфрақұрылымына бағыттауды нақты тапсырды. Аудан әкімдері бюджет қаражатына иек артпай, жеке инвесторлар тарту бағытында жүйелі жұмыстар атқаруы тиіс деген қала басшысы, осы орайда «Shymkent» ӘКК» АҚ-мен тығыз ықпалдастық орнатуды жүктеді.

Жиынды қорытындылаған қала әкімі әрбір мемлекеттік орган басшысы өзіне жүктелген басты міндеттер ретінде – бюджетті дұрыс жоспарлай білуді, мемлекет қаражатын үнеммен тиімді жұмсауды және бюджеттің жауапкершілігін жетік сезінуі тиіс екендігіне назар аударып, жыл қорытындысында бюджет саласындағы кемшіліктерге жол берген лауазымды тұлғаларға қатаң шара көрілетіндігін ескертті.

Абайдан Мақтааралға қарай тас жолдың оң жақ қолтығындағы шағын бір ауылдың сыртында бір келісті үй бар. Адам құтаймайды дейді. Талай адам отбасымен кірген. Бірақ, қырсыққа ұшырайды. Ілгері басқан аяғы кейін кетеді. Шаруасы тұралап, бәрі аурулы болады. Біреуі қайтыс болған соң сол үйден қашып шығады. Әңгімесі көп. Бейіттің үстіне салынған екен, түнде әруақтар келіп буындырар екен дейді. Аруақ сыйлаған, ырымға сенгіш халықпыз ғой, сенгің келеді. Бірақ, неге тек сол үйде ғана солай?!

геомагнит

Октябрь революциясының алдында қазақ елінде санақ өтіп алаштың ардақтысы Ахаң, Ахмет Байтұрсынов «Әлхамдулла, біз қазақ 6 млн-ға жеттік» деп масаттанған екен. Арада 10-15 жыл айналмай жатып, көрші халықтарды екі-үш орап тұрған қазақ аштықтан қасап болып қырылады. Тұтас ауылдардың түтіні шықпай қалды. Абайдың Шымкентте аштан өлді дейтін ұлы Тұрағұлдың қабірі жоқ. Алматыдағы «Саяхат» автовокзалының астында қазақтың талай зиялыларының әз сүйегі қалды.

Олардың әруақтары әлгі қарашадағы жалғыз үйдің әруағынан кем еді деуге және тілің бармайды. Мұндай мысалдарды тізе берсең мың сұрақтар алдыңды кескектей береді. Жауабын тапқандай болдық.
Шымкентте Мұсатілла Тоқанов деген ғалым бар. Атақ, абырой, ғылыми дережесі кейбіреулердей хатқа түсірсең бірнеше парақ алмағанымен шын мәнінде ірі ғалым. Обыр, сусамыр сияқты аса қатерлі ауруларға ем дәріні шұбаттан алуға болатындығын тынбай дәлелдеп келе жатқан ғалым бізге беймәлімдеу тылсым табиғаттың тағы бір сырын ашты.

Геомагнитті толқындар

Көп ғасырлар бойы әлемнің әртүрлі елдеріндегі адамдар өздері үшін үш негізгі орынды ерекше мұқияттылықпен таңдаған, ол: тұрғын – үй, құлшылық ететін жер (мешіт, шіркеу) және зират. Қалалық және ауылдық жағдайларда үй салуға жарамды кез-келген жерге үй салынып, уақыт өте үй салу үшін орын таңдау салты естен шығарылған. Архитектуралық заңдылықпен қоныс мекендерді кезектік ретпен бірін-біріне жақын етіп тұрғызған.

Осы кезде кейбір үйлерде себептерсіз адамдардың бірінен кейін бірі қатерлі ісіктен және басқада созылмалы аурулардан қайтыс болуы көптеп кездесе бастаған. Бұл үйлерде елестер, аруақтар мекен етеді деп, ол үйлерді «қарғыс атқан» үйлер деп айтқан. Биолокаторлық зерттеулер арқасында мұндай үйлердегі өлім-жітімнің себептері елестер мен аруақтар емес, үй астынан өтетін жер асты су тарамдары мен жер қыртысының жарылыстарының әсері екендігі анықталды. Сондықтан, жер астындағы қауіпті геомагнитті толқындардың әсері зерттеле бастады.

Алғашқылардың бірі болып неміс ғалымы Густав Фон Поль зерттеді. Ол өзінің Баварияда жүргізген зерттеуі бойынша талдау жасағанда, қатерлі ісіктен қайтыс болған 58 адамның жатын бөлмесі геомагнитті аумақта орналасқан деген тұжырымға келген.

1950 жылы Бавариядағы медициналық – биологиялық институттың директоры медицина докторы Манфред Курри адамдарда қатерлі ісіктің туындауына бірден-бір әсер ететін геомагнитті жолақтар деп тұжырымдаған. Оның пікірінше қатерлі ісікке итермелейтін факторлар болып: жер асты сулары ғана емес «Курридің диагональді торы» деп аталатын жердің ерекше энергетикалық торымен байланысқан «теллурациялық радиация» екендігін айтқан.

Геомагниттік аумақтар жалпылама ұғымда әртүрлі ұзындықтағы жер астындағы жарылыстардың реактивті аумақтары. Бұл жерлерде ұзақ уақыт бойы болу адам денсаулығының бұзылуына және әр түрлі ауруларға әкелуі мүмкін. Геомагнитті аумақтар: жергілікті – оншақты сантиметрге жететін; ұзын – жолақ немесе тор түрінде болады. Бұл аумақтардың құрылысы техникалық құралдардың көмегімен сипаттауға келмегендіктен, әлі күнге дейін толық зерттелмей келеді.

К.Бахллердің зерттеулері бойынша, геомагнитті аумақта тұратын адамдардың бес пайызы ғана бірталай уақытқа дейін денсаулығы сыр бермейді екен. Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, геомагнитті толқынның аумағында ұзақ уақыт болған адамдарда: әлсіздік, ұйқыдан тұрғанда дел-салдық, қорқынышты түстер көру, бас сақинысы ауруы, жүрек айныуы, түсініксіз ашушаңдық, аяғының қалтырауы және мұздауы болып табылады.

Геологиялық қоғамның басшысы Э.Хартманның зерттеуі бойынша - егер адамның төсек орны немесе жұмыс орны солтүстіктен – оңтүстікке бағытталған геомагнитті толқындарының активті жолақтарының бойында жатса жүрек-қантамыр ауруларына; ал шығыстан – батысқа бағытталған жолақтарының бойында болса жүрек қабынуы, артрит, ревматизм; ал жатын бөлмелері диагональді тордың қиылысу түйінінде орналасқан болса, 50 пайыздан аса қан тамыр ауруларына, демікпе, ревматизм ауруларына, жүректің ұстамалы ауруына және қатерлі ісік ауруларына шалдықтырады. Сондықтан да геомагнитті толқын аумағында тұрып, ең тәжірибелі дәрігерден ем қабылдау да сәтсіздікпен аяқталады.

Ата-бабаларымыз «жаман жерге жатпа, жаман жерді баспа» деп айтып кеткен. Ол бекер емес, яғни жаман жерге соғылған үйде түрлі келеңсіздіктер көп болып тұрады. Сондай-ақ ол үйде тұратын адамдар да түрлі ауруға душар болады. Мысалы, жаңадан үй сатып алған кейбіреулер «Осы үйге келгелі ісім алға басатын болды», - десе, енді біреулер жаңа қонысқа ауысқалы бері қырсық айналдырып жүргенін айтып жатады.

Ертеде көшпенді ата-бабаларымыз мекен ауыстырғанда мал иірілген жерге үйлерін тігіп отырған. Себебі төрт-түлік мал жақсы жерді бірден сезіп, сол жерге иіріледі екен.

Енді сол айтылған «Жаман жер» дегенге тоқталайық. Жеті қабат жердің астымен геомагниттік толқындар өтетіні белгілі. Сонымен қатар жердің үстіңгі қабатында гидроэнергетиканың, яғни жер асты су каналдары өтетін аумақтың әсері айрықша байқалады. Мұндай жерлер «геомагнитті аймақ» деп аталады.

Егер жаңадан салынған үй геопатогенді аймаққа тап келген болса, сол үйдің адамдарының денсаулығы күрт төмендей бастайды. Оларда ашушаңдық, тез шаршау, әлсіздік күннен күнге айқын сезіледі. Ал сондай аймақта тұрған қорадағы малдар да қысыр қалып, туғандарының желіндері ісініп, тіпті кейбірі түсік тастап жатады. Олардың төлдері де жиі ауырып немесе өліп қалып жатады. Халқымызда: «Қораң оңды болса, қойың қоңды болады» деген сөз бекер айтылмаса керек. Тоқанов айтады.

Геомагнитті толқынның әсерін тәжірибе жүзінде анықтау мақсатында Шымкент қаласындағы «Қайтпас-2» елді мекенінде тәжірибеге жүгіндік. Бірнеше жылдан бері бұзылып, тек қабырғалары ғана қалған, 16 соттық жерге орналасқан ескі үй бар екен. Сол үйге қоныстанушылар туралы түрлі алыпқашпа әңгіме айтылатын. Осы жердің геопатогендік аймаққа жататынын, яки жатпайтынын анықтау үшін зерттеулер жүргіздік.

Арнайы биолакаторымен 16 соттық жерді тексеріп шыққаннан кейін үйдің орналасқан жері де, бақша егілетін аумағы да толығымен геомагнитті толқында жатқаны белгілі болды. Тіпті үлкен аумақты алып жатқан геомагниттік толқындардың ауқымдылығына таңырқап қалдық.

Геомагнитті толқынды жер туралы көршілерден сұрағанымда олар бұл жердің басқа жерлерден пәлендей айырмашылығы жоқтығын айтты. Ал бұрын осы үйде тұрған отбасының сол ауылда тұратынын естіп, арнайы іздеп бардық. Бөгде кісілерді көріп тосылыңқырап қалған Гүлсара апа біздің қандай мақсатпен жүргенімізді білген соң былай деді:

«Несін жасырайын, ол үй бізге құтты мекен болмады. Күйеуім инсульттан кейін аяқ-қолы істемей, сал болып қалды. Өзімнің денсаулығым да мәз болмады. Бірақ үйелмелі-сүйелмелі балаларымызды асырау үшін күйеуім ауырған соң ертелі – кеш жұмыс істеуіме тура келді. Сөйтіп жүргенде бір баламды машина қағып кетті. Күйеуім сол аурудың азабынан 40 жасында өмірден озды. Одан кейін тағы бір ұлым ауырып қайтыс болды.

Содан кейін ол жерден кетіп, күйеуімнің туыстарының үйіне, осында көшіп келдік. Қазір қалған 5 баланың тілеуін тілеп отырмын. Ол үйді бізден бір өзбек кісі сатып алып, біраз көшеттер отырғызып еді. Сірә оның да жайы болмады-ау, артынша ол да бір қазақ жігітке сатып кетті. Ол бейшара да ұзақ тұрмады. Бір күні әлгі жігіттің асылып қалғанын естіп, жағамызды ұстадық. Содан бері ол үйде ешкім тұрмайды. Қазір үйдің орны ғана қалып, қабырғалары үйіндіге айналып барады».

«Аузы күйген үріп ішеді» дегендей, жерлерді анықтай алатындығымды естіген Гүлсара апа үйінің ішін, қора-қопсысын түгел тексертіп алды.

Жақында бір жолдас жігіт маған хабарласып, өзінің көп қабатты үйдегі үйін жер үйге ауыстыратынын айтып, жер үйді бірге барып көруді өтінді. Соңғы үлгіде салынған 6 бөлмелі жер үйді барып көргенде, үй 10 соттық жерге салынған, фундаменті биік жақында салынған үй екендігі көрініп тұр екен. Геомагнитті толқынды зерттегенде, үйдің барлық бөлмелері сондай аймақта жатқандығы белгілі болды.

Далаға шығып жер учаскісін тексергенде, 10 соттық жердің бәрі толығымен геомагнитті толқын аймағында жатқандығы белгілі болды. Бұл үйде 75-ке келген қария мен кемпірі және үлкен қызы ұлымен тұрады екен. Қария инсультен кейін оң аяғы мен қолы жансызданып, көзі көрмей қалған екен. Кемпірінен сұрағанымызда.

Біз бұл үйге көшіп келгенімізге 2 жыл болды, өзіміз тұрған көп қабатты 3 бөлмелі пәтерімізді сатып, жаңа салынған үй болған соң сатып алған едік. Шалым жарты жыл бұрын қан қысымы 240 болып жедел жәрдем шақырған едік, амал жоқ осындай жағдайға душар болады. Өзімнің де денсаулығым жақсы емес, аяғымды зорға басып жүрмін деді.
Мен ол кісілерге не айтарымды білмей «қызыңыз маған хабарлассын» деп, қоштасып шығып кеттім.

Осындай ғылыми зерттеулердің маңыздылығын әлі жұртшылық біле бермейтін айта келіп, оларды көпшіліктің игілігіне жараса деймін. Көптеген үйлердегі тұрғындар қан тамыр аурулары, буын аурулары мен қатерлі ісік ауруларына шалдығып жатады. Өздеріңіз білесіздер үй мен жұмыс орны, балдардың бала-бақшасы мен мектептері осындай келеңсіз жерлерге орналасатын болса, осындай ауруларға адамның ағзасы бейім болатындығы белгілі.

Әрбір салынатын ғимараттың құрылысын бастамай тұрып, алдымен сол жердің геомагниттік өрісін анықтап алу керек. Себебі деніміздің саулығы мен мал-жанымыздың амандығы, сондай-ақ ісіміздің алға басуы өзіміз тұратын үйімізге және жұмыс орнымызға байланысты екені рас.

Магниттік дауылдар

Күннің жарылысынан пайда болған дауыл - магниттік дауыл деп аталады. Ол толқындардың қуаты – 1 млн. мегатонға пара-пар. Жерге толқындар – 1200 км/сек жылдамдықпен бір тәулікте жетіп, жердің магнитті толқынымен қуаттылығы 1 млр.тротил күшпен соқтығысады. Осы кезде жерде магнитті дауыл туындап, мұхиттарда, теңіздерде цунамилар пайда болып, жер сілкіністері болады.

Осындай күндерде радио, компьютер, ұялы телефондардың байланыстары бұзылып, адамдардың көңіл-күйі нашарлап, жол апаттарының саны күрт өсіп, жүйке-психологиялық аурулар асқынып, инсульт пен инфаркт аурулары жиілейді.

Кейбір сезімтал адамдар магнитті дауылдардың болуын алдын-ала сезіне бастаса, кейбіреулердің иммундық жүйесінің әлсіреуі магнитті дауылдардан кейін байқалады. Көптеген зерттеу мағлұматтары бойынша, магнитті дауылдың пайда болу кезінде алғашқы үш тәулікте инфаркт пен инсульт ауруларының көбейуі анықталған. Магнитті дауыл кезінде ағзадағы қан тамырларында оттектің алмасуы бәсеңдеп, тромбоциттер мен басқа да қан түйіршіктер ағымы бұзылып, қан қоюлана бастайды.

Бірінші кезекте бұл ми мен жүректе байқалады. Бірақ, қалай болғанда да бұл адамдарда шаршампаздық, әлсіздік пайда болып, жүрек-қан тамырлары жүйесінің ауруларының алдын алу туралы ескерту болып табылады. Әдетте, магнитті дауылдар денсаулығында кінәраты бар адамдардағы созылмалы ауруларды асқындырып жібереді. Магнитті дауылды күндері алкогольді ішімдіктерді, темекі өнімдерін, майлы тағамдарды қолдануды азайтып, көкөніс өнімдерін қолданып, ағзасына ауыр салмақ түсірмей, күтініп - сақтану қажет.

Дүние жүзілік денсаулық сақтау ұйымының статистикасы бойынша, магниттік дауыл кезінде: инфаркт, инсульт, өз-өзіне қол жұмсау, асылып қалу және самолет, жол-көлік оқиғаларының саны артатындығы анықталған.

Геомагнитті толқын мен магнитті дауылды, газет және теледидар ақпараттарынан естігенімен, осы толқындардың адам ағзасына әсерін жай халық түгіл, кәсіби медицина мамандары да жете түсіне бермейді.

Ел басының 2050 жылға дейін қойған тапсырысында біздің ел өркениетті дамыған 30 елдің қатарына кіру мақсат деген. Біз үшінші деңгейдегі ел қатарынан шығып өркениетті ел болу үшін Қазақстанда «Геомагнитті толқын және күн жарылысын зерттейтін институт» ашылуы қажет деп тұжырымдаймын. Мұндай орталықтар бірқатар өркениетті елдерде: Германия, Жапония, АҚШ сонымен қатар Ресейде бар. Бұл зерттеу институты «Жердің магнетизмі мен ионосфераның магнитті толқындарының таралуының адам ағзасына әсері» деп аталады.

Жыл сайын 5 млн адам...

Fotolia 171142442 Subscription Monthly M

БҰҰ-ның деректеріне сүйенсек, жыл сайын жер бетінде 5 миллионнан астам адам жол апатынан жарақат алып мертігеді, ал жүз мыңдаған адам қайтыс болады екен. 1991 жылдан 2008 жылдары елімізде 251 600 жол көлік апаты тіркелген, соның ішінде 55 700 адам қаза болып, 290 000 астам адам жарақат алған. Орны толмас осындай өкінішті оқиғалар не себепті туындайды? Жалпы, жол-көлік оқиғасы неліктен азаймай отыр?

Тиісті мекемелер жүргізген сараптама бойынша, жол-көлік оқиғалары негізінен, 5 түрлі факторлардан болады:

1. Адами факторлар (масаң немесе есірткіні пайдаланған күйде автокөлікті жүргізу, тәжірибесіздік, тәртіптілік пен біліктілік);

2. Жүргізуші тарапынан болатын факторлар (көліктің жылдамдығын арттыру, қажетті жол ережелерін сақтамау және қарама – қарсы жолға шығып кету);

3. Техникалық факторлар (көлік құралдарының ақаулары: тежегіш, басқару тұтқасы мен доңғалақтарының жарылуы);

4. Қолдану факторы (жүк көліктерінде адамдарды тасымалдау, жол инфрақұрылымының қауіпсіздік жағынан сапалы болмауы);

5. Ауа-райы факторы (тұман және көктайғақ).

Осы аталған факторлардан басқа жол-көлік оқиғаларына табиғи факторлар («Қанды жерлер» және «Киелі жерлер») әсер етуі. Осындай жерлерде басқа жолдар мен қиылыстарға қарағанда ауыр жол-апаттарындағы өлім-жітім жағдайы көп орын алады. Жол – көлік оқиғаларын сараптау кезінде әдетте техникалық ақаулар, жүргізушінің жол ережелерін бұзуы және жолдың нашар болуы қарастырылады да, табиғи факторлар есепке алынбай жатады.

Геомагнитті толқын аумағына тұрған жаяу жүргінші немесе көлік жүргізуші: қас қағым уақытта кеңістікті дұрыс бағдарлау сезімінен айырылып, қарама-қарсы келе жатқан көлікпен ара қашықтығын дұрыс бағдарлай алмай, ауыр жол-көлік қақтығысына душар болады.

Геомагнитті толқындардың жол – көлік оқиғаларына әсерін зерттеу ғылыми-тәжірибелік маңызы зор, жол жүру ережесінің қауіпсіздігін сақтау және қамтамасыз ету басты мақсат болып табылады.

Шымкент қаласының көшелеріндегі жол-көлік оқиғаларына геомагнитті толқындардың әсері

ОҚО жол полициясының мәліметтері бойынша 1998 жылы 319 жол – көлік оқиғалары орын алған, соның ішінде 21 адам қайтыс болған, 352 адам жарақаттанған. 1999 жылы 5 ай көлемінде 336 ЖКО орын алып, 16 адам қайтыс болған, 395 адам жарақаттанған. Сараптама бойынша жол-көлік оқиғалары Шымкент қаласындағы: Т.Рысқұлов, Жібек жолы, Тауке-хан, Темірлан тас жолы, Фурманов, Байтұрсынов және Жангельдин көшелерінде жиі болып тұратындығы анықталды.

Шымкент қаласының автокөлік жолдарындағы геомагнитті толқындарды анықтау үшін 13 ғылыми тәжірибе мен зерттеулер жол-көлік МАЙ қызметкерлерімен бірлесіп жүргізілді. Зерттеу барысында геомагнитті толқындар: Тауке-хан, Т.Рысқұлов, А.Байтұрсынов, К.Маркс, Мадели Қожа және Жангельдин көшелері геомагнитті толқын аймақтарында жатқандығы белгілі болды.

Геомагнитті толқындардың оңтүстіктен-солтүстікке, шығыстан-батысқа қиылысатын аймақтарында: Бейбітшілік көшесі мен Республика даңғылының, Бейбітшілік пен Ғ.Ілияев көшесінің,
Тәуке хан даңғылы мен А.Байтұрсынов көшесінің, Тәуке хан даңғылы мен Б.Момышұлы көшесінің, Тәуке хан даңғылы мен Қазыбек би көшесінің, М.Дулати көшесі мен Тәуке хан даңғылының, Республика даңғылы мен А.Асқаров көшесінің, А.Асқаров көшесі мен Республика даңғылының қиылыстарында жатқандығы белгілі болды.

Шымкент қаласының жол – көлік оқиғалары геомагнитті аумақтарда жиі болатындығы анықталып, қаланың геомагнитті толқын картасы жасалды.

«Жаман жерге жатпа, жаман жерді баспа»

P.S.

Күн бетіндегі жарылыс пен жер астындағы геомагниттік толқындардың адам денсаулығына қаншалықты әсерінің барлығын жұрт жоғарыдағысынан ғана біледі. Ал, геомагниттік толқындардың зиянын әзірге білімді, оқыған тоқығаны көп зиялыларымыз, әсіресе мемлекеттік қызметкерлер білетін секілді. Олай дейтініміз, осы Мұсатілла Тоқановты Астана, Алматыдағы кейбір дөкейлер аттай қалап алдырып, үйін, кеңсесін тексертіп алады. Қауіпті, қауіпсіздігін анықтатып, шаруасын жасайды.

Геомагниттік толқын – біздің жұрт үшін күрделі, күрмеулі ғылым. Өркениетті елдерде, оның ішінде Ресей де бар, ірі ғылым орталығы осы мақсатқа жұмыс істейді. Бізде кенжелеп тұрғандығын көріп отырсыздар.

Бірақ, көңіл аударатын кез жетті. «Қарғыс атқан үй», «Әруақ буған» және «Қанды жер» деген атаулардың мәнін енді түсіндіңіздер деп ойлаймыз.
Айттық. Әрекет тиісті орындарда.

Бақтияр ТАЙЖАН

 WhatsApp Image 2019-09-13 at 17.19.54

2019 жылғы 12 қыркүйекте Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің алаңында Агенттік Төрағасы Алик Шпекбаев пен Нидерланды Корольдігінің Қазақстан Республикасындағы Елшісі Андрэ Карстенстың кездесуі өтті.

Кездесу барысында тараптар сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты ілгерілету шеңберінде бірлескен жобаларды, соның ішінде азаматтық қоғамның қатысуымен іске асырудағы өзара іс-қимыл мәселелерін талқылады.

Алик Шпекбаев «Қазақстан халқының әл-ауқаты үшін сыбайлас жемқорлықты жою» миссиясына назар аударып, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және қарсы іс-қимыл саласындағы жүргізіліп жатқан реформаларымен бөлісті.

Сонымен қатар, Агенттік қызметіндегі өзгерістер ең алдымен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдауға, сыбайлас жемқорлықтың себептері мен жағдайларын анықтауға және жоюға бағытталғанын атап өтті.

Ведомство басшысы атап өткендей, сыбайлас жемқорлықты қабылдамау және парасаттылықты дамыту арқылы адамдардың санасын өзгерту басты міндет болып табылады.

Агенттік Төрағасы Нидерланды Елшілігіне, басшысы Зәуреш Батталова болып табылатын «Қазақстандағы парламентаризмді дамыту Қоры» ҚҚ-мен бірлесіп «Ашық бюджеттердің интерактивті картасы» жобасын іске асыруда гранттық қолдау көрсеткені үшін алғысын білдірді.

Онлайн-карта ағымдағы жылдың қарашасына дейін республика шеңберінде таратылатынын атап өтті.

Анықтама: Карта нақты уақыт режимінде Нұр-Сұлтан қаласының әлеуметтік нысандарын салуға, жөндеуге және ұстауға бөлінген бюджет қаражаты туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді көрсетеді, сондай-ақ жеткізушілер, құрылыс мерзімі мен кепілдік міндеттемелері бойынша ақпаратты көрсетеді.

Өз кезегінде Карстенс мырза голландиялық инвесторлардың Қазақстандағы жұмысқа деген қызығушылығы жоғары екенін айтты. Атап айтқанда, ол Агенттіктің бизнесті және инвестицияларды қорғау аясындағы жұмысына оң баға берді. Елші Ақтөбе облысында ауыл шаруашылығы саласындағы инвестициялық жобаның жүзеге асырылу барысы туралы хабардар етті.

Талқылау барысында дипломаттар қазақстан-голландтық әріптестікті кеңейтуге кедергі келтіруі мүмкін кеден органдарымен өзара іс-қимыл кезінде бизнесмендердің тап болатын қиындықтарымен бөлісті. Агенттік тарапынан инвестициялық жобаны одан әрі іске асыруға қажетті қолдау көрсетілетін болады.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастықты кеңейту туралы уағдаласты, әрі қарай сындарлы өзара іс-қимыл және парасаттылық мәдениетін күшейту жөніндегі іс-шараларды бірлесіп өткізуге өзара сенім білдірді.

Бұл тұрғыда Нидерландының құзыретті органдарымен өзара түсіністік, сондай-ақ парасаттылықты тексеру институтын (integrity check/testing) іске асыруға дайындалу және Агенттік үшін семинарлар өткізу мәселелерінде голландиялықтар тарапымен сараптамалық қолдау көрсету мәселелері туралы меморандумдар жасасу қаралды.

Нидерландыда жоғары білім беру стандарттарын назарға ала отырып, елшілік Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет қызметкерлерінің тиісті голландтық мекемелер базасында тағылымдамадан өту мүмкіндігін қарастыратын болады.

Кездесу соңында Агенттік Төрағасы Елші Карстенсті 2-4 қазанда Нұр-Сұлтан қаласында өтетін Халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы академия Ассамблеясының (Лаксенбург қ., Австрия) 8-отырысына, сондай-ақ ағымдағы жылғы желтоқсанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселелері жөніндегі Агенттіктің жыл сайынғы конференциясына қатысуға шақырды.

ҚАЗАҚСТАН – ҚЫТАЙ: сенімді серіктес

Пятница, 13 Сентябрь 2019 03:54

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қытай Халық Республикасына екікүндік мемлекеттік сапары ҚКП ОК Саяси бюросының мүшесі, ҚКП Сыртқы істер жөніндегі басқарушы топ Канцеляриясының бастығы Ян Цзечимен кездесуден басталды.

de2723540ab76de70144cca5b983ef5c-slider

Президент бұл сапардың Қазақстан үшін өте маңызды екенін айтты.

– Біз Қытайды көршілес әрі достық қарым-қатынастағы мемлекет деп есептейміз. Сондай-ақ, әлемдегі экономикасы дамыған екінші ел екенін де негізге аламыз. Қазақстан бұл сапарға үлкен мән береді. Біз Қазақстанның Азиядағы іс-қимыл және өзара сенім шаралары жөніндегі кеңес пен халықаралық аренадағы басқа да бастамаларын қолдағаны үшін Қытай мемлекетіне ризашылық білдіреміз.

Экономикалық ынтымақтастыққа келер болсақ, оның стратегиялық сипаты бар.

Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев пен Төраға Си Цзиньпин қол жеткізген уағдаластықтар одан әрі дами береді, – деді Мемлекет басшысы.
Ян Цзечи Қазақстан Президентінің бұл сапары екі ел арасындағы жан-жақты стратегиялық серіктестікке тың серпін беретінін мәлім етті.

Қазақстан Президенті бұдан кейін Қазақстан- Қытай іскерлік кеңесінің 6-шы отырысына қатысып, Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы өзара сенім мен тиімді ынтымақтастыққа негізделген тату көршілік қарым-қатынастардың қалыптасу тарихын атап өтті.

– Қытай – Қазақстанның сыртқы сауда және экономика саласындағы аса ірі серіктестерінің бірі. Мұның айқын дәлелі – елдеріміз арасындағы сауда айналымы былтыр 11,4% артып, 12 миллиард долларға жетті. Тәуелсіздік жылдары Қытай Қазақстанға 20 миллиард долларға жуық инвестиция салды, - деді Қазақстан Президенті.

Мемлекет басшысы Қазақстанның инвестициялық ахуалын мейлінше қолайлы етуге бар күш-жігерін жұмылдырып отырғанын айтты.

– Дүниежүзілік банктің «Doing Business» рейтингі бойынша Қазақстан әлемдегі 190 мемлекеттің ішінде 28-ші болып, алғашқы отыздыққа кірді. Тәуелсіздік жылдары ішінде еліміздің экономикасына 300 миллиард доллардан астам тікелей шетелдік инвестиция тартылды.

Бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан Орталық Азия өңірінде көш бастап тұр, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы Қазақстанның Азия мен Еуропа арасындағы көлік дәлізін құруға және дамытуға зор мүмкіндіктер беріп отырғанына ерекше назар аударды.
– Қазақстан арқылы Қытай және Азияның басқа да елдерін Еуропамен, сондай-ақ Таяу Шығыспен байланыстыратын 5 темір жол және 6 халықаралық автокөлік жолы өтеді. Бұл Қазақстан арқылы Қытайдан Еуропаға және кері қарай жүктерді 15 күнде жеткізуге мүмкіндік береді.

Ал, теңіз жолы арқылы 2-3 есе көп уақыт жұмсалады, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президенттің айтуынша, Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан «Нұрлы жол» мемлекеттік инфрақұрылымды дамыту бағдарламасы Қытайдың «Бір белдеу, бір жол» жобасымен үндеседі. Мемлекет басшысы ортақ күш-жігеріміздің арқасында Ұлы Жібек жолын қайта жандандырып, қалпына келтіре аламыз деген сенім білдірді.

Президент екіжақты ынтымақтастықтың келешегі зор салаларының бірі ретінде ауыл шаруашылығын атап өтті. Қасым-Жомарт Тоқаев Қытай нарығының ауқымы үлкен екенін және еліміз үшін осы экспорт бағыты бойынша зор мүмкіндік ашылатынын айтты.

– Баршаңызға мәлім, Қазақстан жоғары сапалы бидай экспорты бойынша әлемдегі алдыңғы 10 елдің қатарына кіреді. Былтыр Қытайға экспортталған бидай көлемі 550 мың тоннаға жетті. Бидай экспортының көлемін 3,5 есеге, яғни 2 миллион тоннаға дейін ұлғайтуға болады. Қазақстан тұзын халықаралық нарықтарға экспорттау көлемі артып келеді.

Біз Қытайға жылына 100 мың тоннаға дейін ас тұзын жеткізуге әзірміз. Сонымен қатар қытай нарығына сүт өнімдерін, құс етін, сиыр етін, қой етін, шошқа етін, ұн, дәнді және бұршақ, сондай-ақ майлы дақылдар жеткізуге дайынбыз. Біз экологиялық таза азық-түлік өндірісін ұлғайтып, Қытай нарығына шығаруға ниеттіміз, – деді Президент.
Сонымен бірге, Мемлекет басшысы туризм саласындағы екіжақты ынтымақтастық мәселесін қозғады.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның осы саланы дамытуға ерекше көңіл бөліп отырғанын атап өтіп, қытайлық инвесторларды серіктес болуға шақырды.
Іс-шара қорытындысы бойынша Қазақстан тарапының өкілдері қытайлық бизнесмендермен бірқатар коммерциялық келісімдерге қол қойды.

Сапар барысында Қазақстан мемлекетінің басшысы ҚХР іскерлік орта өкілдерімен кездесті.Жиынның ашылуында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан мен Қытайдың 27 жылдық ынтымақтастығының нәтижесінде екі ел арасында қарым-қатынас нығайып, жан-жақты стратегиялық әріптестік қалыптасқанын айтты. Бұған екі елдің жоғары деңгейде сенімді диалог орнатуы негіз болғанын да тілге тиек етті.

Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде екі мемлекет арасындағы байланыстың нығаюына Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев пен ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің достығы зор үлес қосқанын да баса атап өтті.

Қасым-Жомарт Тоқаев алдағы уақытта инновациялық және ғылыми-техникалық бағыттарға зор ықылас бөлу керектігіне тоқталды. Сондай-ақ, ол аталған бағыттарда Қазақстан Қытаймен бірлесіп жұмыс істеуге дайын екенін де жеткізді.

Президент туризм саласы бойынша да ой қозғап, өзара іскерлік байланыс пен рекреациялық туризм үлкен қарқынмен дамып жатқан Қазақстанға қытайлық туристерді тартуға да мол мүмкіндік барын айтты. Осы ретте Мемлекет басшысы көрші елдің іскерлік ортасын Қазақстанда қытайлық 5А стандарттарына сәйкес туристік орталықтар салуға шақырды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан мен Қытай арасындағы қаржы саласындағы қарым-қатынастың мүмкіндігі зор екеніне тоқталды. Бұл мәселеде «Астана» халықаралық қаржы орталығының маңызды рөл атқаратынын еске салды. Президент «Астана» ХҚО базасында RMB Connect механизмі құрылатынын жеткізді.

– RMB Connect жобасы юаньмен инвестициялар салуға мүмкіндік береді. Жаңа экожүйе Қытай юанінің әлемге таралуына елеулі үлес қосатынына және Қазақстан кәсіпорындары мен өңірдегі өзге елдер үшін юаньмен операция жасау бойынша жаңа есеп айырысу-клиринг орталығына айналатынына сенімдімін,– деді Мемлекет басшысы.

Сөз соңында Қасым-Жомарт Тоқаев қазіргі жағдайда «Бизнеске арналған үкімет» (Government to Business) форматындағы өзара іс-қимыл іскерлік ынтымақтастықты жандандырудың пәрменді құралдарының бірі болып табылатынын атап өтті.

4af5e1cd3c5ed6ffff2504c96a853b21

Қазақстан Президенті бұдан кейін ҚХР мемлекеттік кеңесінің Премьері Ли Кэцяемен кездесті Мемлекет басшысы екі ел арасындағы қарым-қатынас қарқынды дамып келе жатқанын, екіжақты әріптестік барысында сауда-экономикалық, көліктік-логистикалық әлеуетте көптеген нәтижелерге қол жеткенін айтты. Сондай-ақ Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың дамуына оң баға берді.

Өз кезегінде Ли Кэцян Қасым-Жомарт Тоқаевтың ҚХР-ға сапары Қазақстан-Қытай байланыстарын одан әрі нығайтуға зор септігін тигізетінін атап өтті.
Сапар барысында ҚХР Төрағасы Си Цзиньпинмен мемлекет аралық келіссөздер жүргізілді.

Қазақстан Президенті бұл кездесудің ҚХР-ның 70 жылдық мерейтойы қарсаңында өтіп отырғанын айта келе торқалы мереке күллі әлем үшін тарихи мәнге ие екендігін жеткізді.
– Қытайдың табыстары мемлекеттеріміз арасындағы ынтымақтастықты дамыту үшін берік негіз болады деп санаймыз. Бүгін біз Бірлескен мәлімдемеге қол қоямыз.

Бұл құжат бойынша Қазақстан мен Қытай ұзақмерзімді, стратегиялық және жан-жақты серіктестікті дамытуға бейілді екенін көрсетеді. Жоғары деңгейде қол жеткізген уағдаластық екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамыту үшін салмақты құқықтық және саяси база болып табылады, – деді Қазақстан Президенті.
ҚХР Төрағасы Си Цзиньпин өз сөзінде Қазақстанның Орталық Азиядағы ірі ел саналатынын және Орталық Еуразияда үлкен ықпалы бар екенін айтты.

– Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың басшылығымен елдеріңіз зор табысқа қол жеткізді, ұлттық ерекшелікке негізделген даму үлгісін құрды. Сіз Президент болғаннан кейін өзіңіздің сабақтастық, әділеттілік және ілгерілеу жөніндегі үш ұстанымыңызды жарияладыңыз.

Экономиканы дамытуды, жұмыс орындарын ашуды, сыбайлас жемқорлықпен күресуді, әлеуметтік қорғау деңгейін көтеруді алдыңызға мақсат етіп қойдыңыз. Бұл – Қазақстан халқының үмітін ақтайды. Сіздің барлық бастамаларыңыз осыған бағытталған. Достас Қазақстан халқына бақ-береке және табыс тілеймін, – деді Қытай көшбасшысы.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Қытай Халық Республикасының Төрағасы жүргізген келіссөздер қорытындысы бойынша бірқатар сауда-экономикалық, басқа да маңызды құжаттарға қол қойылды:

Мемлекет басшысы Қытайға ресми сапарында ҚХР Бүкілқытайлық халық өкілдері жиыны тұрақты комитетінің Төрағасы Ли Чжаньчумен кездесіп, Қазақстан мен Қытайдың парламентаралық ынтымақтастығы жайы талқыланды.

Қазақстан Президентінің Қытай қоғамдық ғылымдар академиясында оқыған лекциясы да өте маңызды болды.

ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Шымкент қаласы бойынша филиалы базасында Парасаттылық мектебінің лекторлары парасаттылық қағидатын қалыптастыру бойынша арнайы оқудан өтті.

«Шымкент – адалдық алаңы» лекторлық пулы мемлекет пен қоғамның түрлі салаларының өкілдерінен құрылған. Оның басты мақсаты – халық арасында парасаттылық пен сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру.

Оқудың ресми ашылуына ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің Шымкент қаласы бойынша департаменті басшысының орынбасары Е.Жолдыбаев, ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Шымкент қаласы бойынша филиалының директоры А.Есенгельдина, «Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің басшысы Е.Төлебаев қатысты.

Тренингті Департамент және Академия филиалының, «Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің өкілдері жүргізіп, оқыту барысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы жаңа жобалар туралы әңгімеледі, оларды іске асырудағы тәжірибелерімен бөлісті.

Тренинг қорытындысымен лекторлық пулдың құрамына енетін 50 белсенді азамат алған білімдерімен қаланың барлық мақсатты топтары арасында бөлісіп, адалдық, парасаттылық, әділдік және сенім құндылықтарына үйретеді.

А.Сәдуәлі

ЗАЛЫМДАР

Пятница, 13 Сентябрь 2019 03:42

Біз әлі де біле бермейтін жұмбақ әлем өз құпиясын ішіне бүгіп жатыр. Бұл құпия бірте-бірте ашылатын шығар деген ой әзірге үмітімізге демеу болып келеді. Осы тұрғыдан алғанда тылсым құпияларды шешетін, оған қияли, былайша айтқанда фантастикалық тәсілдермен жауап беретін – фантаст-жазушылар.

IMG 1831-26-08-19-09-12-8

Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Халықаралық Ресей Психологиялық ғылым академиясының құрметті академигі, Қазақстанның педагогикалық академиясының профессоры, «Бейбітшілік әлемі» халықаралық қазақ творчестволық бірлестігі «Михаил Шолохов» медалінің иегері, республикаға танымал талантты фантаст-жазушы, бірнеше фантастикалық повесть мен романның авторы Сарманбай Исақов сол сааусақпен санарлық қаламгердің бірегейі. Оқырманға жазушының «Залымдар» романынан үзінді ұсынамыз.

Денеңді тітіркендіріп, аза бойыңды қаза ететін, біртүрлі үрей туғызатын дауыс естілді:

– Айға қарап отырсың ба?! А-а-а...
– ??
– Қасиетсіз, түкке тұрғысыз неме...
– ??
– Сені де дарынды ғалымсымақ дейді ғой. Ит неме...
– М-м-мен... Клаус Мок, – деп міңгірледі Толь Артемос қайта-қайта көзін ашып-жұмып.
– Сені бұл жерде ұлы істер күтіп тұр... Ұлы істер... – деді көзі шатынап, шарасынан шыға жаздаған Клаус Мок қолдары дір-дір етіп.
– К... К... Клаус Мок... Менің қолымнан сізге қажет нәрсенің бәрі келеді. Иә... иә...

Бұл жолы сәл батылданған Толь Артемостың қатпар-қатпар болған маңдайынан тері моншақтап, екі қолы ербең-ербең етті...

Толь Артемостың көптен бері армандап, қиялдап жүрген ғылыми жаңалығының орындалатын сәті шынымен де келгені ме?! Бірнеше ғылыми-зерттеу институттарын айналсоқтады. Есігін қақты. Ешбірі мұның идеясын тыңдамасы былай тұрсын, тіптен, есіктен де аттатпады. Көкірегінен итерді. Бұл бір сұңқылдап тұрған Нью-Йорк көшелеріндегі кезбе қайыршының бірі секілді... Нәпақа іздеп жүрген түкке тұрғысыз қайыршы деп қабылдады. Нағыз алаяқтың өзі ғой мынау... Алаяқ-қ-қ... А-ла-яқ-қ-қ... Бір сәт басы айналып, көзі қарауытып, дүние астан-кестең болып кетті...

Ол осылай мең-зең болып, басы ауған жаққа кететін жол іздеп тұрған. Қаңғалақтап жүр. Кенет айнала күңгірттеніп, өзінен өзге бұл жалғанда тірі жан жоқтай төңірек сиқырлы күйге бөленді. Толь енді бір сәтте аспанға ұшып бара жатқандай болып кетті. Әйтеуір, бұрын-соңды болмаған жұмбақ сәт... Айнала төңірек жым-жырт, өлі тыныштық. Иә, бұл Тольдің күнделікті қайталанып, басынан өткізіп жүрген жұмбақ сәттерінің бірі болатын.

Оның өмірінде ешқандай мән-мағына қалған жоқ. Көше кезген кезбе қайыршыға айналғанына бес жылдың жүзі болды. Не себепті олай болғанына оның ақылы жетпеді. Ол жерастындағы жертөле ішіндегі үлкен бос қалған темір құбыр ішіне түнейтін. Мұнда өзі секілділер жетіп-артылатын.

Аракідік түкке қажеті жоқтарға түрпідей тиіп, іштерінен іріктеп әкететіндер болады. Олар ұзынтұра денесінде сылып алар еті жоқ Тольға келгенде бастарын шайқап, бетіне бір түкіріп жайларына кететін. Сөйтсе, олар дені сау, жастау кезбелерді әртүрлі жұмыстарға, тіптен кейбірін жасырын жер астындағы клиникаларға апарып, керек дене мүшелерін алатын саудагер қанішерлер болып шықты.

Толь бұ дүниеден біржола әлдеқашан-ақ безді. Ешкімге қажет емес. Өзін-өзі іштей жеп-ақ бітті. Сұмдық-ай. Сұмдық-қ-қ... Осыдан тура бір сағат бұрын Толь үңгір ішінен құр сүлдесін сүйретіп, сыртқа қайыр сұрауға шыққан. Бүгін кім маған дұрыстап садақа берер екен деген ой байыз таптырар емес.

Сығырайған көзімен жан-жағына ұрлана көз салып, жақын жерде көзіне ешкім түсе қоймаған соң шеткерірек, күнделікті өзі ғана отыратын үлкен дуал түбіндегі кесілген ағаш үстіне сылқ етіп отыра кетті. Жалма-жан жердегі үлкен бір тастың үстіне тозығы жеткен шәпкесін қойды. Алайда, Тольдің ішінен лықсып шыққан бір үзім нан табамын деген бүгінгі ойы ұзаққа бармады...

...Толь бір кездері арман қуған жас жігіт еді. Вашингтондағы техникалық университеттің физика факультетіне түсіп, оны бітіре алмады. Қанша білімді болғанымен, Тольдің маңдайының бес елі соры бар еді... Көп ізденіп, магниттік өрістер жөнінде университет қабырғасында өзіндік ғылымға әлі жұмбақтау, беймәлім идеялар туралы көп айтатын. Мұндай барша әлемге ортақ керемет идеяны шыдамсыздықтан ашықтан-ашық өз достары арасында, тіптен, кейде ғаламтор жүйелері арқылы да жариялап, пікір бөлісіп те жүрді...

Магниттік өрістер жөніндегі кітаптарды шарқ ұрып іздеп, қолына әзер түскендерін мұқият оқып, әлі ғылымға беймәлімдеу жұмбақ мәселелер жөнінде біраз қызықты мәліметтер де жинақтады. Толь осылайша магниттік өрістерді зерттеп, игеру мәселесімен айналысамын деп басына азапты күндер мен ізденістер, сау басына сақина тілеп алды. Сөйтіп, сан қилы сәтсіздіктерге кездесетінін білмеді.

Бұл туралы Толь жете ойланған жоқ. Оның терең ойлануға, көп армандауына басына түскен қиыншылықтар әзірге мұрсат бермеді. Тольдің армандаған ойы әзірге не болды?! Не болды? Көзге көрінбейтін, әртүрлі кеңістіктердегі магниттік толқындар мен өрістерді зерттеймін дегені ақылға сыймайтын идеясы қараңғы бөлмедегі қара мысықты «іздегенмен» бірдей еді...

Бұл бір керемет ғажайып, иә, иә, ғажайып идея болатын. Толь осыны ойлағанда мұңайған көкшіл көздері күлімдеп кетті. Иығына түскен, көптен бері су тиіп, тарақ көрмеген бурыл тартқан шашын оң қолының салалы саусақтарымен өзінше дұрыстап тарағансып қойды. Әбден ұйысқан ұзын шашы қайырғанға көнбеді.

Ғылыми ойын жинақтап, тәптіштеп, тиянақтай беруге әзірге Тольдің де ғылымда тәжірибесі жоқтұғын. Жігіт кейбіреулер секілді жағымпаздықты, өтірік көлгірсуді білмейтін еді. Студент кезінен жоқшылық деген пәлекет қайта-қайта қадамын матап, екі аяғын шідерлей берді, шідерлей берді...

Толь осының бәрін бірнеше мәрте ой елегінен өткізіп, ақыр соңында көп нәрсеге көзі жете бастады. Мұның осы қасиеттерін көре алмаған курстасы Крау Тикс бұған бақастық, жүрген жерінде іштарлық жасап бақты. Түптің түбінде бұл өрши беретін жаман дерттен қатты шошынды. Тольдің әлі балаңдау, қиялилау ойын көзінше бірнеше мәрте мазақ қылып, аяқасты еткені бар емес пе?!.

Бұл бақастық өмір бойы қалмайтын дерт болатын-ды... Жап-жас Толь қайда барарын білмей дал болды. Қайтсін. Өмір – өзен. Әліңді білмей ағысы қатты өзенге түссең бітті, кеттің ағып... Ағысы нашар, суы аз өзенге тап болсаң ше?! Онда бар ғой, қуана бер. Өзеннің ар жағына бір, бер жағына бір жүгіріп шығасың. Шіркін-ай!

Тольдің өмірі ағысы қатты, суы мол, тау басынан сарқырап ағатын өзендей. Өмір ағысына ілесе алмай келеді. Алды тола алынбайтын асу. Әй, әй, шіркін дүние-ай! Шіркін, дүние-ай! Қатыгез өмір-ай! Тіптен, бұған ешкімнің жүрегі жібитін түрі жоқ...

(Жалғасы келесі нөмірде)

ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Шымкент қаласы бойынша филиалы базасында Парасаттылық мектебінің лекторлары парасаттылық қағидатын қалыптастыру бойынша арнайы оқудан өтті.

 

«Шымкент – адалдық алаңы» лекторлық пулы мемлекет пен қоғамның түрлі салаларының өкілдерінен құрылған. Оның басты мақсаты – халық арасында парасаттылық пен сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру.

 

 

parasat 1

 

 

Оқудың ресми ашылуына ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің Шымкент қаласы бойынша департаменті басшысының орынбасары Е.Жолдыбаев, ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Шымкент қаласы бойынша филиалының директоры А.Есенгельдина, «Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің басшысы Е.Төлебаев қатысты.

 

Тренингті Департамент және Академия филиалының, «Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің өкілдері жүргізіп, оқыту барысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы жаңа жобалар туралы әңгімеледі, оларды іске асырудағы тәжірибелерімен бөлісті.

 

 

parasat 2

 

 

 

Тренинг қорытындысымен лекторлық пулдың құрамына енетін 50 белсенді азамат алған білімдерімен қаланың барлық мақсатты топтары арасында бөлісіп, адалдық, парасаттылық, әділдік және сенім құндылықтарына үйретеді.

Жалпыұлттық жоспарды бекітті

Среда, 11 Сентябрь 2019 05:45

Үкімет Мемлекет басшысының Жолдауда жүктеген міндеттерін орындау үшін жалпыұлттық жоспарды бекітті. Жоба 5 бағытты қамтиды. Соның аясында 81 іс-шара жүргізу жоспарлануда.

жолдау жалпыұлттық жоба

Одан бөлек, жаңадан 6 заң жобасы қабылданбақ. Ол педофилдерге, есірткі тасымалдаушыларға және адам саудасымен айналысатындарға жазаны күшейту үшін жасалады. Жалпыұлттық жоспар енді Президенттің қарауына жіберіледі. Мемлекет басшысы бекітсе, құзырлы орындар сол бойынша дереу жұмысқа кіріспек.

– Президент өз Жолдауында негізгі бес бағыт бойынша басты міндеттерді белгілеп берді.

Мемлекет басшысының Жолдауын іске асыру жөніндегі жалпыұлттық іс-шаралардың ұсынылып отырған жоспары берілген тапсырмалар негізінде дайындалды. Президент құжатты бекіткеннен кейін мемлекеттік органдар мен әкімдіктер алға қойылған міндеттерді шешуге дереу кірісу керек, – ҚР Премьер-министрі Асқар Мамин.

Страница 6 из 337