Саттар салған жарқын жолмен...

Среда, 16 Январь 2019 05:26

Биыл Саттар Асқарұлы Ерубаевтың туғанына 105 жыл толып отыр. Жазушының құрметіне Шымкенттегі №24 мектеп-лицейге Саттар Ерубаев есімі берілген. Мектеп директоры Ұлжалғас Есіммен кездесіп, биылғы Жастар жылы тақырыбында әңгімелесіп, мектеп тынысы, жазушы ғұмыры жайлы пікірін тыңдадық.

55

Саттар Ерубаев. Ұлы қазақ даласына белгілі есім. Халықтың марқасқа ұлы небәрі 24 жыл ғұмыр кешті. Оның тынымсыз ізденісі Ленинградта білім алуға жол ашты. 20 жасында-ақ «Лениншіл жас» газетінде редакторлық қызметті атқарды. Әдебиет және өнер саласында тасы өрге домалап тұрған Саттар Асқарұлын арманына тұла бойын әбден меңдеп алған дерті жеткізбеді. Әттең-ай!..
Саттар жайлы тың деректерді Шымкенттегі №24 мектеп-лицейінен табуға, оның ғұмыры жайлы толық мәліметпен қанығуға мүмкіндік бар. Ал, білім ошағының басшысы Ұлжалғас Әшімқызы Саттар Ерубаевтың немере қарындасы.
Есім, Қасым, Саттар, Сапархан Асқар Ерубайұлының төрт ұлы болса, Ұлжалғас Әшімқызы – Саттардың үлкен ағасы Есімнің туған немересі.
– Білім саласында еңбек етіп жүріп, басшылық қызмет дәл осы мектептен бұйырғанда, өзіме білім беруден басқа тағы бір үлкен жауапкершілік артылғандай сезімде болдым. Саттар Ерубаев – қазақтың ұлы, халықтың ұланы. Жазушының есімін жаңғырту бақ сыйласа, сол ардақты есімді абырой биігінде ұстап тұру қиын сынақ тәрізді еді. Сол үшін жұмысты ең әуелі мұғалімдердің білімі мен біліктілігіне мән беруден бастадым. Оқушылар уақытын мейлінше тиімді пайдалансын деп түрлі үйірмелер ашып, тұрақты түрде жұмыс істеуіне жағдай жасадық, – дейді мектеп директоры.

66

№24 мектеп-лицейіне қай кезде кіріп барсаңыз да ән, би, күй, домбыра, қолөнер, спорттық үйірмелер мен пәндік қосымша сағаттардың жұмысы қызып жатады. Тарих, алғашқы әскери дайындық сабақтарына оқушы тұрмақ, біздің қатысқымыз келді. Дәріс беруде мұғалімдердің тәжірибесі мол.
– Мұғалім мәртебесі қашан да биік. «Бұрын білім беру жүйесі онша емес еді, қазір тамаша» деп айтуға болмайды. Әр заманның үздік тәжірибесі болады, жалынды жастары болады. Технологияның мүмкіндіктері артып, ғылым жаңа ақпараттармен толыққан сайын оқу бағдарламасы да жаңарып жатыр. Мұғалімдер де түрлі курстарға қатысып, заман ағымына ілесіп келеді. Қазір біздің мектеп мұғалімдері жаңартылған білім мазмұны бойынша жаратылыстану пәндерінен оқушыларға дәрісті ағылшын тілінде өте бастады. Қосымша білім алу, санатын арттыру, бұның бәрі мұғалімнің табысын көбейтеді. Сол үшін оған «қиындық» немесе «ауыртпалық» деп қарауға болмайды, – дейді Ұлжалғас Әшімқызы.
Мектеп басшысы біліктілікті арттыратын түрлі оқулар мен курстарды естісе, елеңдеп отыратынын айтты. Тіпті, бір жолы орынбасарларының бәрін оқуға жіберіп, ұжымның бар шаруасы өзіне қалып қойғанын еске алып күлді.
Саттар Ерубаев атындағы №24 мектеп-лицейдің оқушылары 2017-2018 оқу жылында қала аумағындағы 20 оқу-білім сайыстарына қатысқан. Бұл жылдары Шымкент қаласы облыс орталығы болғандықтан, оқушылар облыстық 161, республикалық 131 оқу-білім сайыстарына қатысқан. №24 мектеп-лицейдің оқушылары өткен жылы 32 халықаралық сайыста бақ сынады. Ал өнер және спорттық салада Ерубаев ізбасарлары қалалық – 55, облыстық – 180, республикалық – 150, ал халықаралық 105 сайыс алаңында зор жетістіктерге жеткен. «Зерде» республикалық конкурсына қатысып, «Жас ғалым» атанған Аружан Садық пен Сымбат Есжан – осы №24 мектеп-лицейдің оқушылары.
Мектеп-лицейдің бір артықшылығы – қазақ жазушысы Саттар Ерубаев атындағы кабинет. Мұнда жазушының туған өлкесінен әкелінген және Түркістан қаласындағы С.Ерубаев мұражайынан жинақталған бірқатар мұрағаттар мен деректер бар. «Қазақтың Саттары – Алаштың мақтаны» бөлімінде бала Саттардың өмірімен танысасыз. «Саттар мұрасы зарттеушілер көзімен», «Саттар – публицист, драматург», «Жазушы шыққан тектің шежіресі», «Бақытқа іңкәр адам» атты 14 бөлімнен тұратын танымдық тақтада жазушының өмірі, достары, туыстары, шығармалары, зерттеушілері жайлы жан-жақты құлағдар боласыз.
«Өмірімнің өзі – бақыт» деп аталатын тақтада Саттар Ерубаевтың шығармалары мен достарына жазған хаттарынан үзінділер, жолдастарымен түскен суреттері бар. 1930 жылдың 14 наурызында досы Сейділдаға:
«Тұрмыс толқын толқып кетсе,
Өтерсің талай өткелден.
Балалықтың толқынында
Толқындарды көп көргем.
Ой терең су, бойламайсың
Ой санымен өткергем.
Сол ойыма Сейділдә да
Тілектес қой, дем берген.
Пролетариат жас талабы
Бұл ескерткіш сәттерден.
Саттар Ерубаев 14/III -30г.» деп, латын әліпбиінде өз қолымен жазылған хаты тұр.

20181207 143233

Қазақ жазушысы аз ғана ғұмырында кейінгі ұрпаққа үлгі болатындай даңғыл жол қалдырып үлгерді. С.Ерубаев ізбасарлары сол даңғылға бет алып, бүгін латын әліпбиін үйренуді қайта қолға алды. Сондай-ақ, жаратылыстану пәндерін ағылшын тілінде оқып жүрген №24 мектеп-лицейінің оқушылары Ленинград асып, әлемнің түкпір-түкпірін шарлауға асық. 
– Әрбір оқушының қолын қысып, мақтау қағаз беру керек, әрбір оқушыны акт зал толы жиында сахнаға шығару керек. Мұндай сәт кей баланың өмірінде бір-ақ рет орын алуы мүмкін. Алайда, ол сол сәтті өмірбақи ұмытпайды. Өзі кіп-кішкентай болып, қаншама үлкен адамның назары ауған, үлкен сахнада мақтау қағазын алған баланың кеудесінде өз болашағына деген зор үміт, сенім пайда болады. Міне, «Мақтау қағазы» мектептің есебі үшін емес, оқушыға осындай сенім ұялату үшін қажет. Ата-аналар осындай сәтте перзентінің көзінде пайда болған ұшқынды үрлеп, жалынды жасты жарқын болашаққа бастауы тиіс, – дейді Ұлжалғас Әшімқызы.

SHYMKENT болашақтың қаласы

Пятница, 28 Декабрь 2018 04:54

2018   жылы Шымкент қаласы халқының саны миллионнан асып, Елбасы жарлығымен республикалық маңызы бар ірі қаланың үштігін құрады. 19 маусымнан бастап мегаполисте ауқымды жобалар бойынша қарқынды жұмыстар басталды. Олардың бірқатары 2019 жылы Шымқалаға едәуір өзгерістер алып келмек. Сонымен...

әуежай 2019

Мегаполистің ауқымды жобалары

Тамыз айында жұмыс сапарымен Шымкент қаласына Үкімет басшысы келді. Сол жолы ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаевқа шаһар басшысы Ғабидолла Әбдірахымов 2018-2019 жылдары іске асырылатын ірі жобаларды таныстырды. Ал қазан айында Шымқалаға ат басын бұрған Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өңірдің инвестициялар, технологиялар және интеллектуалдық ресурстар тарту орталығы болуы үшін барлық қажетті жағдайлары мен әлеуеті бар екенін атап өткен болатын.
Мегаполис мәртебесін алғалы шаһарда ауыз толтырып айтатын жаңалықтардың бірі – Шымкент мұнай өңдеу зауыты жаңғырту және қайта құру жұмыстарынан кейін қайта іске қосылды. RFCC каталитикалық крекинг қондырғысы жылына қуаттылығы 2 млн тонна шикізат өндіреді. Бұл жоспар UOP американдық компаниясының технологиясымен жүзеге асырылды. Сондай-ақ, «Тассай» индустриалды аймағында «Asia Trafo» трансформатор зауыты іске қосылды. Енді инновациялық кәсіпорында қуаттылығы 220, 500 КВ болатын жоғары кернеулі трансформаторлар өндірілетін болады.
2019 жылы «Тассай» индустриалды және «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймақтарында тағы 2000-ға жуық бос жұмыс орны бар 10-нан астам өндіріс орнын ашу жоспарлануда. Шымкентте агро-өнеркәсіпті дамытуға бағытталған агро-индустриалдық аймағын құру жоспары да бар. Үкімет басшысы танысып, қолдаған жоба аясында ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, көкөніс сақтайтын қоймалар ашу, сауда-логистикалық орталығын құру, автовокзал және қонақ үй орналастыру жұмыстары қамтылған.
Үшінші мегаполисте алғаш рет өткен халықаралық инвестициялық форумы аясында түзілген меморандумдар аясында Шымкентте келесі жылдан бастап бірнеше жоба жүзеге асырыла бастайды. 2019 жылы көптеген жобаны шетелдік және отандық ірі компаниялар қаржыландыратын болды.
Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Шымкент қаласына келген сапарында шаһарды бұдан әрі дамытудың ірі жобаларымен танысып, толығымен қолдады. Сол жобалардың қатарында теміржол вокзалын қайта құру, Шымкент әуежайына жаңа терминал салу, Д.Қонаев даңғылының жалғасы және А-2 автожолын қайта құру бар. Төртінші ірі жоба – АГРС-3 құрылысы. Қала аумағы кеңейіп, газ тапшылығы байқалған-ды. Осыған байланысты шаһардың солтүстік бөлігін тұтас көгілдір отынмен қамтитын АГРС салу қажеттігі туындаған. АГРС-3 құрылысын 2019 жылы бастау жоспарланды.

Транзиттік жобалар

ЖД вокзал 2019

Шымкент әуежайында жаңа терминал салу жобасының жалпы құны 18,17 млрд теңгені құрап отыр. Оның 17,5 млрд теңгесін (50 млн АҚШ доллары) «СКАТ» әуекомпаниясы қаржыландырады. Бұл туралы Шымкент қаласының әкімі Ғ.Әбдірахымов пен «СКАТ» әуекомпаниясы» АҚ төрағасы Владимир Денисовпен меморандум түзілгенде белгілі болды. Ескі терминал сағатына 200 жолаушыны өткізсе, жаңа терминал бұдан 10 есе артық жұмыс істейтін болады. Сондай-ақ, қазір 14 елге әуе рейсі бар Шымкент әуежайы жаңа терминал құрылысы аяқталғаннан кейін 50 елге әуе жолын салмақшы. Жоба 4 кезеңді қамтиды. Қазір 3 қабаттан тұратын терминал үшін 2,8 гектар жер бөлінді, құрылыс жұмыстары 2019 жылы басталады.
Шымкент теміржол вокзалын қайта құру жобасы еліміздің транзиттік жолын қайта жаңғыртумен қатар Өзбекстан Республикасының астанасы Ташкент шаһарымен іскерлік байланысты нығайтып, туризмді дамыту мақсатын да көздейді. Егер «Шымкент-Ташкент» бағытындағы теміржол бағыты ашылса, екі қала арасындағы шойынжолмен жету уақыты небәрі жарты сағатты құрайды деп күтілуде.
Шымкенттегі ірі транзиттік жобалар қатарында А2 айналма жолы мен Д.Қонаев даңғылының жалғасы бар. Бұл жолдардың жобалық-сметалық құжаттары дайын. Қаржы мәселесі де шешімін тауып, әзірге I кезеңнің жұмыстары басталды.

Баспана – басты назарда

Шымкенттегі болашақтың қалашығы аталып кеткен «Шымкент СИТИ» жаңа іскерлік және тұрғын үй кешенінде «BAZIS-A», «BI Group» (5 га), «Отау Строй» (14 га) компанияларымен қатар, оңтүстіккореялық «Highvill» құрылыс компаниясы да үлес қосатын болды. Қазір 427 гектарды алып жатқан жаңа қалашықта инфрақұрылымдық жұмыстар аяқталды. 2019 жылы мұнда тұрғын үйлер, әкімшілік ғимараттар және саябақтар құрылысы қарқын алмақ.
Қоғамдық көлік және денсаулық саласында да бірқатар жаңалықтар күтіп тұр. 2019 жылы Шымкентте жедел жәрдем қызметінің автопаркін жаңартуға инвесторлар тарапынан 13 млн АҚШ доллары жұмсалмақ. Бұған қоса Шымқаладағы қоғамдық көлік қызметінің сапасын арттыру мақсатында 2019 жылы шаһарға 1000 автобус әкелінбек. Сондай-ақ, келер жылы қоғамдық көліктер 100% GPS-пен жабдықталып, электронды билет жүйесіне өтетін болады.
2019 жылы Қажымұқан атындағы Орталық стадионда жаңғырту жұмыстары басталып, УЕФА стандарттары мен IAAF 4 халықаралық талаптарына сай қайта құрылады. Спорттық нысан айналасына медиафасадтар, фитнес орталықтары, ресторан, автотұрақ, спорттық және басқа да дүкендер орналасқан, орталық алаңның төбесі жабылған еліміздегі ең заманауи стадион болмақ. Ал «Қырғы базар» 2019 жылдың соңына дейін кезең-кезеңімен қайта құру құрылысына байланысты адам танымастай көркейеді.

хайвил 2019

Республикалық маңызы бар қалалардың қатарына енген Шымкент қаласындағы өзгерістер БАҚ саласына да жаңалық алып келді. Қазақстан Журналистер Одағының Шымкент қаласындағы филиалы құрылды.

DSC 3301

Осыған орай өткен жалпы жиынға Шымкенттегі Журналистер Одағының мүшелері, ардагер қаламгерлер қатысты. Журналистер Одағының облыстық филиалының төрайымы Айгүл Қапбарова Қазақстан Журналистер Одағы басқармасының шешімімен Шымкент қаласында жаңа филиал құру туралы Одақ төрағасы С.Матаевтың хатымен таныстырды.
Бұдан кейін «Егемен Қазақстан» газетінің Түркістан облысындағы меншікті тілшісі Ғалымжан Елшібайдың төрағалығымен жаңа филиалдың басшысын сайлау жиналысы өтті.
Одақ мүшелері, ардагер қаламгерлердің ұсынысымен әуелі Журналистер Одағының Шымкент қалалық филиалының Алқа мүшелері сайланды. Алқа құрамына Ғалымжан Елшібай, Ерсұлтан Əмірбек, Əсет Əссанди, Жарқынбек Төлтебай, Балтабек Түйетаев, Ілияс Жолдас,
Талғат Балтабаев, Сəбит Тастанбек жəне Нұршат Төкен сынды журналистер бекітілді.
Бұдан кейін Одақ филиалының Алқасы мен журналистер Айгүл Жарылқасынқызының үміткерлігін дауысқа салды. Әріптестердің бірауыздан қолдауына ие болған А.Қапбарова Журналистер Одағы Шымкент қаласындағы филиалының тұңғыш төрайымы болып сайланды.
Жиын соңында белгілі қаламгер, Шымкент қаласының Құрметті азаматы Серік Жанəбіл тілшілердің жұмысына сәттілік тілеп, ардагер журналист Байдулла Қонысбек бата берді.

«Сәт» триосын тәрбиелеген мектеп Тәуелсіздік күнін тойлады. Бұған дейін облыстық білім басқармасына қарасты Шымкенттегі көру қабілеті әлсіз балаларға арналған «Үміт» мектеп-интернаты жақында ғана қалалық білім басқармасының қарамағына өтті.

Үміт интернаты 2

Ашылғанына 25 жыл толған мектеп-интернатта бүгінде 185 бала орта білім алуда. Мектеп директоры – Сәлім Зүлфия Алтайқызы. Өткен жылы күрделі жөндеуден өткен білім ошағы бұрынғыша, өзге аймақтардан да ерекше білім беруді қажет ететін балаларды қабылдайды.
7-8 сынып оқушыларының «Азаттықтың ақ таңы» атты Ел тәуелсіздігіне арнаған тәрбие сағаты сонау Абылай хан туралы тарихи көрініспен басталды. Картина 1941-45 жылдың батырлары Рахымжан, Бауыржан, Әлия, Мәншүк сынды ұлы даланың рухты ұландарына арналған жыр жолдары тыңдаушының жігерін жани түседі. Ал 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы мен халық әлі күнге дейін көзге жас алып айтатын «Қара бауыр қасқалдақ» пен «Желтоқсан желі» ән көңілді толқытты. Жеткіншектер әсем ән, мәнді монологымен жүректің пернесін дәл басып, өнерін тамашалауға келген ата-ана, үлкендердің ойына қозғау салса, іні-қарындастарына үлгі-өнеге боларлық тағылымды дүние көрсете алды.
– Жиенім Сұлтан Манатов 7 сыныпта оқиды. Өнерге жақын. Бүгін әншілік қырын көрсетті. Ал Құранды оқығанда айнала құлаққа ұрған танадай тыйылады. Жиенімнің бойындағы осы қабілеттерін жарыққа шығаруға көмектесіп, білім нәрімен сусындатып отырған ұстаздарына алғысым шексіз, – дейді Мухаббат Хаюмова.
Мектеп-интернатта дефектолог мамандар ерекше білім беруді қажет ететін оқушыларымен «Кеңістікке бағдарлау», «Әлеуметтік тұрмысқа бағдар беру» сабақтары аясында ыждағатпен жұмыс істейді. Бұл мектеп-интернатында тәлім алған «Сәт» триосының вокалисі Сапарбай бүгінде отбасын құрып, әке атанды.
– Біз әр баламыздың Азат, Сапарбай, Тұрар («Сәт» триосы) сияқты өмірде өз орындарын тауып, шоқтығы биік тұғырдан көрінгенін тілейміз және сол тілеулестікпен жалықпай еңбек етеміз, – дейді тәрбиеші Айгүл Жарасова.

Шырша шамы жағылды

Пятница, 21 Декабрь 2018 04:53

Шымкенттегі Əл-Фараби алаңында мегаполистің бас шыршасының шамы жанды. Мерекелік іс-шараның алғашқы рәсіміне қала әкімі Ғабидолла Әбдірахымов қатысып, балалармен бірге ертегі әлемнің қақпасын айқара ашты.

1212

Салтанатты іс-шарада 100 Аяз ата Ақшақарымен, ертегі кейіпкерлері, қуыршақтар жəне аниматорлар алаңға жиналған балалардың көңілін көтерді. Қала әкімі Ғабидолла Әбдірахымов дәстүрлі іс-шараны тамашалауға келген қала тұрғындарымен бірге «Кейіпкер шеруі», «Қызықтан қалма, қалқатай!», «Қош келдің, Жаңа жыл!» сахналық-концерттік бағдарламаларды тамашалады.
Айта кетейік, Шымкенттегі бас шыршаның биіктігі 15 метрді құраса, салмағы 1 тоннаға жуық. Бас шыршаны безендіруге жалпы ұзындығы 400 метр жарықшамдар, 240 дана алтын шар, 540 дана басқа да ойыншықтар мен 3 400 метр жылтырақ жұмсалған.
Бас шыршаның шамын жағу салтанатына жиналған жұртшылық қала өнерпаздары ұсынған концерттік бағдарламаны тыңдап, отшашуды тамашалады.

DSC 3128

Тәуелсіздік – ұмарым!

Пятница, 14 Декабрь 2018 03:47

Тұғырлы еліміз биыл тәуелсіздіктің 27 жылдығын тойлауда. 16 желтоқсан – Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күнін атап өтуге арналған мерекелік іс-шаралар Шымкент қаласының 4 ауданында жаппай өтті.

 007

Сахна шымылдығы 1986 жылғы қазақтың от жүректі, қайсар жастарын сомдаған көрініспен түрілді. Полковник «Айыбыңды мойындап, қолыңды қой!», «Мынаны неге жуасытып алып келмейсіңдер?!» деп ақырғанда көрермен қабағын түйіп, сонау бір қиын кезеңнің ортасына оралғандай, берілмеуге тас түйін болып бекініп алыпты. Ал ақ жейдесі қанға малынған Қайратты соққыға жыққан сайын көрерменнің жүрегі орнынан қозғалып кеткендей беймаза күй кешті.
«Ақтық сөзіңді айт» десе де қайсарлығынан танбаған Қайрат Рысқұлбековтың:
«Күнәдан таза басым бар,
Жиырма бірде жасым бар,
Қасқалдақтай қаным бар,
Бозторғайдай жаным бар,
Алам десең, алыңдар!

Қайрат деген атым бар,
Қазақ деген затым бар.
«Еркек тоқты – құрбандық»,
Атам десең, атыңдар!» деген өлең жолдарынан көңіл толқып, көзге еріксіз жас келді.
Иә, олар Ләззат Асанова, Сабира Мұхамеджановалардың шашынан сүйреп, Қайрат Рысқұлбеков пен Ербол Сыпатаевтың тәнін жалаңаштап, мұз үстінде мұздай су шашып жазаласа да кеудесіндегі отаншылдық отын өшіре алмады. Сол от әр қазақтың жүрегіне ұялап, шамшырағындай маздап тұр.
Қуаныштысы сол, біз бұл күні Тәуелсіз Елміз!
«Мойныма алып жаланы,
Мен болайын құрбаның.
Бас-аяғы сол болсын
Басыңа түскен қатердің» деп жырлаған Қайрат сынды Желтоқсан оқиғасы батырларының тілеуі қабыл болды.
Егемендік алғанына 27 жыл толған Қазақстан Республикасы бүгінгі таңда әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына енуді меже етіп келеді. Білім алудың сан мың мүмкіндігі болса, басқа салалардың да жетістігі аз емес.
Әл-Фараби ауданының әкімі Ғабит Мәуленқұлов та сол жетістіктерді атап өтті.
– Бұл – теңдесі жоқ тарихи күн, ұлттық мереке. Әрбір отандасымыз үшін мәртебесі биік мерекеміз құтты болсын! Тəуелсіз Қазақстан деген құдіретті сөздің астарында ата-бабамыздың ғасырлар бойы аңсаған асыл арманы, абыздарымыздың айбынды үні, азаттық жолында шейіт болған талай буын боздақтардың ұрпаққа қалдырған аманаты жатыр, - деді аудан əкімі.
Бұл күні аудан аумағында атқарылған түрлі саладағы жұмыстарға аянбай тер төгіп, ел дамуына тамшыдай үлес қосып келе жатқан жергілікті тұрғындарға Алғыс хат тапсырылды. Тәуелсіздік күніне арнаған мерекелік іс-шарасын Абай, Еңбекші, Қаратау аудандары да атап өтті. Аудан аумағында ұйымдастырылған салтанатты жиынға аудан әкімдері мен тұрғындар қатысып, еңбегі еленген бірқатар азаматтар алғыс хатпен марапаттады. Ал Абай ауданының әкімі Б.Парманов мерекелік іс-шара аясында мұқтаж отбасы балаларына киім-кешек үлестірді.

017

Мамандар табиғи газбен жылытатын тұрмыстық пешті пайдаланбас бұрын ғимараттың ішін 10-15 минут желдету қажет деп кеңес береді. Адам өміріне қауіп төндіре алатын құрылғыны іске қоспай тұрып тексеріп алған абзал. Осыған орай Әл-Фараби ауданы әкімдігінің қызметкерлері Шымкент қаласының №1 өрт сөндіру бөлімі, «КазТрансГаз Аймақ» АҚ және жергілікті полиция қызметкерлерінің қатысуымен аудан тұрғындарына түсіндіру жұмыстарын жүргізді.

газ ммм

Тұрмыстық газбен жылыту пешін пайдаланбас бұрын әр үйдің иесі газ шүмектерінің жабық екеніне көз жеткізіп, содан кейін мұржаның ауаны тартуын тексеруі қажет. Ол үшін ошақтың аузына жұқа қағазды ұстап көріңіз. Мұржадан ауа тартып тұрса, қағаз ошаққа қарай желбірейді. Ал тартпаса, мұржа тазартуды қажет етеді деген сөз. Мұржада тесіктер мен жарықтардың пайда болуынан, мұржа мен желдеткіш каналының бітелуінен, сондай-ақ газ плиталарын жылыту құралы ретінде пайдаланудан улы газ түзіледі. Улы газ үйдің ішіне тараса ауыр улануға әкеліп соқтырады.
– Тағы бір ескеретін жайт, пешті пайдалану барысында жарамдылық мерзімін де ескеру шарт, – дейді Әл-Фараби ауданы халықпен жұмыс жүргізу бөлімінің бас маманы Тимур Оспанов. – Сонымен бірге сала мамандары балалардың, өз іс-әрекетін бақылай алмайтын жандардың және пешті пайдалану ережелерін білмейтін адамдарға газ пешін іске қосуға, қандайда бір өзгеріс енгізуге тыйым салады. Ал фиксатор ілмегін қандай жағдайда да клапанның түймешесіне күшпен кигізуге болмайды. Өйткені ол қауіпсіздік автоматикасын істен шығарып, апат жағдайларға әкеледі.
Әр тұрғын жанып тұрған пешті бақылаусыз қалдырудан және газ құралдары орнатылған бөлмеде ұйықтаудан сақ болғаны дұрыс. Пәтерде, нысанда газдың иісі байқалған жағдайда бірінші кезекте газ шүмектерінің барлығын жауып, терезелерді ашу керек. Бұл сәтте ашық отты, электр желісін пайдалану өте қауіпті! Газ жабдықтарын қауіпсіз пайдалану жөніндегі ереже талаптарын орындамау салдарынан өрттің шығуына немесе жарылысқа жол берген тұлғалар қолданыстағы заңнамаға сәйкес жауапқа тартылады.
Жауапты мамандар Шымкент қаласы және Әл-Фараби ауданының тұрғындарын жылыту маусымы кезінде автономды жылыту жүйелерін, жылу қазандықтары мен газ пештерін ережеге сай пайдалануға шақырады.

– Елбасымызды алғаш рет Алматыда көрдім, – деп бастады әңгімесін зейнет жасындағы белгілі сәулетші Бақытжан Әшірбаев. Қырау шалған қайратты шашын қолымен бір қайырды да үлкен экрандағы ескі суретке қарап, өткенге ойша оралғандай біршама үнсіз отырды. Суреттегі белсенді әрі жас қызметкерлерге қарап басын изеді де, дәл ортада тұрған Нұрсұлтан Әбішұлына қарап жымиды.

DSC 5892

– Біздің ел әлі егемендігін алмаған жылдар ғой бұл. Алматы қаласы. Сәулетшілер Одағы мен дизайнерлер одағының кеңсесінде әдеттегідей таңғы шайымызды ішіп, сол күнгі жұмысты жоспарлап отырғанбыз. Нұрсұлтан Әбішұлы,
Нұртай Әбіқаев және тағы бірқатар белгілі азаматтар күтпеген жерден кіріп келді. Кеңес үкіметінің дәурені болғанымен, Н.Назарбаевтың үкімет басшысындай ықпалы бар болатын. Одақтың мұражайын тамашалап, әр сәулетшінің, дизайнердің шеберханасын аралап, емен-жарқын әңгімелесіп жүргенімізде 3 сағат уақыт өте шығыпты. Сол 3 сағатта біз де Нұрсұлтан Әбішұлын жақын танып, парасат биігінен көрдік. Кейін өзіміз танып-білген, дидарласып сұхбаттасқан, мақсат-мүддесі айқын қазақ жігітін Президенттік қызметтен көргенде төбеміз көкке жетті.
Осылайша Қазақстан халқы елдің тұңғыш Президенті ретінде Нұрсұлтан Назарбаевты таңдады. Егемен елдің сәулетшілері қатарында Бақытжан Әшірбаев та бұл жаңалыққа қуанғанын айтады. Қазақ сәулетшілеріне сонау бір кездегі кездесуде айтылған жобалар арманнан мақсатқа айналатын күн туды.
– Халық көбіне Елбасыны «қала салды» деп мадақтап жатады ғой. Мемлекет басшысы Астананы салып қана қойған жоқ. Ол жақтың климатын да өзгертті. Жазық далада бой көтерген Астана қаласы сәбимен тең. Оны Елбасы баласындай мәпелеп, жел тимесін деп бар жағдайды жасап бағуда. 78 мың гектар жерде қала салынса, тағы 80 мың гектар жерге қаланы айналдыра қоршап ағаш егілді. Яғни, жер көлемі қала аумағымен бірдей жерде көгалдандыру жұмыстарын қолға алды, – деген Бақытжан аға жұмыс үстеліндегі суреттерді ақтара бастады.
Іздегенін тапса керек, Шымкент қаласының картасына ұқсас суретті көрсетіп, «Бұл – Шымқаланың бұдан 10-15 жыл бұрынғы бас жоспары» деді.
Елбасының авторлық жобасы сәтті шығып, қазір Астана қаласының тұрғындары миллионнан асты. Сәулетшінің айтуынша, дәл осы жобаны Қазақстанның ең ыстық нүктесі Шымкентте де жүзеге асыруға болады.
– Жазда күннің қызуы +40 градустан асқанын айтып, аптап ыстыққа шыдай алмай, салқын жер іздеп кететініміз жасырын емес, – деген сәулетші сөзімен келіспеске уәж жоқ.
Б.Әшірбаев осы мәселені Елбасы бастаған әдіспен шешуге болатынын айтты.
– Қазір Шымкент дербес қала болды. Мегаполис алдағы уақытта жан-жақты дамып, тіпті, агробизнесті де жоғары деңгейде дамытып, егіншілік, ауыл шаруашылығы өнімдерін алуда өзін-өзі қамтуы тиіс. Осы орайда Астанадағыдай көгалдандыру жұмыстарын Шымкентте де қолға алу қажет. Оны міндетті түрде бюджет есебінен қаржыландыру шарт емес. Кәсіпкерлерге қала аумағына қарасты бос жатқан жердің барлығын бірнеше жылға жалға берсе, олар өз қаржысына суды да әкеледі. Жерді де өңдеп алады. Есесіне шаһарды айналдыра егілген ағаштар, гүл бақтары мен бау-бақша ауа райына әсер етеді. Одан бөлек экологияны жақсартады, – дейді Б.Әшірбаев.
Жалпы, мұндай жоба шымкенттіктер тосырқайтын жаңалық емес. Бірнеше жылдар бұрын қазіргі Тельман елдімекенінің орны үлкен егін алқабы болғаны баршаға аян. Ал
Мемлекет басшысының тәжірибесімен қаланы айналдыра жасыл желекке орап, экологиялық-климаттық мәселені қолға алу, егін шаруашылығын жандандыру – табылған ақыл.
Сәулетші мұрағатындағы суреттердің арасынан көзге түскен тағы бірі Қонаев даңғылының жобасын таныстыру кезінде түсірілгені еді. 2000 жылдарға дейін бұл маң кішкентай ғана бір көшесі бар бос жатқан дала еді. Бақытжан ағадан сол жобаны Елбасымыз қалай мақұлдағаны туралы сұрадым.

IMG-20140307-WA0003

– Д.Қонаев гүлзарының жобасын таныстырғанда Президентіміз Нұрсұлтан Әбішұлы «Қаланың тірек болатын орталық көшесін дәл тауыпсыңдар» деп ризашылығын білдірді. Елбасы қолдауынан кейін жобамыз тез жүзеге асты. Айтқандай-ақ, Қонаев гүлзары әлі күнге дейін қаланың маңызы зор көшесі, тіпті орталық даңғылына айналды десек те болады. Жалпы, біздің Президентіміз өте көреген кісі. Байқасаңыз, қай жоспардың, қандай жобаның жемісті, таңдаулы екенін дәл біледі және тек ұтымды ұсыныстарды ғана қолдайды. Нұрсәт шағынауданын, әкімшілік-іскерлік орталығын салуды жоспарлаған кезде де біз Н.Назарбаевтың тікелей қолдауына ие болғанымызды мақтанышпен еске аламын. Есіңізге түсіріп көріңізші, біздің Нұрсәт, яғни бүтін бір шағынауданның көпқабатты тұрғын үйлері салынып жатқанда басқа қай облыс-қалаларда ондай құрылыс жүрді? Жаппай бір шағынауданды қамтитын тұрғын үйлер кешені тек Шымкентте салынды, ал сол жылдары басқа қалаларда санаулы ғана көпқабатты үйлердің құрылысы жүрді, – деді сәулетші.
Бәлкім, тұңғыш Президентіміздің «Адамға өмір бір-ақ рет беріледі, оны Шымкентте сүру керек» дейтіні де сондықтан болар. Сәулетшінің әр суреті бір хикая. Әр хикаяны тыңдап отырып, Елбасыны жаңа қырынан танисың.
– Жақында Президенттің «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласы шықты. Оқыдыңыз ба? – деп сұрады Бақытжан аға. Басымды изедім. – Қандай керемет дүниелер жазылған, иә? Егіншілік – қазақ даласында сонау ерте заманнан бастау алған шаруа. Ұлы дала халқы жылқы ұстап, оны бүкіл тыныс-тіршілігімен байланыстырғандықтан, өмір сүрудің осы салты біздің генімізге сіңіп кеткен. «Ген» деген сөзді қазақтың «қан» дегеніне ұқсатамын. Біздің қанымыз сол қазақы салт-дәстүр мен әдет-ғұрыптан ажырамайды. Дәл сол таза ауаны, табиғатты, қымыз бен қазы-қарта, жал-жаяны аңсап тұрады.
Шынында да біз төрт түліктің етінен басқаны ас деп білмейміз. Бұл ген мен қан арқылы ұрпақтан ұрпаққа берілген түйсік емей не? Етсіз асты «жүрек жалғау» деп санаймыз. Ойымды белгілі сәулетші тағы да бір тақырыппен байланыстырып әкетті.
– «Рухани жаңғыру», «Ұлы даланың жеті қыры» деген осы, біз өз қанымызды танып-білуіміз қажет. Сол өмір сүру салтынан алыстамаймыз, сондықтан өндіріс пен ішкі туризмді дәл осы бағытта дамытуымыз керек. Әлгінде айтқандай қаланың сыртын айналдыра бау-бақша егіп, жылқы байлап, саумал сауып, қымыз ашытуды брендке айналдыруға болады. Бұл ішкі туризмді ғана дамытып қоймай, сырттағы саяхатшының да қызығушылығын оятары анық. Себебі, Шымкент ерте заманнан-ақ «Ұлы Жібек жолының» бойында орналасқан саятшының бір тынығып алатын көне шаһары болған. Біз Шымкенттің еліміздің республикалық маңызы бар үшінші қаласы ғана емес, Батыс Еуропа – Батыс Қытай дәлізін жалғайтын әлемдік маңызы бар қала екенін де ұмытпауымыз керек. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың мақалаларында айтқан Ұлы даланың жеті қырын қайта жаңғыртсақ, ол ең әуелі біздің мегаполиске орасан пайда әкеледі, – деп түйіндеді сөзін Бақытжан Әшірбаев.
Сәулетші әңгімесіне негіз болған тақырыптың барлығына жоба жасап, оны Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевқа, қала әкімі Ғабидолла Әбдірахымовқа таныстырған сәттерден естелік суреттер де аз емес екен. Ел үшін еңбек ететін арда азаматтардың кеңседен тыс жүріп те емен-жарқын сұхбаттасып, қазақ даласын дамытуға бағытталған күш-жігеріне риза боласың.

Страница 8 из 38