«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы басқармасы төрайымының бұйрығымен Шымкент қалалық филиалдың директоры қызметіне Исабеков Данабек тағайындалды.

 

Исабеков Данабек Ержанұлы 1983 жылы дүниеге келген. 2004 жылы Қазақ мемлекеттік заң академиясын «Заңгер» мамандығы бойынша тәмамдаған. 2008 жылы М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінде «Қаржы» мамандығы бойынша білім алған, бұған қоса Аймақтық Əлеуметтік Инновациялық университетін «Құқықтану» мамандығы бойынша бітірген.

TSON

 

Еңбек жолын 2004 жылы Шымкент қаласы бойынша Қазынашылық департаментінің жетекші заң кеңесшісі қызметінен бастаған. 2006 жылы Салық комитетінде қызметін жалғастырады. 2007 жылдан бастап кәсіпкерлік секторында істеді. 2009-2014 жылдары «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК ОҚО бойынша филиалы директорының орынбасары болды.

 

2014-2016 жылдар аралығында ОҚО бойынша «Жылжымайтын мүлік орталығы» директоры қызметін атқарған. 2016-2018 жылдары «Азаматтарға арналған үкімет» ОҚО бойынша филиалы «Жер кадастры және жылжымайтын мүлікті техникалық тексеру» департаментінің директоры болған. 2018 жылдан бастап «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕ АҚ Шымкент қаласы бойынша филиалы директорының орынбасары болып жұмыс істеп келді.

 

Данабек Ержанұлы «Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін», «Азаматтарға арналған үкіметтің құрметті қызметкері», ОҚО әкімінің «Облысқа сіңірген еңбегі үшін» және өзге де медальдар мен төсбелгілер иесі. Отбасылы, 4 қыз тәрбиелеп отыр.

ПЕДАГОГ. ҒАЛЫМ. БАСШЫ

Пятница, 24 Май 2019 04:30

Қырық жыл бойы жас ұрпаққа cапалы білім мен саналы тәлім-тәрбие беріп, ғылым саласында тынбай еңбек еткен, талай толқын студенттерді тәрбиелеп шығарған Әбдіманап Әбдіразақұлы Жолдасбеков – өзіндік ғылыми мектеп қалыптастырған, білім-ғылымда өзінің жарқын қолтаңбасын айқындаған ұстаз.

IMG 5762

Педагогика ғылымының докторы, профессор, Қазақстанның Педагогика ғылымдары академиясының академигі, Ресей Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі. Ғибратты ғалымды мерейлі, кемел шағы – Пайғамбар жасына толуымен шынайы құттықтап, өмір, білім, ғылым жолымен таныстыруды жөн көріп отырмыз.

Әбдіманап Әбдіразақұлы 1956 жылы 25 мамырда Келес ауданының Келес кеңшарындағы Бірінші мамыр бөлімшесінде (қазіргі Қошқарата ауыл әкімдігіне қарасты Бірінші мамыр ауылы) дүниеге келген. Орта мектепті бітірген соң Шымкент педагогика институтына (қазіргі ОҚМПУ) оқуға түсіп, физика, еңбек және жалпы техникалық пәндер мамандығы бойынша тәмамдап шықты.

Өзінің еңбек жолын 1979 жылы Сарыағаш ауданының Әлімтау кеңшарындағы Әлия Молдағұлова атындағы орта мектепте мұғалім ретінде бастаған. Кейіннен мектеп директорының оқу-тәрбие жұмыстары жөніндегі орынбасары болып қызмет істеген.

1986 жылдың қаңтар айынан бастап Шымкент қаласындағы Әл-Фараби атындағы педагогикалық мәдениет институтына оқытушылық қызметке келеді. Қызмет істей жүріп 1988 жылы Алматыдағы Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының (қазіргі Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті) аспирантурасына түседі.

Сөйтіп, Әбекең үш жыл оқитын аспирантураны мерімінен үш ай бұрын бітіріп шығады. 1991 жылы кандидаттық диссертациясын қорғап, педагогика ғылымының кандидаты ғылыми атағын алады. 1994 жылы доцент атанды. 1996 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің Халықаралық туризм және сервис кафедрасының меңгерушісі болды.

2005 жылы «Кәсіптік білім беру теориясы мен әдістемесі» (13-00-08) мамандығы бойынша докторлық диссертация қорғап, 2008 жылдан профессор атағын алған. 2012 жылдан қазіргі күнге дейін дене тәрбиесі және спорт факультетінің деканы қызметін атқарып келеді.

Әбдіманап Әбдіразақұлы екі рет – 2005 және 2011 жылдары «ҚР жоғары оқу орындарының үздік оқытушысы» грантының иегері атанған. 480 ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы, соның ішінде 15 оқулық, 14 оқу құралы, 3 монография, 8 патент және 30-дан астам мақала авторы. 2 Хиршасы (мұны ғылым адамдары жақсы түсінеді) бар.

Оның ғылыми еңбектері егемен еліміздің жоғары оқу орындарында қолданылып келеді. Осы ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектерінің арасынан, әсіресе, Алматыда жарық көрген мына оқулықтарды бөле-жара атауға болады: «Креативті психология» (2013 ж), «Теория и методика воспитательной работы» (2016 ж), «Кәсіби білім беру педагогикасы» (2016 ж), «Совершенствование педагогического мастерства» (2017ж).

Белгілі ғалым ретінде 2001 жылы Кипрдің Ларнак, 2006-2010 жылдары Ресейдің Мәскеу, 2006, 2011, 2013, 2015, 2018 жылдары Түркияның Стамбұл, Анталия, 2009 жылы Оңтүстік Кореяның Сеул, 2010 жылы Испанияның Сарагоса, 2011 жылы Францияның Париж қалаларында өткен Халықаралық дәрежедегі конференцияларға қатысып, баяндамалар жасаған.

Ә.Жолдасбековтың ғылым жолында осы уақытқа дейін тікелей пікірлесіп, әдістеме алмасып жүретін шетелдік ғалымдар көп. Атап айтқанда, доктор, профессор Шиам Патиар (Ұлыбританиядағы Лонджрино колледжі), Алекс Шутен (Испаниядағы Майорка университеті), Юнг Синг (Оңтүстік Кореядағы Хаома университеті), Ахмет Акташ (Түркиядағы Акдениз университеті), Джемал Окиан (Түркиядағы Балыкесир университеті), Т.Н.Ананьева (Мәскеу қаласындағы РГУТиС), Ю.И.Родин, А.Л.Дмитриев (Мәскеу мемлекеттік педагогикалық университеті) -- солардың санатында.

Осылайша Әбекең Оңтүстік Кореяның Сеул қаласынан бастап, Испанияның Мадрид, Сарагоса, Барселонаға дейінгі, Кипр, Египет, Түркия, Ресей, Украина, Франция елдерінде болып, Қазақстан ғылымын паш ете білді. Бұл оның төрткүл әлемде іргелі ғалым ретінде мойындалып, танылғанын айқындаса керек.

Ә.Жолдасбековтың жетекшілігімен екі ғылым докторы, жеті ғылым кандидаты, 50-ден аса магистрлер даярланған. Қазіргі таңда оның жетекшілігімен алты Phd докторанты ғылыми жұмыстар әзірлеуде.

Ә.Жолдасбеков басқаратын факультеттегі студенттерге білім беру әлемдік стандарттарға сай жүргізіледі. Кредиттік технология, сапа менеджменті, Болон процесі деген білім беру саласындағы жиі қолданатын сөздер академиялық ұтқырлық, профильді оқыту, дуальді білім беру, білім беру бағдарламасы деген әлемдік білім беру кеңістігіндегі терминдермен ұласып, осы тұрғыда факультетте заманауи үлгідегі жұмыстар жүйелі жүргізілуде.

Барлық мамандықтардың студенттеріне ҚР жоғары оқу орындарында, жақын және алыс шет елдердің университеттерінде академиялық ұтқырлық бағдарламасы бойынша толық оқу мүмкіндіктері жасалған.

Айта кетерлігі, Әбекең басқаратын факультет 2018 жылдың рейтінгтік қорытындысы бойынша Мұхтар Әуезов атындағы ОҚМУ-дің 12 факультетінің ішінен топ жарып, 1-орынды иеленген. Ал қысқы емтихан сессиясы көрсеткіші бойынша факультет 2-орынды еншіледі. Бұл оның ұлағатты ұстаз, ғибратты ғалым ғана емес, білікті басшы екенінің де жарқын көрінісі болса керек.

ҚР туризмінің Құрметті азаматы, Германиядағы Гумвольд университетінің Құрметті докторы, Ресей Федерациясы Жаратылыстану ғылымы мен білімінің Құрметті азаматы, Нобель медалінің иегері, РФ Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі атанған Әбдіманап Әбдіразақұлының ұл-қыздары да әке жолын қуып, ғылым кандидаттары атанған.

Қарындасы Сәуле Әбдіразаққызы Жолдасбекова – педагогика ғылымының докторы, Мұхтар Әуезов атындағы ОҚМУ профессоры. Ұлы Бақытжан магистратурада оқиды.

Әбекең адамгершілігі мол, көпшіл, бауырмал азамат, жолдастарына деген сыйластығы, басқаларға қамқорлығы жоғары деңгейде көрінетін аға. Сөз соңында еліне танымал ғалым, ұстаз әрі іргелі оқу орнында басшылық қызметті абыроймен атқарып отырған педагог, ғалым, басшы Әбдіманап Әбдіразақұлын құттықтап, «Егемен еліміздің білім, ғылым саласына бергеніңізден береріңіз көп.

Өскелең жас ұрпақ тәрбиелеу жолындағы қызметіңіз жемісті жалғаса түссін!» деген ізгі тілек білдіреміз.

Айдар БАЛАБЕКОВ,
М.Әуезов атындағы
ОҚМУ кафедра
меңгерушісі

Көркем мінезді қаламгер

Пятница, 24 Май 2019 04:24

Журналист-жазушы Слам Нұрмағанбетұлы – 70 жаста

Слам Нұрмағамбетұлы 2

Журналистік жолын Сайрам аудандық «Еңбек туы» газетінде аудармашылықтан бастап, сол кездегі Бөген аудандық «Коммунизм таңы» газетінде тілшіліктен бас редактордың орынбасарына дейінгі жолдан өткен, кейін облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газетінде де нақ осылай – тілшіліктен редактордың орынбасарына дейінгі қызмет биігіне көтеріліп, зейнеткерлікке шыққан журналист-жазушы Слам Нұрмағанбетұлы мамырда өмірінің жетпісінші асуына аяқ басты.

Сәкеңнің қысқа да нұсқа өрілген өмірбаяндық жазбаларына көз жүгіртсек, өзі туып-өскен Құтарыс ауылындағы орта мектепті бітірген соң, Шымкент педагогика институтының сырттай оқыту бөліміне түсіп, оны 1972 жылы қазақ тілі мен әдебиеті пәнінінің мұғалімі мамандығы бойынша бітіріп шығады. Бір қызығы, Сәкеңнің қызметтік жолы мұғалімдік кәсіппен емес, журналистік жолмен өріліп келеді.

«Қайнарбұлақ» кеңшарында құрылысшы, ауылдық клуб меңгерушісі, Шымкент облыстық банктің инкассаторы бола жүріп, 1971 жылдың 1 қазанында Сайрам аудандық «Еңбек туы» газетіне аудармашылық қызметке шақырылады.

Сонау мектеп қабырғасында жүріп республикалық «Қазақстан пионері» газетінің белсенді тілшісі ретінде бас жүлдеге ие болғанын, аудандық газетте жиі жариаланған мақала, өлең, әңгімелерін ескерген болуы керек. Міне, сол кезден бүгінге дейінгі 48 жылға жуық кезеңде журналистика майданының нағыз майталманы ретінде бұл саладан қол үзбей келеді.

Олай дейтініміз, Сәкең 2012 жылы облыс баспасөзінің қарашаңырағы «Оңтүстік Қазақстан» газетінен зейнеткерлікке шыққанымен, облыстық қаржы басқармасының жанынан шығатын «Қаржы» экономикалық газетіне қатар басшылық жасап, директор-бас редактор қызметін жиырма жылдан бері жемісті жалғастырып келеді.

Слам аға журналистиканың алғашқы мектебі болған Сайрам аудандық газетінің редакциясында әскерге шақырылғанға дейін өткен екі жыл уақытты үлкен өмір мектебі ретінде жоғары бағалап, сағынышпен еске алады.

– Ол кезде ауданда «Знамя труда», «Еңбек туы», «Мехнат байроги» деп аталатын үш газет қатар шығатын. Алғаш келгенде мені ерекше таң қалдырған жәйт, ондағы Шынарбек Сәрсенбаев және Сәкен Көпбаев деген журналист ағалардың орысша материалды қолдарына ұстап тұрып машинистка Жұмакүл апайға бірден диктовка жасай беретіні болды.

Бұлай аударма жасау мен үшін мүмкін еместей көрініп, іштей жұмыстан бас тартуға бекіндім. Мектепте орыс тілін жақсы оқығаным болмаса, ауылда тіпті орыс ұлтын көрмей өскенбіз. Өтірік болмасын, балалардың кішкене орындықтарын, ас ішетін ұзын стол жасайтын бір егде орыс ағаш ұстасы болған, оның өзі қазақша сөйлейтін.

Оны бәрі «Питакоп» дейтін, қазір ойлап қарасақ Пятаков деген фамилиясы болуы керек.

Осылай екі ойлы болып толқып тұрғанымда Шынарбек аға «Степан Григорьевич Бабенконың қабылдауына кіріп, арызыңа қол қойдырып әкел» демесі бар ма?! Ол біздің бас редакторымыз екен. Қорқып кетіп «Аға, мен орысша білгеніммен сөйлесе алмаймын, қалай болады?» - десем, Шәкең бетіме жымия қарап күліп тұр.

«Қорықпа, ол кісі қазақшаға судай. Жұмыста да тез игеріп кететін сияқтысың, жазып аударған материалдарың тәп-тәуір ғой» - деді дем беріп.

Айтқандай-ақ, жүрексініп бастаған жұмысымды тез игеріп, көп ұзамай мен-дағы машинисткаға тіке диктовка жасау дәрежесіне жеттім. Мұның пайдасын кейін әскердегі міндетті қызметімді өтеп келген соң 1974 жылы сол кездегі Бөген аудандық «Коммунизм таңы», «Заря коммунизма» (қазіргі Ордабасы аудандық «Ордабасы оттары») газетінде істеген он жылдай уақыт ішінде, мұнан соң 1983 жылы «Оңтүстік Қазақстан» газетіне жұмысқа орналасқанда көрдім ғой.

Облыстық газетке де жүрексіне кіріп, аз уақытта-ақ танымал болып кетуіме осы аударма ісінің септігі көп тиді. Ол кезде облыстық партия комитеті бюро мәжілісінің, пленумдары мен конференцияларының, облыстық мәлихат сессиялары мен басқа да түрлі жиналыстың материалдары тек орыс тілінде келетін де, оларды сол күні келесі номерге басып шығару міндетті болатын.

Содан аудармаға икемі бар журналистер материалдарды бөліп-бөліп алып шұғыл жұмысқа кіресетін. Сол тұста аға журналистер Байдулла Қонысбеков, Сәділ Кәдеевпен бірге жастардан Кәрім Үкібаев, Оразхан Жарқынбеков және мен осындай шұғыл материалдарды жарыса аударып, жұмысты тез бітіріп тастайтынбыз.

Келе-келе түрлі деңгейдегі облыстық жиналыстарда құлаққап киіп тыңдайтындар үшін ілеспе аударма жасау міндетін де атқарып жүрдік.

Ал біраз жыл қаржы басқармасында тіл маманы болып істеген тұста мемлекеттік қызметшілер арасындағы үздік аудармашылар конкурсында 2004 жылы  бірінші орынды, келесі 2005 жылы бас жүлдені  жеңіп алып, Астанада өткен аудармашылардың республикалық конкурсының ынталандыру сыйлығына ие болуым да сол Сайрам аудандық газетінде жүрексіне бастаған қызметімнің арқасында екенін сүйіспеншілікпен еске алам.

Слам ағам өмірбаянын осылай қысқаша қайырғанымен, ол туралы кеңейтіп айтатын әріптестері мен құрдас журналистер жеткілікті. Енді солардың бірнешеуінің пікірін тыңдап көрейік.

Ұзақ жыл облыстық телерадио хабарларын тарату комитетінде, облыстық телерадио компаниясында қызмет атқарған, бүгінде зейнеткерліккен шықса да «Айғақ» теларнасының белсенді шолушысы болып жүрген танымал журналист Шаһаризада Дәнеева Ордабасы ауданында Сәкеңмен қызметтес болған шәкірті екен, әңгімесін әріден бастады:

– Слам аға бізге әскердегі міндетті борышын өтеп келген 1974 жылдың шілде айында қызметке келді. Ақжарқын, көпшіл екен, ұжыммен тез тіл табысып кетті. Ә дегеннен-ақ сырғытып суреттеме, очерк жазып, оқырмандарды өзіне тартатын қаламы төселген тілші екенін танытты.

Сол кездегі «Коммунизм таңы» газетінің редакторы болған, бүгінде елімізге танымал ақын Нармахан Бегалиев Сәкеңнің жұмысын жоғары бағалап, жылы лебіз білдірген сайын қызығып отыратын едік.

Ол кезде жиырмадан енді асқан жас жігіт еді ғой, жарасымды әзілдерінің жөні бөлек болатын. Корректор, машинистка-хатшы деп бөлмей, бәрімен ортақ тіл табыса кететін тамаша қасиетімен ортаны думанға бөлеп жүретін.

Бірімен әзілдесіп, екіншісінің бір затын жасырып қойып, әлекке түсіріп, үшіншісімен телефон арқылы дауысын өзгерте қыз болып «танысып», сосын оның әрбір іс-әрекетін сырттай бақылап, «мазасын» алатын. Осының бәрін үйлесімді ұйымдастырып, ерінбей уақыт бөлетініне қайран қалатынбыз. Бұл оқиғалардың көбісі кейін «Қаламгерлер қалжыңы» атты кітабында жарияланды.

Алғашқыда аға тілші болып орналасқан Сәкең көп ұзамай қызмет сатысымен жоғарылап бөлім меңгерушісі, газеттің жауапты хатшысы, кейіннен редактордың орынбасары болып жүріп «Оңтүстік Қазақстан» газетіне ауысты.

Ал енді «Оңтүстік Қазақстан» газетінде Сәкеңмен қызметтес болған, оның алдында республикалық «Жас алаш», «Халық кеңесі» газеттерінің облысымыздағы меншікті тілші қызметін атқарған танымал журналист ағамыз Ертай Бекқұл былай дейді:

– Сәкеңмен таныстығымыз сонау 1985 жылы бастау алады. Көзілдірігінен ақ параққа маржан сөздерін төгіп отыратын жігіт өте ізетті, инабатты және өзінен гөрі өзгені сыйлай білетін азамат.

Алпысқа толған мерейтойында «Оңтүстікке» Сәкең туралы көлемді мақала жазғаным бар. Сонда:

– Сіздің өміріңізде ең қуанышты сәттер болды ма?» – деп сұрағанымда:

– Болды. Компартия тараған кезде. Ол тұста мен «Оңтүстік Қазақстан» газетінде партия ұйымының хатшысы едім, - деді.

– Оған несіне қуандыңыз, өзіңіз партия жетекшісі екенсіз?- дедім мен таң қалып. Сонда ол сабырлы қалпынан танбай:

– Е-е, компартияның жұмысы «нормальный» емес, «формальный» болатын, - деп жауап бергені есімнен шықпайды.

Көп сөзі жоқ, томаға-тұйық, бірақ әңгімеңіз жарасып жатса рахаттанып алатын әдемі бір күлкісі бар. Сол сәтте тосыннан тауып айтылған, қауып айтылған өзіл әңгімелерді көкейіне түйіп алып жүреді екен. Кейін «Қаламгерлер қалжыңы» деген тамаша кітап шығарды. 

Елімізге белгілі жазушы, қадірменді ағамыз Мархабат Байғұт осы кітап жайлы: «Осындай жарасымды әзіл-күлкіні, жандары жайсаң ағалар мен құрдастардың тауып айтқан жайдарман сөздерін жинаумен айналысып-ақ адал ғұмыр кешпек түгілі, қайта өсек-аяң, бәле-жала қуып, қытымырлықпен күн өткізіп, бақастық, күншілдік құрсауында қалып қойғандар, бірді-бірге айдап салып, айтыс-тартыс өртін өршітумен жүргендер де жоқ емес қой.

Сондайлар ұтты ма, Сламдайын сырбаздар ұтты ма, оны Жаратқан иеміз ғана білер», - деп жазуы көп жайтты аңғартып тұрған жоқ па?!

Иә, Ерекең айтып отырғанындай, «Қаламгерлер қалжыңы» нағыз оқылатын кітап. Себебі ол өмірде болған жайсаңдар мен асыл жандардың сәтті, тосыннан тапқан әдемі әзілдерінен құралған қымбат қазына. Біз ондағы көңілді оқиғаларға куә бола отырып алыс күндердегі аға-апаларымызбен қайта жүздесеміз, олардың ешкімге ұқсамайтын дара мінездері мен асыл бейнелерін еске аламыз, сол асылдармен әңгімелесіп, дауыстарын естігендей әсерге бөленеміз.

Ал енді Сәкеңнің құрдасы, кезінде «Жас алаш», «Айқын», «Дала мен қала» газеттерінің оңтүстік өңіріндегі меншікті тілшісі болған, бүгінде Халықаралық Қазақ Түрік университетінің профессоры, Қазақстанның құрметті журналисі,  ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері  Қуандық Оразбекұлы мына оқиғаны еске алды.

– 1986 жылдың желтоқсанында Оңтүстік Қазақстан облыстық партия комитеті Сламды Алматыдағы Жоғары партия мектебіне білімін жетілдіріп қайтуға  оқуға жібереген күні орталық алаңда атышулы желтоқсан оқиғасы басталады. Сол сәтте Партия мектебінің басшылығы тыңдаушыларды жинап алып, «идеология жауынгерлерісіңдер» деп,  алаңға жібереді. «Жастарға басу айтсын» дегені ғой...

Күн суық. Басынан бақайшығына дейін қаруланған  содыр солдаттар артынша жастарды сойылмен сабап, қыздардың шашынан сүйреп, жігіттердің қолын қайырып таса тасада алдын ала дайындап қойған көліктерге тоғыта бастаған аласапыранның кезінде осы топалаңның ішіне еніп кеткен Сламға таяу келген бір солдат «Сними шапку!» деп бұйырады.

Түкке түсінбей қалпағын шешкенде басына резіңке сойыл сарт ете қалады... Не болғанын аңғара алмай жерге құлағанда бетін жылы қан жуып кетеді. Осы тұста бір жас қыз «өлтірді-ау!» деп жанұшыра айғайлап, басындағы жүннен тоқылған қалпағын шешіп алып оның қанап тұрған тұсына басып ары қарай жүгіріп кетеді.

Тура соғыстан айырмашылығы жоқ аласапыраннан әзер шығып партия мектебіндегі емханаға жетіп емделеді. «Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы» болған  соң Сламды құқық қорғау органдарының қызметкерлері «айналдырған» жоқ. «Жұдырық» кездейсоқ, «жазым тиіптіге» жорыды да қоя салды.

Шымкентке келгенде мұндағы жұрт шулап жатыр екен. «Алаңда мастар болыпты», «Есірткі шегіп алғандар екен», «Бұзақылар, қылмыскерлер...» дейді.

–  Сол күні біз де алаңда болдық. Мастарды, есірткі шегіп алғандарды көрмедім. Алаңдағылардың басым көпшілігі қыздар. Оларды «бұзақылар, қылмыскерлер» деп жазғыру дұрыс емес, -  деді. Көп ұзамай желтоқсан оқиғасына әділ баға берілген кезде жас балаша қуанғанына куә болғанбыз...

Иә, Слам ағамыз туралы осындай жақсы пікір айтушылар көп. Енді мен де ол кісімен болған жәйттердің ішінен ұмытпастай есте қалып, көркем мінезімен ішімді жылытқан біреуін ғана айтайын. Жоғарғы оқу орнын бітіріп, Шымкенттегі бір мекемеге қызметке тұрғаннан соң «Оңтүстік Қазақстан» газетінің есігінен мен де анда-санда сығалап тұрушы ем.

Себебі мамандығым журналист болмаса да мектеп, университет қабырғасында жүргенімде өлең, публицистика, көркем және әзіл әңгімелер жазып тұратынмын.

1985 жылы республикалық «Жалын» журналына бір әзіл әңгімем шықты. Ол кезде жаспыз ғой, әлгі журналды алып, әңгімемді көргенде қуанышым қойныма сыймай редакцияға қарай құстай ұшайын. Ала өкпе болып, әдебиет бөліміне кірсем, ондағы жігіттер: «Әй, бала кешіктің, сенің әзіл әңгімеңнің «Жалынға» шыққанын кеше естіп-көріп қойғанбыз.

Біздің газеттің «Партия тұрмысы» бөлімінің меңгерушісі Слам ағаң бәрімізге сүйіншілеп, көрсетіп қойған, сенен бұрын ол қуанып жүр» дейді. Пах, шіркін не деген ақ көңіл ақжарқындық! Кейбіреулер болса іштей қызғанып, үндемей, түк білмегенсіп отыра берер еді. Ол заманда «Жалын» журналына жазғаныңды шығару деген үлкен абырой болатын.

Мен содан кейін-ақ Слам ағамен әңгімеміз жараса жиі жолығып, кішіпейіл, ақкөңіл, жанашыр, пәк сезімді адам екеніне көзім жетіп, жақын аға тұтып кеттім.

Оқырмандарға өте жағымды деп танылған  «Қапқа буылған тұтқын», «Өмір өрнектері»,  «Әйел исі»,  «Қаламгерлер қалжыңы» атты көркем-әдеби, «Дәрісіз емделу» атты халықтық медицина тақырыбына жазған кітаптары бар Слам ағаның еңбегі лайықты бағаланып «Қазақстанның құрметті журналисі» атағына ие болды.

 Сондай-ақ Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің «Облысқа сіңірген еңбегі үшін» медалімен, облыс әкімнің Алғыс хатымен және бірнеше рет облыстық мәслихаттың Құрмет грамотасымен марапатталған Слам ағамызды жетпіс жастық мерейтойымен құттықтай отырып, өзімнің ақ тілегімді мынадай өлең шумағымен түйіндеймін:

Шаршамай бар жанрға қалам тарттың,
Тұлпарына өр жетпістің аяқ арттың.

Жеңгемізбен жұп жазбай жүзге жетші,
Көсемі боп ортасында барлық қарттың!

Танитындар сырбаз дейді сізді өте,
Құрметімді келгім кеп тұр айта кете.

Абыроймен іс тындырып, бейнет көрген,
Жайсаң мінез, жақсы адамсыз өте-мөте.

Жастайымнан жыр әлемін сағындым,
Ода жазып ешкімге жоқ жағынғым.

Слам аға, шын жүректен қабыл ал,
Құттықтауын Көшер-Әбдінағымның!

Әбдінағым КӨШЕРОВ,
Қазақстан Журналистер
Одағының мүшесі

Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент сияқты ірі қалалар жоғары технологиялы медициналық орталықтарға айналуы тиіс

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ақтөбеде өткен халықаралық конференцияға қатысты, деп хабарлайды Ақорданың ресми сайты.

qasa

Мемлекет басшысы «Халықтың денсаулығын сақтау: саясат, ғылым, білім, алғашқы медициналық-санитарлық жәрдем тәжірибесі» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциядағы баяндамасында ұлт денсаулығы мемлекетіміздің басты байлығы екенін айтты.

Елімізде медициналық-демографиялық ахуалдың жақсарып келе жатқанын атап өтіп, тәуелсіздік жылдарында Қазақстан халқының саны 2 миллион адамға, азаматтардың өмір сүру ұзақтығы 6 жылға өскенін айтты.

– Инфрақұрылым айтарлықтай жаңарды. 219 жаңа аурухана, 1200-ге жуық жаңа заманауи емхана мен амбулаториялық мекемелер салынды. Біз Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесін енгіздік. Бүгінде республикалық клиникалар бұрын тек шетелде ғана жасалатын күрделі операцияларды жасайды, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент денсаулық сақтау инфрақұрылымын одан әрі жаңғырту, медициналық қызмет пен дәрі-дәрмектердің сапасын жақсарту және олардың халыққа қолжетімді болуын қамтамасыз ету, отандық медицина ғылымын дамыту, сондай-ақ, денсаулық сақтау жүйесін цифрландыру жөніндегі шараларға тоқталды.

– Алғашқы жәрдем адамдарға барынша жақын болуы тиіс. Сапалы медициналық қызмет азаматтардың тұрғылықты жеріне қарамастан бәріне бірдей қолжетімді болуы керек.

Сонымен қатар, алдағы уақытта қоғамдық денсаулық сақтау қызметіне және алғашқы медициналық-санитарлық жәрдемге бөлінетін қаржыны, осы салаға жұмсалатын қаражаттың жалпы көлемінің 60 пайызына дейін арттыру қажет, – деді Мемлекет басшысы.

1536635491  f282ec9fc2b906955c2b590e3996d8fa

– Биылғы 1 маусымнан бастап бюджет саласы қызметкерлерінің, соның ішінде дәрігерлердің еңбекақысы жекелеген категориялар бойынша 30 пайызға артады. Маман даярлау сапасы бойынша медициналық жоғары оқу орындары мен колледждерге талапты күшейту қажет.

Мұнда теориялық база ғана емес, сондай-ақ, тәжірибелік дағдыға машықтану да маңызды. Сондықтан, өңірлік емханалардың бір бөлігін медициналық жоғары оқу орындарына беру керек.

Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент сияқты ірі қалалар жоғары технологиялы медициналық орталықтарға айналуы тиіс, – деді Қазақстан Президенті.

Соңында Мемлекет басшысы конференцияға қатысушыларға табыс және жемісті пікірталас тіледі.

Германия – тұрақты инвестор

Пятница, 24 Май 2019 04:03

Шымкент қаласының әкімі Ғабидолла Әбдірахымов Германия Федеративті Республикасының Қазақстандағы төтенше және өкілетті елшісі Тило Клиннер бастаған делегациямен кездесті.

Елші 3

Кездесу барысында қос тарап өзара ынтымақтастық тетіктері жайын талқылап, екіжақты қатынастарды дамыту туралы пікір алмасты.

Қала әкімі Германияны сенімді серіктес әрі тұрақты инвестор деп санайтынын, барлық салада ынтымақтастық байланысты дамытуға ынталы екенін жеткізді.

Өз кезегінде мәртебелі мейман жаңа статусқа ие болған Шымкент аумағында жүзеге асатын жобаларға неміс кәсіпкерлері қатысуға дайын екенін және сол арқылы іскерлік ынтымақтастықты дамытуға ниетті екенін білдірді.

Бүгінгі таңда Шымкенттегі «Karlskrona LC AB», «AsiaTrafo», «Бал Текстиль», «AZALA Textile» сынды ірі кәсіпорындар алдыңғы қатарлы неміс компанияларының технологиялары мен жабдықтарын қолданады.

Ал,«Шымкентцемент» АҚ «Heidelbergcement» компаниясының қатысуымен цемент зауытын жаңғырту жобасын жүзеге асырды.

3

2019 жылдың 21 қаңтарында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне меншік құқығын қорғауды күшейту, төрелік, сот жүктемесін оңтайландыру және қылмыстық заңнаманы одан әрі ізгілендіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңына қол қойылды.

Заңмен 42 заңнамалық актіге, оның ішінде 11 кодекске меншік құқығын қорғауды күшейтуге, төрелікті дамытуға, сот жүктемесін оңтайландыруға және экономикалық қылмыстарды ізгілендіруге бағытталған түзетулер енгізілді.

Заң жалпы түзетулердің бес тобын қарастырады.

Түзетулердің бірінші тобы меншік құқығын қорғауды күшейтуге бағытталған.

Банктік қарыз шарттары бойынша тараптардың мүліктік құқықтарын қамтамасыз ету үшін «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңындада: банктік шотты жүргізгені үшін және осындай шотты ашқан кезде қарыз бергені үшін қос комиссияларды; ипотекалық қарыздар бойынша 180 күн өткен соң есептелген сыйақыны алуға тыйым салынатындығы көзделді.

Салық кодексінде, Неке және отбасы туралы Кодексте және «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңында алименттік төлемдер үшін ашылатын арнайы шоттардан балаларды ұстауға арналған алименттік төлемдерді өндіріп алуға тыйым салу белгіленген.

Заң қарыз алушы-борышкердің банктік шотынан ақшаны оның берешегін төлеу есебіне алуға шектеу енгізеді, оған сәйкес оның шотында айлық ең төменгі күнкөріс деңгейіне тең сома қалуға тиіс. Бұл норма қиын қаржылық жағдайға түскен қарыз алушы жеке тұлғаларды әлеуметтік қорғауға бағытталған.

«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Заңында борышкердің кепілге салынған жылжымайтын мүлікті өз бетімен сатуы үшін үш ай мерзім белгіленген, оның мүмкіндігі бұрын болмаған.

Сондай-ақ, түзетулер Мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін алып қою кезінде тең құнды өтеуді қамтамасыз ету үшін жағдай жасайды.

Мысалы, «Мемлекеттік мүлік туралы» заңда өтем мөлшері нарықтық құн бойынша анықталатын болады деп белгіленеді. Қазір алып қойылатын учаскенің құны кадастрлық баға немесе азаматтық-құқықтық шартта немесе сот шешімінде көзделген құн бойынша анықталады.

Бұдан басқа, мәжбүрлеп алып қою жүзеге асырылатын елді мекен шегінде құны тең өзге жер учаскесін беру мәселесі рәсімдік реттелді. Қазіргі уақытта алып қойылатын жер учаскесінің орнына басқа жер учаскесін беру мүмкіндігі қарастырылған, алайда мұндай беру тәртібінің өзі реттелмеген.  

Бұл ретте, мемлекет пайдасына одан алынған учаскенің орнына меншік иесіне құны тең жер учаскесін беруге байланысты шығыстарды әкімдіктер көтереді деп белгіленеді. Сондай - ақ Конституциялық Кеңестің 2005 жылғы 1 шілдедегі №4 нормативтік қаулысына сәйкес «ерекше жағдайлар» және «мемлекеттік қажеттіліктер» ұғымдарына анықтамалар берілді.

Сондай-ақ, түзетулер мүлікті тәркілеу кезінде тұлғалардың мүліктік құқықтарын қорғауға бағытталған. Осы мақсатта қылмыстық Іс жүргізу кодексінде қылмыстық процестің (сотқа дейінгі және сот) әрбір сатысында мүлікті тәркілеу туралы шешім қабылдағанға дейін оның қылмыстық шығу фактісін анықтау қажеттігі нақтыланады.    

Бұдан басқа, ҚІЖК-де қылмыстық қудалау органы бұрын салған тыйым салуды және үкімді орындауға байланысты тәркіленген мүліктен өзге де ауыртпалықтарды алып тастау жөніндегі соттың құзыреті белгіленеді.      

Екінші топ - заңнаманы халықаралық актілердің ережелеріне сәйкес одан әрі келтіру ұсынылатын «Төрелік туралы» Заңды қолдану практикасында бар проблемаларды шешуге бағытталған.

Атап айтқанда, мемлекеттік органның не квазигоссектор субъектілерінің қатысуымен дауларды төрелік қарау кезінде шетелдік құқықты қолдану мүмкіндігі беріледі. Бұл түзету квазигосектор субъектілеріне сондай-ақ «Астана» халықаралық қаржы орталығының арбитражына жүгінуге мүмкіндік береді.

Бұдан басқа, түзетулермен тиісті саланың уәкілетті органының тарабы квазигоссектор субъектісі болып табылатын төрелік келісімді жасасуға келісімі қайтарып алынбайтын сипатта болады.

Сондай-ақ заң төрелік шешімді орындаудан бас тартудың негізі төрелік құрамының заң талаптарына сәйкес келмеуі ғана емес, сондай-ақ осы құрамның тараптардың келісіміне сәйкес келмеуі болып табылатындығы туралы нормамен толықтырылады.

Үшінші топ - сот жүктемесін оңтайландыруға бағытталған түзетулерді құрайды.

Мәселен, Азаматтық іс жүргізу кодексіне және «Нотариат туралы» Заңға өзгерістер енгізілді, оған сәйкес соттар бұрын қарайтын 9 даусыз талаптар нотариустарға беріледі. Бұл, мысалы, жалақыны өндіріп алу туралы, коммуналдық қызметтер бойынша берешектерді өндіріп алу туралы және т. б. талаптар.

Сонымен қатар, тараптардың келісімдеріне негізделген 10 талап жеңілдетілген (жазбаша) іс жүргізуден соттың бұйрықтық іс жүргізуіне берілді.

Бұдан басқа сот орындаушыларының жекелеген қаулыларын санкциялау соттан прокурорларға беріледі. Бұл сот орындаушылардың банк шоттарының нөмірлері және оларда ақшаның бар-жоғы туралы ақпаратты талап ету туралы; борышкердің мүлкіне, сондай-ақ жосықсыз жеке немесе заңды тұлғаның банктердегі ақшасына тыйым салу туралы қаулыларын санкциялау.

Борышкер болып табылатын жеке тұлғаның, заңды тұлға басшысының Қазақстан Республикасынан шығуына шектеулер және борышкерді мәжбүрлеп алып келу соттарда қалады.

Түзетулердің төртінші тобы экономикалық және салықтық қылмыстық құқық бұзушылықтарды ізгілендіруге және осыған байланысты салық заңнамасы саласындағы құқық бұзушылықтар бойынша әкімшілік айыппұлдардың мөлшерін ұлғайтуға бағытталған.  

Кедендік декларацияны жасау кезінде ойсыз қателіктер үшін кәсіпкерлердің қылмыстық жауапкершілігін болдырмау мақсатында тауарларды шығару туралы мәліметтерді көрінеу дұрыс емес декларациялау қылмыстық жазаланатын әрекет болып саналады.

Сондай-ақ, кеден төлемдерін төлемегені үшін есептелген ірі мөлшердегі өсімақы мен пайыздарды төлеуден жалтарғаны үшін қылмыстық жауапкершілік алынып тасталады. Қылмыстық жауапкершілік төлемдерді төлеуден жалтарғаны үшін ғана басталады. Өсімпұл мен пайыздар өз кезегінде міндеттемені орындауға бағытталған әкімшілік ықпал ету шарасы болып табылады.

Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнаманы бұзғаны және банк ақшасын заңсыз пайдаланғаны үшін залалды өз еркімен өтеген тұлғалар қылмыстық жауаптылықтан босатуға жатады.

Сондай-ақ, осы баптарға ескертулерден "бірінші рет" деген сөздерді алып тастау арқылы салық төлеуден жалтарғаны үшін жауапкершілікті көздейтін ҚК баптары ізгілендіруге ұшырады, бұл кәсіпкерлердің бюджет алдындағы қарыздарын ерікті төлеген жағдайда қылмыстық процесс орбитасына тартпауға мүмкіндік береді. Енді салықтар бойынша берешекті өз еркімен төлеген тұлғалар қылмыстық жауапкершіліктен босатылады. Қазір салық төлемегені үшін жауапкершілікке алғаш рет тартылған адамдар ғана жауапқа тартылады.  

Бесінші топ - өзге де түзетулерді қарастырады.  

Атап айтқанда, Азаматтық кодексте нотариус депозиті арқылы мәмілелер бойынша қолма-қол ақшасыз есеп айырысу нысанын қолдану мүмкіндігі қарастырылған.

Сондай-ақ, мұра қалдырушының еңбекке жарамсыз асырауындағылар бірінші кезек бойынша мұрагерлермен тең мұра қалдырушының ата-аналары, жұбайлары мен балалары кіретін мұрагерлік массаға үміткер болуға құқығы бар.

«Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» заңда серіктестіктегі үлеске меншік құқығының пайда болу сәті құрылтай құжаттарын түзету кезінде серіктестікті мемлекеттік тіркеу немесе қайта тіркеу болып табылатыны нақтыланады.

Сондай-ақ, Қылмыстық кодекске түзетулер арқылы шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Республикадан тыс шығарып жіберу сияқты жаза түрі қылмыстық теріс қылықтар үшін тағайындалатын жазаның негізгі түріне жатқызылған. Бұл шетелдіктерді соттағаннан кейін бірден шығарып жіберуге мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта мұндай мүмкіндік жоқ.

Сонымен қатар, заңда тиісті аумақта карантин режимін енгізе отырып, карантин аймағын белгілеу (жою) туралы, Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасында көзделген жағдайларда карантинді және (немесе) шектеу іс-шараларын белгілеу (алып тастау) туралы шешімдер қабылдауды, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайды жариялауды көздейтін орталық және жергілікті атқарушы органдардың, сондай-ақ әкімдердің нормативтік құқықтық актілерінің жобаларына қойылатын талаптарды жоюды көздейтін заңнамалық актілерге, "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық Кәсіпкерлер палатасы мен жеке кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі сараптамалық кеңестердің сараптамалық қорытындыларын, сондай-ақ Қоғамдық кеңестің ұсынымдарын алу қажеттілігі бөлігінде тиісті түзетулер енгізілді.

Нормативтік құқықтық актілердің жобаларын әзірлеу және оларды кейіннен әділет органдарында мемлекеттік тіркеу кезінде осы талаптарды алып тастау халық пен жануарлардың денсаулығына қауіп төндіретін аурулардың пайда болуы мен таралуын болдырмауға, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға және оларды жоюға бағытталған шараларды уақтылы қабылдауға мүмкіндік береді.

Бұдан басқа, Кылмыстық кодекске ұрлықтың қайталануы үшін жауапкершілікті күшейтуді көздейтін тиісті түзетулер енгізілді. Атап айтқанда, «орташа ауырлықтағы» санатынан бірнеше рет ұрлық жасау «ауыр қылмыс» санатына ауыстырылады, бұл өз кезегінде айыпталушыны тараптардың татуласуына байланысты қылмыстық жауапкершіліктен босату мүмкіндігін болдырмайды.

 

 

Б.М. АЛИПБЕК

Шымкент қаласы Әділет департаменті

басшысының орынбасыры

АНА ТІЛІ - ҰЛТЫМЫЗДЫҢ АНАСЫ

Четверг, 23 Май 2019 03:37

 987382

Ана тілінің қадір-қасиетін біле білген халқымыз оны ұлттың рухына, қазына байлығына балайды. Себебі, тіл – мемлекеттің тұғырлы тірегі, халықтың рухани байлығы, өткені мен болашағының айқын көрінісі, ұлттық болмысы.

Адамды мұратқа жеткізетін – ана тілі мен ата дәстүрі. Біздің осындай халықтық қасиетті мұрамыз, ана тіліміз – қазақ тілі.

Қазақ елі тәуелсіз мемлекет болып орнағалы ширек ғасырға таяу уақыт болды. Мемлекеттік тілі –  қазақ тілі деп жарияланды. Бұл тұста Еліміздің Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев - «Қазақтың болашағы оның тілінде», – деп алдымызға айқын жол ашып берді.

Тәуелсіз Қазақстанның болашағы – біз, яғни, қазақ жастары. Демек, біздің міндетіміз – қазақ тілінің мәртебесін асыру болмақ. Елімізде тілдің қолданылу аясын кеңейту мен тілге деген құрметті арттыру мақсатында көптеген мемлекеттік бағдарламалар мен іс – шаралар ұйымдастырылуда. Нәтижелері де аз емес.

Расында, қазақ халқының басында талай қиын нәубет, зұлматтың, қайғылы күндердің болғаны тарихтан белгілі. Дегенмен «сабақты ине сәтімен» деген. «Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте», – дейді Қадыр ақын.

Қазіргі қоғам басқа тілді үйренуге еш шек қоймайды. Алайда жастар арасында, кейбір мекемелерде қазақ тілінің жайы ақсап тұр. Амал не, ана тілімізді шұбарлап, аралас сөйлейтіндерді жиі кездестіреміз. Басқа халықты айтпағанда, өз ішіміздегі шала қазақтарды таза қазақ қылатын кез болды. Ата-ананы қадірлеу қалай керек болса, ана тілімізді қастерлеп, мемлекеттік тіл дәрежесіне көтеру әр қазақтың міндеті.

Өзгенің құлы емес өз еліміздің ұл – қызы болайық, өзгенің емес, өз еліміздің тілін ұлықтап, мәртебесін асырайық!

 

 

Н. ҚЫДЫРОВА,

Шымкент қаласы ИЧ 167/4 мекемесі

тәртіп бөлімінің жедел өкілі

Қазақстан Республикасында дәрілік заттарды рецептуралық өткізу Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 мамырдағы № 373 бұйрығымен бекітілген Рецептілерді жазу, есепке алу және сақтау қағидаларымен регламенттеледі.

Қазақстанның дәріханаларында дәрілік заттарды дәрігердің рецепті бойынша сату Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің жаңа талабы болып табылмайды.

Рецептуралық препараттарды рецептінсіз сатуға 15 жылдан астам қолданып келе жатқан тыйым салу азаматтардың денсаулығы мен өміріне қауіп төндіруі мүмкін дәрілік заттарды бақылаусыз қолдануға жол бермеуге бағытталған, деп хабарлайды ҚР ДСМ Тауарлар  мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитетінің Баспасөз қызметі.

Қазіргі уақытта дәрілік заттарды сату мәселесі 2009 жылғы «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы»ҚР Кодексімен регламенттеледі. 2019 жылғы 21 мамырдағы жағдай бойынша Қазақстанда дәрілік заттардың 7792 атауы тіркелген, оның ішінде дәрігердің рецепті бойынша 6033-і (Қазақстан Республикасында тіркелген дәрі-дәрмектердің жалпы санының 77%-ы), рецептінсіз – 1759-ы сатылады.

Рецепт бойынша сатылатын дәрілік заттардың тізбесі: микробқа қарсы және гормональдық препараттарды; құрамында есірткі және психотроптық заттары бар дәрілік заттарды; жүрек-қан тамыр ауруларын емдеуге арналған дәрі-дәрмектерді; ас-қазан-ішек жолдары ауруларын емдеуге арналған дәрілік заттарды және т.б қамтиды.

Дәрігердің рецепті бойынша мыналар сатылады: дәрумендер, мұрынға арналған тамшылар, сироптар, шөптен жасалған шәй және жиындар, суық тиюге арналған және ауруды басатын кейбір препараттар.

Мысалы, Германияның дәріханаларында дәрі-дәрмектердің 80%-ға жуығы ЕО аумағында ғана жазылып берілген рецепт бойынша сатылады. Дәрігер тек толық тексеруден өткізгеннен кейін ғана дәрілік затқа рецепт жазып береді. Германияда рецептінсіз сол немесе өзге препаратты сатуына фармацевтті үгіттеуге тырыспайды. Мұндай жүйе өздігінен емделуді және қатты әсер ететін дәрі-дәрмектерді бақылаусыз қабылдауды болдырмайды.

Дәріні, дозаны, енгізу нысанын, емдеу ұзақтығын өздігінен таңдау кезінде қателесу мүмкіндігі 80%-ға жетеді.

Дәрілік заттарды тиімсіз қолдану салдарының ауқымы және өздігінен қауіпті емделу дегеніміз – бұл ең алдымен дәрігерге уақтылы жүгінбеу, аурулардың асқыну тәуекелінің жоғарылығы және улану, тәуелділіктің пайда болуы, организмнің сол немесе өзге препаратқа сезімталдығының төмендеуі сияқты дәрі-дәрмектердің жанама әсерлері және т.б.

Суық тию мен тұмауды жеңудің жолы – антибиотиктер. Бірақ антибиотиктермен емделу алдында дәрігерден кеңес алу, ауруды анықтау үшін талдау тапсыру, бактериялық инфекция екендігін растау содан кейін ғана дәрігердің бақылауымен арнайы емді бастау қажет.

Мысалы, миллиондаған адамның өмірін аман алып қалып, медицинада ең үздік қол жеткізілген жетістіктердің бірі болып саналатын антибиотиктер аллергиялық әсерлердің, қолқа демікпесінің ауыр түрлерінің, жүректің, бүйрек, бауырдың күрделі ауруларының, балалардың дамуының туа біткен ақауларының себепшісі болуы мүмкін.

         Одан басқа, антиботиктерді бақылаусыз қолдану микроорганизмдердің оларға тез төзімділігінің пайда болуына алып келеді. Дүниежжүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) бұл тенденцияны антибиотиктерді дұрыс тағайындау мен пайдалануларды қоса алғанда айтарлықтай шара қабылдауды қажет ететін жаһандық проблема ретінде бағалап отыр.

ДДҰ-ның ұсынымын, сондай-ақ рецептуралық дәрі-дәрмектерді бақылаусыз қолдану және оның салдарының артуын ескере отырып, ҚР ДСМ халықтың дәрілік заттарды тағайындау және сату бойынша қолданыстағы талаптарды сақтауы қажеттілігі туралы – жауапкершіліксіз өздігінен емделудің тәуекелдері туралы медицина және фармацевтика қызметкерлерімен ақпараттық-түсіндіру жұмысын жандандырды.

         2019 жылдың басында Қазақстанның астанасында «Астана денсаулықты таңдайды!» жобасы іске қосылды.

Жобаны іске асыру шеңберінде ҚР ФК аумақтық департаменттерінің, денсаулық сақтау басқармасының және Астана қаласының фармацевтикалық қауымдастығының мамандары дәрігерлермен және фармацевттермен кездесу өткізді, кездесу барысында рецепт бойынша дәрі-дәрмектерді сатудың қолданыстағы қағидаларын сақтау мәселелері талқыланды. Қаланың емханалары мен дәріханаларында халыққа арналған ақпараттық афиша орналастырылған. Осы бастаманы республиканың басқа да өңірлері қолдады.

ҚР ДСМ тегін рецептілерін жаздырып алу рәсімдерін жеңілдету үшін оларды алу схемасы өзгертілді. Дәрігерлер созылмалы аурулармен ауыратын диспансерлік науқастар үшін жеңілдікпен берілетін дәрілерге арналған рецептіні тоқсанына бір рет (90%), қымбат препараттарды қабылдайтын ауыр аурулармен ауыратын науқастар үшін – ай сайын (10%) жаздырып алатын болады. Дәріханалар оларға берілген рецептілердің негізінде пациенттерге тиісті дәрілік заттардың ай сайынғы қажеттіліктерін есепке алуды және беруді жүргізеді.

Бұл ретте, жеңілдікпен берілетін дәрілерді алудың барлық рәсімдері автоматтандырылған.

Жоғарыда аталған шаралар емханалардағы кезекке тұруды айтарлықтай төмендетуге, медицина персоналына арналған жүктемені азайтуға, қағаз құжат айнылымын қысқартуға мүмкіндік береді.

2013 жылғы қаңтардан бастап республиканың барлық өңірлерінде дәрігерлердің жазып берген рецептін нақты уақыт режимінде қадағалауға, тағайындалған препараттарды әрбір пациенттің нақты алуын, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне (ТМККБК) және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне (МӘМСЖ) сәйкес пациенттердің дәрілік препараттармен қамтамасыз етілу мониторингін жүргізуге мүмкіндік беретін Автоматтандырылған ақпараттық дәрілік қамтамасыз ету жүйесі енгізілгенін еске сала кетеміз.

Страница 1 из 308