Құлпырған жас – гүлденген өмір

Пятница, 11 Октябрь 2019 05:02

Шымкентте соңғы алты жылда ажырасқан отбасылар көрсеткіші 12,5 пайызға артқан. Қазір қоғамдағы осы бір өзекті мәселенің алдын алу мақсатында Шымкент қаласы отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқарма мен Абай аудандық соты бірлесіп «Отбасы кеңесі» атты пилоттық жобаны іске асыруда. Үш айдағы келіссөздер нәтижесінде 18 азаматтың неке бұзу бойынша ұсынған талап-арызы кері қайтарылыпты. Жастар арасындағы осы және өзге де мәселелер жөнінде аталған басқарманың басшысы Жандос Қалтаевтпен сұхбаттасу барысында сұрап білдік.

504

9 қазан - Дүниежүзілік пошта күніне орай үшінші мегаполисте жазылушылар күні өтті. «Қазпошта» АҚ облыстық филиалы алдында оқырмандар мерзімді басылымдардың өкілдерімен танысып, «Баспасөз-2020» науқанында газет-журналдарға жазылуды бастады.

510

Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы бойынша қалалық ақпараттық-насихаттық топ Шымкент политехникалық колледжінің ұжымы және студенттерімен кездесті.

нуртай

Жиында сөз алған қала әкімінің бірінші орынбасары Қайрат Нұртай ұстаздар қауымын кәсіби мерекелерімен құттықтап, Жолдаудың маңыздылығына тоқталды.
– Стратегиялық маңызды бұл құжат еліміздегі жағымды жаңалықтардың жаршысы іспетті. Ұстаздар – әр адамның жеке тұлға болып қалыптасуына ықпал ететін маман иелері.

Мұғалім – миллиондардың тәрбиешісі. Міне, осы орайда Педагог мәртебесі туралы заң жобасы дайындалып жатыр, – деді Қайрат Ырзақұлұлы.

Басқосуда М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің доценті, саяси ғылымдар кандидаты Сәкен Мәжінбеков жастарға сапалы білім беру арқылы келешегімізге алғышарттар жасаймыз деген салиқалы пікірін ортаға салды.

Ал Шымкент қалалық отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқарма басшысы Жандос Қалтаев еліміздегі жас буын өкілдерінің негізгі мәселелеріне тоқталды.

Ақпараттық-насихаттық топтың құрамында Әл-Фараби ауданы әкімінің орынбасары Құдайберген Қалдықараев та сөз алып, жиынға қатысушылармен пікір алмасты. Студент жастар жиын соңында сұрақтарын қойып, тиісті жауаптар алды.

Жо-жоқ, бұл педагог жетіспеушілігінен емес. Жас маманның таудай талабының арқасы деген жөн болар. Шымкенттік ұстаз Шоира Сұлтанова бүгінде Кембридж ағылшын тілін бағалау жүйесі орталығының (CELA) сертификатына ие.

 DSC1076

Ол құжаттың артықшылығы – халықаралық дәрежеде білім беру құқығы. Яғни, ұстаздың еңбек етіп, әлемдік деңгейде танылуына жол ашылған. Бұл көптеген шет мемлекеттерде тіл үйретіп, дәріс оқи алады деген сөз. Хош, математика пәнінің мұғалімі қалай ағылшын тілінен сауат ашып жүр?!

Мемлекетіміздегі маңызды бағыттарының бірі – заман талабына сай бәсекеге қабілетті, бірнеше тіл білетін білікті мамандар даярлау. Ол үшін ел азаматтарына қарастырылған мүмкіндіктер мол. «Біз ағылшын тілін игеруде серпіліс жасауымыз керек.

Қазіргі әлемнің осы «лингва франкасын» меңгеру біздің еліміздің әрбір азаматына өмірдегі шексіз жаңа мүмкіндіктерді ашады», - деп Елбасы – Қазақстанның Тұңғыш Президенті Н. Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты Жолдауында мәлім еткен болатын.

Міне, осыны дұрыс түсіне білген жас маман өзіне шексіз мүмкіндікке жол ашты. Сайрам тұрғын алабында туып-өскен Шоира Атабекқызы бүгінде білім саласында өз бағытын тапқан педагог. Математика мамандығын оқыған оның ұстаздық жолы басқаша өріліпті. Шоира бүгінде GES – оқу орталығында білімпаз жандарға тіл үйретумен қатар, математикаға әуес жастарды шет тілде баулып келеді.

– Жалпы орта білімді №105 жалпы орта мектепте алсам, ал бакалавр дәрежесі бойынша М.Әуезов атындағы ОҚМУ Жаратылыстану – педагогика факультетінде мемлекеттік грант негізінде математика мамандығын оқыдым. Жоғары оқу орнында ағылшын тілін меңгерген студенттерге арнайы топ болды. «Сонда оқимын» деген талпынысым мені тіл үйренуге қамшылады.

Сабақты ине сәтімен дегендей, мен сол топта жоғары оқу орнын аяқтадым. Кейін магистратураға тапсырып, оқуды әрі қарай жалғастырдым. Диплом алған күннен бастап қосымша білім беру саласында еңбек етіп келемін, – дейді ол.

Ағылшын тілі әлемдегі ең кең тараған тіл екенін ескерсек, шамамен бұл тілде жер бетінде бір миллиардтан астам адам сөйлей алады. Ағылшын тілін білетін адам, жер жүзінде бір миллиард адаммен еркін коммуникацияға түсе алады деген сөз. «Бір тіл білсең - бір адамсың, екі тіл білсең - екі адамсың». Көп тілді меңгергеннің білімі мен дүниетанымы да кеңейе түсетіні рас. «Көп тіл білетіндердің жолы болғыш келеді», дейді кейіпкеріміз.

– Былтыр Ақтөбе қаласында «Қазақстан ағылшын тілі мұғалімдері» конференциясында, биыл АҚШ Елшілігінің ағылшын тілінен аймақтық кеңсесінің қолдауымен Алматыда «Орта Азия ағылшын тілі пәні мұғалімдері» семинарына қатысып, өз мүмкіндігімді көрсеттім. Ал шілде-тамыз айларында Прага қаласында біліктілікті арттыру курсында білімімді шыңдадым. Ол жерге әр елдің мықтылары жиналды. Ағылшын тілін үйретудің жаңа заманауи әдіс-тәсілдерін жадыма түйіп қайттым.

– Бүгінде білімді қаланың үлкен-кіші тұрғынына тіл үйретіп, кәдеге жаратып жүрмін. Ағылшын тілін білген адамның еңбек нарығындағы бағасы өседі. Бүгінде елімізде жұмысқа қабылдағанда ағылшын тілін білетін жастарға ерекше құрметпен қарайды. Ал, кейбір шетелдік компанияларда бұл тіпті талап ретінде қарастырылып жатқаны өтірік емес. Бесаспап, яғни әмбебап маман болам десеңіз, өз ісіңіздің іскері болам десеңіз оған ағылшын тілінсіз айналып бару мүмкін емес, – дейді жас маман.

Тақырыптың тоқетері:

Үш тілді меңгеру, білу - бұл жаһандық әлемге жолдама деген сөз. Бұл адамның өмірдегі табыстылық, жетістік принципі. Нарық заманында топтан дараланып тұрмасаң, оңай жерден жұмыс тауып, өз мүмкіндігіңді көрсету қиынның қиыны болмақ. Ал қолдағы бар алтынның қадірін ұғыну, бос уақытты пайдалы іске жұмсау бір бөлек әңгіме. Ұстаздарымыздың мәртебесін көтеруге арнайы заң емес, Шоирадай өз-ісін сүйіп істейтіндерінің көбейгені жеткілікті болар ма еді?! Қалай болғанда да білімің артса, еліңе пайдаң тисін дегіміз келеді.

Саусақ бірікпей, ине ілікпейді

Среда, 02 Октябрь 2019 05:37

Жеке кәсіп, ешкімге тәуелсіз уақыт және қыруар табыс – көптің арманы. Дегенмен, сол көптің аз бөлігі ғана ғана немен айналысқысы келетінін нақты біледі. Ал, қалғаны арманындағы кәсіптің жетегінде қалады. Біздің кейіпкерлер өз жолын қиналмай тапқандардың қатарында. Бастысы – үйде отырып-ақ өз кәсібін дөңгелетіп келеді.

Screenshot 20191001 092606

«Әйел бір қолымен бесік тербетсе, бір қолымен әлемді тербейді» деген ұғым бар. Бұл сөз әйел затының еңбекке ептілігін аңғартса керек-ті. Танымды тарихымызға зер салып қарасақ, қазақ қоғамында небір батыр аналар мен қыздар болған. Бүгінде біздің қоғам сол тектіліктен дарыған аналардан кенде емес. Олардың бір бөлігі көп балалы ана атанып, ел демографиясына үлесін қосса, екіншісі мемлекеттің қолдауымен өз кәсібін көркейтіп отыр. «Қалауын тапсаң қар жанады» дейтін еді мұндайда. Сол кәсіптің көзін тапқандар жайында тарқатып айтсақ...

Оразкүл Абдуразақова өткен жылы «Жұмыспен қамту» орталығының жолдамасымен Шымкент аграрлық колледжінде 3 айлық қысқа мерзімді кәсіптік оқыту курсын кондитер мамандығы бойынша оқып шықты. Көп балалы әрі жұмыссыз ана кәсіптік білімнен бөлек, бағдарламаның екінші бағыты бойынша өз бизнесін бастауға мемлекеттен қайтарымсыз 200 АЕК көлемінде, яғни 505 мың теңге грант алған. Сол барлық қаржыны бизнес бастауға қажет құрал-жабдық алуға жұмсағанын айтады.

– Төрт перзентім бар. Жолдасым жұмыссыз. Тұңғышымыз 3 сыныпта оқыса, ең кенжесі үш жасар. Балаларыма қарайтын адам болмаған соң үйде жұмыс істеуіме тура келеді. Мемлекеттік бағдарлама арқылы қайтарымсыз грант иегері атанғанымда қатты қуандым. Аталған ақшаға тәтті пісіруге қажетті құрал-жабдықтарды сатып алдым. Әлеуметтік желілерге жарнама беріп, тапсырыс қабылдаймын. Күндіз балаларыма уақыт бөліп, кешкілік тапсырыстарды пісіремін.

Бұйырғаны болып жатыр. Қазір ғана мерекелік тортқа тапсырыс алып, соны дайындауға кіріскелі отырмын, - дейді О.Абдуразақова.

Оразкүл Жолдасқызы мемлекеттік грантқа қол жеткізу арқылы кәсібін ашып қана қоймай, келешекте оны кеңейтуді көздеп отыр. Сондықтан кәсіптік білім алып, сол бағытта өз ісін дөңгелетемін деушілерге әрқашан қолдау бар.

Ал, сұранысқа ие мамандарды қайта даярлайтын қысқа мерзімді курстың тағы бір қатысушысы Муслима Нұрбаева ІІ топтағы мүгедек. Десе де, мүмкіндігі шектеулі жан анасы және жолдасы үшеуі отбасылық бизнесті қолға алып, соны дамыту жолында. Анасынан тігін тігуді үйренгенімен, кәсіптік оқуға тапсырған.

– 3 айлық курсты тігіншілік мамандығы бойынша №5 колледжде оқыдым. Бір ай бойы теорияны үйренсем, қалған 2 айда практика жүзінде мүгедектерге арналған цехта тәжірибеден өттім. Онда төсек-орын жабдықтарын тіктік. Содан болар, көрпе-төсек тігуге бейімделдім. Қазір үш тігін машинасын сатып алдым.

Анамыз екеуіміз тіксек, жолдасым тапсырыстар мен қажетті заттарды жеткізіп беріп отырады. Ұлым – студент. Осылай күн көріп жатырмыз. «Даму» қоры арқылы 10 млн теңгеге дейін аз пайызбен несие алуыма болатынын хабарласып айтты. Соған қажет құжаттарды жинап өткізіп, шағын отбасылық бизнесті дамытсам деймін. Тиыннан теңге құралады, біріміз екі болғанына қуанып жатырмыз, – дейді тігінші.

Тағы бір айта кетерлік жәйт, кәсіпкер аналар «Нұр Отан» партиясы Шымкент қалалық филиалында демеушілердің есебінен алынған тігін машинасы мен тәтті пісіретін пешке қол жеткізіп, қуаныштары еселенгені бар еді. «Көз қорқақ, қол батыр» деген сөзді іспен дәлелдеген аналар отбасы, ошақ қасында жүріп те кәсіптің көзін таба білгеніне іштей қуанып қалдық.

Кәсіптік оқу – заман талабына сай, сұранысқа ие мамандарды қайта даярлайтын қысқа мерзімді курс. Шымкент қалалық жұмыспен қамту орталығының кәсіптік оқыту бөлімінің басшысы Асылбек Наурызбаевтың айтуынша, еліміздегі индустрияландыру бағытының қарқынды дамуы кәсіптік-техникалық мамандарға деген сұранысты арттырып отыр. Сондықтан Үкімет «Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасының» бірінші бағытында кәсіптік-техникалық мамандарды даярлауға ерекше ден қойған.

– Биыл бағдарламаға қатысуға ниет білдірген 2035 адам қаладағы арнаулы орта оқу орындарына, жекеменшік оқу орталықтарына және кәсіпорындардың жанынан ашылған оқу комбинаттарына оқуға жіберіледі. Былтыр олардың саны 1807 адам еді. Олардың 70% жұмыспен қамту орталығы арқылы жұмыспен қамтылса, қалғандары өз кәсібін ашты. Ал бизнесіңді бастауға мемлекеттен қайтарымсыз 505 мың теңге грант алуға 4500 грант бөлініп отыр, – дейді Асылбек Алдабергенұлы.

P.S

Жалпы, түсінген жанға кәсіптік білім – екі қолға бір күрек таба алмай жүргендерге үлкен мүмкіндік. Мемлекет осылайша жұмыссыз жандардың қолына балық емес, қармақ беріп, сұранысқа ие мамандықтарға баулымақ. Ал сізден керегі – тек әрекет.

112-ге келген кейуана

Пятница, 27 Сентябрь 2019 03:23

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сталиндік репрессиясы салдарынан Қазақстанға жер аударған Гүлчечек Колаева ахаска түріктерінен талай жетімді бауырына басып, өз ұл-қыздарынан кем көрмей өсірді. Солардың алғысын арқалаған ақжаулықты әже бүгінде 112 жасты еңсеріп, миллонды шаһардың ең егде тұрғыны атанып отыр. 1 қазан – халықаралық қарттар күні қарсаңында ғасыр иесі кейуананың ақ батасын алуға шаңырағында болып, сұхбаттасып қайттық.

 DSC1459

Гүлчечек әже 1944 жылға дейін Грузияның Месхетия аймағында тұрған. Жалпы, түріктер Месхетиядағы үш-төрт ауданда ерте замандардан бері мекендеген екен. Гүлчечек әже Аспиндза ауданындағы ауылда туып-өсіпті. Қазақстанға жер аударған соң Шымкентке келіп, тұрмыс құрған.

Бүгінде ол Абай ауданына қарасты Қызылжар елдімекенінде (бұрынғы «Коммунизм» колхозы) тұрады. Ол кісінің жары Ахмед Колаев Украина, Польша жеріндегі шайқастарға қатысқан майдангер. Соғыста ауыр жараланып, сол сырқаттан 1975 жылы өмірден өткен. Жарымен бірге екі қыз, екі ұл тәрбиелеп өсірген әжей әлдеқашан марқұм болған отағасының орнын жоқтатпай, ұрпағымен бірге мәнді де сәнді, мағыналы ғұмыр кешіп келеді.

Әженің үлкен қызы Бұлбұлдың өзі бүгінде 82 жаста. Кіші қызы Қаймақ ілгеріректе дүниеден өткен. Одан қалған ұрпақ бар. Базар есімді баласының жасы 63-те болса, Өскенбай деген ұлы қазір 61 жаста. Әженің осы 4 ұл-қызынан тараған ұрпақтың саны бүгінде 100-ден асып жығылады. Кейіпкеріміз немере-шөберелеріне зейнет, береке, молшылық, бақыт та, байлық та еңбекпен келетінін ылғи да айтып отырады екен.

Ал, тоқшылықта тоқмейілсімеуді, астамшылдық жасамауды, әр нәрсені ысырап қылмауды ұрпағының құлағына құйып келеді. Себебі, өзі бала кезінде жоқшылықты көп көрген екен.

– Екі аптадан бері көзі көрмей, бір орында отырып қалды. Әйтпесе, әже торқалы тоқсанына дейін егін еккен. Ғасыр жасаған уағында шөберелерін өзі мектепке жөнелтіп, күтіп алатын. «Ұзақ жасауының сыры неде?» деп үйге келгендер жиі сұрайды. «Уақтылы тамақтанып, үнемі қозғалыста жүреді» деп жауап береміз. Енді біздің әулетте бәрі ұзақ жас жасаған. Ол кісі осы уақытқа дейін ауруханаға жатып көрмепті. Денсаулығы мықты болды. Дәрі-дәрмекте қолданбайды. Дәрігерлер тек денсаулығын тексеріп кетеді,– дейді 82 жастағы інісі Мәлет Колаев.

Мәлет ақсақал әпкесінің мінезі жайлы, жуас екенін айтады. Грузияда біраз жыл латын тілінен бастауыш сыныптарға дәріс беріп ұстаз болыпты. Ал соғыс уақытында совхозда түрлі жұмыстар атқарған. Кейуана қартайғанымен өмірінің кей сәттерін жақсы есте сақтаған. Күйеуге тиген кезін, Кавказдан жер аударылып келгендегі оқиғаларды, колхоз-совхоздарда еңбек еткенін кейінгі ұрпақтарына жиі айтып отырады. Апам бақуатты болғанда аулаға еккен көкөністері 2-3 рет өнім беретін, дейді бауыры.

– Ол кездерде қиын заман болды ғой. Ауылдағы ер-азаматтарды түгел соғысқа алып кетті. Елде балалар, әйелдер мен қарттар ғана қалдық. Өте қиын кездер еді. Әйелдер күні-түні қырманда жұмыс істеді. Біз жеткіншектер бірде солардың балаларын бақсақ, енді бірде қойдың жүнін түтіп, жіп иіріп, жауынгерлерге қолғап, шұлық тоқып беріп жіберіп отырдық. Ол кезде дастарханымыз қазіргідей аста-төк болмайтын. Әр отбасына бес келіден ғана ұн берілетін. Оның өзі бірде бар, бірде жоқ. Қазір бейбіт заманның қадіріне жете алмай жатқандар кездеседі, – деді Мәлет ақсақал.

Әженің есімі қандай мағына беретінін сұрадық. «Гүл» деген қазақша да гүл ғой, – дейді ол кісі. – Ал «чечек» дегені – гүлдің қауызын жарып шыққан кезі, яғни шешек атқаны. Өзі атасының алғашқы көрген немересі болыпты. Сондықтан немерелерімнің алды, әулетіміздің гүлі деп ырымдап, атын Гүлчечек қойған екен. Бір әулетті гүлдеткен әжейге келіп бата сұрағандар, оның затын ырымдап алатын көрінеді.

– Әжені сұрайтын, іздейтіндер бар. Үйімізге бірінші келген қонаққа әжем ырымдап үнемі орамалын ұстатып, киімінен жыртып беріп отыратын. Әкімдіктегілер де ұмытпайды. Мереке сайын келіп қуантып кетеді. Онысына рақмет,– дейді 112 жастағы әжейдің қара шаңырақтағы келіні Хани Ахмедова.

Халқымызда «Қарты бар елдің қазынасы бар» деген нақыл сөз бар. Бүгінгі еліміздің көркейіп-гүлденуі, ұрпақтарымыздың шат-шадыман, бақытты тұрмысқа кенелуі, әрине, аға ұрпақтың маңдай терінің, елге сіңірген еңбегінің жемісі екендігі анық. Айта кететін бір жәйт, шаһарда 79 342 қария бар. Оның 13-і ғасырмен құрдас. Бір қызығы, ұзақ жасағандардың жартысынан көбі Абай ауданында тұрады екен.

Келешекте оңтүстік өңірінде адам күшін аса қажет етпейтін «ақылды» жылыжайлар іске қосылуы ықтимал. Мұндай мүмкіндікті шымкенттік жас өнертапқыш Нұрлан Жарылқасынов ұсынып отыр. Әзірге ол толығымен автоматты түрде жұмыс істейтін аталмыш жылыжайдың шағын үлгісін жасап шығарған. Атап өтерлігі, елімізде мұндай технологияның баламасы жоқ. «Кәсіпкерлер тарапынан қызығушылық болса, оны өндіріске енгізуге болады», – дейді жоба авторы.

 DSC0947

SILK WAY Халықаралық университетінің 2-курс студенті Нұрлан Жарылқасынов Қазақстан мен Өзбекстан жастарының қатысуымен «Дарынды жастар – ел тірегі» тақырыбында өткен халықаралық форумға тың жобаларын әкеліп, көпшілікті тәнті етті. Кемі бір, ал ұзағы үш ай көз майын тауысып жасаған екі жұмысына форумға келген әрбір екінші жан жақын танысып, қызығушылық білдірді.
Жаңа технологияға құмар жас өрен университет әкімшілігінің қолдауымен «Smart» үй мен жылыжайдың макетін әзірлеген. Бір қызығы, екі жобасын да смартфон арқылы басқаруға болады.

– Қазір дамыған елдерде ақылды үйлер көптеп салынуда. Олар дыбыстық немесе арнайы құрылғы арқылы басқарылады. Сондай үйлер жақын болашақта біздің қаламызда да бой көтереді. Яғни, онда автоматтандырылған бірегей жүйе орналастырылады. Менің жасаған бірінші жобам «ақылды» үй болса, екіншісі жылыжай. Үйдегі жарық, жылу, қауіпсіздік шаралары адамның пәрменімен дереу іске асады,– дейді болашақ IT-маманы.

Жобаның басты ерекшелігі – жылыжай толығымен автоматты түрде жұмыс істейді. Яғни, ондағы жылу, жарық жүйесі тәуліктің әр мезгіліне қарай өздігінен реттеліп отырады. Күндіз жылыжай қалыпты жағдайда жұмыс істейді. Ондағы температура ауа райына байланысты автоматты түрде реттеліп отырады.

Ал күн ұясына батқанда арнайы құрылғылар нысанның жарықтандыру, жылыту жүйесін іске қосады. Тек тұтынушы температураның шектік мөлшерін таңдап қойса болғаны. Егер жылыжайдағы ауа температурасы шектік межеден төмендей бастаса, тағы да автоматты түрде жылыту құрылғылары жұмыс істей бастайды.

Жылыжайда тамшылатып суару әдісі қолданылады. Бұл жүйе көбіне кешкі уақытта іске қосылады. Оның да өзіндік себебі бар екен. Күндіз су тез буланып, топырақтың ылғалдылығы азайып қалатын көрінеді. Тағы бір ерекшелігі, жылыжай қажетті қуатты күн сәулесінен алады. Немесе электр желісіне де қосуға болады.

– Мұнда қауіпсіздік шаралары да қарастырылған. Егер қандай да бір құрылғының сымдары тұйықтала бастаса, онда жүйе толығымен автоматты түрде өшіп қалады. «Ақылды жылыжай» арқылы суды да үнемдейміз әрі сапалы өнім аламыз, – дейді өнертапқыш.

Нұрланның айтуынша, инновациялық жобасына кеткен қажетті заттардың барлығын базар мен дүкен сөрелерінен сатып алған. Әзірге ол көпшіліктің жоғары бағасын алған аталған жобаларды өзіне патенттеп үлгермеген. Бірақ ұсыныс болса, ертең-ақ қажетті құжаттарды жинауға кірісуге дайын.

Бос уақыттың қадірін білген ізденімпаздың арманы асқақ, мақсаттары айқын. Ендігі кезекте ол өз өңіріміздегі егіншілікпен қоса жылыжай шаруашылығының да қарқынды дамуына бар үлесін қосуға дайын екенін айтып отыр.

Білім – ердің қанаты

Среда, 25 Сентябрь 2019 03:50

Келешегіміздің келбеті, болашағымыздың баяны бүгінгі жас буын. Өйткені олар – «ертеңімізді жасайтын бүгініміз». Міне, сол талантты жастарға әлемнің беделді университеттерінде білімдерін тереңдетіп, біліктіліктерін шыңдауға мемлекет тарапынан жан-жақты қолдау көрсетілуде. Оның айқын дәлелі ретінде Елбасының бастамасымен құрылған «Болашақ» бағдарламасын айтуға болады.

64398709 2723979454279804 618126818452439040 n

Бұл бағдарлама студенттерге өз мамандығын заманауи технологиялар мен әдістемелер арқылы терең меңгеруге, табысты жетістіктерге жетуге, жаңа белестерді бағындыруға жол ашады. Осындай мақсатпен шетелге барып келген жастардың бірі - «Шымкент – адалдық алаңы» кеңсесінің басшысы Ерасыл Төлебаевпен сұхбаттасқан едік.

- Ерасыл Әшірбайұлы атаулы бағдарлама арқылы қалай арманыңыз шындыққа айналғанын кеңінен әңгімелеп берсеңіз?

- Мен Шымкент қаласындағы №1 қазақ-түрік дарынды ер балаларға арналған лицейінің түлегімін. 2010 жылы ҰБТ тапсырдым. Қорытындысы көңіл көншітпеді. 98 балл қазақ-түрік лицейі үшін өте төмен нәтиже. Сондықтан құладым десем де болады. Сол жылы алғаш рет Назарбаев университетіне қабылдау басталды. Сыныптастарымның көбі сол университетке тапсырды. Бүкіл екі сыныптың ішінде Шымкентте оқуға түскен жалғыз мен болдым.

Бастапқыда егер шетелге барып жатсам, ғылымды тереңірек зерттеп, ал елде қалсам, медицина мамандығына түсем деп ойладым. Алайда, ҰБТ-дан аз ұпай жинағандықтан, ол арманым орындалмай қалды. 10 сыныпта «Болашақ» бағдарламасына «түсемін» деген масқат қойған болатынмын. Көп сыныптастарым мұнымды орындалмайтын арман дейтін. Бағымды сынауға Нұр-Сұлтан қаласына жол тарттым. Әрине, ата-анам да қарсы болды. Бірақ бағым жанып, «Болашақ» халықаралық бағдарламасының студенті атандым.

Алдымен ағылшын тілін толық меңгеру үшін мені Малайзия мемлекетіне жіберді. Бір жылдық оқуды төрт айда меңгеріп, белгісіз себептермен ол мемлекет мені ары қарай университетке қабылдамады. Елге оралдым. Халықаралық «Болашақ» стипендианты атанып, сосын артынан Ұлыбританияға оқуға аттандым.

- Қазақстаннан жырақтап жат елге қадам бастыңыз. Мұндайда тосын жағдайлар болып жатады. Сізде қалай болды?

- Малайзияға келе сала бес күнде барлық ақшамды жаратып қойғаным бар. «Енді қайттім, кімнен көмек сұраймын?» деп жүргенімде Азамат Орынбаев есімді бауырымыз менен бір мәселені сұрауға келді. Оған жәрдемдестім. Бірақ қарызға ақша сұрауға батылым бармай тұрды. Кенет ол «Ерасыл, менде 4 жұлдызды қонақүйде бір бос орын бар, қасыма серік боласың ба?» – деді. Не қуанарымды, не жыларымды білмей абдырап бірден келістім. Осылай екеуміз жақын достасып, елге қайтқанша бір-бірімізді қолдап жүрдік.

Ал, Ұлыбританияға келгенімде достарымызбен аралда адасып қалдық. Түн жамылып улап-шулап аралға жетіп барғанымызбен қонақүй жабық. Тәртіп сақшыларына жағдайымызды айтып, көлікті бір шетке қойып түнеуге тура келді. Таң атқанда жағажайдағы керемет көріністің куәсі болдық. Бұрын тек фильмдерден көрген қайықтар мен яхталардың сан алуан түрі көздің жауын алып тұр. Осылай бір қызық жағдайға тап болғанымыз әлі күнге есімде (күліп). Бес жылдай шет мемлекетте болдым. Өзіндік қиындықтары мен қызықшылықтары жетерлік. Олай болмаса, студенттік шақтың несі қызық болсын?!.

Ал шетелдік студенттерге тоқталсам, олар ізденімпаз, жан-жақты, бірнеше тілді меңгерген және кез келген тақырыпта ойын еркін бөлісе алады. Экономикалық және әлеуметтік салада сауатты. Ұлттық және мәдени құндылықтарына аса құрметпен қарайды. Әр кезде көмекке келуге дайын тұрады. Олар алдымен біз, қазақстандықтар жайында өзгеше пікірде болды. Соңынан келе пікірлері өзгеріп, біздің де сауатты және дамыған ел екенімізге көздері жетті.

Бұл бағдарламаның арқасында көп елдердің студенттерімен танысып, дос арттырдым, ағылшын тілін тереңірек меңгердім. Ұлы Абай атамыз: «Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та бар қалан» деген. Осындай мемлекеттік бағдарлама біз сияқты болашаққа зор үмітпен қарайтын жастардың өсуіне айтарлықтай ықпалын тигізеді. Бұл бағдарлама студенттің шет елде тәжірибе жинауына, білімін шыңдауға әрі салаға жаңа көз қараспен қарауға үйретеді.

- Нақты қай ғылымды зерттеп жүрсіз? Сізден қандай жаңалық күтеміз?

- Тірі организмдерде өзінің тұтастығын сақтауда бөгде заттармен күресу үшін қызмет ететін арнаулы «иммундық жүйе» болады. Иммунология осы иммундық жүйенің қалыпты сау жағдайдағы құрылымы мен қызметін зерттейді. Ал иммунопатология бұл жүйенің ауру жағдайындағы құрылымы мен қызметі бұзылуының өзгерістерін қарастырады. Иммунология - антиген деп аталатын генетикалық бөгде субстанцияларға организмнің жауап қайтаруының молекулалық механизмдерін зерттейтін иммунитет жөніндегі ғылым.

Міне, сол иммунолог маманы болып, адам бойындағы, қандағы құбылыстарды зерттеп жүрмін. Мені адам бойындағы гиперактивті иммундық жауап көбірек қызықтырды. Гиперактивті иммундық жауап дегеніміз ол әр себепке (бактерия, вирус, шаң тозаң), күрт ұзаққа сақталатын температура, қышыну, қызару, түшкіру, қатты ісіну тағы да басқа жауаптық реакциялар. Басты мақсатымыз - келешекте сондай гиперактивті иммунды болдырмау. Жаңалықтарды алдағы уақытта жариялаймыз.

- Қазір «Шымкент – адалдық алаңы» кеңсесін басқарып жүрсіз. Тұрмыстық жемқорлықпен күрес қалай жүзеге асырылып жатыр?

- Өткен жылы 20 желтоқсанда әр саланың мамандарынан құралған арнайы топ нәтижеге бағытталған жұмысты қолға алдық. Бұл жоба Елордадан бастау алып, Тұңғыш Президенттің Жолдауының 87 тармағында көрініс тапты. Яғни, Елбасы өңірлерде жемқорлықпен күресуге осы тәсілді пайдалану керек екенін атап өтті. Жобаның міндеті – азаматтардың мемлекеттік билік институттарына сенімін арттыру, жемқорлық деңгейін төмендету және сыбайлас жемқорлықты жалпы қабылдамауды қалыптастыру.

Бұл тұрмыстық жемқорлықты жою және азаматтарға қолайлы жағдай жасау, қоғамдық бақылау жүргізу, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру салаларында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша өз қызметін жүзеге асырады. Біз полиция, білім, денсаулық сақтау салаларын қамтып, үш бағытта жұмыс істеп жатырмыз. Сәуір айында тұрғындардың арыздарының нәтижесінде қалалық №1 клиникалық ауруханасында магниттік-резонанстық томографияны инсульт алған науқастар ақылы түрде түсіріп келгенін анықтадық.

Алайда, оларға аталған қызмет түрі тегін жүргізілуі керек болатын. Бұл өрескел заңбұзушылықты еліміздің вице-министрі Ляззат Мирасқызымен тоқтаттық. Қарапайым тұрғындар арасында денсаулық саласына көңілдері толмайтын жәйттер өте көп. Оның бәрін бір күнде немесе бір айда шешу мүмкін емес. Біз алдымен ол қаншалықты шындыққа жанасатынын анықтаймыз. Егер аталған мәселе рас болса, заң аясында арнайы топ өкілдері оның шешу жолдарын қарастырамыз. Қазіргі соның алғышарты ретінде ауруханалардағы бас дәрігерлерді бірінші қабатқа түсіріп жатырмыз.

Яғни, басшылар науқастарды көрсін, үлкен жайлы кабинеттерді босатсын деген мақсатта осы жобаны барлық денсаулық сақтау мекемелеріне енгізудеміз. Ал полиция қызметкерлерімен «Адалдық жолында» атты рейд ұйымдастырып келеміз. Бір күн бойы жол патрульдік полицейлерінің көлігімен жүріп, тұрғындарға заңды құқықтары мен міндеттерін түсіндірдік.

Нәтижесінде тұрғындарға жол сақшылары неліктен тоқтатқанын, заң бұзғанда айыппұл төлеудегі жеңілдіктер айтылмайтынын анықтадық. Жауапты мамандарға ескертпелер берілді. Оларға «Пара беру – заңмен қудаланады» дегенді түйсіндірдік.

Ал, білім беру мекемелеріндегі жемқорлықтың алдын алу мақсатында ең бірінші кезекте қаладағы мектептер мен ЖОО-лар, колледждердегі жастарды адалдыққа тәрбиелеу мақсатында «Адалдық дүкендерін» аштық. «Таза сессия» сынды акциялар ұйымдастырылып тұрады. Мұнда, «пара кім берді немесе керісінше кім алды» дегенге емес, «не үшін бермеу керекпіз» дегенді білімгерлердің санасына сіңіруге тырысамыз. «Мектепке жәрдем» жобасын да енгізіп жатырмыз.

Онда мектеп жанынан құрылған қамқорлық кеңесшілері мектепке қажетті заттарды арнайы есепшот ашып, сол жиналған қаражатты оқушылар мен мектептің игілігіне жаратады. Бәрі қамқорлық кеңестің келісімімен жүзеге асырылатын болады. Ұйымдастырып жатқан іс-шаралар мен кездесулеріміз осы жоғарыда аталып өткен жобалардың мақсат-міндеттерін түсіндірумен өтеді. Көзге ілінбей жүрген елеусіз мәселелерді жою арқылы халықтың сауатын ашып, құқықтары мен міндеттерін түсіндіреміз.

- Әңгімеңізге рақмет. Жұмысыңызға табыс тілейміз.

Страница 3 из 26