WhatsApp Image 2020-06-16 at 10.40.05 1

Елімізде адамның қабілет-қарымы мен қызығушылығы, икеміне қарай кәсіп бастауға жағдай жасалған. Тіпті, қайтарымсыз грант ұтып алуға да мүмкіндік бар. Соның арқасында кәсіпкерлік саласының көкжиегі кеңейіп, өркен жайып келеді. Одан бөлек жеке кәсіппен айналысу адамға мол мүмкіндік береді, шабыт сыйлайды. Оны бүгінгі сөз еткелі отырған кейіпкерімізбен тілдесу арқылы аңғардық. Бұл жолы шыныдан терезеге тор жасаған кәсіпкер Еділ Ахметовтің ерекше бизнесі жайында әңгімелемекпіз.

Бүгінде «не шықса да Шымкенттен шығады» деген әзіл-шыны аралас әңгіме көпшілік арасында жиі айтылады. Оған табылар себеп аз емес. Терезеге орнатылар торды шыныдан жасауды шымкенттік кәсіпкер қолға алады деп ешкім де ойламаса керек-ті. Міне, «ProtectKz» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің негізін қалаушы Еділ Жұмабекұлының ерекше кәсібі инвесторлардың да қызығушылығын оятқан. Халқы еңбекқор, мәдениетпен меймандос шаһарда осылайша өндіріс орны жаңа өнімін ұсынуда.
–Бұл өнім осыдан екі жыл бұрын ойға келген идеяның жемісі. Көршілес Ресей мемлекетінің астанасына барғанымда терезедегі ерекше қорғанға таң қалғаным рас. Елге оралып, оны қалай әзірлейтінін іздендім. Қажетті материалдарды шетелден алдырып, сынама ретінде жасап сатылымға ұсындым. Сұраныс барын білген соң, инвесторлар да мақұлдады. 10 млн теңге қаржы құйып, жобаны іске асыра бастадым. Аталған өнім түрін
Қазақстанда алғаш болып жасауды қолға алдық, – дейді жас кәсіпкер.
Отандық өнім көпшіліктің көңілінен де шыққан. Өз ісін дөңгелетіп отырған кәсіпкердің ісі едәуір дамып, елде жоқ өнімді ойлап тапқан кейіпкеріміздің шыны қондырғысына сұраныс артқан. Бүгінде франшиза әдісімен еліміздің өзге қалаларында сатылуда.
– Өнім монолитті поликарбонаттан жасалады. Яғни, құрылыс пен әскерилер қауіпсіздікке пайдаланатын материалдан әзірленеді. Терезеге арналған шыны тор жазатайым жағдайлардың алдын алуға, ұры-қарыларға қарсы қорған ретінде қолданылады. Шаршы метрі – 25 мың теңге. 500 келіге дейін салмақты еш қиындықсыз көтеруге қауқарлы. Ал тапсырыс 14 күнде дайын болады, – дейді Е.Ахметов.
«Еңбектің өзін тапқан байлықтың көзін табады» деген атам қазақ. Біздің кейіпкеріміз сол аталы сөздің астарын аңдап, нағыз білекті түргізіп, маңдайды сүрткізіп, белшеден берекеге кенелтетін адал еңбекті тапқан азамат. Бірнеше айға созылған карантиндік жүйе кәсіпкерге оңай тимегені анық. Алайда, әр істің қайыры болатынын білген ол, төтенше жағдай кезінде уақыт пен денсаулықтың қадірін жіті түсінген.
–Әлемдегі орын алып жатқан төтенше жағдай бізді де айналып өтпегені рас. Біз үшін биыл күтпеген жайттар көп. Бірақ адамдар осы карантиннен сабақ алып жатқанын байқауға болады. Адамдар тазалыққа ден қоя бастады.

 

16


Карантин ақша үнемдеуді де үйретті. «Айдың жартысы жарық, жартысы қараңғы» демей ме ендеше бізді жарқын күндер күтіп тұрғанына сенім артуымыз керек, – дейді
Е.Жұмабекұлы.
Шырайлы шаһарда отау құрып, перзент сүйген кәсіпкер үшін үшінші мегаполистің маңызы ерекше. Еділ Ахметов Шымкент өзінің туған топырағындай, асыл тұмарындай ыстық екенін айтты. Кейіпкеріміз қала тұрғындары мен қонақтарын қала күнімен құттықтауды ұмытпады.
– Өзім Семейдің тумасымын. Павлодар мен Нұр-Сұлтанда бірнеше жыл тұрдым. Алматыға жұмыс бабымен жиі барып тұрамын. Ал Шымкентке 2015 жылы қоныс аудардым. Бұл қала мені үлкен өзгерістерімен қарсы алды. Отбасылы болып, әке атандым. Өз кәсібімді бастап, армандарыма бір қадам жақындай түстім. Шырайлы шаһардың тұрғыны ретінде қаламыздың көркейіп, өсіп келе жатқаны қуантады. Мегаполистің тарихы тереңде. Ал халқы қонақжай, еңбекқор, – дейді кәсіпкер.
Иә, Шымкентті қай жағынан алып қарасақ та мақтануға тұрады. Шымшаһар өмір сүріп, бизнес бастауға қолайлы қала. Оны Еділдей істің көзін тапқан жігіттердің көптігінен-ақ аңғаруға болады.

IMG-20200609-WA0062

Шырайлы шаһардың көшелерімен серуендеп, қоғамдық көліктерге мінгенде «Шымкент – қайырымды қала» деген жазу көзге оттай басылады. Мегаполистің осындай балама атқа ие болуы бекер емес. Иә, ұлы ғұлама Әбу Насыр әл-Фараби суреттеген ізгі қаланың қағидасы қамқорлық екені сөзсіз. Бүгінгі қоғамда бар өмірін ізгілікке арнаған жандар аз емес. Сондай жүрегі жомарт жақсылардың бірі – Данияр Мейірбеков.

96«Ізгілікте жарысайық» қоғамдық қайырымдылық қорының президенті Данияр Мейірбеков 8 жылдан бері еріктілікпен айналысып келеді. Үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетуді өмірлік ұстанымым деп білетін ол осы жылдар бойы ерікті ретінде біраз адамдарға қол ұшын беріп, игі істердің басы-қасынан табылып жүр.
– Менің волонтер қатарына қосылуыма саябақтағы жас қыздың оқиғасы себеп болды. 2012 жылы магистратурада оқып жүргенімде саябақта келе жатып жас қызды кезіктірдім. Қарасам, жылап отыр. Асыраушысынан айырылған екен. Анасы шіркеуде еден жуушы болып нәпақасын айырып, отбасын асырайтынын білдім. Кейін шамам келгенше оларға көмектесіп жүрдім. Өзімнің жағдайым болмағанда, достарымнан көмектесуін сұрадым. Осылай жүріп өзіміздің қайырымдылық ұйымымызды құру туралы ұйғарымға келдік, - дейді Д.Еркінұлы.
Еріктілікті азық-түлік таратумен өлшемейтін Данияр Алматы қаласы мен Қызылорда облысында да еріктілер ұйымын құруға атсалысқан. Бүгінде ресми тіркелген қайырымдылық қоры арқылы 1300 адамға көмек қолын созып келеді.
– «Ізгілікте жарысайық» қоғамдық қайырымдылық қоры ресми тіркелген ұйым. Біз бес бағытта жұмыс жасаймыз. Білім бағыты бойынша асыраушысынан айырылған және аз қамтылған отбасылардың балаларына қосымша үйірмелер ұйымдастырамыз. Спорт саласында аулаларға ворк-аут алаңшаларын орнатып, спорттық сайыстар өткіземіз. Ал қайырымдылық және әлеуметтік сала бойынша арнайы тізім жасалып, сол бойынша қаладағы әр түрлі санаттағы осал топтардан құралған 1300 отбасыға қолдау көрсетеміз.
Даниярдың айтуынша, бұл ұзақ мерзімді жобалар. Қордағы волонтерлардың басым көбі бұрынғы педагогтардан құралыпты. Олар игі іспен күнделікті жұмыс ретінде, яғни кәсіби тұрғыда айналысады.
– Бүгінде Мақтааралдағы су тасқынынан зардап шеккен отбасылардың балаларына арнап ашқан он күндік лагерьдің жұмысын сәтті аяқтадық. Шымкенттен бір топ ұйым осы лагерьдің жұмысына атсалысқанын айта кеткен жөн. Олардың қатарында «АSAA» жастар қоғамдық ұйымы, «Волонтер Шымкента» ұйымы, «Клуб добряков Шымкента» қозғалысы, «Благо Дарю» қоғамдық ұйымы, «Мейірім» еріктілер қозғалысы, «Харекет» қоры және біздің «Ізгілікте жарысайық» қорымыз бар. Шымкенттік және еліміздің басқа да өңірлерінен қаржылай қолдау көрсеткен демеушілерге алғыс айтқым келеді, - дейді Д.Мейірбеков.
Ерікті болу үлкен ерлік. Ол жастардың белсенділігін арттырып қана қоймай, адамдарға көмек беріп, тәжірибе жинауға, өмірлік маңызды дағдыларды дамытып, әлемді жаңа қырынан тануға мүмкіндік беретін бірден-бір игі шара. Сондықтан, уақытты еріктілікке жұмсау – тұлғалық дамуға құйылған инвестиция екені даусыз. Алайда еріктілердің жұмысы көп ретте еленбейтін көрінеді. Данияр кейде алғыстың орнына реніш еститіндерін де жасырмады.

 

IMG-20200609-WA0066


– Карантин кезінде көптеген танымал жұлдыздар мен кәсіпкерлер жаппай азық-түлік таратуға көшті. Қайырымды жандардың бары қуантады, әрине. Бірақ мұндай әрекеттердің соңы кейде масылдыққа ұласып жатады. Шын мұқтаждардың жағдайымен танысып алмай жатып, біз ешкімге көмектеспейміз. Бізде арнайы менеджерлер бар. Қаладағы бірнеше қайырымдылықпен айналысатын ұйымның ортақ базасын жасағанбыз. Көмек сұрап хабарласқандарды тізімнен тексеріп аламыз. Педагог болғандықтан тағдыр тауқыметін тартқан жандардың жағдайына түсіністікпен қарауға тырысамыз. Тобымыздағы қыздар бір жағдайда айтылған ауыр сөздерді көтере алмай жылап қалады. Бірақ бұл біздің негізгі мақсатымызға, адамдарға қайырымдылық жасауымызға ешқандай бөгет бола алмайды, - дейді Данияр Мейірбеков.
Данияр Еркінұлы қорға жиналған қаражатты есеппен жарататындарын айтады. Олардың алдағы жоспары еріктілік сөзінің аясын кеңейтіп, көпшілікке волонтер болудың қыр-сырын үйретпек.
– Бізге әр түрлі саланың өкілдері хабарласып көмектесуге ниет білдіреді. Артынша азық-түлік пен қаражат аударуға асығады. Қиындыққа тап болған отбасылардың сан алуан мәселесі бар. Соған қарай түрлі сала өкілдері өздеріне тиесілі мәселелерін шешіп берсе, оның өзі үлкен көмек. Бір өкініштісі волонтер болу дегенді жұртшылық тамақ тарату деп түсінеді. Кейде алаяқтар да кездеседі. Волонтерлік қызмет – өз еркіңмен баратын жүректің жұмысы. Жүректің жұмысы жанданса, қоғам өркениетке өздігінен-ақ қадам басар еді, – дейді ол.

 

IMG-20200609-WA0067


Жабырқаулы жүректерді жібітіп, мұқтаждарға көмектесу сауапты іс. Ал ондай ізгілікті істі мұрат тұтқандардың әрекетін жанашырлықтың жарқын үлгісі деп бағалауға болады. Әл-Фарабише айтқанда, қайырымды қаланың тұрғындары қашанда бір-біріне көмек қолын созуға даяр тұрады. Ал Даниярдай азаматтардың жасаған істері көпке үлгі, мақтауға тұрарлық.

Елімізде жыл басынан бері «Педагог мәртебесі» туралы заң күшіне енгені белгілі. Мұғалімдердің жалақысын өсіріп, құқықтарын қорғауға және әлеуметтік қолдауға бағытталған заң аясында қандай өзгерістер орын алуда? Педагогтердің білігі мен беделін арттырудағы аталмыш маңызды құжаттың рөлі қандай болмақ? Бұл туралы Шымкент қаласының білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаменті басшысының орынбасары Ақмарал Жүнісовадан сұхбат барысында сұраған едік.

75

WhatsApp Image 2020-06-11 at 18.17.52

Шымкентте кәсіпкерлік субъектілерінің санитарлық-эпидемиологиялық талаптарды сақтауын қадағалау бойынша мониторингтік топ күнделікті жұмыс жүргізуде.
Қаратау аудандық Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау басқармасының мамандары мен аудандық әкімдік қызметкерлері, тәртіп сақшылары бастаған мониторингтік топ «Фатима» моншасы мен «Medina» мейрамханасы, «Janalyq» маркетін және азық-түлік дүкендері мен дәріханаларды аралады.
Мониторингтік топ Шымкент қаласының аумағында карантин және шектеу шараларын ұзарту туралы Шымкент қаласының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 7 маусымдағы №20 Қаулысына сәйкес, қоғамдық тамақтану және сауда орындары, азық-түлік дүкендері, моншалар мен дәріханалардың карантин шараларын сақтау талаптарын тексерді.

 

WhatsApp Image 2020-06-11 at 18.17.51WhatsApp Image 2020-06-11 at 18.17.48


Қаратау аудандық Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау басқармасының санитарлық-гигиеналық қадағалау бөлімінің бас маманы Салтанат Әшімбекова тексеру барысында маска тағу режимінің орындалмауы, тепловизорлардың жоқтығы мен әлеуметтік қашықтықтың сақталмауына қатысты тәртіп бұзушылықтар анықталғанын айтты. Соған байланысты тиісті түсіндірмелер мен кеңестер берілді.
Жалпы ауданда 50 адамнан жоғары қызмет көрсететін - 101 қоғамдық тамақтану орны, 45 шағын мейрамхана бар. Бұдан бөлек 162 сауда орны қадағалауға алынған. Бүгінге дейін нысандарда өрескел тәртіп бұзушылыққа қатысты әкімшілік хаттамалар толтырылмаған.

Еріктілер еңбегі еленбек

Среда, 10 Июнь 2020 03:38

Үшінші мегаполистегі түрлі қайырымдылық істерімен қоғамға септігін тигізіп жүрген ерікті жастар мемлекеттік наградалармен марапаттауға ұсынылады. Бұл туралы ақпараттық-коммуникация орталығында өткен баспасөз брифингінде айтылды.

Қалалық отбасы, балалар және жастар істері жөніндегі басқарма басшысы Жандос Қалтаевтың айтуынша, бүгінде шаһар аумағында 20-дан астам қоғамдық ұйым елдегі төтенше жағдай кезінде аз қамтылған отбасыларға азық-түлік пен дәрі-дәрмек үлестіруде белсенділік танытқан. Ал волонтерлар саны 3000-ға жуық.
Ж.Төлембекұлы брифинг барысында «Еріктілер жылы» қалада атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. Бұл ретте қала жастарының азаматтық белсенділігін дамытуға жаңа серпін беретін іс-шаралар жоспары әзірленіп, бекітілген. Ал халықтың әртүрлі жас топтарын волонтерлік қызметке тарту қажеттілігін ескере отырып, еріктілерді қолдау мақсатында Шымкент қаласы «Жастар ресурстық орталығының» қолдауымен «Шымкент волонтерлар қауымдастығы» құрылған.
– Жыл басынан бері қаладағы волонтерлық ұйымдар, ерікті жастар, «Nur Otan» партиясы Шымкент қалалық филиалымен «Ізгілікте жарысайық», «Жанға жылу», «Қамқор», «Мейірім», «Біргеміз» акцияларымен бірге 100-ден астам шаралар ұйымдастырылды. Аз қамтамасыз етілген 7245 отбасыға азық-түлік, 333 отбасыға дәрі-дәрмек, 1 млн астам бетперде мен антисептиктер таратылды. Волонтерлармен бірлесе отырып, «Біргеміз Sabaqtastyq» бағытында №4, №3 балалар үйінің тәрбиеленушілеріне «Тәлімгер жобасы» жүзеге асырылуда. «Qamqor», «Saulyq» бағытында ардагерлер үйі мен дағдарыс орталықтарында 15 кездесу, ардагерлер үйінде сенбілік шаралары, мерекелік кештер мен 80 ардагердің қан қысымын өлшеу шаралары бойынша арнайы жұмыстар жүргізілді, - деді спикер.
Мұқтаж жандарға қолдау көрсетіп, қиындықты бірге еңсеруді мақсат тұтқан волонтерларға қалада қоғамдық көлікпен тегін жүру де қарастырылмақ.
– Алдағы уақытта 500-ге жуық ерікті қаладағы қоғамдық көліктерде тегін жүреді. Оған қоса Шымкент қаласының үздік еріктілері мен ұйымдары жыл қорытындысында арнайы алғыс хаттар және бағалы сыйлықтармен марапатталады, – деді басқарма басшысы.

 

 

Алтын қолды дәрігер

Среда, 03 Июнь 2020 04:25

Шымшаһарда жыл басынан бері құлақ, мұрын және тамақ ауруларын емдеуге ерекше көңіл бөлінуде. №1 қалалық клиникалық ауруханасында жаңадан ашылған оториноларингологиялық бөлімінің дәрігерлері науқастарға жоспарлы операцияларды жасауды бастады. Бөлім меңгерушісі Асхат Хамидулин лор ауруларының алдын алу және емдеу жолдарын әңгімелеп берді.

20

Сақтансаң, сақтайды....

Пятница, 29 Май 2020 07:18

Шымкентте COVID-19 індетін жұқтырғандар 700-ден асты. Аурудың алдын алуға мықтап ден қойғанымен, сақтық шараларын ескермей жүрген тұрғындардың қарасы қалың. Содан болар бірнеше күннің ішінде науқастар саны күрт өсті. Коронавирус жұқтырғандардың пайыздық көрсеткіші де айтарлықтай жоғарылаған. Сала мамандары дабыл қаққанымен, сөзге құлақ асатындар аз.

DSC 2996

Үшінші мегаполистің Бас санитариялық дәрігері Әбдіманап Төлебаев қаладағы коронавирус инфекциясына қатысты ахуалды баяндады. Брифингте коронавирус індетін жұқтырған науқастар мен қаладағы COVID-19 инфекциясының алдын алу шаралары жан-жақты айтылды.

Қалалық Тауарлар мен қызметтердің сапасын бақылау депаратаментінің басшысының айтуынша, Шымкент қаласында 2020 жылдың 27 мамырға COVID-19 инфекциясымен 732 жағдай тіркелген. Бұл көрсеткіш 100 мың тұрғынға шаққанда 69,4 пайызды құрап отыр. Коронавирус жұқтырғандардың басым көпшілігі жергілікті тұрғындар. 732 жағдайдың 22-і сырттан келіп тіркелген (13-і халықаралық жүк тасымалының жүргізушісі, 1 жолаушы Польшадан ұшып келген, 8-і Ресей Федерациясынан келген, оның ішінде 7-і адам жұмыс істеп жүргендер және 1 студент).

Науқастармен қарым-қатынаста болған 3895 адам оқшауланып, оның 2067-і карантиннен алынған. 50-ге тарта адам өз үйінде карантинге жабылған. Ал стационарлық ем қабылдап жатқандар саны - 500. Қауіпті дерттен 6 адам қайтыс болған. Айыққандар 228-ді құрайды. Ауыр індетпен күн-түн демей күресіп жүріп, COVID-19 инфекциясын жұқтырған мамандар да бар.

– Бүгінге дейін індетпен күрес барысында Полиция Департаментінің шытаттан тыс 1 қызметкері, Қорғаныс министрлігінің 3 әскери қызметкері және Ұлттық ұланнан 1 әскери қыметкер коронавирус жұқтырған. Науқастармен қарым-қатынаста болған медицина қызметкерлерінен де COVID-19 инфекциясы анықталды. Жалпы 127 жағдайдың ішінде 20-сы - дәрігер, 69-ы - медбике, қалғаны – орта және кіші буын қызметкерлер, - деді Ә.Төлебаев.

DSC 3007

Шымшаһарда 25 мамырдан бастап карантиндік режимді жеңілдетудің екінші кезеңі жоспарланған болатын. Бірақ қалада эпидемиологиялық жағдайдың тұрақтамауына байланысты, ол 2020 жылдың 8 маусымына дейін созылды. Шымкент қаласының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылығы 24 мамырда №18 «Шымкент қаласының аумағында карантин және шектеу шараларын ұзарту туралы» Қаулысы қабылданып, жұмысын қайта бастаған нысандарға COVID-19 бойынша карантин кезіндегі күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтауға минималды және кеңейтілген талаптар әзірленді. Төтенше жағдай енгізілген күннен бастап арнайы құрылған мобилді топ мониторинг жүргізіп келеді.

  Бүгінге дейін мониторингпен 5000-нан астам нысан қамтылды. Оның ішінде 1460-ы қоғамдық коммуналдық нысан болса, 2890 тамақтану орыны, 303-і өндірістік нысан. Бұл көрсеткішке балабақшалар да кіреді. Жергілікті әкімдік қызметкерлері мен департаменттің мамандарынан құралған 16 мониторингтік тобы қала аумағында өздеріне тапсырылған міндетті атқарып жатыр, - дейді спикер.

Статистикаға сүйенсек, коронавирус инфекциясын жұқтырғандар саны 11 пайыздан жоғары болған. Сондықтан санитарлық дәрігерлер әліде сақтық шараларын қатаң сақтау керектігін ескертеді. Кәсіпкерлік нысандарда түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, ескертпеге бағынбағандарға әкімшілік хаттамалар толтырылған.

Санитарлық дәрігерлердің келтірген дерегіне сүйенсек, елімізге төтенше жағдай жарияланғаннан бастап санитарлық талаптарды сақтамағандарға 140 әкімшілік шара қолданылса, төтенше жағдай аяқталғаннан бері 14 хаттама толтырылған. Сала мамандары соңғы қабылданған қаулыда көрсетілген сақтық шараларын тұрғындар сақтамай жатқандарын айтады. Олар бұл ретте патрульдік полиция қызметкерлерін күшейтуге ұсыныс жасап, маска кимеген тұрындарға қатаң шара қолданбақ. Оған құлақ аспайтындар болса, заң талаптарына сәйкес айыппұл салынатынын ескертеді. Қалада бетперде тапшылығы жоқ екенін де алға тартады.

 Маска тақпаған жеке тұлғаларға салынатын айыппұл 13890 теңгені құраса, лауазымды қызметкерлерге 41670 теңге. Шағын бизнес үшін 277 800 теңге айыппұл салынады. Ал орта бизнес – 555 600 теңге, ірі кәсіпорындарға салынатын айыппұл сомасы 833 400 теңгені құрайды. Тәртіп баршаға ортақ екенін ұмытпаса екен, - дейді Шымкенттің Бас санитариялық дәрігері.

Апта соңында жағдай тұрақталса комиссия кәсіпкерлік нысандардың саны арта түсетінін айтты. Қоғамдық тамақтану орындары мен жазғы алаңдар да іске қосылады. Спорт объектілері, базалары мен залдарын жұмыс алгоритмі қарастырылмақ. Тек олар санитариялық-эпидемиологиялық талаптарды сақтауы тиіс. Осы ретте «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» дейтін халық нақылы еске түседі. Әлемді әбігерге түсірген кеселден арылу түптен келгенде адамдардың салғырттығына байланысты екенін түсінер уақыт жетті.

Без имени-11

Шымкентте ұлтымызды ұлықтайтын ұлы аспапты жасауды өз кәсібіне айналдырып, ұлттық дәстүрді насихаттап жүрген Мұталхан Байырбеков есімді шебер бар. Отбасылық кəсіп түрін дамытып отырған жас кәсіпкер мемлекеттің қаржылай қолдауымен кəсіп ашып, талмай еңбектеніп келеді. Он саусағынан өнер тамған шебер елімізде жарияланған төтенше жағдай кезінде өзі жасаған бірнеше домбырасын індетпен күні-түні алысып жүрген дəрігерлерге сыйлап, ақ халаттыларға құрмет көрсетіпті.

Тарихымызды қос ішегіне сыйдырған ұлы аспапты киелі санап, қастерлеп, төрге іліп қоятын қазақ халқы домбырамен әуелетіп ән де салған, күмбірлетіп күй де шерткен. Қадыр Мырза Әлі атамыз айтқандай, «Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ домбыра» деген түсінік қалыптасқан.
Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қоғамды ұлттық мәдениет пен бірегейлікті сақтау мен қайта жаңғырту идеясының төңірегінде одан әрі топтастыру мақсатында жазған «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласынан кейін қолөнершілеріміз де бір серпіліп қалғаны бар. Солардың бірі – кәсібім-нәсібім дейтін шебер Мұталхан Оспанұлы.
Ағаш ұстасы домбыра жасауға алғаш рет осыдан екі жыл бұрын кірісіпті. Кішкентайынан осы іспен айналысатын ағасының тәлім-тәрбиесін көріп өскен. Қызығушылықпен басталған ісі кәсібіне айналып, бүгінде домбыра жасау оның сүйікті ісіне айналған. Ол былтыр «Бизнестің жол картасы – 2020» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде 3 млн теңге қайтарымсыз грант жəне «Еңбек» бағдарламасы аясында «Атамекен» ұлттық кəсіпкерлер палатасынан 505 мың теңге грант жеңіп алып, ұлттық музыка аспаптарын жасау ісін жолға қойған. Аға-інілі шеберлер бүгінде үйінің ауласынан шағын ғана шеберхана ашқан. Аядай ғана бөлме демесең, іші толған кепкен ағаштар мен домбыра жасауға қажетті темір жабдықтар.
– Негізі домбыра жасауды ағамнан үйрендім. Ол біраз жыл бойы жалдамалы қызметші болып жұмыс істеді. Мен бұл уақытта құрылыс саласында жүрдім. Кейін отбасылық кәсіп ашуға бекіндік. Домбыра – қазақ халқының ұлттық мәдени мұрасы. Ұлттық аспабымыз. «Рухани жаңғыруға қосқан үлесіміз болсын, əрбір жас бала осы ұлттық аспабымызбен ойнасын» деген ниетпен бастадық. Əрине табыс жағын да ойладық. Қай-қай жағынан да тиімді əрі қолдан келетін іс болған соң осы кəсіпке тоқтадық. Мемлекеттік бағдарламаға қатысып, үйіміздің ауласынан шағын цех аштық. Шеберханада өзімді қосқанда төрт адам домбыра жасаумен айналысып келеді, – дейді Мұталхан Байырбеков.
Бұл шеберханадағы домбыраларды қолөнершілер көбіне жаңғақ ағашынан жасайды екен. Ал музыкалық аспапқа қажетті материалдардың қаладағы базарлардан және қалаға жақын орналасқан елдімекендерден алады. Дайындалу технологиясы үш кезеңмен жүзеге асады дейді шебер.
– Бірінші бүтіндей ағаш тілінеді. Белгілі өлшеммен кесіп аламыз. Дайын болған материалды келесі этапта домбыраның мойынымен бірге шанағы қалыптастырылады. Жалпы домбыраның формасы әзірленеді. Ал соңғы этапта аспаптың беті жабылып, негізгі жұмыстары жасалады, – дейді жас кәсіпкер.
Ұста музыкалық аспап ерекше күтімді қажет ететінін айтады. Домбыра қоңыр үнін жоғалтпай, ұзақ уақыт күмбірлеуі үшін қажетті кеңестерімен де бөлісті.

– Жаңадан жасалған аспаптың дауысы дұрыс шығуы үшін бір ай көлемінде күнделікті бір күйден орындап отыруы керек. Сезімтал болғандықтан арнайы қаптамада тұрғаны мақұл. Ыстық немесе суық жерге қоймағаны дұрыс. Бірқалыпты ауа температурасында сақтаса, аспаптың үні өзгермейді, – дейді шебер.

Мұталханның сөзінше, домбыра жасау адам бойынан қандай да бір талантты қажет етпейді. Алайда қолының ебі, икемі болуы керек. Оның айтуынша, қолөнерші жоқтан бар жасайтын маман. Талмай еңбектенсе, маңдай тердің ақталатыны анық. Қазірде ұлттық аспапты асылына бағалап, сыйға тартушылардың да қатары көбейген. Музыкалық мектептер де тапсырыс береді. Бірақ пандемияға байланысты шеберхана жұмысы уақытша тоқтап тұр.
– Әлемдегі болып жатқан жағдай қаламыздағы шағын және орта бизнесті дөңгелетіп отырған кәсіпкерлерге оңай тимеді. Наурыз айының екінші жартысынан бері сұраныс күрт түсті. Отбасылық бизнес болған соң аздап қиындық туғызғаны бар. Бірақ бұл сынды ел болып еңсереміз деген ойдамын. Мемлекеттік қолдау шаралары жарияланып жатыр. Несие төлейтіндірге ауыр соғатыны белгілі. Осы ретте несиеге барынша жеңілдіктер қарастырылып, шығынға батқан кәсіпкерлердің қайта аяққа тұруына ұтымды қолдау шаралары қажет деп санаймын, – дейді қолөнерші.
Ел арасында темірден түйін түйген, сауыт соғатын, тері илейтін, ағаш шабатын шеберлер аз емес. Тек олар бұл салада айлығын шайлығына жеткізе алмайтындықтан бойдағы өнерін әрі қарай дамытуға мұршасы келмей жүр, жан бағу үшін жаны қаламайтын салада жұмыс істейді. Ал кейіпкеріміз еңбекке икемі бар жандарға мемлекеттік бағдарламаларды зерттеп, өз кәсібін оңтайлы игерудің жолдарын үйренуге болатынын айтады. «Ұлттық мұрамызды насихаттаудың тағы бір жолы, мектеп оқушылары меңгеруге тиіс негізгі үйірме дәрістерін қосу керек» – дейді. Шебердің алдағы уақытта ұстаханасын кеңейтсем деген жоспары бар. Көне өнердің өріс жаюына үлес қосып жүрген азамат атадан балаға мирас болған өнерді жандандырып, ата кәсібін нәсібіне айналдырып, ұлттық дәстүрді насихаттауды одан әрі де жалғастыра бермек.

Страница 2 из 33