Төрт қабатты мектеп салынады

Понедельник, 04 Июнь 2018 03:57

Шымкентте 4 қабатты мектеп салуға рұқсат берілді. Бұл туралы қалалық әкімдікте өткен мәжілісте қалалық құрылыс бөлімінің басшысы Әбілсейіт Рабаев мәлімдеді.

Фото - мектептер

Жиында, сонымен қатар, 2020 жылға дейін шаһарда апатты жағдайдағы және үш ауысымды мектептер мәселесі шешілетіні айтылды.
Бұл мәселенің оң шешілуіне қалада төрт қабатты мектеп ғимараттарын салу мүмкіндігі септігін тигізіп отыр. Қазіргі таңдағы құрылыс саласының талаптарын, құрылыс материалдарының беріктігі мен сапасын есепке ала отырып, сыйымдылығы 3000 оқушыға арналған ғимараттар салу мүмкіндігі бар дейді мамандар. Жалпы қаладағы құрылыс жұмыстарының барлығы белгіленген кесте бойынша жүзеге асуда.
Нақты айтқанда шаһарда бүгінгі таңда 10 мектеп, 1 балабақша салынуда. Тағы 4 мектеп жөнделуде. Алты мектептің бесеуін биыл аяқтау көзделген. Олар:
- Таскен тұрғын алабындағы 600 оқушыға арналған №103 орта мектеп;
- Бозарық шағынауданындағы 900 орынды мектеп құрылысы;
- Сайрам тұрғын алабындағы №112 орта мектептің 300 орынды оқу блоктарының құрылысы;
- Қарабастау тұрғын алабындағы №99 жалпы орта мектептің 300 орынға қосымша құрылыс;
- №76 орта мектептің оқу ғимараты, асхана, шеберхана және спортзал құрылысы.
Жиында қалалық құрылыс бөлімінің басшысы Ә.Рабаев мектеп құрылысында айтарлықтай мәселе жоқ деп мәлімдеді.

Қала сыртындағы жазғы лагерьлер балалар демалысына барынша ыңғайлы және қауіпсіз болуы керек.

Балалар қауіпсіздігі 3

Шымкент қаласының әкімі Н.Сауранбаев жауапты мамандарға осындай тапсырма берді. Қалалық әкімдікте өткен жиында сөз болған мәселенің бірі мектеп оқушыларының жазғы демалысын ұйымдастыру болды.
– Жазғы лагерьде демалу ыңғайлы және қауіпсіз болуы тиіс. Бұл үшін барлық демалыс орнының санитарлық жағдайын саралап, қажетті нақты шараларды қабылдауға тиіспіз, – деді қала әкімі.
Айта кетейік, биыл шымкенттік 7000-нан астам оқушы қала сыртындағы лагерьлерде демалады. Осыған орай қалалық білім бөлімінің жетекшілері балалардың жазғы демалыс кезіндегі бос уақытын тиімді ұйымдастырудың нақты жоспарын таныстырды. Айта кету керек, биыл шаһар бойынша 177 256 оқушы жазғы демалысқа шықты. Солардың 7241-і Ақсу, Арман, Үшбұлақ және Машат жазғы лагерьлерінде демалмақ. Бұдан бөлек, 30 мыңнан астам оқушы қаладағы мектептерде болады. Осы мақсатта 113 демалыс алаңшасы ұйымдастырылады, оның 61-де оқушылар ыстық тамақпен қамтамасыз етіледі.

Мемлекет басшысы ұсынған «100 нақ­ты қадам» Ұлт жоспарындағы «Жем­қор­лыққа қарсы күресті күшейту, сонымен бірге, жаңа заңнамалар әзірлеу» бөлігінде көрсетілген тапсырмаларды жүзеге асыру мақсатында Қазақстан Республикасының Парламенті «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заң қабылдады.

Бүгінде сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу мемлекеттің одан әрі табысты дамуы үшін сөзсіз басымдық болып табылады. Сыбайлас жемқорлықтың кез келген көріністері қоғамның мүддесіне зардабын тигізіп және мемлекеттің экономикалық өсуіне орасан кедергі келтіреді. Сондықтан да біздің еліміз сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қи­мыл мәселелерінде халықаралық тәжіри­белерге сүйеніп әртүрлі шаралар мен модельдерді үйлестіріп отырады.

2015 жылғы сәуірде осы Стратегияны іске асыру жөніндегі Үкіметтің жоспары бекітілді. Онда алдағы үш жыл ішіндегі көлеңкелі экономика мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі шаралар анықталды. Сонымен қатар, Елбасымыз ұсынған «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын іске асыру мақсатында кә­сіби мемлекеттік аппарат құру мен сыбайлас жемқорлықты барынша азайту басым бағыттардың бірі болып белгіленді.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қи­мыл мәселелеріндегі кешенді көзқа­расқа «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы», «Қоғамдық кеңестер туралы», «Ақпаратқа қол жеткізу туралы», «Жалпыға бірдей декларациялау туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы», «Ақпараттандыру туралы», сондай-ақ, Кәсіпкерлік және Этика кодекстері сияқты бірқатар заңнамалық актілер арқылы қол жеткізілді.

Мемлекеттік қызметті реформалаудың жаңа кезеңі мансаптық жолға ауысуды және мемлекеттік аппаратқа кадрларды іріктеу мен жылжыту үдерістерін кешенді өзгертуді қалайды. Сонымен қатар, жаңа тетіктер меритократия қағидаларын күшейтуге, мемлекеттік қызметте есеп беру мен сыбайлас жемқорлықтан тыс басқару аппаратын құруға бағытталған.

Мемлекеттік қызметке іріктеу және мансаптық жоғарылау кезінде біліміне және жұмыс өтіліне қойылатын талаптармен қатар, маңызды талаптар – қызметшілердің атқарып отырған лауазымдары бойынша нақты міндеттерін тиімді атқаруға қажетті құзыреттерінің болуы. Мұндай тәсіл Қазақстанда бірінші рет қолданылатын болады.

Жаңа заңнамалық актілердің барлығы озық әлемдік үрдістерді ескере отырып құрастырылған және бұл өз кезегінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың жаңа кезеңіне өтуге септігін тигізеді. Ал сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша халықаралық ынтымақтастықты нығайту – агенттік қызметінің негізгі басымдықтарының бірі болып табылады.

Осы аталғандардың негізінде, Қазақ­стан БҰҰ-ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы Конвенциясының, Ыстамбұл сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жоспарының, ЭЫДҰ-ның (экономикалық ынтымақтастық пен даму ұйымы) және ЕҚЫҰ-ға толық құқықты мүшесі ретінде ГРЕКО – сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша мемлекеттер тобына кіру үшін сыбайлас жемқорлық пен қыл­мыс­тық және азаматтық-құқықтық жауап­кер­шілік жөнінде еуропалық конвен­цияларға қол қою іс-шаралары жүзеге асырылуда.

Заң үстемділігі мен демократиялық инс­титуттарды нығайту арқылы жүзеге асырылған өзара әрекеттесудің осындай деңгейі Қазақстанның мемлекеттік басқару органдары мен азаматтық қоғам арасында тікелей диалог құруға ықпал етеді.

  

Шымкент қаласы
Еңбекші аудандық әділет
басқармасының жылжымайтын
мүлікке құқықтарды тіркеу саласының
инспектор-тіркеушісі Б.Усипбеков
«Қазақстан заңгерлерінің одағы» РҚБ Оңтүстік 
Қазақстан облыстық филиалының мүшесі

«Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы»Қазақстан Республикасының Заңы 2018 жылғы 10 қаңтарда қабылданды.

 

      Осы Заң Қазақстан Республикасында бағалау қызметiн жүзеге асыруға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейдi, сондай-ақ бағалау қызметін реттеудің құқықтық негіздерін айқындайды.

       Қазақстан Республикасының бағалау қызметi туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады.

       Мемлекеттiк мүлiктi бағалауды ұйымдастыру ерекшелiктерi, мүлік мемлекеттiк мүлiктiң құрамына түскен, мемлекеттiк мүлiктi жеке тұлғалардың және (немесе) мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың пайдалануына берген, сондай-ақ мемлекеттiк мүлiктi иелiктен шығарған кезде мүлiктi бағалау жағдайлары мен ерекшелiктерi "Мемлекеттiк мүлiк туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 16-тарауында белгiленедi.

        Көлік құралына келтірілген зиянның мөлшерін айқындау ерекшеліктері "Көлiк құралдары иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгiленедi.

        Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзгеше қағидалар белгiленген болса, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады.

        Бағалаушылар және бағалаушылармен еңбек шартын жасасқан заңды тұлғалар бағалау қызметiнiң субъектiлерi болып танылады.

        Бағалаушы бағалау қызметін жекеше практикамен айналыса отырып өзі дербес түрде, сондай-ақ бағалаушы мен заңды тұлға арасындағы еңбек шарты негізінде жүзеге асыруға құқылы.

        Бағалау объектiлерiне:

       1) жекелеген материалдық объектiлер (заттар), тұлғаның мүлкін, белгілі бір түрдегі мүлікті (жылжымалы немесе жылжымайтын) құрайтын заттар жиынтығы, оның iшiнде қараусыз қалған, иесiз қалған мүлiк;

      2) "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы жүргізетін, салықтық базаны айқындау кезінде жеке тұлғалардың салық салу объектілерін (тұрғынжай, саяжайлық құрылыс, шаруашылық (қызметтік) құрылыс, ірге қабат, тұрғынжайдың жертөлесі, гараж), кадастрлық (бағалау) құнын айқындау кезінде жер учаскелерін қоспағанда, мүлiкке немесе мүлiк құрамындағы жекелеген заттарға меншiк құқығы және өзге де заттық құқықтар, талап ету құқығы, міндеттемелер (борыштар), жұмыстар, көрсетілетін қызметтер, ақпарат, сондай-ақ зияткерлік меншік құқығы объектілері, азаматтық құқықтардың өзге де объектілері, оның ішінде қараусыз қалған және иесіз қалған объектілер жатады.

       Мiндеттi және бастамашылық бағалау бағалаудың түрлерi болып табылады.

       Мiндеттi бағалау Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiне сәйкес:

      1) Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес мүлікке салық салу;

      2) мемлекеттік мүлікті жекешелендіру, сенiмгерлiк басқаруға не жалға (кейiннен сатып алатын жалға) беру үшін жүргізіледі.

      Осы тармақшаның нормалары Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне бекітіп берілген мүлікті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің еншілес ұйымдарына сенімгерлік басқаруға не жалға беру жағдайларына қолданылмайды;

      3) ипотекалық қарыз беру кезінде, сондай-ақ кепілге қойылған мүлікті өткізу қажет болған кезде ипотекалық кредиттеу;

      4) мүлiктi мемлекеттiк мұқтаждарға сатып алу және алып қою;

      5) сот орындаушысы жүргiзген бағалауға борышкер немесе өндiрiп алушы қарсылық бiлдiрген жағдайда борышкер мүлкiнiң құнын айқындау;

      6) мемлекеттік меншiкке түскен мүлiктің құнын айқындау үшін;

      7) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де жағдайларда жүргiзiледi.

       Бастамашылық бағалау бағалаушының осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiне сәйкес бағалау жүргiзуі жөнiнде тапсырыс берушiнiң ерiк бiлдiруi негiзiнде жүргiзiледi.

      Бағалау жүргiзу құқығы сөзсіз құқық болып табылады.

      1. Бағалаушылар палатасы коммерциялық емес ұйым нысанында құрылады және міндетті мүшелікке негізделген, кемінде үш жүз бағалаушыны мүшелік шарттарында біріктіретін өзін-өзі реттейтін ұйым болып табылады.

      2. Бағалаушылар палатасының қызметі осы Заңмен, өзге де заңдармен, бағалаушылар палатасының жарғысымен, стандартымен және қағидаларымен реттеледі.

      3. Бағалаушылар палатасының мәртебесі бағалау қызметі саласындағы уәкілетті орган оны бағалаушылардың өзін-өзі реттейтін ұйымдары тізіліміне енгізген күннен бастап алынады.

      Бағалау қызметі саласындағы уәкілетті орган бағалау қызметі саласындағы бақылауды, бағалаушылар палаталарының Қазақстан Республикасының заңнамасын, бағалаушылар палатасының жарғысын және ол қабылдаған қағидалар мен стандарттарды сақтауын бақылауды жүзеге асырады.

      Бағалаушылар – бағалау қызметін жүзеге асыру құқығына арналған лицензиялары бар жеке тұлғалар осы Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап бағалаушылар палатасында біліктілік емтиханынан өтпестен, "бағалаушы" біліктілігін беру туралы куәлікті алуға құқылы.

      Осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін заңды тұлғаларға берілген және олар алған бағалау қызметін жүзеге асыруға арналған лицензиялар осы Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап жарамсыз деп танылады.

 

 А.Жаубасаров

Шымкент қаласы Әл-Фараби

аудандық әділет басқармасының

бас маманы, «Қазақстан заңгерлер Одағы» РҚБ-ның мүшесі

«Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» және «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бағалау қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарына (бұдан әрі – Заңдар)Қазақстан Республикасының Мемлекет басшысы а.ж. 10 қаңтарда қол қойды.

  

Алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін үш ай өткен соң қолданысқа енгізілетін осы Заңның 30-бабының 3) тармақшасын қоспағанда, бұл Заңдар алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соңқолданысқа енгізіледі (а.ж. 13 шілде).Бағалау қызметі саласындағы өзін-өзі реттеуді енгізу шеңберінде Заңда түбегейлі өзгерістер көзделген, атап айтқанда:

- мемлекеттік функцияларды өзін-өзі реттеу саласына беру;

- РБП мен 16 бағалаушылар палатасын қоспағанда, өзін-өзі реттейтін ұйымдардың көп болуы;

- бағалаушылар палаталарының мүшелерінің санын кемінде үш жүз (300) бағалаушы-жеке тұлға деп айқындау;

- бағалау қызметі кәсіби деп танылды;

- бағалаушылар палаталары жүзеге асыратын бағалаушы-жеке тұлғаларды сертификаттауға ауыстыра отырып, жеке және заңды тұлғаларды лицензиялаудың күшін жою.

- бағалаушылар палаталары сарапшыларының бағалау туралы есептердің сараптамасын жүзеге асыру;

- «Өзін-өзі реттеу туралы» Заң шеңберінде бағалау қызметін жүзеге асыру кезіндегі мүліктік жауапкершілікті баламалы таңдау.

- есептер сараптамасының қайталануына орай қайталама бағалауды алып тастау;

- «бағалаушы», «сарапшы» біліктілігін беру туралы куәліктерді тоқтата тұру, тоқтату, айыру туралы ережелер көзделген.

Одан басқа, ӨРҰ-ның мыналарды:

- ӨРҰ мүшелері үшін міндетті қағидалар мен стандарттар бекітуді;

- халықаралық бағалаушылар бірлестіктеріне кіруді;

- «бағалаушы», «сарапшы» біліктілігін беру туралы куәліктер беруді;

- бағалаушылар біліктілігін арттыруды;

- бағалау сапасын бақылауды, сондай-ақ бағалаушылар палаталарының сарапшылық кеңестерінің есептер сараптамасы рәсімін жүргізуінқоса алғанда, құқықтары мен міндеттері кеңейтілді.

Бағалаушылар жеке практикамен айналыса отырып, сондай-ақ бағалаушы мен заңды тұлға арасындағы еңбек шарты негізінде бағалаушылар палатасына міндетті түрде мүше бола отырып,дербес бағалау қызметін жүзеге асыруға құқылы.

Бұл ретте, бағалау қызметін жүзеге асыруға үміткер адамдар біліктілік емтихандарынан Әділет министрлігінде емес, бағалаушылар палатасының біліктілік комиссиясында өтеді.

Бағалаушылар палатасы мүшелерінің Заңның, өзге де нормативтік құқықтық актілердің, бағалаушылар палатасының стандарттары мен қағидаларының, бағалаушылардың іскерлік және әдеп кодексінің талаптарын, палатаға мүше болу шарттарын сақтауын тексеруді бағалаушылар палаталары жүзеге асыруға құқылы, оның мүшесі Әділет министрлігі емес, бағалаушылар болып табылады.

Әділет министрлігі Заңның 30-бабы шеңберінде бағалаушылар палаталарының қызметін бақылауға уәкілетті.

«Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Заңның жаңа редакциясы қабылданғанға дейін жеке тұлғаларға берілген бағалау қызметін жүзеге асыруға арналған лицензиялардың күшін жою емес, жаңа Бағалау қызметі туралы заң қолданысқа енгізілген күннен бастап біліктілік емтиханынан өтпей, бағалаушылар палаталарында «бағалаушы» біліктілігін беру туралы куәлікке ауыстыру жоспарлануда.

Көрсетілген Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап бағалау қызметін жүзеге асыру үшін заңды тұлғаларға берілген және осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін өздері алған лицензиялар жарамсыз болып танылады.

Одан басқа, Заң шеңберінде бағалау қызметін мемлекеттік реттеу жөніндегі функциялар Әділет министрлігінен Қаржы министрлігіне берілгеніне назар аударамыз.

 

 А.Жаубасаров 
Шымкент қаласы Әл-Фараби 
аудандық
әділет басқармасының 
бас маманы,
«Қазақстан заңгерлер Одағы» РҚБ-ның мүшесі 

«Сенің жаңа қырың!»

Среда, 30 Май 2018 04:36

Шымкент қаласында республикалық «Сенің жаңа қырың!» спорттық акциясы өтті. Алғаш рет өткізіліп отырған бұл игі бастама Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей қолдауына ие болып, еліміздің барша өңірлерін қамтуда.

DSC 0787

Спорттық челленджге спорт саңлақтары мен студенттер, спорттық мектептердің тәрбиеленушілері және қала тұрғындары қатысты.
Акцияны телекөпір арқылы Астана қаласынан еліміздің мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы ашып беріп, барша қазақстандықтарды салауатты өмір салтын ұстануға үндейтін спорттық шараны қолдауға шақырды.
Осылайша Оңтүстік жұртшылығы да бұл акцияға өз үлестерін қосты. Алаңға жиналған жастар «Сенің жаңа қырың!» акциясын қолдау мақсатында жалпы дене жаттығуларын жасап, флэшмоб ұйымдастырды. Сонымен қатар спорт мектептерінен келген жас каратэшілер өз жаттығуларын ұсынды.

DSC 0839

Бұл бағдарламаның мақсаты – қаланы көгалдандыру, агро-ауыл шаруашылығы белдеуін дамытып, сақтау және әлемдік мегаполистер тәжірибесі бойынша жаңа бау-саябақ мәдениетін құру.

DSC 1086

Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Тимур Баймұханов жетекшілік еткен жобалаушы топқа түрлі саланың сарапшылары (сәулетшілер, М.Әуезов атындағы ОҚМУ ғалымдары, биологтар, агрономдар, бағбандар, гидротехниктер, экономистер мен студенттер) бар.
Құжатта Шымкенттің жасыл белдеуін қалыптастырудың, көшелерді көгалдандырып, саябақ аумақтарын дамытудың нақты жобалары ұсынылған. Бағдарлама авторларының айтуынша, мұндай жобаның қажеттілігі әлдеқашан пайда болған. Себебі облыс орталығы тұрғындарының саны жыл сайын артып келеді.
Нақты айтқанда қалаға кіреберіс аймақтарда тоғайлар, ауыл шаруашылығы жерлерінің маңында талдар алқабы құрылмақ. Бұған қоса қаладағы өзендердің бойынан гүлзарлар салынып, жүзімдіктер мен жеміс баулары бар көшелердің саны артады деп күтілуде. Сонымен қатар ұлттық үлгідегі этнографиялық гүлзарлар пайда болады.
Бағдарлама жасаушылар Шымкенттік символы – қызғалдақты да ұмытпаған. Нақты айтқанда бағдарламада көрсетілген мақсаттың бірі шаһарда қызғалдақ қорын құру.
«Бұл бағдарламаны құрудағы негізгі себептің бірі – қала экономикасы дамыған сайын ауаның, топырақ пен су көздерінің ластануы артты, қалдық су көбейді – делінген бағдарламада. – Техникалық және рекреациялық әсердің кесірінен қала маңындағы бағалы ландшафт құрып барады. Қала орталығы да табиғаттан алыстап барады. Осыған байланысты қоршаған ортаны сауықтыру қажеттігі туындады. Яғни, қалалық саябақтар мен жасыл белдеулер құрудың нәтижесінде экологиялық ахуалды жақсарту көзделіп отыр».
Мерзімі 2030 жылға дейін жоспарланып отырған «Жасыл қала» бағдарламасы республикалық және жергілікті бюджет қаржысымен, жеке инвестиция тартумен жүзеге асырылмақ.

Қазақтың тарихы тереңде жатыр. Еліміздің өткенінде нелер болып, нелер кетпеді десеңізші... Халқымыздың өткен жолында мәртебелі дәуірлермен қатар «тар жол тайғақ кешкен» қасыретті кезеңдердің де аз болмағаны ащы ақиқат. Сондай ақтаңдақтың бірі – ХХ ғасырдың басында талайды сарсаңға салып, қасірет шектірген саяси қуғын-сүргін, ашаршылық кезең. Сонау «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» заманынан әупірімдеп шыққан халқымыз «репрессия» қаһарына ұшырап, осынау кең жаһан далада жойылып кету қаупіне ұшырады.

Қасірет-1

1925 жылы қыркүйекте
Қазақстанға басшылық қызметке Ф.Голощекиннің келуі елдегі жағдайды одан бетер ушықтырды. Голощекин
Қазақстанды кеңестік өзгерістерден тыс қалған деп санап, елде «Кіші Қазан» төңкерісін жүргізу саясатын ұстанды. Оның жүргізген саясаты ұлт зиялыларын жаппай қуғындауға ұласты. Голощекин өзіне қарсы шыққандарды қызметтерінен алып, республикадан қуды, олардың көзін жоюды қолға алды. Осылайша саяси қуғын-сүргін Қазақстанда 1928 жылдың ортасынан Алаш қозғалысына қатысқан қайраткерлерді тұтқындаудан басталды. Оларға «буржуазияшыл-ұлтшыл» деген айып тағылып, әртүрлі мерзімге түрмеге қамалды, ату жазасына кесілді, еріксіз жер аударылды. Ұлт қайраткерлеріне негізінен КСРО-ны құлату үшін жасырын контрреволюциялық ұйымдар құрды деген заңсыз жала жабылды. Сонымен қатар молдалар мен діндарларды «басқаша, бөтен ойлайтындар» деп айыптады.
Жалпы, зерттеушілердің деректеріне сүйенсек, 1927-1953 жылдар аралығында
Қазақстан бойынша 125 мыңнан астам адам қуғын-сүргінге ұшыраған. Солардың ішінде 25 мың адам ату жазасына кесілді. Арасында қазақ зиялылары, ғалымдар, мәдениет және саясат саласының қайраткерлері болды. Қуғын-сүргін жылдарында бүкіл елде 953 лагерь мен қоныс мекендері болған. Қазақстанда 11 ГУЛАГ лагері орналасты.
Саяси қуғын-сүргіннен зардап шеккен елге ашаршылық та жығылғанға жұдырық болып тиді. 1920 жылдардың соңында және 1932-1933 жылдар аралығында қасақана ұйымдастырылған жасанды зауалдан, әсіресе қазақ халқы қатты зардап шекті. Мұны 2012 жылы Елордада «1932-1933 жылдардағы ашаршылық құрбандарының рухына тағзым» монументалды сәулетті көркем композициясының салтанатты ашылу рәсімінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев баса айтқан болатын. Мемлекет басшысы «Кеңес Одағы аумағындағы 1932-1933 жылдары болған ашаршылық адамзат тарихындағы ең қасіретті кезеңдердің бірі еді. Сол кездерде Қазақстанда ғана емес Ресей, Украина, Беларусь жерлерін қамтыған алапат ашаршылық 7 млн адамның өмірін жалмады. Қазақ сондағы жасанды зауалдан ең қатты зардап шеккен халықтың бірі еді» деген еді.
Қанды қасап кезеңде қазақ жеріне тұтас халықтар жер аударылды. ХХ ғасырдың бірінші жартысында Қазақстанға миллиондаған адам күшпен көшіріліп әкелінді. Олардың арасында кәрістер, финдер, немістер, поляктар, күрдтер мен қарашайлар, месхеттік түріктер, кавказдықтар және басқа да көптеген ұлыстар бар. Үздіксіз жалғасқан саяси науқандар мен қуғын-сүргіннен есін жия алмай жатқанына қарамастан, қазақ халқы, тағдырдың тәлкегіне түскен барша ұлыстарды бауырына басты. Кеңестік биліктің пәрменімен қазақ жеріне қоныс аударған сол этностар өкілдерінің барлығы бүгінде біздің бауырларымызға, отандастарымызға айналды. Тар жерде табысқандардың ұрпағы – кең жерде келісіп, бүгін тағдыры бір Қазақстан халқы деген ұлы елге айналды. Бейбітшіліктің бесігі атанып, бүкіл әлемге танылды. Төрт тарапты түгел мойындатып, өсіп-өркендеу жолына түсті...
Осылайша 31 мамыр Қазақстанда ашарлықта қаза тапқандарды еске алу күні ретінде аталып өтіледі. Жер-жерде зұлмат заманның құрбандарын еске алуға арналған митингілер ұйымдастырылады. Солардың бірі – Шымкенттегі саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандары музейі.
– Біздің тарихымызда өткен ғасырдың 30-жылдары еліміз КСРО халықтарының үлкен түрмесіне айналған қасіретті кезең ретінде қалды, – дейді музейдің директоры Батырғазы Серғазиев. – Сол түрмелерге жалпы саны 5 миллионнан астам адам қамалып, азапталды. Ал ұлтымыздың бас көтерер тұлғаларының саяси қуғын-сүргіні 1954 жылға дейін созылды.

2

Жазықсыз опат болғандардың арасында халқымыздың ойшыл ұлдары – Ахмет Байтұрсынов, Міржақыпов Дулатов, Мағжан Жұмабаев, Жүсіпбек Аймауытов, Халел Ғаббасов, Мұхамеджан Тынышпаев, Халел Досмұхамедов, Жақып Ақбаев, Тұрар Рысқұлов, Нығмет Нұрмақов, Сұлтанбек Қожанов, Ұзақбай Құлымбетов, Ораз Жандосов, Әбілхайыр Досов, Смағұл Сәдуақасов, Темірбек Жүргенов, Әлихан Бөкейханов, Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Бейімбет Майлин, Құдайберген Жұбанов, Санжар Асфендияровтар болды.
Тарихшының айтуынша, қаралы күнге арналған іс-шаралар биыл екі күн бойы өтеді. 30 мамыр күні ОҚМПУ-да ғылыми семинар ұйымдастырылмақ. Оған белгілі тарихшылар мен ғалымдар қатысып, «Алаш Орда» өкілдерінің өміріне, қазақ жеріндегі ашаршылыққа қатысты белгісіз тарих беттерін баяндайтын болады. Жиынға, сонымен қатар, алашордалықтардың ұрпақтары да қатысады деп күтілуде.
Ал 31 мамыр күнге ауқымды бағдарлама жоспарланған. Іс-шара таңертең Шымкенттегі «Қасірет» мемориалынан басталады. Мұнда зұлмат жылдарда опат болғандардың ескерткішіне гүл шоқтары қойылып, рухына тағзым жасалады. Аласапыран жылдардың құрбандарын еске алу бұдан кейін саяси қуғын-сүргін құрбандарының музейінде жалғасады.

3

...31 мамыр – ХХ ғасырдың басында талайды сарсаңға салып, қасірет шектірген саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні. Бұл дата 1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен бекітілді. Бұл қадам – жазықсыз жапа шегіп, қазақты егеменді ел етеміз деп еркіндікке ұмтылған ерлердің алдындағы борышты өтеуге, парызды ақтауға арналған жұмыстардың бастауы. Себебі, саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні Қазақ халқы үшін айрықша маңызға ие. Қанқұйлы жылдардың оқиғасын, оның жазықсыз құрбаны болған адамдардың есімдерін мәңгі ұмытпай, оларды әрқашан есте сақтау, өткенге салауат етіп, ақтаңдақтар ақиқатына тереңірек мән беріп, ұғыну – бүгінгі ұрпақ парызы.

Страница 7 из 250