IMG 7762

Шымкент қаласындағы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы филиалының ғимаратында ашық есік күні өтті.
Қызмет алушылар мемлекеттік қызметтердің бизнес-процестері туралы қосымша ақпарат алды және бір уақытта электрондық үкімет порталын үйренудің бірегей мүмкіндігіне ие болды.


Іс-шараға Шымкенттің және жақын маңдағы аудандардың тұрғындары жылжымайтын мүлік пен жер қатынастарына қатысты мәселелері, сондай-ақ зейнетақы мен жәрдемақы тағайындау туралы сұрақтар бойынша алғашқы мәліметтерді білу үшін келді.


«Ашық есік күні» барысында азаматтар мынадай сұрақтар қойды:
- зейнетақы төлемдерінің мөлшерін алдын ала есептеу, 01.07.2018 ж. кейінгі базалық зейнетақы төлемдер, 01.01.2019 ж арттыру.
- жүктілік және босануына байланысты әлеуметтік төлемдерді тағайындау туралы;
- әйелдердің зейнеткерлік жасы туралы;
- еңбек өтілін жинақтау үшін мұрағаттық анықтамалар бойынша қосымша құжаттарды ұсыну туралы.

 

IMG 7794IMG 7818


Іс-шарада азаматтар актілерді дайындауға және шығаруға, жобаланған жер учаскесінің орналасқан жерінің сәйкестігін тексеруге, сондай-ақ жер учаскесінің шекарасын белгілеуге қатысты кеңес алды.
Жылжымайтын мүлікке қатысты азаматтар техникалық тексеріс және жылжымалы мүліктің кепілін тіркеуге қатысты ақпаратқа қызығушылық танытты.
Нормативтік құқықтық актілерге қатысты қойылған барлық сұрақтар түсіндірілді.

Ашық есік күнінде мемлекеттік қызметтерді алуға 100-ден астам адам өтініш білдірді. Филиал басшылығы атап өткендей, ашық есік күндерін үнемі өткізу дәстүрге айналған.


Мемлекеттік қызмет түрлерін алуға қатысты сұрақтар болса, Мәделі қожа көшесі, 1/16 ғимаратта орналасқан ХҚО филиалына келулеріңізге болады. Барлық өтініш назардан тыс қалмайды.

Үшінші мегаполисте электронды коммерцияны дамыту қолға алынды. Жобаны жүзеге асыру мақсатында Шымкент қаласының әкімдігі мен «Қазпошта» АҚ және «Shymkent» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ арасында үш жақты ынтымақтастық меморандумы түзілді.

Пошта 4

Меморандум аясында Шымкентте алғашқы электрондық коммерция орталығы ашылады. Бұл жұмыстар қала әкімдігінің жастар мен әйелдер кәсіпкерлігін дамыту жөніндегі 2019-2021 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарының негізінде атқарылмақ.
Жоспар бойынша қаладағы электронды коммерцияны дамытуға ерекше назар аударылған.

Соның бірі ретінде Шымкенттегі интернет-дүкендерінің тауарларын Қазақстан мен Өзбекстан бойынша жеткізу шығындарын өтеу көзделіп отыр. Меморандумға сәйкес бұл тауарларды жеткізу «Қазпошта» АҚ арқылы жүзеге асырылады.

Сонымен қатар Шымкентте бизнеске бір терезе қағидатымен бірыңғай қызмет көрсету супермаркетін ашу қарастырылған. Ол «Бизнес супермаркеті» аумағында «Қазпоштамен» бірге қаладағы алғашқы электрондық коммерция орталығы құрылады.

Онда е-commerce саласында өз ісін ашатын кәсіпкерлерді тегін оқытады және меншікті сауда интернет-алаңдарын әзірлеуде, халықаралық сауданы жүзеге асыруда әдістемелік көмек ала алады.

ЖОБА

 

Шымкент қаласының әкімдігі

ҚАУЛЫ

 

Шымкент қаласы           №______             «__» ___________________   20___ж.

 

2019-2020 оқу жылына техникалық

және кәсіптік, орта білімнен кейінгі

білімі бар кадрларды даярлауға

арналған мемлекеттік білім беру

тапсырысын бекіту туралы

 

 

«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңының 27-бабының 2-тармағына, «Бiлiм туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шiлдедегi Заңының 6 бабының 3-тармағының 7-3) тармақшасына сәйкес Шымкент қаласының әкiмдiгi    ҚАУЛЫ ЕТЕДI:

1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес 2019-2020 оқу жылына техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімі бар кадрларды даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы бекітілсін.

2. «Шымкент қаласы әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген тәртіпте:

  1. осы қаулыны Шымкент қаласының Әділет департаментінде мемлекеттік тіркеуді;
  2. осы қаулы мемлекеттік тіркелген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін баспа және электронды түрде қазақ және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне ресми жариялау және енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының филиалы – Шымкент аймақтық құқықтық ақпарат орталығына жіберуді;
  3. осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін ресми жариялау үшін Шымкент қаласында таратылатын мерзімді баспасөз басылымдарына жіберуді;

4) осы қаулыны оның ресми жарияланғаннан кейін Шымкент қаласы әкімдігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау қала әкiмiнiң бірінші орынбасары  Қ.Нұртайға жүктелсiн.

4. Осы қаулы оның алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

 

 

 

Шымкент қаласының әкімі                                                       Ғ. Әбдірахымов

 

 

 

 

Шымкент қаласы әкімдігінің

«_» _________ 2019 ж. №     қаулысына қосымша

 

 

 

2019-2020 оқу жылына техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімі бар мамандарды даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы

 

 

 

Маман-дық коды

Мамандарды даярлау бағыттары

Мемлекеттік білім беру тапсырысының көлемі

Бір айда бір маманды оқытуға жұмсалатын шығыстардың орташа құны, теңге

Мамандық атауы

Орын саны

Оқыту нысаны

0300000 Медицина, фармацевтика

1

0301000

Емдеу ісі

25 

күндізгі

 51625

2

0302000

Медбикелік іс

100

күндізгі

 51625

3

0304000

Стоматология

25

күндізгі

 51625

4

0305000

Лабораториялық диагностика

25

күндізгі

51625

0400000 Өнер және мәдениет

5

0402000

Дизайн (бейін бойынша)

 40

күндізгі  

29114,3

6

0404000

Аспаптық орындау және музыкалық өнер эстрадасы (түрлері бойынша)

63

күндізгі

29114,3

7

0405000

Хор дирижеры

14

күндізгі

29114,3

8

0406000

Музыка теориясы

 6

күндізгі

29114,3

9

0407000

Ән салу

24

күндізгі

29114,3

10

0408000

Хореография өнері

10

күндізгі

29114,3

11

0412000

Кескіндеу, мүсіндеу және графика (түрлері бойынша)

32

күндізгі

29114,3

12

0413000

Сәндік-қолданбалы өнері және халықтық кәсіпшілік (бейін бойынша)

40

күндізгі

29114,3

0500000Қызмет көрсету,   экономика және басқару

13

0503000

Слесарлық іс

25

күндізгі  

26674,8

14

0508000

Тамақтандыруды ұйымдастыру

150

күндізгі

29114,3

15

0510000

Іс қағаздарын жүргізу және мұрағаттану (қолдану аясы және салалары бойынша)

 25

күндізгі

26674,8

16

0513000

Маркетинг (салалар бойынша)

50

күндізгі

26674,8

0800000 Мұнай- газ және химия өндірісі

17

0802000

Мұнай-газ құбырлары мен мұнай-газ қоймаларын салу және пайдалану

 25

күндізгі

29114,3

0900000 Энергетика

18

0902000

Электрмен қамтамасыз ету (салар бойынша)

50

күндізгі

29114,3

19

0906000

Жылу электр станцияларының жылу энергетикалық қондырғылары

25

күндізгі

29114,3

20

0911000

Электр және электрлі механикалық жабдықтарды техникалық пайдалану, қызмет көрсету және жөндеу (түрлері бойынша)

50

күндізгі

29114,3

1000000Металлургия және машина жасау

21

1013000

Механикалық өңдеу, өлшеу-бақылау құралдары және өндірістегі автоматика

25 

күндізгі

29114,3

1100000 Көлік (салалар бойынша)

22

1109000

Токарлық іс және металл өңдеу (түрлері бойынша)

25

күндізгі

29114,3

23

1114000

Дәнекерлеу ісі (түрлері бойынша)

125

күндізгі

29114,3

1200000 Өндіру,   құрастыру, пайдалану және жөндеу салалар бойынша)

24

1201000

Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану

300

күндізгі

29114,3

25

1202000

Тасымалдауды ұйымдастыру және көлікте қозғалысты басқару (салалар бойынша)

25

күндізгі

29114,3

26

1203000

Теміржол көлігінде тасымалдауды ұйымдастыру және қозғалысты басқару

25

күндізгі

29114,3

27

1206000

Жол қозғалысын ұйымдастыру

25

күндізгі

29114,3

28

1209000

Тоқу өндірісі (түрлері бойынша)

50

күндізгі

29114,3

29

1211000

Тігін өндірісі және киімдерді үлгілеу

350

күндізгі

29114,3

30

1219000

Нан пісіру, макарон және кондитерлік өндірісі

50

күндізгі

29114,3

1300000 Байланыс, телекоммуникация және ақпараттық технологиялар.

31

1302000

Автоматтандыру және басқару (бейін бойынша)

100

күндізгі

26674,8

32

1303000

Темір жол көлігіндегі автоматика, телемеханика және қозғалысты басқару

25

күндізгі

26674,8

33

1304000

Есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

325

күндізгі

26674,8

34

1305000

Ақпараттық жүйелер (қолдану саласы бойынша)

50

күндізгі

26674,8

35

1306000

Радиоэлектроника және байланыс (түрлері бойынша)

75

күндізгі

26674,8

1400000 Құрылыс және коммуналдық шаруашылық

36

1401000

Ғимараттар мен құрылымдарды салу және пайдалану

150

күндізгі

29114,3

37

1402000

Жол-құрылыс машиналарын техникалық пайдалану (түрлері бойынша)

100

күндізгі

29114,3

38

1410000

Автомобиль жолдары мен аэродромдар құрылысы

25

күндізгі

29114,3

39

1417000

Азаматтық ғимараттар ішкі көрінісінің дизайны, қалпына келтіру, қайта құру

25

күндізгі

29114,3  

40

1418000

Сәулет өнері

25

күндізгі

29114,3  

1500000Ауыл шаруашылығы, ветеринария және экология

41

1504000

Фермер шаруашылығы (бейін бойынша)

25

күндізгі

26674,8

Жиынтығы

2729

   

Шымкент қалалық Қазақстан халқы Ассамблеясында «Халықтық бренд» жобасы тұрақты жүзеге асырылып келеді. Оның аясында кәсіпкерлікпен айналысып жүрген түрлі этнос өкілдері көпшілікке өздерінің бизнестегі тәжірибелерімен бөлісуде.

Бизнестегі тәжірибе бөлісу 4

Жуырда қалалық түрік этно-мәдени бірлестігінің мүшесі болып табылатын кәсіпкерлер жастар үшін арнайы шеберлік сабағын өткізіп, табысқа жетудің құпиясы жайлы айтып берді.

Іс-шараға кәсіпкерлік және индустриалды даму басқармасының, кәсіпкерлер палатасының, «Даму» кәсіпкерлікті қолдау қорының өкілдері және кәсіпкерлікпен айналысқысы келетін қала тұрғындары мен жастар қатысты.

Жиында «Қоғамдық келісім» КММ басшысы Ербол Байқонақов жобаның маңызына тоқталып, бүгінде этно-мәдени бірлестіктер мәдени іс-шаралар өткізумен ғана шектелмей, аймақтың экономикалық әлеуетін арттыруға лайықты үлес қосып келетінін айтты.

Мысалы, «Фиркан» компаниясы супермаркеттер мен кондитерлік өнімдер желісінің басын біріктіріп отыр. Онда бүгінде мыңнан аса адам еңбек етеді.

Компанияның коммерциялық директоры Идрис Аскаров жиында компанияның алғашқы құрылған күнінен бүгінге дейінгі жолын баяндап берді. Қазіргі кезде кәсіппен айналыса жүріп білім жинақтауды дағдыға айналдырудың маңыздылығын да сөз етті.

Ал қалалық кәсіпкерлік және индустриалды даму басқармасының бөлім басшысы Үсен Исаев бизнес негіздері бойынша оқу, бизнес-жоспар жасап кәсіпті ілгерілету, бизнес бастамаларды қаржыландыру бағытындағы мемлекеттік қолдауларға тоқталды.

Еркін де ашық сипатта өткен басқосуда кішігірім кәсіптен бастап, үлкен бизнеске дейінгі жолда керекті кеңестер берілді. Бастаған істе нақты жетістіктерге жетуде біліммен қатар жаңа технологияны дұрыс қолданып, инновациялық даму жүйесінің болуы қажеттігі айтылды.

Жазушы оқырман жадында

Среда, 20 Февраль 2019 04:24

Шымкент қалалық көзі көрмейтін және әлсіз көретін азаматтарға арналған арнайы кітапхана оқырмандары арасында жазушы, драматург С.Жүнісовтің 85 жылдығына орай «Сан қырлы талант иесі Сәкен сері» атты жиын өтті.

Зағиптар кітапханасы 1

Сәкен Жүнісов – әдебиетші, жазушы, ақын, драматург, публицист, әдебиет сыншысы, қоғам қайраткері. Оның шығармаларында туған жерге деген махаббаты тамаша бейнеленген. Сәкен Жүнісов жарты ғасырға таяу шығармашылық өмірінде қазақ әдебиетін өркендетуге өлшеусіз үлес қосты.

«Жапандағы жалғыз үй», «Заманай мен Аманай» романдары қалың оқырман қауымнан да, әдеби сыннан да жоғары баға алды. Туындыларда туған жерге деген перзенттік махаббат пен Отанға деген сүйіспеншілік керемет суреттелген. Балалардың бойындағы патриоттық сезімді оятып, Отанға деген сүйіспеншілікті арттырады, дейді оқырмандары.

С.Жүнісовтің қаламынан туған таңдаулы шығармалары қазақ әдебиетінің алтын қорынан берік орын алған құнды дүниелер. Ол өз замандастары арасында ауқымды шығармашылық қарымымен де, біртуар азаматтық болмысымен де ерекшеленетін.

Іс-шара соңында «Сан қырлы талант иесі Сәкен сері» атты кітап көрмесі ұйымдастырылып, оқырмандар жазушының кітаптарымен танысты.

Баннер

Latyn álіpbıі – zaman talaby

Среда, 20 Февраль 2019 04:17

«El – búgіnshіl,menіkі – erteń úshіn».

Ahmet Baıtursynuly

28059002 1438435122945185 4480200274424913908 n

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qyrǵyzstanda ótken túrkіtіldes memleketter basshylarynyń sammıtіnde elіmіzdіń latyn grafıkasyna negіzdelgen álіpbıdі qoldaný týraly sheshіm túrkі halyqtaryn jaqyndastyrady dep esepteıtіnіn aıtty.

Memleket basshysy óz sózіnde Túrkі keńesі aıasyndaǵy yntymaqtastyq ózara damýǵa qolaıly jaǵdaı týǵyzatynyn atap óttі. Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha Qazaqstan 2025 jylǵa deıіn latyn álіpbıіne kóshýі tıіs.

Osyǵan oraı Premer-mınıstr Baqytjan Saǵyntaev Ulttyq komıssııa qurylǵanyn málіmdep, josparlarymen tanystyrdy. Bul jobada qazaq álіpbıіn latyn grafıkasyna 2025 jylǵa deıіn bіrtіndep kóshіrý kózdelgen.

Bіrіnshі kezeń - 2018-2020 jyldar – daıyndyq, talqylaý, sońǵy latyn nusqasyn bekіtý kezeńі.
Ekіnshі kezeń - 2021-2023 jyldar. Bekіtіlgen nusqa boıynsha jalpy daıyndyqty pysyqtap, kezeń-kezeńіmen, sala-salamen latynǵa kóshý.
Úshіnshі kezeń 2024-2025 jyldardy qamtıdy. Latyn grafıkasyna ótýdіń sońǵy kezeńі.

Jappaı dıktant jazdyq

Qarasha aıynyń ortasynda qazaqstandyqtar latyn tіlіnde alǵash ret dıktant jazdy. Oǵan bіr jarym mıllıonnan astam otandasymyz qatysty. Jalpy halyqtyq dıktant jazý elіmіzdіń mádenıet jáne sport mınıstrlіgіnіń bastamasymen uıymdastyryldy.

Sol kúnі «Rýhanı jańǵyrý» dep atalatyn dıktant radıostantsııalar men áleýmettіk jelіler arqyly halyqqa taratyldy. Qazaqstandyqtar dıktantty jazýǵa ortasha eseppen jarty saǵattaı ýaqyttaryn jumsady.

Shymkenttegі dıktantty qalalyq tіlderdі oqytý ádіstemelіk ortalyǵy uıymdastyrdy. Qaladaǵy «Otyrar» ǵylymı-ámbebap kіtaphanasynda ótken sharaǵa 100-den astam qatysýshy keldі.

Olar bіr mezgіlde «Rýhanı jańǵyrý» taqyrybyna quralǵan 77 sózden turatyn mátіndі latyn qarpіmen jazdy. Dıktant jazǵandardyń arasynda memlekettіk qyzmetkerler, bıýdjettіk uıymdardyń ókіlderі men stýdentter, qala turǵyndary boldy.

Aqparat-nasıhat jumysy jalǵasýda

Shymkent qalasynda «Jańa qazaq álіpbıіn engіzýdіń alǵysharttary jáne emle erejelerіn kópshіlіk talqylaý» taqyrybynda ártúrlі áleýmettіk top ókіlderіnіń arasynda aqparattyq-nasıhattaý sharasy óttі.

Basqosýda Mádenıet jáne sport mınıstrlіgіnіń tіl saıasaty komıtetі Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Tіl qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń mamandary latyn álіpbıіne kóshý barysymen tanystyrdy.

Jıylǵan qaýym latyn álіpbıіnіń orfografııalyq erekshelіgі, ádіstemesі men termınologııasy jónіnde, emle erejelerіnіń negіzgі qaǵıdalary boıynsha pіkіrlerіn bіldіrіp, latyn grafıkasyna kezeń-kezeńmen kóshýge baılanysty kókeıіndegі suraqtaryna jaýap aldy.

– Osyndaı basqosýlarda halyq arasynda latyn álіpbıіne degen kózqaras jaqsarǵanyn baıqadyq. Árıne, álі de bolsa aǵa býyn ókіlderі arasynda latyn grafıkasyna aýysýǵa júreksіnetіnderі bar.

Bіraq, ol da ýaqyttyń enshіsіnde bolsa kerek. Jalpy, latyn álіpbıіne kóshý elіmіzdіń bolashaǵy úshіn mańyzdy qadam dep oılaımyn. Óıtkenі, kóptegen damyǵan elder latyn álіpbıіn ózderіnіń qoldanysyna engіzgen.

Bul álemdіk suranysqa ıe bolyp otyr. Sondyqtan elіmіz bolashaqta damyǵan 30 elderdіń qataryna enýі úshіn osy latyn álіpbıіn qoldanýy qajet, - deıdі Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Tіl qazyna» ulttyq-ǵylymı praktıkalyq ortalyǵynyń bólіm basshysy Aıdos Ábdіhalyqov.

Jıynǵa qatysýshylardan taqyrypqa oraı saýalnama alynyp, latyn grafıkasyn jetіldіrýge arnalǵan derekter men usynystar jınaqtaldy. Aldaǵy ýaqytta mundaı usynystarǵa taldaý jasalady.

Shymkent taǵy erekshelendі

Eske salaıyq, Memleket basshysy N.Nazarbaev qazaq tіlі álіpbıіn kırıllıtsadan latyn grafıkasyna kóshіrý týraly Jarlyqqa 2017 jyldyń 27 qazan kúnі qol qoıǵan bolatyn. Sodan keıіn Shymkentte latyn qarpіndegі jańa qazaq álіpbıі erekshe ádіspen tanystyryldy.

Oqýshylar qala aýmaǵyndaǵy "Shymkent sıtı" qalashyǵynda asfalt jáne molbertke sýret salý konkýrsyna qatysyp, latyn árіpterіn asa іrі kólemde beıneledі. Jastar, sonymen qatar, sýretshіler kórmesі óttі. Shaһar іshіndegі bolashaq qalashyqta ótken іs-sharaǵa 2500-den astam oqýshy qatysty. Konkýrs sońynda aýla klýbtarynyń tárbıelenýshіlerі men qalanyń bı ujymdarynyń qatysýymen fleshmob óttі.

Jańa «Álіppe» bolady

Latyn grafıkasyna ótý máselesіn talqylaýǵa arnalǵan kóp jıynnyń bіrіnde elіmіzdіń Bіlіm jáne ǵylym mınıstrі Erlan Saǵadıev jańa alfavıt boıynsha úlken testіleýdіń bastalatynyn jáne jańa «Álіppenіń» daıyndalatynyn málіmdedі.

– Bіz testіleýdі óte muqııat júrgіzýіmіz kerek. Muǵalіmdermen, mektep dırektorlarymen, sarapshylarmen talqylaımyz. Sodan keıіn іske asyrý kestesіn túzemіz. Memleket basshysy aıtqandaı, bárіn asyqpaı, muqııat, úılesіmdі túrde jasaǵan jón, - dedі vedomstvo basshysy.

Erlan Saǵadıevtіń aıtýynsha, jańa álіpbıdі úırený eresekter men balalar úshіn qıyndyq týdyrmaýy tıіs. Ol úshіn tek ýaqyt pen ádіstemelіk quraldardyń jetkіlіktі bolýy kerek. Jalpy, latyn álіpbıі mekteptegі daıyndyq synyptarynan bastap bіrtіndep engіzіledі.

Aıta keteıіk, respýblıka kólemіnde qazіrgі tańda latyn álіpbıіne kóshý máselesі boıynsha aýqymdy jumys qolǵa alynǵan. Osy maqsatta latyn qarpіne kóshý boıynsha Ulttyq komıssııa janynan tórt jumys toby quryldy. Atap aıtqanda orfografııalyq, termınologııalyq, ádіstemelіk jáne aqparattyq-tehnologııalyq toptar jumys іsteýde.

Ázіrlegen – A.SÁDÝÁLI

Тарих тағлымы тұнған қала

Среда, 20 Февраль 2019 04:08

Кез келген азамат өзінің туған өлкесінің тарихын білуі парыз. Бұл туралы Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында баса айтылған.

Ескі Шымкент

Әсіресе мақаладағы «Туған жерге туыңды тік», «Туған жерге тағзым», «Тарихи сананы жаңғырту» бағдарламаларына байланысты айтылған ойлар өлке тарихымен шұғылданатын зерттеушілердің кең көлемде жұмыс жасауына мол мүмкіндік беріп отыр.

Сонымен қатар, халқының өткен тарихына қызығатын әрбір адамға өскен ортасы мен кіндік қаны тамған аймағының, сондай-ақ ауылы мен қала-ауданының тарихи сырларын кеңінен зерттеуіне де барынша жол ашты.

Жуырда ғана тұрғындарының саны миллионға жетіп, Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 19 маусымдағы №702 қаулысымен республика көлемінде айрықша мәртебесі бар үшінші мегаполис атанған Шымкент қаласының тарихы тереңде жатыр.

Шымқаланың кешегі күннен бүгінге дейінгі тарихы, қаламызда өткен ғасырларда іске асқан барлық тарихи оқиғалар, сондай-ақ оның бергі кезеңдердегі өсіп-өркендеуі мен даму жолы туралы, Шымқаланың пайда болуы мен оның қалыптасуына, табиғи ерекшелігіне, кезінде бұл шаһардың кімдердің иелігінде болғандығына, өндірісі мен өнеркәсібінің қалай дамығанына, қалада іске асқан өзгерістерге қатысты деректердің барлығын Түркістан облысының мемлекеттік архивінде сақталған құжаттарынан көруге болады.

1932 жылы 10 наурызда Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің Президиумы Қазақстанда 6 облыс, оның ішінде Оңтүстік Қазақстан облысын құру туралы қаулы қабылдаған болатын. Осы қаулының негізінде Оңтүстік Қазақстан облысы құрылды.

Облыс құрамына: Арыс, Әулие-Ата, Бостандық, Жуалы, Қазалы, Қаратас, Қармақшы, Қарсақпай, Келес, Қызыл-құм, Ленгер, Мерке, Мақта-Арал, Сайрам, Созақ, Талас, Түркістан, Жаңақорған аудандары кірді. Облыс орталығы – Шымкент қаласында орналасты.

Бұрынғы Оңтүстік Қазақстан облысының әкімшілік орталығы – Шымкент қаласы – Қазақстандағы инфрақұрылымы жақсы дамыған ірі өнеркәсіптік және мәдени орталықтардың бірі. Ұлы Жібек жолы бойындағы керуен жолдарының қиылысында пайда болған бұл шаһар – Орта Азиядағы көне қалалардың бірі болып саналады.

Қала солтүстік кеңістіктің 42-ші градусы мен шығыс бойлығының 69-шы градусындағы Сырдария алқабына қарасты, Бадам және Сайрам өзендерінің аралығындағы табиғаты тамаша, тау бөктеріндегі жазық жерде, теңіз деңгейінен 506 метр биіктікте орналасқан.

Шымкент қаласының ежелгі тарихы қола кезеңінен, яғни біздің дәуірімізге дейінгі бірінші мыңжылдықтың басынан басталады. Ғалымдардың пайымдауынша, Шымкент алғашқыда Хурлуг, Нуджикес деп аталған екен. Жазбаша деректемелерде Шымкент қаласы тұңғыш рет 1366 жылы пайда болды.

Шымкент қаласы атауының мағынасы «бау-бақшалы қала», «жасыл қала», «шыммен қоршалған қала» - деген мағына береді. Мысалы, шымға қатысты қала атауы былай түсіндіріледі: Шымкент түркінің «Шым» және иранның «Кент» - қала, мекен деген сөздерінен құралған.

Жаңа шымкент

Қазақ халқының арғы тегі болып саналатын көне тайпалардың ата қонысы бергі ата-бабаларымыздың кіндік қаны тамған қасиетті мекені.

Бұдан басқа көне жазбалардың оңтүстік аймағына қатысты қандай да бір деректерінен шет қалмайтын қала іргесіндегі Қаратау мен Алатаудың, Бадам мен Арыстың, Сайрам мен Сайрамсудың тарихи мәні жарты әлемге жайылған, қала берді, біздің шаһардың даңқын көкке көтерген таулар мен өзен-сулар. Қалай десек те, Шымқала мен оның төңірегі құшағына талай жұмбақ сырларды сыйдырған мекен.

Расында, шаһарымыздың ашылмаған қаншама тарихы бар және зерттеу еңбектерден, ақиқат анықтамалардан сырт қалған сырлы дүниелері де мол.

Біздің қала көне замандарда іске асқан түрлі оқиғаларға куә болған шаһар. ХІХ ғасырдың екінші жартысында, дәлірек айтқанда 1882 жылы Ташкенттік көпес Громов және Орынборлық Савинков Чимкент қаласында қант зауытын салды.

Келесі жылы яғни, 1883 жылы орыс көпестері Савинков пен Иванов Сантонин зауытының құрлысын бастаған болатын, 1885 жылы 1 қаңтарында қомақтылау кәсіпорын ретінде Сантонин зауыты іске қосылды.

Мұндағы зауыттың негізгі де, жалғыз өндірісі дәрілік жусанның гүлшоқтарынан сантонин өндіру болып табылды. ХХ ғ. 30-40 жылдары, облыстың құрылған уақытында екі кірпіш зауыты, макарон, тігін және аяқ киім фабрикалары, жеміс-жидек өңдеу, май айдау зауыттары, цемент зауыты, Шымкент қорғасын балқыту зауыты құрылып, алғашқы өнімін берді. Қуаты жөнінен ол Одақта бірінші, әлемде үшінші орында болатын.

Қазіргі таңда Тәуелсіздігімізді алып аяққа нық тұрған сәтте адамдардың ұлттық сана-сезімі оянып, ұмыт қалған дәстүрлерімізді қайта жандардырып, ғасырлар бойы жиналған қазыналарымыз – тіл, мәдениет, салт-дәстүрімізді келер ұрпаққа жеткізу мақсатында қаламызда ұлттық мәдени орталықтар көптеп ашылуда.

Айта кетсек хайуанаттар бағы, 4 кинотеатр, көркем сурет галереясы халыққа тұрақты мәдени қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, Абай саябағында Ұлы Отан соғысының 65 жылдығына орай мәрмәр тасқа Оңтүстік Қазақстан облысының 142 мың майдан ардагерлерінің есімдері қашалып жазылған «Даңқ» мемориалы мен «Мәңгілік алау» обелискісі бой көтерді.

Қазақ халқы үшін есімдері қастерлі саналатын Төле, Қазыбек, Әйтеке билер есімдерімен аталатын көшелердің қилысқан жері Ордабасы алаңында бой көтерген Тәуелсіздік монументі «Жер-Ана» және «Тәуелсіздік алаңы», Ж.Тәшенов көшесінің бойы, көл маңында «қазақ вальсінің королі» атанған Шәмші ағамызға арнап «Шәмші әлемі» демалыс орны мен заманауи үлгіде бой көтерген Неке сарайы, Ж.Шанин атындағы қазақ драма театры, Түркістан сарайы, «RIXOS-KHADISHA» қонақ үйі, «Шымкент-plaza» орталықтары салтанатты түрде ашылды.

Ш.Қалдаяқов атындағы филармониясы мен Абай және Дендро саябақтары күрделі жөндеуден өтіп халық игілігіне ұсынылды. Сондай-ақ, «Асар» шағынауданында Шымкент қалалық балалар ауруханасы ашылды және «Шымкент-сити» мөлтек ауданының құрлысы қарқынды жүріп жатыр.

Шымқала маңы ежелден суларында ерекше қасиет бар бұлақтар шығып жатқан нәрлі жер, жері құнарлы, шөбі шүйгін, мал жайылымына қолайлы, өзен-сай жағаларында өздігінен өнген табиғи жеміс-жидектері мол, қамысы мен түрлі ағаштар нуының арасында аңның мың түрі өрген көрікті алқап, табиғаты мен климаты адам тіршілігіне жайлы мекен.

Осының барлығы ертедегі ата-бабаларымызға Шымқала аумағын жиірек қоныстануға ықпал етсе керек. Қай заманда болса да, адамдар ең бірінші сулы алапта көбіне орныққан. Бұл сұраныста да Шымқала аймағы барлық талаптарға сай келген.

М.Әмірбекова,
Түркістан облысы
мемлекеттік архивінің археографы

13 жасар құтқарушы марапатталды

Среда, 20 Февраль 2019 03:52

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған 13 жасар Бақытжан Беркімбайды қалалық ТЖД басшылығы арнайы алғыс хатпен марапаттады.

13 жасар куткарушы

Департамент бастығы Нұрболат Дербісов «Ерлігі үшін» медалімен марапаттау үшін еліміздің ІІМ атына және арнайы алғыс хатпен марапаттау үшін қалалық әкімдікке ұсыныс жолданғанын жеткізді.

– Бақытжан келешекте бізге құтқарушы болып келеді деп сенеміз. Мұндай жігіттерге біз арнайы оқу орнына бару туралы ұсыныс айтамыз. Біз үшін оның дер кезінде жасаған әрекеті үлкен ерлік деп айтар едім. Ата-анасына және ұстаздарына алғыс айтамын, – деді Нұрболат Дербісов.

Страница 7 из 289