Қастерлі мерекенің қадірін білейік

Пятница, 13 Декабрь 2019 04:05

Тәуелсіздік күні! Ең қастерлі, ең ұлық, ең мәртебелі мереке осы! Бұл – ата-бабамыздың ғасырлар бойғы арманының алтын қазығын еліміздің тұғырына бекіткен күн!

DSC 4585

Елдігіміздің тұмарындай, ұлтымыздың ұранындай осынау қасиетті де айдарлы мерекенің қадір-қасиетін, құнын қаншалықты бағалай білудеміз? Оның мәні мен маңызын, мерейі мен мазмұнын қадірлей алатындай дәрежеде дәріптеп жүрміз бе? Тәуелсіздік мерекесі оның ізін ала келетін жалт-жұлт еткен жаңажылдық шамдардың жарығының тасасында елеусіз қалып кеткен жоқ па? Олай дейтініміз, Тәуелсіздік мейрамының лебінен гөрі қала көшелерінде жарқылдаған жаңажылдық безендіру, үлкенді-кішілі шыршалар алдымен көз тартады. Тіпті, желтоқсан айы басталмай жатып, «Shymkent Plaza» ойын-сауық орталығы мен Ладушки асханалар желісі Аяз атаны күтуге әбден дайын екендіктерін білдіріп қойды. «С новым годом» деген жарнама жер жарып тұр. Әр алуан ұжымдар жаңажылдық банкетке дайындалып, орын сайлап әуре. Ал шындығында, қазақ үшін қайсы мереке құнды, қайсысы ұлық?

Шетелдерде Тәуелсіздік мерекесі жалпыхалықтық сипат алған. Мысал үшін бір-екеуін ғана келтірейік. АҚШ-та 4-шілде Тәуелсіздік мерекесінде ағылшындар көліктерін және үйлері мен көшелерін елдерінің туының түсіне сәйкестендіріп сәндейді екен. Ал Австралияның Тәуелсіздік мерекесі күні Сиднейде музыкалық фестивальдар шымылдығын түреді. Канберра қаласында тірі музыка байқауы өтеді. Осы шараларда жұрт жылдың «австралиялық тұрғынын» анықтайды.

Бұл күні мемлекет халқы Австралияның туы бейнеленген киімдер мен бас киімдер киіп көңілденеді. Осы көңіл-күймен өз үйлерін шарлармен және елдің басты рәмізі саналатын тумен әсемдейді. Байқасақ, дамыған елдерде Тәуелсіздік мейрамының қалыптасқан нышандары бар. Бізде ше?

Тумен суретке түсу – трендте

Биыл бұл бағытта сәл де болса сең қозғалды. Шымкентте «Серпіліс» қоғамдық қорының төрайымы Бейсенкүл Нарымбетованың мұрындық болуымен әлеуметтік желілерде «Көк тудың желбірегені» эстафетасы шілде айында басталып, күні кеше қорытындыланды. «Тәуелсіздікпен диалог» іс-шарасында эстафета әлеуметтік желіден шығып, елдің алдына келді. Патриоттар форумында аталған эстафетаға белсене қатысқандар марапатталды. Марапатқа гүлдің орнына ту берілді.

Журналист, «Серпіліс» қоғамдық қорының басшысы Бейсенкүл Нарымбетованың айтуынша, «Көк тудың желбірегені» эстафетасы қазір бізге ауадай қажет. Көк туға сананың көзімен қарай бастадық. Әлі де «туды қорлап жатыр, оранып алыпты» деп теріс пікір айтатындар кездеседі. Әсілі, олай емес. Тудың қасиеті ерекше, ол қастерлі.

– Мен бұны өзіме ұпай жинау үшін емес, байрағымыздың бәсін арттыру үшін бастадым. Бастаманы бәрі жақсы қабылдап жатыр. Адам бір нәрсеге қараған сайын бейсаналы түрде соны санасына сіңіреді. Осы орайда мені қолдаған ел ағалары көп болды, – деді Б. Нарымбетова.

Иә, алты жасар баладан ақ сақалды қарияға дейін қатысып, үн қосқан эстафета Қазақстанның барлық өңірлеріне жетті. Билік басында жүрген азаматтар да бұл игі шарадан тыс қалған жоқ. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Дархан Мыңбай «Көтерілген туым бар, көтеретін ерім бар» деп көк байрағымыздың қасында суретке түсіп, эстафетаны жалғады.

«Отқа салса жанбайтын, суға салса батпайтын рухымыздың, айбынды даңқымыздың, елшіл намысымыздың, баянды бірлігіміздің байламы да – осы мемлекеттік туымыз» деген қоғам қайраткері еліміздің астанасы – Нұр-Сұлтан қаласының нақ төрінде 111 метр биікте желбіреп тұрған елдік туы жайында жадымызда ұстауға тиіс деректерді келтіре кетті.

– Байтақ қаланың кез келген бұрышынан көзге түсетін Қазақстанның азаттығы мен тәуелсіздігі рәмізінің көлемі – 15х30 метр, салмағы 100 килограмм. Ту әрқашан жаңарып, жайнап тұруы шарт. Ол алғашқы жылдары шетелден тапсырыспен істелсе, бүгінде азаттығымыздың кіндігін кескен Алматыда әзірленіп, әкелінеді. Жалпы көлемі жөнінен әлемде тоғызыншы орынды иеленуінің өзіндік символдық мәні болса керек. Қазақстан жер көлемі жағынан да тоғызыншы орында тұр, – деді Дархан Қамзабекұлы.

«Жанубий Қозоғистон» газетінің бас редакторы Әлішер Сатыбалдиев: «Шүкір, шыршамен емес, Қазақстан Республикасының туымен суретке түсу трендке айналды. Қай жиынға барсаң да, тудың қасында фотоға түсуге кезек», - деп ұнамды үрдісті қолдайтынын білдіріп жатты.

Көк туды желбіреткеніміз шүбәсіз керемет бастама! Бірақ, біздің елімізде осы рәміздер туралы Заң сәл шикілеу сияқты. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 4 маусымдағы №258 Конституциялық заңының 2-тарау, 4-бабында туды пайдалану тәртібі көрсетілген. Онда ҚР Парламентінен бастап сот ғимараттарына, ресми мекемелерге, олардың веб-сайттарына ілуге болатыны айтылған. Ал «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы басқа да ғимараттарда (үй-жайларда) олардың иелерінің еркі бойынша тігілуі мүмкін» делінген.

«Тігілсін» немесе «тиіс» десе, бір басқа. Яғни, шетелдердегідей біз үйіміз бен көлігімізді туымыз түстес боямақ түгілі босағамызға да іле алмаймыз. Мәселен, жүргізуші өз көлігіне Көк туды ілетін болса, тәртіп сақшылары жетіп келеді екен. Ғасырлар бойы аңсап жеткен Тәуелсіздігімізге 28 жыл толған тұста егемендігіміздің басты рәмізі, нышаны Көк туды пайдалану тәртібін тағы да бір рет қарап, нақтылау керек сияқты.

Тәуелсіздік күні түрлі тәсілдер енгізілсе...

«Көк тудың желбірегені» эстафетасы бірінші рет өткізілсе де, жалпыхалықтық сипатқа ие болды. Дегенмен, дүйім ел болып елдік мерекенің тәтті дәмін сезінбей жатырмыз. Бұл туралы белгілі журналист Шыңғыс Мұқан былай дейді: «Біздің мемлекет үшін Тәуелсіздік мерекесінің маңызы зор. Мереке – халықты біріктіретін фактор.

Мемлекет қай құндылыққа басымдық береді, сол мереке кең көлемде аталып өтеді. Еліміздегі ең ұлық мереке – Тәуелсіздік күні. Бірақ, бұл күннің алдына неге жаңа жыл түсіп кетіп жатыр? Оған бірнеше себеп бар. Біріншіден, үкімет әлі де болса, бұл мерекеге күш сала алмай отыр. Айтулы күнді халық асыға күту үшін мерекелік нышандар керек. Балалар Жаңа жылды неге күтеді? Сыйлық алады. Екіншіден, тарихи астар. Жаңа жыл мерекесін атап өте бастағанымызға ғасырдан асқан болар.

Ал 16 желтоқсанды атап өтіп жатқанымызға қанша уақыт болды? Оны атап өтудің қандай дәстүрін қалыптастырдық? Айталық, Жаңа жылда шырша тігіп, оливье салатын жейміз, Наурызда киіз үй тігіп, наурыз көже ішеміз. Ал Тәуелсіздік күнінде не істейміз? Өзіңіз айтыңызшы? Сондықтан мереке ретінде күтудің адамның түйсігіне әсер ететін нышандарын қалыптастыру үшін біраз елдің тәжірибесін зерттеп, тұжырымдамасын жасауымыз керек. Үшіншіден, психологиялық жағдай. Адам үмітпен өмір сүреді.

Үміт дегеніміз не? Бұл – болашақ. Яғни жаңа жылды атап өту арқылы халық болашақтан үміт күтеді. Келер жылға тілек айтамыз. Жаңа жылды Тәуелсіздік күнімен салыстыру арқылы соңғысының тұғырын көтере алмаймыз. Әр мерекенің халыққа берер ерекше эмоциясы бар. Жаңа жыл – қалыптасқан мереке. Онымен бәсекелесіп қажеті жоқ. Одан да адамдарға қажет басқа эмоция сыйлайтын мерекеге айналдыруды ойластырғанымыз жөн».

Журналист өте ұтқыр ой айтты.

Ал тарих ғылымдарының кандидаты Қайрат Анарбаев «Тәуелсіздікті құрмет ету осы жолда құрбан болғандарды еске алу, олардың рухы алдында бас ию, барды бағалау сияқты халқымыздың салт-дәстүрлерімен сабақтасып жатқанда, мәні бар тарихи санамыз ұлт бойына кайтарылғанда ғана мүмкін болатын іс» деп есептейді.

– Яғни, ешқандай қаулы-қарармен ешкімді ел Тәуелсіздігіне деген «жасанды» құрметке әкеле алмасымыз белгілі. Не істеу керек? Біріншіден, қоғамда Тәуелсіздіктің мәні туралы қоғамдық санаға насихат жұмысы үнемі және тұрақты жүруі керек. Екіншіден, қазақ қоғамы тарихи санасына қайта үңіліп, жаңа жылдың астарына көз жіберетіндей хабарлар мен тәрбиелік іс-шараларды (әзірге бос айқай мен шоу жобалар қаптап тұр) көбейтуі керек.

Үшіншіден, мемлекет тарапынан Тәуелсіздікке байланысты 15-16-нан бастап кемі он күндей түрлі іс-шаралар ұйымдастыру (Наурыздағыдай) арқылы Жаңа жылға тек 25-желтоқсаннан кейін ғана кірісуге мүмкіндік беретіндей қолдау керек. Ал Жаңа жыл содан соң да он күннен артық өз мәнін жоғалтпайды. Төртіншіден, бүкіл қоғам қазақ халқының Жаңа жылы Наурыз екенін жете сезінуі жолындағы насихаттар мен іс-шаралар легі үнемі марапат көріп отырса.

Сонымен бірге Тәуелсіздік ұлтымыз бен мемлекеттігіміздің тірегі екенін отбасылық тәрбиеге енгізетіндей түрлі тәрбиелік іс-шараларды кең көлемде ұйымдастыру керек. Бірақ, ол негізінен жастар арасында жүргізілсе. Ең бастысы, ұлтты өз құндылықтарын, өзін-өзі сыйлауға бағыттайтын тәрбиелік жұмыстар қолға алынбай, нәтиже төмен болатыны тағы бар, – дейді Қайрат Сапарханұлы.

Жөн сөз. Бәлкім, бұл бағыттағы бастамаларға «Көк тудың желбірегені» эстафетасын ұйымдастыруға атсалысқан үкіметтік емес ұйымдарды көбірек тарту керек болар. Туды желбірету эстафетасымен қатар Тәуелсіздіктің айдарын асқақтататын өзге де атрибуттарды насихаттаудың әсерлі әдіс-жобаларын жасау керек шығар. Иә, мәңгілік еліміздің мызғымастығын аңғартатын Тәуелсіздік мерекесінің тұғырын биіктете түсу үшін әрбіріміз атсалысуымыз керек!

Тағдыры тосын талант

Среда, 11 Декабрь 2019 04:18

Сіз өзіңіз туралы «мен бұрын тым тәкәппар едім» деп немесе тар қапаста «жатқаныңызды» жер жаһанға жариялап, сол кезде осындай да осындай болып еді, бірақ, бәріне өзім кінәлімін деп айта алар ма едіңіз?!  Айнадан өзіңіздің көзіңізге өзіңіз тік қарап, бойыңыздағы кемшіліктеріңізді жіпке тізіп, сонымен күресе аласыз ба? Шәкәрім Құдайбердіұлы атамыздың тілімен айтқанда, біздің бүгінгі кейіпкеріміз «біреудің мінін көргенше, жамандығын тергенше, өз ойын мазалап, өз бойын тазалап, өзімен өлгенше алысып» келе жатқан адам.

ISK 3051

Сая Қасымбек! Сіз осы есімді естігенде кімді танисыз? Мен әдебиет әлемінде, оның ішінде драматургияда ойып орнын алған драматургты, театр әлемінен де сақадай орын сайлаған кәсіби режиссерді, керек жерінде «сыбап» алатын сыншыны, журналистика саласында бұрқыратып жазатын публицисті, өзін толғандырған тақырыбына тынбай қалам сілтейтін әлеуметтік желі белсендісін танимын. Оның сыртында қолөнерлігі, асүйге қатысты шеберлігі, т.б. қабілеттерін қосыңыз. Аз сөзбен айтсақ, бір Саяның ішінде мың Сая бар.

Біз соның кейбіріне тоқталсақ. Әсілі, өз басым Сая апайды оның болмысына, биік талғамына қарап Алматы көрген, үлкен рухани орданың қайнаған ортасында ысылған маман деп ойлаушы едім. Сөйтсем, апайымыздың әу баста өнер мен әдебиетке түк қатысы болмаған екен ғой.

Қасекеңнің қара қызы

...Ж.Шанин атындағы қазақ академиялық драма театры. Біз апаймен Әдебиет бөлімінде қаз-қатар тізілген кітаптардың арасында отырып, тәп-тәтті қою кофеден ұрттап қойып сұхбаттасқан едік. Төрт сағаттың қалай өтіп кеткенін байқамай да қалыппыз. Себебі, тағдыры талайлы, өмірі ерекше өрілген кейіпкеріммен әңгіменің кеніне кіріп кеткен едім.

Сырлы Созақтың Жуантөбе ауылы оны тегіс Қасекеңнің қара қызы деп атайтын. Мектепке бес жасынан барып алып, екі-үш ай оқып, апайлары баға қоймаған соң қаршадай қыз өкпелеп үйіне кетіп қалыпты. Алты жасында бәрібір мектепке қабылданып, ата-анасын күн сайын бестік алып қуантқан екен. Дегенмен, бір тоқсан бойы журналда фамилиясы болмаған көрінеді.

Мұғалімдер «Өзі шаршайды, сөйтіп кетіп қалады» деп ойласа керек. Бекер олай істеген, бірінші тоқсан аяқталғанда сол сыныптағы ең үздік оқушы Сая болды. Содан кейін, амал жоқ, Қасекеңнің қара қызы түбегейлі мектепке қабылданды.

– Үйде төрт қыз, бір ұлмыз. Мен әкемнің жәрдемшісі едім. Ер бала сияқты өстім. Үнемі шалбар киіп жүретінмін. Ер мінезді болған соң ба, әкем тобықтан шалуды, жамбасқа салып ұруды үйретті. Ауылдың балаларын тырқыратып ұратынмын. Ұлдармен бірге прес-жіп тасимыз.

Олар да мені қыз демейді. Өмірімде қуыршақ ұстаған бала емеспін. Ойнағаным ләңгі, асық, қала берді ұлдармен төбелесіп өскенім есіме түссе, қазір соған ұяламын, - деп мектепте староста, комсорг болған лидер апайымыз өзінің балалық кезіне саяхат жасап күліп алды.

Экологиядан – драматургияға

Қашан көрсең кітаптарға «көміліп» отыратын Сая Қасымбектің бала шақтан кітапқұмар болғаны түсінікті. Ол журналист болғысы келді. Ал мектептегі әдебиет пәнінен беретін Тоқтар ағайы оны әдебиетке баулып, КазГУ-дың филологиясына түскенін қалады. Бірақ, анасы «Алматыға барсаң бұзылып кетесің» деп жібермей қояды. Содан қазіргі ОҚМУ-дің «Силикатный факультет вяжущих материалов» факультетіне оқуға түседі.

Бойжеткен «Вяжущий» дегенді «Тоқыма ісі» деп түсініп, цемент пен бетонға қатысты оқуға тапсырғанын өзі де аңғармай қалады.Ал бұл факультетте сабақ тек орысша жүреді. Өзі ауылдан бір ауыз орысша білмей келсе де, алты айдың ішінде орысыңның өзін орысшаға үйретіп жіберетіндей дәрежеге жеткен ғой. Алғырлығы мен талабының арқасында оқуға түскен кезде деканның хатшылығына жұмысқа тұрады. Бір күнде оқуға да қабылданып, жұмысқа да орналасып, жатақханадан да бөлме алады.

Силикаттық факультетті кешкі бөлімде оқып шығады. Састөбе цемент зауыты тақырыбында дипломдық жұмысын қорғап, орыстар алмаған «5+» деген бағаны алады. Бақандай 18 параққа цемент зауытының сызбасын сызып, ұсақ-түйегіне дейін есептеп, он адам отырған комиссиядан сүрінбей, мүдірмей қорғап шығады. «Мен қай салаға бармайын, басын жарып, көзін шығарып жіберем» дейтін Сая Қасымбекті цемент-бетон факультетін бітірген, онда да кілең орыс, немістердің арасында ең үздік бағаға оқыған деп кім ойлапты, иә?!

Қолға диплом алған соң Халықаралық Қазақ-түрік университетінде экологиядан дәріс оқып жүрген кезінде Түркістанда тақыр жерден театр ашқан өнер тарланы Райымбек Сейтметов көрші аудиторияда өнерден дәріс оқиды екен. Ол Алматыда ұзақ жылдар қызмет атқарып, кемелденген кезінде туған өлкесіне қайта оралған. Алдымен өнер факультетін ашты. Осылайша театр ашпас бұрын сол театрда қызмет ететін әртістерді дайындады. Міне, Сая апайдың тағдыры осы тұста тосыннан 360 градусқа өзгерген еді.

Алматыға оқуға түсе алмағанымен, өнерге жан-тәнімен ғашық кейіпкерімізге Алматының өзі көшіп келгендей болды. «Алматының мектебі Сейтметовтей хас шебердің мектебінің қасында түкке тұрмайды. Өйткені, ол кісінің әрбір репитициясы – шеберлік академиясы» дейді өзі. Алғашында келесі аудиториядағы Қазақстанның халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың иегері Райымбек Сейтметовтің дәрістерін үзіліс кезінде тыңдап жүреді. Ұжымның 8-наурыздағы отырысында Райымбек ағамызбен поэтикалық дуэльге шығып, жадында сақталған бар өлең-тақпақтарын жайып салыпты.

– Райымбек ағамыз: «Сіз секілді өлеңді жатқа оқитын адамды көрген жоқпын! Ханымдар мен мырзалар! Бүгінгі кештің жеңімпазы, атыңыз кім болады?» деді. «Сая» дедім. Сол сол екен, ол кісі менің соңыма түсіп алды. «Сіз қазақтың сөзінің мәйегін біледі екенсіз, экологияда не істеп жүрсіз? Екінің бірі эколог бола алады. Ал өнер адамы мыңның ішінен шығады» деп мені өнерге келуге үгіттей бастады, - дейді апай.

Сейтметовтің шеберханасында шыңдалған

Содан не керек, Райымбек ағамыз экологиядан сабақ беріп жүрген Сая апайдан болашақ өнер адамын, өзі ашатын театрдың тіреуі болар таптырмайтын маман боларын сол бір мерекелік банкетте өлеңмен сайысқанда-ақ сезген сияқты. Тіпті, апайымыз отбасы жағдайымен әрі аспирантураға түспек ниетпен Шымкентке көшуіне тура келіп, декан мен ректордың алдына арызын алып кіргенде, Сейтметовтің өзі оқу орнының басшыларына қол қойғызбай қойдырған екен. «Түкірсең экологқа тиеді.

Мен келешекте театр ашамын. Күшім болса қайтып жатыр. Келешекте маған театрға көмекші керек» деп табандап тұрып алған көрінеді. Сөйтіп оқытушы боп жүрген апайымыз Ракеңнің қасына әдіскер болып ауысады. Сая ханымның тығылып жатқан таланты осы кезде жанартаудай атқылап бастайды. Үш айдан кейін-ақ Райымбек ұстазы курсын әдіскеріне сеніп тастап кетіпті. Ал бір жылдан кейін Сая Қасымбек алғаш өзін режиссер ретінде сынап көрді.

Мар Байджиевтің «Жекпе-жек» деген қойылымын сахналады. Жалпы оның драматургияға келуіне бірден-бір ықпал еткен сол Мар Байджиевтің драматургиясы. М.Байджиевтің «Жених и невеста» деген туындысын тәржімалап, аударма драматургияның да дәмін татты. Кейіннен сол пьесаны 2002 жылы театрдың ашылуына орай сахналағанда Мар Байджиев қонақ ретінде шақырылады.

– «Сен – әйелсің ғой. Әйел жанын менен гөрі тереңірек ашыпсың. Сенің трактовкаң менен тереңдеу шығыпты» деп Байжиев батасын берді.Ол кісі –менің ұстазым. Талантты драматургтің стиліндегі пьесаларым көп. Елордадағы Қ.Қуанышбаев атындағы театрдың репертуарынан «Лифт» деген қойылымым түспейді, - дейді С.Қасымбек.

Ал, көрнекті режиссер Р.Сейтметов сахналаған Сая ханымның «Яссауи қасіреті» драмасын тамашалаған Әбіш Кекілбаев қатты әсерленіп, көзіне жас алып «Европаның қай мектебінде оқыдың?» деп сұрайды. «Драматургияға қалам тартқаныммен, драматургке арнайы оқытатынын білмеппін. Ешқайда оқымағанымды, Шекспир мен Мар Байджиев, Мұхтар Әуезовті зерттеу арқылы үйрендім» дегеніме таңқалды», – деп жүріп өткен жолдарын күле еске алды.

Осылайша кейіпкеріміз режиссураны сырттай оқып, өзі тынбай ізденіп, арғы-бергі әдебиетті ақтарып, Сая Қасымбек деген атты қалыптастырды. Ол шығармашылық ғұмырында 80-ге тарта пьеса жазды. Бүгінде еліміздің 20-дан аса театр репертуарында Сая Қасымбектің пьесалары сахналанған. Ал драматургтің парқы қойылған пьесалары арқылы бағамдалатыны бесенеден белгілі.

...Райымбек Сейтметовтің «туған жерден театр ашамын» деген арманы ақыры ақиқатқа айналды. «2000 жыл Мәдениет жылы болып жарияланған кезде Түркістаннан театр ашылсын» деген Елбасының Жарлығын естіп жүрегім жарылып кете жаздаған» деп еске алады ол.

2000 жылы Қазақстан театрларының қатарына ең жас Түркістан музыкалық драма театры қосылды. 2001 жылы Нұрсұлтан Назарбаев Түркістан театрына барып «Көк түрктер» тарихи драмасын тамашалап: «Райымбек Сейтметов негізін қалаған Түркістан театрының болашағы зор екеніне сенемін» - деген Елбасы өнер ұжымының еңбегіне жоғары бағасын берген болатын.

«Біз сол театрдың қазығын бірге қағып, қабырғасын қалап, керегесін керіп, уығын қададық. Алғашында өте қиын кезеңдерді бастан өткердік. Көрермен келмейді.
3-5-ақ адам келетін күндер болды. Бір күні Ракең, екінші күні мен сахнаға шығып, көрермендермен сөйлесеміз. «Ағайын-туғандарыңызды, көршілеріңізді, құда-жекжаттарыңызды ертіп келіңіздер.

Театр сіздер үшін ашылды» деп бір жыл үгіттедік. Еңбегіміз жанып, уақыт өте отау құрған жастар үйлену тойында бірінші біздің театрға келуді дәстүрге айналдырды. Қалалық білім басқармасы әр мектепті жылына үш рет біздің театрға келуге бұйрық шығарып, өнерге бір кісідей қолдау көрсеткені театрдың тез аяғына тұрып кетуіне тікелей ықпалын тигізді», - деп еске алады С.Қасымбек.

«Не істесем екен, не істесем екен сендерге,
Сүрініп кетіп, бүлініп жүрген тағдырлар!»

Ал Сая апайдың аталған театрға директор болғаны да қызық. Райымбек ағамыз бен сол кездегі облыс әкімі Болат Жылқышиев екеуі Сая ханымды «мәжбүрлеп» директор етіп тағайындаған көрінеді. Сол кезде апай: «Болат аға, мен есептен мүлде ұқпаймын. Сотталып кетемін ғой» деген екен байқаусызда. Сол сөзіне әлі күнге дейін өкінеді. – Негізі сөз – сертті, сынақ болады. Сөзді айтқанда ауызға еге болу керек. Періште әумин деп қоятын кездер болады, - дейді өзі. Бұлай деуінің сырын өздеріңіз де сезіп отырған шығарсыздар.

Екі жыл театрдың көркемдік жетекшісі, бес жыл директоры қызметін атқарған С.Қасымбек ойда-жоқта істі болады. Есеп-қисапқа қатты мән бермегенінен қызметтік мансабында омақаса құлады. Ол кезде ұстазы Райымбек Сейтметов аяқ астынан инсульт алып, айналдырған екі-үш айдың көлемінде мәңгілік сапарға аттанып кеткен еді.

– Маған шенеуніктік түкке де керек емес еді. Мен директор болам деп армандаған жоқпын. Сотта да «Сіз мынаны қазір сұраңызшы, қазір де білмеймін» деген болатынмын. Бас есепшімді де кінәламаймын. Өзім кінәлімін. Директор болмаймын деп табандап тұрып алуыма болар еді. Бәлкім, менің ішкі әлемімде директор болсам деген тәкәппарлық болған болуы мүмкін.

Шындықты мойындау керек. Жасандылық менің табиғатыма жат нәрсе. Менің қателігім –директор болмауым керек еді. Болдым ба, есеп-қисапты қадағалап, кіріс-шығысты біліп отыруға тиіс едім. Ал мен оны білгім келмеді. «Спектакль жүріп жатыр», «Кімсің – Түркістан театры» деген мақтаныш сезімнің жетегінде жүріппін, - деп өткен күннің өкінішін бүкпесіз жайып салды.

Адалдық әрқашан жеңеді. Жаратқан оның өміріндегі қиындығын жақсылықпен жалғастарды. Өнерде о баста Райымбек Сейтметовті кездестірсе, абақтыдан шыққан соң мәдениет саласының басшылары Ұлжан Мұстафаева мен Күлия Айдарбекова оны оттан суырып алып, әуелі музейге, кейіннен Ж.Шанин атындағы қазақ академиялық драма театрына жұмысқа қабылдады.

Істі боп жүргенінде еркектердің өзі «бәлесі жұғып кетер» деп одан теріс айналған кездегі ол екеуінің бұл әрекеті шын мәнінде ерлікке пара-пар еді. Менің қамалғаным – тағдырыма керек болған-ау деймін. Жан дүнием өзгерді. Тәкәппарлықты жеңіп шықтым», - деді кейіпкерім бір сөзінде.

«Қайта тұрып, өмірге қайта келген»

Әлі күнге дейін оның «сотталғанын» бетіне басқысы келетіндер баршылық. Кейде сондай пенделерді аяйсың. «Дәл Сая апай жүрген жолмен жүріп, осылай басын тік көтеріп тұра алар ма екен?!» деп ойлайсың. Ол үшін адамның рухы, ерік-жігері, қажыр-қайраты мықты болуы керек. Ол үшін сенің ішкі жан дүниеңде биіктікке деген махаббат болуы керек.

Ол үшін Сая ханым сияқты қашанда алыптарды жақсы көру қажет. 2001 жылы «Томиристі», одан кейін «Зарина патшайым», «Хан Кенені», Президентті, Қожа Ахметті, Шыңғысханды жазды. Қарап тұрсақ, ылғи алыптардың тағдырын жазған екен. Алыптарды қадірлеу арқылы өзі де парасат биігіне қалай көтерілгенін сезбейді-ау!..

«Шымкент – қайырымды қала» деген арнайы айдар тағылғалы бері арамыздағы қайырымды жандарды қолдап, көтермелеп-ақ жүрміз. Әсілі, шымкенттіктер бұрыннан-ақ қайырымды, әу бастан-ақ мейірімді.

бакыт

Соның бір көрінісін қайырымды қаланың Бақыт Кенжебаев деген тұрғыны көрсетті. Қалай дейсіздер ғой? Ол өз идеясымен, материалдық қаражатымен Шымкент қаласы Химия-биология бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебі оқушылары арасында Абай оқуларын өткізді. Иә, бұған дейін республикалық деңгейде тұтас бір министрліктің бастамасымен және білдей бір облыс немесе қала әкімдігінің ұйымдастыруымен өткізіліп жүрген Абай оқуларын өзіміздің арамыздағы қарапайым қазақтың баласы ұйымдастырды.

Қалай дейсіз бе? Оқушыларға ұлы ақынның, Бас ақынның өлеңдерін жатқа айтып, сайысқа түскені үшін қаржылай жүлде тікті. Бұл өз кезегінде жасөспірімдерді қызықтырмай қоймады.
«Сіздерге ұрпағымыздың баға жетпес байлықты тапқанының куәсі болғаным жайлы айтқым келеді. Іні-қарындастарыма Абай өлеңдерін оқуға берген едік, қуана жаттауға кірісті.

Мақсатым -- жастардың бойына Абай атамыздың өлеңдеріндегі данышпандық ақыл-ой мен зерделі сөзді сіңіру еді. Осы мақсатта жарыс ұйымдастырып, ақшалай жүлделер белгіледік. Оқушылар барын салып ұлы ақынның өлеңдерін жатқа айтып, мәнерлеп оқудан бақ сынады. Мен де іні-қарындастарыма бар білгенімді айтып ағымнан жарылдым. Абай жырларынан адамдық пен адалдықтың үлгісін санасына сіңірген жеткіншектердің өмірден өз жолдарын адаспай табатынына сенемін», - дейді Бақыттың өзі.

Жалпы Бақыт Кенжебаевтың есімі дүйім жұртшылыққа осыдан екі жыл бұрын күркетауық бағып, геллендваген мінген жігіт ретінде танылған болатын. Сол сүйікті кәсібін одан әрі дөңгелетіп, бір жағы оқушылар арасында Абай оқуларын өткізу арқылы өнегелі іс көрсетіп, азаматтық танытып жүр. Артынан ерген бауырларын Абай өлеңдерінің қуаты арқылы биік шыңдарға жетелемек. Ол алдағы уақытта еліміздің барлық мектептерінде осындай байқаулар өткізуді алдына мақсат етіп қойған.

Ән-жырмен тербелген мереке

Пятница, 29 Ноябрь 2019 04:09

Үшінші мегаполистегі «Көрме» орталығында 1-желтоқсан Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті күніне орай қала әкімі Ерлан Айтахановтың қатысуымен салтанатты іс-шара өтті. Жиында қала әкімі құттықтау лебізін былай жеткізді.

22

– Бұл – барша қазақстандықтар үшін шын мәніндегі жалпы халықтық мерекеге айналған күн. Осы күнді «Тұңғыш Президент күні» ретінде таңдап алудың өзіндік себебі бар. Осының барлығы Тұңғыш Президентіміз, Ұлт Көшбасшысы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың кемеңгерлігінің, сарабдал саясатының жемісі.

Миллионнан астам тұрғыны бар Шымкент жүзден астам этнос өкілдерін бауырына басқан еліміздегі ірі мегаполистердің бірі.

Қаламыздағы 17 этномәдени бірлестік, ел игілігіне бағытталған оңды бастамаларға қолдау көрсетіп, берекелі бірлігіміз бен ырысты ынтымағымызды еселеп келеді. Бүгінгі көрме де соның айғағы, – деді Е. Айтаханов.

Іс-шара барысында Елбасы сүйіп тыңдайтын дәстүрлі және патриоттық әндер шеруі, «Өнер» мектебінің солистері мен хор ұжымының орындауындағы туындылар, «Қазына» би ансамблі бишілерінің өнері жиналған қауымға мерекелік көңіл күй сыйлады. «Мейір» балет мектебінің бишілері «Штраус» балетін ұсынса, танымал эстрада әншісі Ғазизхан Шекербеков те әннен шашу шашты.

Салтанатты жиын барысында өз кәсібін жетік меңгеріп, жетістікке жеткен бірқатар сала мамандарына қала әкімінің алғыс хаты табысталды. Олардың арасында Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының курстасы Аманәлі Әбдіраманов та бар.

 Шымкентті тану басталды. Енді әлем таниды. ЮНЕСКО-ның тізіміне 2200 жылдық тарихы бар қала ретінде енген күнін тарихқа таңбалап сүйінші сұрайтын сәт жақындап келеді. Жаңа жылға дейін арнайы шешім қабылданса, келер жылы бұл тарихи дата кең көлемде атап өтілмек.

DSC 2288

Үшінші мегаполисте өткен «Шымкент қаласының тарихы мен өркениеті» атты аймақтық ғылыми-тәжірибелік конференцияда сөз алған археолог-ғалым Бауыржан Байтанаев шаһар тарихына байланысты көптеген сұрақтардың қойылатынын, Түркістан мен Тараз қалаларының тарихи жылнамасымен салыстыратынын да айтты.

– Шын мәнісінде Түркістан қаласына да 2200 жыл толып отыр. Оны марқұм археолог-ғалым Ерболат Сманқұлов Күлтөбенің астынан қазған тарихи деректерімен, дәйектерімен дәлелдеп кеткен. Ал Шымкенттің Нуджикент және Исфиджаб деген екі тарихи атауы болған, - деді Әлкей Марғұлан атындағы археологиялық институт директоры Б.Әбішұлы. Бұдан бөлек, ғалым 2010 жылы бұрынғы Қайтпас, қазіргі Ақжайық шағынауданынан сақ заманына тиесілі екі алтын дискі тапқанын айтты.

Әдетте сақ дәуіріндегі қазба деректерінде аң стилі кездессе, бұл дискілер теңіз стилінде жасалған көрінеді. «Шымкенттің мәдени қабаты 14 метр тереңдікте жатыр» - деді өз сөзінде тарих ғылымдарының докторы.

Шымкенттің тарихи атауына қатысты ғылыми негізге сүйенген пікірдің бірін тарих ғылымының кандидаты Болаттемір Алтаев келтірді. «Шымкент атауын парсы сөзімен байланыстырып жасыл қала деп жүрміз. Ал мен жасыл емес, қызыл дер едім». Ғылымда пікірталас туса ол тақырыпты зерттеу тереңдей береді. Болаттемір Алтаевтың ғылыми гипотезалары мүлги бастаған сананы селт еткізгендей болды.

DSC 1176

Жиында қалалық ішкі саясат және дін істері басқармасының басшысы Жанар Бектаева Орта Азиядан Жетісу мен Қытайға баратын маңызды сауда жолы үстінде ұтымды орналасқан Шымкент қаласы Бадам, Қошқарата және Сайрамсу өзендері алаптарында, теңіз деңгейінен 500 метрден аса биіктікте орналасқанын тілге тиек етті.

– Бүгінде әлемде тұрғындары миллионнан асатын қалалар саны 389-ға жетеді. Жер шарында миллионер қалалары көп елдердің көшін Қытай бастаса (96 қала), одан кейін Үндістан (37 қала), Бразилия (17 қала) мен Ресей (15 қала) тұр. Ал көрші Өзбекстан Ташкентімен 43-орында тұр. Біз Алматы, Астанамызбен 31-орында болсақ, енді миллионерлердің қатарына Шымкенттің қосылуымен бұл тізімде жоғары көтерілетініміз анық, - деді басқарма басшысы.

Белгілі мәдениеттанушы, есімтанушы Бердалы Оспан «Автобус, жолдар, тұрғын үй, тағы басқалар – қала емес. Қала – адамдар. Қала қайырымды емес, адамдар қайырымды» деген ойын алға тартты.
Шырайлы Шымкенттің киелі топырағын басып жүрген әр тұрғын үшін, осы қалаға жанашыр әр адамға бұл ғылыми жиын өте маңызды.

Өйткені, олар мына сайын далада, оның ішінде дәл осы Шымшаһардың аумағында бізге дейін де ірі өркениеттер болғанын, ата-бабаларымыздың әлемдік өркениетке өзіндік тұрмыс-тіршілігімен, озық ойлы жаңалықтарымен үлес қосқанын танып-білуде. Ғалымдардың тарихи деректерге негізделген ғылыми зерттеулерінің нәтижелері көне мен жаңаны, өткен тарих пен бүгінгі сананы байланыстырып келеді.

Шымкентте өткен «Шырайлы Шымкент»: «Береке басы – бірлік» қоғамдық форумында қаламыздың әу бастан-ақ мегаполис екендігі айтылды. «Біздің қаламыз «мегаполис» атағын алмай тұрғанда да бұл жерде керемет игі шаралар атқарылған.

DSC 1881

Мегаполис дәрежесіне болмыс-табиғатымыз да сәйкес келеді. Мәселен, солтүстіктің климаты қандай суық болса, халқының мінезі де қатқылдау. Ал бізде 10 ай жаз болып тұрады. Сондықтан сіздердің мейірімдеріңіз ерекшелеу» деді форум спикерінің бірі мемлекет және қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының докторы, Еуразия ұлттық универсиетінің профессоры Мырзагелді Кемел.

Төңіректі түйістіретін тамыр дерсің...

Алқалы басқосуды жазушы Мархабат Байғұт жүргізді. Спикерлер қатарында Мархабат ағамыздың тілімен айтсақ, жайшылықта түйе сойып, бие сойып шақырып келтіре алмайтын ерендер мен кемелдер, ой ерлігін жасап жүрген тұғыры биік тұлғалар болды.

Қазақстанның ұлттық ғылым академиясының академигі, мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым, философия ғылымдарының докторы, профессор Ғарифолла Есім, мемлекет және қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының докторы, Еуразия ұлттық универсиетінің профессоры Мырзагелді Кемел, академик Ә.Қуатбеков атындағы халықтар достығы университетінің профессоры, педагогика ғылымдарының докторы, ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері Есен Омар қатысып, Шымкенттің қайырымды қала, мегаполис ретіндегі ерекшеліктері жайлы ойларын ортаға салды.

Шымкент қаласының әкімі Ерлан Айтаханов жиынға қатыса алмағанымен әкімнің баяндамасын Ішкі саясат және дін істері басқармасының басшысы Жанар Бектаева оқып берді.

–Бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығарып атқарған істер ұшан-теңіз. Әлі де шешімін күтетін қиындықтар мен күрделі түйіндер аз емес. Баршаңызға белгілі, Шымкент шаһары ТМД елдерінің мәдени астанасы болып бекітілді. «Шырайлы Шымкент»: «Береке басы – бірлік» форумының мақсаты белгілі, міндеттері айқын.

DSC 1802

Алғашқы алаңда аса маңызды мәселелер ортаға салынып, белгілі бір тақырыпта терең мәнді мәселелер қозғалады. Нақты ұсыныстар қабылданады. Олар міндетті түрде жүзеге асырылады. Форум тұрақты жұмыс істейді. Қажетіне қарай, ұсыныстарға орай жылына 3-4 рет басқосу өткізіліп тұрса деген ойдамыз, - делінген баяндамада.

Мегаполистің не екенін көптен зерттеп жүрген Мырзагелді Кемел «Астана қаласының мәртебесі туралы», «Алматы қаласының мәртебесі туралы» деген екі заңға «Шымкент қаласының мәртебесі туралы» Заңды қосып, Парламентке ұсыныс жасағанын айтты. «Мегаполис дегеніміз – қаладан үлкенірек қала деген сөз. Қалалық агломерациядан біз өттік. Сайрам, Қазығұрт, Төлебидің біраз жерін қосып алуымыз сол агломерациялық шешімдер болған. Мегаполис барлық тұрғыдан еркіндікке бағынған қала болуы тиіс.

Президент айтқандай, «Халық үніне құлақ асатын мемлекеттің» ең негізгі көзі біздің Шымкент сияқты мегаполистер болады. Біз республикалық бюджетке де қаржы құйып отыратын орталыққа айналуға тиіспіз. Ол үшін Шымкенттің барлық мүмкіндіктері бар. Мына жағы – Ташкент, Иранға дейін, ар жағы Таяу Шығысқа дейін жол салынып жатыр.

Мына бетіміз – Түркістан, оның ар жағы – Қызылорда, Батыс Қазақстан. Төңіректегінің бәрімен байланыстырып тұратын тамырлы, түйінді қала. Бұл – қаланың ерекше дамуына ықпал жасайтын нәрсе. Әлемдік дәстүрде халық саны 5 миллионнан асқан қалаларды мегаполис деп атайды. Бірақ, біздің 18 миллион халқы бар елімізде қала халқының саны бір миллионнан асса мегаполис мәртебесі беріледі.

Шымкентті мегаполиске айналдыру тек басшылықтың бас ауыртатын нәрсесі емес, бұл мәртебені жоғары көтеруге дүйім халық болып жұмылуға тиіспіз. Мейірімді болуға, мейірім арқылы қайырымға оралуға, сол арқылы иманға иілуге тиіспіз», - деді ғалым.

Ол үшін кептеліс болдырмайтындай жол құрылысын жандандырып, тұрғынүй тапшылығын болдырмауымыз қажеттігін де қаперге ілді. «Қаланың сыртындағы жер үйлерде коммуникация нашар. Су, жарық, канализация жетпеген жерлер, бей-берекет салынған үйлер бар. Баспана дефицитін болдырмау үшін елімізде қабылданған түрлі бағдарламаларды пайдалану керек.
Келешекте Ақтөбе мен Қарағандының мегаполис болуға мүмкіндігі бар. Солай жалғасып кете беруі тиіс».

Келешектің иесі – гаухар ұрпақ

Академик Ғарифолла Есім Шымкент пен «шымкентский» сөзіне, мегаполистің жастарына ерекше екпін қоя сөйледі. Шымкенттіктердің мәртебесін асыра сөйледі.
–Шымкенттен қазақтың даусы, үні, мінезі көрініп тұрады.

«Шымкентский» десе астанада бәрі елең етеді. Себебі, бар жылулық осында. Шымкент – баяғыдан мегаполис. Мұнда тұрғаныңызға мақтанып, қуану керек. Шымкент – дәстүр. Қазақ тілінде 80 пайыз сөйлейтін қала еш жерде жоқ. Сондықтан, шымкенттіктер, мақтана беріңіздер! Біреуге ұнай ма, ұнамай ма, мақтана беріңіздер. Мегаполистер болмаса қазақ елі алға баса алмайды. Бізді алға алып баратын ең бірінші мегаполис – Шымкент. Шымкент қазақты болашаққа алып барады, - деді Ғ.Есім.

Профессор Әбу Насыр әл-Фарабидің «Қала деген – құтты қоныс» деген сөзін мысал етті. «Мегаполис жастарына қойылатын алғышарттың бірі – Шымкент жастары өркениеттік қасиеттерді үйренуі керек» деді спикер. Айта кету керек, Ғарифолла ағамыз «Қазақстан – 2030» мемлекеттік бағдарламасының авторларының бірі. Ол ұрпақ сабақтастығын былайша жіктеп берді.

– Ғасырдың басында туғандар 2030 жылы ХХІ ғасырдың адамы болады. Қазір ғасыр басында туғандардың жасы – 19-да. Әлі 11 жыл бар. 11 жылдан кейін олар 30-ға келеді, билікке араласады. Сонда біздің қоғамдағы шаң-тозаңды сыпырып шығады. Мегаполисті де жасайтын солар. 40 пен 50-дің арасындағылар – қола ұрпақ өкілі. Бұлардың саны көп, сапасы да мол. Украинада сол буыннан Президент шықты. Бізде де солай боларына сенемін. 30-40 жас аралығындағылар – күміс ұрпақ.

Үшінші толқын 20-30 жас аралығындағылар – алтын ұрпақ. Бұлар тәуелсіздіктің құрдастары, ХХІ ғасырдың азаматтары. Біз бұл ғасырға қонақпыз. Үй иесі – 30-дағылар. Төртінші толқын енді дүниеге келіп жатқан ұрпақ, олар – гаухар ұрпақ. Бұлардың пайдалы әсер коэффициенті өте жоғары. Бұлар билікке келгенде, ат жалын тартып азамат болғанда қазақ елі бұрын болып көрмеген керемет ғұмыр кешеді.

Бүкіл дүние жүзі Шымкентке келеді. Осында демалады, әңгімелеседі. Тән беріп қарап, таңғалады, - деп форумға қатысқан шымкенттіктерді бір серпілтіп тастады.
Бұл жиыннан әрбір азамат өзінің шымкенттік екеніне мақтанып, көкірегін көрікті сезім билеп қайтқанын сездік. Сездік те қуандық. Осындай жастарға қозғау салатын, түрткі болатын басқосулар керек-ақ.

2020 жылы ТМД елдерінің мәдени астанасы атанған Шымкенттің көркі мен тазалығы, шалғай елдімекендердің инфрақұрылымдық жағдайы қалай? Қала қысқа дайын ба? Қаратау ауданы әкімінің орынбасары Марат Тәжібаевпен әңгімеміз осы төңіректе өрбіді.

32130475 576804286052125 1929693978202996736 n

– Қазіргі таңда Қаратау ауданында ең өзекті мәселелердің бірі санитарлық тазалық болып отыр. Осы бағытта апта сайын жергілікті полиция қызметкерімен рейдтік шара ұйымдастырып келеміз. Соған орай ҚР «Құқық бұзушылық туралы» кодексінің №434-505-баптарына сәйкес хаттама толтырылады. Рейд барысында 10-15 хаттамаға дейін толтырылатын күндер болады.

Заң талабына сүйенсек, абаттандыру қағидасын бұзып, ұсақ бұзақылыққа баратындарға айыппұл салу немесе 10 күнге дейін қамау шарасын қолдану көзделген. Дегенмен, біздің мақсатымыз – жазаға тарту емес, тұрғындарға мәселені түсіндіріп айту. Соған қарамастан тұрғындардың жауапсыздығына, мәдени деңгейінің төмендігіне қарның ашады. Тексеру кезінде көз жеткізгендей, адамдар қоқысты жәшікке емес, оның айналасына лақтыра салады. Онымен қоса аулалардағы құрылыс қалдықтары да тиісті орнына тасталмайтын көріністер көп.

Кәсіпкерлік нысандарының айналасындағы қалдықтарға да көңіл бөлдік. Олар құжаттарын алған кезде «айналасын таза ұстаймын, қасбеттерінің келбетін сақтаймын» деп рәсімдеп алғанымен тиісті талаптарға мән бере бермейді. Коммуналдық шаруашылық саласында негізінде әрбіріміздің анамызбен, әкемізбен жасты егде адамдар жұмыс істейді. Олардың да еңбегін бағалау керек емес пе?

Жыл сайын санитарлық тазалыққа, қоқыс шығаруға қыруар қаржы бөлінуде. Ал егер біздің мәдениетіміз жоғары деңгейде болатын болса, бұл қаржы шалғай елдімекендердің инфрақұрылым жүйесіне, көгілдір отын, жарық, су, жол, камера орнату сияқты маңызды салаларға жұмсалатын еді.

– Сөзіңіз аузыңызда, Қаратау ауданында қоқыс шығарумен айналысатын қанша мекеме бар?

– Бізде қатты тұрмыстық қалдықтарды шығарумен 7 мекеме айналысады. Ауданда 65 қоқыс алаңшасы, 227 қоқыс жәшігі бар. Бұлар «Нұрсәт» шағынауданының ішінде, әкімшілік-іскерлік орталығында, «Тұран» шағынауданында, «Шымкент сити» аумағында, «Асар» шағынауданында, «Ақжайық» шағынауданындағы көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларында орналастырылған.

шапка1111

Қоқыс жәшіктерінің нысаналы мақсаты бар. Оларға темекінің тұқылы, фантиктер, жеңіл-желпі қоқыстар тасталуы керек. Ал көптеген еріншек тұрғындар үлкен көлемдегі қоқыс пакеттерін жәшікке тастап, сыймағанын сыртына қойып кетеді. Сондай салғырттықты көргенде «Еріншекке табалдырық та тау болып көрінеді» деген мақал еске түседі. Тазалыққа тек тиісті мекемелер ғана емес, әрбір қала тұрғыны жауапты екенін ескере бермейтіні қынжылтады мұндайда.

– Ерлан Айтаханов қала әкімі боп тағайындалғаннан күннен бастап шалғай елдімекендердің инфрақұрылымына қатты мән беруде. Ол елдімекендердің басым көпшілігі Қаратау ауданында екендігі белгілі. Осы бағытта қандай жұмыстар атқарылуда?

– Қаратау ауданында Сайрам ауданынан 11 елдімекен қосылды. Қазіргі таңда осы мәселені түпкілікті шешу үшін қалалық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасымен бірлесе отырып «Қайнарбұлақ», «Асар-2», «Достық» шағынаудандарының жаңа құрылыс аумағындағы негізгі үлкен көшені асфальттауды ұсындық. Негізі газ жүрмеген жерге асфальт жол салынбайды.

Соған қарамастан әр елдімекеннен басты бір көшені асфальттап, қоғамдық көлік жүргізуді ойластырып жатырмыз. Жылдың соңына дейін үлкен үш көше асфальтталады. «Асар-2» шағынауданында жарықтандыру жүріп жатыр. Тассай, Таскен тұрғын алабтарында «Оңтүстік жарық транзит» ЖШС-нің модернизация бағдарламасымен электр бағаналары қойылып, жаңартылатын болады. Сайрам тұрғын алабында ауызсу жүйесінің аяқсыз қалып кеткен бөліктеріне құрылыс жұмыстары жүргізілуде.

Мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында «Нұрсәт» шағынауданында көпқабатты тұрғын үйлердің аулаларына заманауи ойын алаңдарын, спорт алаңшаларын жасауды, асфальт төсеуді яғни 57 аулаға жөндеу жұмыстарын жүргізуді қолға алдық. «Нұрсәттегі» тұрғын үйлер 2007-2008 жылдары салынғандықтан, барлығының аулаларының тозығы жеткен. Сондықтан, бірінші кезекте осы шағынауданды көркейтіп, жаңартуды бастадық. Спорт алаңшалары Бозарық, Тассай елдімекендерінде де жасалады. Бозарықтағы футбол алаңына қалалық кәсіподақ комитеті жер берді, енді құжаттары рәсімделіп бітсе, «Көктем» ЖШС-не тиесілі жерді аталған мақсатқа пайдаланбақпыз.

– Марат Әбдімәжитұлы, «Нұрсәттегі» әкімдік іскерлік орталығы жанындағы №19,20,21 үйлердің қасбеттері сұрықсыз күйге түскен. Салынғаны көп уақыт болмаса да, бояуы ұшып, ұсқыны қашып тұр. Бұған не айтарыңыз бар?

– Иә, №19,20,21 үйлердің қасбеттері сын көтермейді. Тапсырыс беруші мекеме Шымкент қаласының құрылыс басқармасы болғандықтан, аталған мекемеге бірнеше рет хат жолдаған болатынбыз. Кепілдеме мерзіміне және басқа талаптарға сәйкес, оның қасбетін ретке келтіру керек. Аталған басқарма қазір соны мәселе бойынша мердігер мекемені сотқа беріп, заң органдары арқылы шығынын өндіруді қарастырып жатыр.

– «Қыстың қамын жаз ойла» демекші, Қаратау ауданындағы тұрғын үйлер жылу маусымына қаншалықты дайын?

– Орталықтандырылған жылу жүйесінен 315 көпқабатты тұрғын үй жылу алады. Олардың барлығы қысқы жылу маусымына дер кезінде дайын болды. Сығымдаудан 100 пайыз толық өткен. Бір жақсы жері, көпқабатты тұрғын үйлерге қызмет көрсететін сервистік мекемелер, басқарушы компаниялар, КСК-лар бар. Осы мекемелердің жұмыс кестесін біздің мамандарымыз қадағалап отырады. Қысқы жылу маусымына қосылу кезінде де осы мекемелердің көмегіне жүгінеміз. Бұл мекеме тұрғындарға сапалы жылу берумен қатар қандай да бір апатты жағдай туындаса оны дер кезінде жоюға атсалысады.

Сұхбаттасқан
Мөлдір КЕНЖЕБАЙ

Әсілі, рухани жаңғыру үдерістерін үлгі етуде Шымқалаға жететін шаһар жоқ секілді көрінеді бізге. Бұл шаһар әу бастан қазақилықтың қаймағы бұзылмаған, ұлттық құндылықтарды қастер тұтқан өнегесімен өзгешеленетіні айқын.

2

Әсіресе, руханиятқа қатысты айрықша бір істердің қолға алынғанын көргенде көкірегіңде кемпірқосақ сәуле керілгендей әдемі әсерге бөленесің. Бүгінде Шымкентке жолы түскен адам қала көшелерінің поэзиямен әспеттелгенін бірден байқар еді.

Осы ай айшығында қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдері саналатын 70-ке жуық ақынының өлеңдері әсем билбордтарға айшықтап жазылып, қала көшелеріне әрі әр, әрі нәр беріп ілінгені көңіл қуантады.

Анда қарасаң, адамзаттың Абайы «Біріңді, қазақ, бірің дос, көрмесең – істің бәрі бос» деп қазақты ынтымақ-бірлікке шақырып тұр. Мұнда қарасаң, «Жан да аяулы, Мал да аяулы болса егер, Жан аяма, Жарың үшін жанды сат!» деп Шәкәрім атамыз нақыл айтып тұр.

Тағы бір көшеден өтіп бара жатып Жұмекен ақынның «Аспанда күн барда, Әлемде сыр барда, Адамдар маңдайын жуған тер құртар ма! Беремін барымды, аламын жоғымды, Екі қол бір кеуде, Өзімде тұрғанда», – деген өлең жолдарын оқығанда өскелең ұрпақты намысты, жігерлі болуға шақырған ұлағатын ұғасыз.

Бұлардан бөлек, Махамбет Өтемісұлы, Ғафу Қайырбеков, Қадыр Мырза Әлі, Тұманбай Молдағалиев, т.с.с. мүйізі қарағайдай алыптарымыздың бейнесі, парасат биігіндегі поэзиясы менмұндалап, қала көшелерінен ары-бері өткен жолаушыларға оймақтай ой салып тұрғанын аңғармау мүмкін емес.

Осы орайда Шымкент қаласының әкімі Ерлан Айтаханов бүгінде үлкен рухани шараға бастамашы боп отырғанын айта кету керек. «Қазақты ұлт ретінде оның руханияты ғана сақтап қалады» деп есептейтін қала басшысы бұл істі өзінің тікелей бақылауында ұстап отыр. Өлеңмен сөйлеген билбордтарда бүкіл Ұлы дала географиясы қамтылған. Алтай мен Атыраудың арасын ен жайлаған қазақтың талантты ұл-қыздарының қаламынан шыққан шуақты жырлар сіздің жаныңызға нұр себезгілейді.

 DSC4234

«Өлең оқып тұру керек екен-ау» деп еріксіз ойланып қаласыз. Ерлан Қуанышұлы өзінің қызметіне жаңа кіріскен кезінде өңірдегі зиялы қауым, БАҚ өкілдерінің басын қосып, арнайы кездесу өткізді. Сол кезде шаһардың жаңа басшысының: «Ұлттық кодымызд қастер тұтып, дамытып, қалың қауымға, әсіресе жастарға паш ету керек.

Президентіміз Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойына орай ақынның өлеңдерін оқу эстафетасын жандандырды. Бұл да идеологияның үлкен бағыты. Руханият – рухты көтеретін, елдік пен бірлікке бастайтын күш, қуатты қару. Сондықтан, бұл салада тұрақты насихат жүргізілуі қажет», – деген сөздері алда үлкен рухани серпілістің басталарын меңгезегендей еді.

Сол серпіліс бойға өлең жолдарымен қуат беруде. Әсіресе, жастар жағы бұл жаңалықты қуана қабылдағандай. Олар өздерінің көздері шалып қалған билбордтағы өлеңдерді ұялы телефондарына сырт еткізіп түсіріп алып, одан ары ватсап желісі арқылы достарына жіберіп жатқанына да куә болдық.

Қала әкімінің «Қайырымды қала» идеясының игілікті һәм ізгілікті көрінісін шаһар көшелеріне көрік, ал адамдардың санасына ой-өріс берген өлең жолдары айғақтап тұрғандай. Әр сөзде мың бояу бар билбордтар ілулі тұр көшелерде. Байқадың ба, бауырым?!

Страница 2 из 26