Жуырда Шымкент қаласындағы «Қасиетті жол» қоғамдық қорының балаларды оңалту орталығы өзінің сегізінші маусымын салтанатты түрде қорытындылады. Мұнда ем алған церебралды сал ауруына шалдыққан балалар мен олардың ата-аналары орталық қызметкерлеріне алғысын білдіріп, балаларын емдеген мамандарға шағын концерттік бағдарлама ұйымдастырып берді. Онда ем алып жатқан балалардың өздері өнер көрсетті.

DSC 5930

Осы іс-шараға қатысқан «Шымкент келбеті» және «Панорама Шымкента» газеттерінің ұжымы ата-аналарды балаларының тәй-тәй басқан қадамымен құттықтап, балғындарға тәттілер үлестірді. Көңіл толқытарлық сәтте Бахтияр Спанов бастаған облыстық қуыршақ театрының ұжымы да сахналық көрініс қойып, балаларға шаттық сыйлады. Балғындардың өздері де ертегі кейіпкерлерімен бірге ортада би билеп, тақпақ айтты. ЛФК массаж жасаушылармен бірге спорттық жаттығулар көрсетті.
Жиында сөз алған облыстық журналистер одағының төрайымы, «Шымкент келбеті» және «Панорама Шымкента» газеттерінің бас редакторы Айгүл Қапбарова науқас балалармен олардың ата-аналарының көңіліне медет, болашағына үміт ұялатқан «Қасиетті жол» қоғамдық қорына алғыс айтты.

DSC 5787

Жалпы, «Қасиетті жол» қоғамдық қайырымдылық қорының оңалту орталығы «Ұлт болашағы – дені сау балалар» жобасы аясында қаламызда 2017 жылдың тамыз айында ашылған болатын. Орталыққа «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат» қоры» АҚ қолдау көрсетіп отыр. Әлеуметтік маңызды жобаны іске асыруға «Нұр Отан» партиясы да қол ұшын созған. Бұл орталықта жағдайы төмен отбасындағы сал ауруына шалдыққан балалар тегін емделеді. Бүгінге дейін орталықта 575 бала емделсе, қазір 50 бала ем алуды жалғастыруда. Орталықта балалармен жұмыс істеуге барлық жағдай жасалған, тиісті салада тәжірибесі мол дәрігерлер мен педагогтар бар. Балғындар толық медициналық тексеруден және тегін оңалту курсынан өтеді. Науқас балалар әр 3-6 айда 21 күндік оңалту курсынан өте алады.
– «Қасиетті жол» қоғамдық қорының басты бағыты қайырымдылық болып табылады. Балаларды тегін емдейміз. Мұнда тек Шымкент қаласынан емес, еліміздің басқа өңірлерінен келген балғындар да ем қабылдайды. Ол үшін Астанадағы орталықтың жолдамасын алуы керек, – дейді «Қасиетті жол» қайырымдылық қорының директоры, оңалту орталығының бас дәрігері
Салтанат Көшенова. – «Қасиетті жол» қайырымдылық қорының оңалту орталықтарында Қазақстанның тұрмысы төмен отбасыларынан, балалар үйлерінен келген балалар ең жақсы әдістемеге негізделген сапалы ем ала алады. Соның бірі – «Kinaesthetics» бағдарламасы арқылы науқастарды емдеу,- дейді бас дәрігер.
«Kinaesthetics» емдеу тәсілі – Германиялық реабилитология саласының маманы Норберт Фельдманның білім методикасы. Оның ең негізгі тұсы адам денсаулығын дамыту үшін маңызды болып табылатын қозғалыс құзыреті болып келеді. «Kinaesthetics» концепциясының көмегімен күнделікті іс-әрекетті (баланың тамақтануы, киінуі, арбада орындыққа отыруы, аунауы, және т.б.) әрі қарай зерттеу мен емдеу жалғасады.
Орталықта ем алып, денсаулығы жақсарған, Жамбыл облысынан келген Адинаның анасымен тілдесудің сәті түсті. Айтуынша, 4 жасар қызы осында ем алған соң өздігінен отыра бастаған. Кішкентай қыздың жоғары жүйке жүйесі зақымданғанынан сал дертіне шалдыққан. Бұған дейін Алматы мен Астанадағы оңалту орталықтарында емделген екен.
– Осында алғаш келгенде Адина өздігінен отыра алмайтын. Осымен екінші рет келіп, физиотерапия, арнайы құрылғыларда жаттығу жасау, психолог, логопед, заманауи медициналық жабдықтың көмегімен қызым енді отыра алады. Бүгін 21 күндік емдік курсты алып болдық, алдағы уақытта тағы осында келіп ем қабылдауды жалғастыруды жоспарлап отырмыз, – дейді анасы.
Оңалту орталығына емделуге келгендердің дені жақсы нәтиже көрсеткен. Осы күнге дейін 60 бала өздігінен отырып, 20 бала жүруге әрекет ете бастаған. Тіпті, кей балалар мұнда спортпен айналысуда, бұл үшін арнайы спорт залда арнайы жаттықтырушы жұмыс істейді. Одан бөлек педагог-психологтар, логопед кабинеттері бар.

DSC 5935

Шымкенттің көркіне көрік қосып, қала тұрғындарының сүйікті демалыс орындарының біріне айналған дендросаябақ енді жаңа кейіпке енбек. Қазір мұнда күрделі жөндеу және абаттандыру жұмыстары жүруде. Құрылысты бастаған екі мердігер компания «Humann» ЖШС мен «Кереге А» ЖШС барлық жұмысты қазан айының соңында аяқтауды жоспарлап отыр.

 DSC1082

Жалпы, саябақтың құрылысы мен абаттандыру жұмыстарына мемлекеттен 295 млн теңге бөлінген. «Кереге А» ЖШС негізгі кіреберіс арканы қайта жөндеп, алаңшасын заманауи үлгіде қайта жасауда, оған қоса көлік тұрағын ұлғайтады. Сонымен қатар мұнда жаңа автопаркомат пен касса бекеттері орнатылмақ. Көл жағасындағы тірек қабырғалар жаңарып, жас жұбайлар аллеясындағы субұрқақ пен сарқырама жөнделеді.
Саябақтағы тағы бір жаңалық – Бәйдібек би даңғылында негізгі кіреберіс қақпасынан бөлек тағы «Самал» шағынауданы, Қазыбек би көшесінен және Қ.Төлеметов көшелері арқылы кіретін екі қақпа пайдалануға беріледі. Бұл қақпалар алдында кіреберіс арканың шағын нұсқасы бой көтеріп, автотұрақ қарастырылған.
Айта кетейік, күрделі жөндеу жұмыстары барысында дендросаябақта абаттандыру жұмыстары да жүргізілетін болады. Бұл жұмыстарды «Humann» ЖШС атқарады. Абаттандыру барысында аяқжолдар, шахмат алаңшасы, үш жерден жаттығу алаңы салынады. Сонымен қатар саябақ телескоп, Wi-Fi секілді заманауи технологиялармен толықпақ. Бақ ішінде шағын архитектуралық мүсіндер де орналастыру қарастырылған. Саябақ басшылығының айтуынша, құрылыс пен абаттандыру жұмыстарынан бөлек ағаш-бұталарды да қайта толықтыру жоспарланып отыр.
– 1986 жылы дендросаябақ ресми түрде ашылған сәтте бес аймаққа бөлініп, бақта ағаш пен бұтаның 1360-тан астам түрі бар еді. Ал 2000 жылғы санақ кезінде ағаш пен бұтаның 560-қа жуық түрі қалған. Ғылыми-зерттеу институты ғалымдарының мәліметі бойынша, қазір Шымкенттегі дендросаябақта талдың 213 түрі ғана қалған. Соңғы екі жыл ішінде қосымша ағаштар әкеліп егіліп, қосымша түгендеу арқылы бүгінде саны 253-ке жетті. Алдағы күзде ағаш-бұта түрлерін алдырып, келесі жылға 500 түптен асыруды көздеп отырмыз. Ол үшін «Сайрам-Өгем» ұлттық паркіне, Ақсу-Жабағылы қорығына,
Алматы ботаника ғылыми зерделеу институтына және Ресейдегі Кемиров ұлттық паркіне хат жазып, ағаш түрлерін сұратып жатырмыз, – дейді денросаябақ директорының міндетін атқарушы Бейбіт Нашқолов.
– Саябақтың жалпы аумағы 117 гектар болса, оның 100 гектары толық орманмен көмкерілген. Қалған 17 гектарына орталығында демалушылар үшін аяқжол мен дәмханалар кіреді. Және солай болуы да тиіс. Барлық жерге аяқжол салып, құрылыс жүргізе берсек, табиғи орманды сақтап қала алмаймыз. Табиғатқа да тыныштық керек. Сонда ғана жайқалып, табиғи қалпын сақтап қалады, – дейді маман.
Жалпы, дендросаябақ құрылған жылдары географиялық тәртіппен 5 флористикалық зонаға бөліп отырғызылған:
1. Қазақстан, Орта Азия;
2. Еуропа, Қырым, Кавказ;
3. Қиыр Шығыс, Сібір;
4. Шығыс Азия;
5. Солтүстік Америка.
– Осы зоналар бойынша ағаш-бұталардың гендік қорын көбейту қажет. Бүгінгі таңда дендросаябақтың гендік қорында 200-ден астам ағаш-бұта түрлері бар. Оның ішінде саны бір данадан қалған ағаш-бұта түрлері де кездеседі. Мысалы, отаны Оңтүстік Америка болып саналатын қызғалдақ ағашы, жылан жиде, лапина және т.б. Сондықтан, саябақ аумағында сирек кездесетін ағаш-бұта түрлеріне арнайы коллекциялық тұқымбақ жасау қажет, – дейді Бейбіт Мырзабайұлы.

 DSC1098

Алдағы жылы Шымкент дендрологиялық саябағының құрылғанына 40 жыл толады. Көпшіліктің көз қуанышына айналған дендросаябақ тұғырлы тұлға Асанбай Асқаровтың тікелей атсалысуымен халық игілігіне берілген. Жуырда дендросаябаққа қоғам қайраткерінің атын беру мәселесі бірауыздан оң шешімін тапқан болатын. Енді қоғам қайраткерінің атын беру жұмыстарын «Кереге А» ЖШС басшылығы бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі негізінде атқармақ.

Адал еңбегімен елге танылған адамдар қай салада да кездеседі. Бүкіл бір әулеттің атадан балаға берілетін кәсібі арқылы елдің ризашылығына, құрметіне бөленуі сол еңбектің ақталғанын көрсетсе керек. Сондай отбасының бірі – Шымкент қаласында тұратын Жүнісбековтер әулеті. Бұл үлкен отбасын қала тұрғындары «Ұстаздар династиясы» деп атап кеткен. Әулеттің отағасы мен отанасы Дүйсебай Жүнісбеков пен Бибіжар Әбілхайрова – бар ғұмырын шәкірт тәрбиелеуге арнаған жандар.

l

Ерлі-зайыпты ұстаздар бүгінде зейнетке шыққанымен, олардың ізгі ісін ұл-қыздары жалғауда. Екеуінен өрбіген бір ұл және бес қыз бар. Бір қызығы алты перзенттің бесеуі әке жолын қуып, физика-математика пәнінің мұғалімі атанған. Тек кенже қыздары Дина дәрігер мамандығын таңдапты.
Дүйсебек ағай 1969-1974 жылдар аралығында Шымкент педагогика институтында «Физика және еңбек» мамандығы бойынша жоғары білім алады. Оқуды тәмамдаған жас маман Қарақалпақстанға жолдама алып, алғашқы еңбек жолын сонда бастайды. Бір жыл өткен соң ол жердің қоршаған ортасына бейімделе алмай, өзінің туып өскен ауылы - Мақтаарал ауданы, бұрынғы Ленин колхозындағы Пушкин атындағы мектепте орыс сыныптарына физика пәнінен сабақ беруді бастайды. Содан ұстаздық жолын 1999 жылға дейін жалғастырады. Кейін Шымкентке көшіп келіп, 1999-2001 жылдар аралығында №26 мектепте информатика пәнінен, 2001-2013 жылдары Спатаев атындағы № 7 мектепте физика-математика пәнінен сабақ береді. 2013-2016 жылдары Назарбаев Зияткерлік мектебінде физика-математика пәні бойынша ұстаздық еткен.
Ал жұбайы Бибіжар апай ЖенПИ-дің математика факультетін тәмамдаған. Дүйсебек ағайдың айтуынша жұбайымен қызық жағдайда танысқан екен.
– Өзім физика-математика пәні мұғалімі болсам да футбол ойнауды жаным сүйетін. Бір күні мектепте спорт алаңында футбол ойнап жүріп, тепкен добым мектеп маңындағы үйдегі бір жеңгемнің ет пісіріп жатқан қазанына барып түсті. Ашуланған жеңгей «Қап сені ме, бұлай доп тепкенше басыңды байлап қоймасам ба» деп айғайлады. Ол уақытта жасам 30-ға таяп қалған. Арадан бірнеше күн өтіп қонаққа көрші ауылдан сіңлісі келгенде таныстырды. Сөзіміз жарасып, көңіл қостық. Сол жеңгей айтпақшы, үйдегі алты баламның анасына басым осылай «байланды», - деді күліп.

«Оқушыларымды өзге ұстазға қимадым»

Бүгінде күміс алқа иегері атанған Бибіжар апай отбасы тәрбиесін басты орынға қойып, мектепте дәріс бермесе де сол шәкірттерге білім беретін ұстаздарды тәрбиелеп өсірді. Ал отағасы бар ғұмырын мектепте оқушыларға білім беруге арнаған. Бүгінде ұстаздық еткеніне 42 жыл толған зейнеткер кәсіби шеберлігін ұштаған, үздіксіз ізденістегі педагогтік ұстанымы айқындалған, оқу үрдісіне жаңа оқыту технологияларын ұтымды ендіру жолдарына аса көңіл бөлетін жан. Жұмысқа деген шығармашыл көзқарасы, мұғалім әлеуетін үздіксіз көтеруге бағытталған әрекеті шәкірттері мен өз балаларының бойында физика пәніне қызығушылығын арттырады. Балалары мектепті бітіргенге дейін Дүйсебай ағай қаншама жоғары оқу орындарынан ұсыныс түссе де, оқушыларын, балаларын өзге ұстаздарға қимай, физика пәнінен өзі сабақ берген екен.
– Алты балама да мектепте физика-математика пәнінен өзім сабақ беру үшін көптеген ұсыныстарды қабыл алмадым,- деп Дүйсебек ағай әңгімесен әрі жалғастырды. - Бұл үшін өкінбеймін, есесіне балаларым ағарту саласының биігінен көрінуде. Мен оларды мектепте өзге оқушылардан артық көрмедім, өз балама артық үйреткен жайым жоқ. Олардың өзі осы пәнге ден қойды. Үйде де физика пәнінен үй тапсырмасына көмектескен емеспін. Үлкен төрт қызым қазақ әдебиеті мен әлем классиктерін көбірек оқитын. Олардың кітап сөрелерінен Абайдың қара сөздері, М.Әуезовтың «Абай жолы» және тағы басқа да әдеби кітаптары табылатын. Дәрігер қызым Дина әдебиетке немесе биологияға қызығатын.

дүйсебай ағайдың баласы

Ал ұлым Айғазы жастайынан робот-техникаға ден қойды. Қыздарымның мұғалім болуын қалағаным рас. Себебі қазақтың қыздары мұғалім болса жарасады деп ойладым, - дейді ұстаз.

Әке тілегін орындаған қыз

фото дана 2

Әке тілегі орындалып, бес перзенті ағарту жолын таңдады. Бүгінде олар Шымкенттегі мектептерде сабақ беруде. Атап айтар болсақ, Жүнісбекова Дана қаламыздағы М.Х.Дулати атындағы № 8 мектепте 15 жылдан бері физика пәнінің мұғалімі. Екінші қызы Ақмарал №26 мектепте - 13 жыл, Ұлтуар №64 мектептерде математика пәнінен сабақ беріп келеді. Тағы бір қызы Салтанат №23 мектепте жұмыс істеген. Ал ұлы Жүнісбеков Айғазы бүгінде Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық ұниверситетіннің тереңдетілген ғылыми-физика факультетінің магистратурасында білімін жалғастыруда. Қыздарының ішінде Динаның ғана жастайынан биологияға пәніне қызығушылығы дәрігер мамандығына жетелепті.
Бүгінде Дана Дүйсебайқызы да, бауырлары да әкелерінің жолын қуып, қызметтерін адал атқарып келе жатқан абзал жандар. Өз шәкірттерін ізгілікке баулып, жақсылыққа тәрбиелейтін, өміріне азық болар білім берген осы жанның алдынан қанаттанып ұшқан шәкірттері әлі күнге шейін ұлағатты ұстаздарын ұмытпайды. Олар бүгінде тәуелсіз Қазақстанның көркейіп өсіп-өнуі үшін еліміздің түкпір-түкпірінде әр түрлі салада еңбек етіп жүр.
– Біз әкемізден ең алдымен қарапайымдылықты үйрендік. Ол кісі алысты болжай алатын. Осы мамандықты таңдауыма да әкем себепші болды,- дейді Дана Дүйсебекқызы. - «Балам, болашақта менің жазған кітаптарыма сенің иелік еткеніңді қалаймын. Сен физикадан әрқашан үздік болғансың, бұл саланы игеріп кетуіңе сенемін» деген сөзінен соң ХҚТУ-дың Шымкент бөлімінің физика-математика факультетіне оқуға түстім. Мектепті бітіргенде дәрігер болуды армандаған едім, әйтсе де әкенің тілін алып, жолын қуғаныма еш өкінбеймін, қайта мақтаныш етемін. Кейде жұмыстан шаршап, өмірден жабырқаған сәттерімде дереу әкемнің алдына барамын. Ол кісі мамандығымның ғылыми жағынан да, рухани жағынан да маған жақса бағыт беріп отырады, - дейді Дана.
Бір қызығы, Дананың әкесі физик, өзі физик, тағдыры Әлжанов Нұрландай физик жігітке жолықтырыпты. Ерлі-зайыптылар бүгінде М.Х.Дулати атындағы мектепте физика пәнінің мұғалімі болып шәкірт тәрбиелеуде. Дана мен Нұрлан өмірлік серік болып қоймай, 7-11 сынып аралығындағы оқушыларға арналған оқу-әдістемелік құрал жазып шықты. Дананың айтуынша, есеп шығару барысында, сұрақтар мен үй тапсырмасы бойынша сол әдістемелік құралға сүйенеді.
– Бұл құралдардағы тапсырмалар бастапқы деңгей, орта деңгей, жеткілікті деңгей, жоғары деңгей болып бөлінеді. Мұның өзгешелігі - барлық баланы бірдей білім олимпиядасына дайындауға болады. Үй тапсырмасы немесе жаңа тақырыпты түсіндіруде, оқушының сабақта өткен білімді қабылдап алуын зерделеуге болады. Сонда баланың таңдаған деңгейіне қарай тақырыпты қаншалықты қабылдағанын білесіз. Мәселен, бастапқы мен орта деңгейдің есептерін шығара алған оқушы жеткілікті және жоғары деңгей есептеріне өтеді. Алдағы уақытта бұл құралды қолданбаны жаңа бағдарламаға сай етіп жазуды жоспарлап отырмыз ,- деді Дана Жүнісбекова.

Оқушы оқу үшін өзі ойлануы керек

Дүйсебай Жүнісбековтың оқушылары олимпиададан және ғылыми жоба сайысынан жоғары көрсеткіштер көрсетіп келеді. 2015 жылы «Астана» баспа үйінен жарық көрген «Физика пәнінен ҰБТ-ға дайындаламыз» атты кітаптың авторы да осы Дүйсебай Жүнісбеков. Ұстаз сабақты барынша оқушыларға оңтайлы жолмен түсіндіру керек дейді. «Физика сабағында сатылап оқытуды дамыту», «Күрделі есептер шығару арқылы теориялық білімді дамыту» тақырыбында әдістемелік құрал жазып шықты.
– Оқушы оқу үшін өзі ойлануы керек. Ойлану үшін арнайы сұрақтар мен эксперимент дайындау қажет. Мәселен, суды қыздырмай қайнатуға болатынын білесіз бе? Осы сұрақты оқушыға қойсаңыз, ол қызығушылық танытып ойлана бастайды. Нәтижесінде сабақты бар ықыласымен тыңдап отырады. Міне, осы сияқты басқа да тақырыптарға оқушыны қызықтыру үшін көбінесе сабақтың барысын тек теория емес, логикалық түрде қызықты суреттермен немесе практикамен түсіндірсе, әрі қарай оқушының өзі білімге ұмтыла бастайды. Ал қазір оқушылар қолданып отырған оқулықта теория көп. Ол теорияларды үйренем дегенше бала шатасып кетеді,- деп аяқтады әңгімесін қарт ұстаз.

Күнгейдің маржаны – Сайрам–Өгем

Пятница, 03 Август 2018 04:47

Оңтүстік өңірінің саяхатшыларды қызықтырып, өзіне магниттей тартатын туристік әлеуеті жоғары. Күнгейде орналасқан «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде, тау бөктерінде демалғысы келетіндердің қарасы жыл сайын көбеюде.

Сахит 2

Статистикаға назар салсақ, биылдың өзінде өңірімізге еліміздің басқа аймақтарынан және алыс-жақын шетелден 125 мыңға жуық турист келген. Соның 10 мыңнан астамы осы ұлттық паркке ат басын бұрған екен. Ал бұл былтырмен салыстырғанда 55 пайыз көп.
Табиғаттың бар кереметін бойына жинаған Сайрам-Өгем мемелекеттік ұлттық табиғи паркі 2006 жылы ұйымдастырылып, оған Түлкібас, Төле би және Қазығұрт аудандарының табиғаты көрікті жерлері енеді. Аумағы 149 мың гектар саябақты ұйымдастырудағы басты мақсат – Батыс Тянь-Шань тау жоталарындағы ғылыми тұрғыдан құнды табиғат байлықтарын қорғап қалу, қалпына келтіру және республикадағы экологиялық туризмді дамыту. Бұл парктің аумағынан Өгем, Сайрам су, Қасқасу, Біркөлік, Машат, Дәубаба және Көкбұлақ өзендері ағып өтеді.
– Бүгінде ұлттық паркке қызығушылардың саны артып, тіпті шетелдік туристтер де осында демалуға келе бастағаны біз үшін үлкен қуаныш, - дейді «Сайрам-Өгем мемелекеттік ұлттық табиғи паркі» мекемесінің директоры Сахит Қынтаев. - Ұлттық табиғи парк 2006 жылы Өгем, Төлеби және Түлкібас орман және хайуанаттар әлемін қорғау мемлекеттік мекемелерін қосу арқылы құрылған. 2006- 2008 жылдар аралығында бізге келетін қонақтардың саны мыңнан асса қуанатын едік. Қазір туристер саны анағұрлым көбейді және сапалы қызмет көрсетуде атқарылып жатқан жұмыс та орасан. Бекітілген аумақты күнде аралау, парктің табиғи байлығын сақталуын қамтамасыз ету, браконьерлерлердің алдын алу мен экскурсия барысында туристерді бастап жүру, өрт қәуіпсіздік шаралары осы парктегі инспекторлардың міндетіне кіреді. Тәжірибелі гидтеріміз жолсерік болып қана қоймай, мұндағы әр өсімдік пен ағаш жайлы көптеген мәлімет беріп, қоршаған ортамен таныстырады. Айта кетейін, парк аумағында 10 туристік соқпақ және тауда атпен серуендеймін дейтіндерге 20-ға жуық ат дайын, - дейді Сахит Жақсымбекұлы.

Сайрам-Өгем табиғи ұлттық паркке келген туристер саны:
2016 жылы – 19 780 адам
2017 жылы – 23 441 адам
2018 жылдың бес айында – 10 166 адам.

– Табиғат аясында демалғысы келген адам паркке мемлекет тарапынан белгіленген тариф бойынша ақысын төлеп кіре алады. Бұл жерде сүтқоректілердің 60-қа жуық түрі мен құстардың 300-ге жуық түрі мекендейді, олардың көбісі «Қызыл кітапқа» енгізілген. Табиғатты аялап, болашақ ұрпаққа сол күйі жеткізуіміз керек. Барлық тіршілік иесінің өсіп-өнуіне тыныштық қажет. Сондықтан туристерге ұлттық парк жерлерін ластауға, ұялар мен апандарды бүлдіруге, ағаштар мен бұталарды кесуге, сындыруға жол берілмейді. Осындау қамқорлықтың нәтижесі де жоқ емес. Мәселен, аймақта жойылып бара жатқан аңның бірі - қар барысы парк қызметшілері тарапынан қойылған фото-қақпандарда бой көрсете бастады. Бұл – біз үшін керемет жаңалық. Бастысы, демалушылар қоршаға ортасына зиян тигізбеуін қатаң қадағалаймыз, - дейді парк директоры Сахит
Жақсымбекұлы. – Айта кетейін, табиғат аясына келіп жатқан жастар өздерін қалай ұстауды біледі, зиянды әрекеттерге бармауға тырысады. Меніңше, бұл жастардың мектеп пен отбасында алған тәлім-тәрбиесі мен елімізде жүргізіп жатқан идеологияның нәтижесі деп ойлаймын.

Өгем тау жотасы – альпинизмнің бесігі

Сайрам-3

Таулы аймақта 10 туристік бағыт ұйымдастырылған, жалпы ұзындығы 701 шақырымды құрайды. Оның 250 шақырымы - жаяу, 263 шақырымы - аттылы және 186 шақырымы автомобильді бағыт. Серуендеудің түрін өзіңіз таңдайсыз. Табиғи парктің ең тамаша тұстарының бірі - теңіз деңгейінен 2300 биіктікте орналасқан Төменгі Сайрам су көлі. Оның қазаншұңқыры гитара тәріздес. Судың мөлдірлігі соншалық, тіпті, ең терең жердің өзінде көлдің түбін көруге болады. Келетін туристердің де назарын тартып тұратын осы көл.
– Мақпалкөл мен Сусіңген көліне қарағанда Сайрам су көліне бару жеңілдеу. Туристер мен демалушылар сол көлге көп келеді. Ал Өгем өзені 3000-4000 м биіктегі мәңгі қар басқан Сайрам тау жотасынан бастау алады. Сондай-ақ, өңіріміздегі ең биік шың да (биік нүктесі 4299 метрлік Сайрам шыңы) альпинисттердің сүйікті жаттығу орнына айналған. Бұл шың оңтүстік альпинизмның бесігі саналады, мұнда тауға өрмелеуге қолайлы жолдар бар. Тек техникалық дайындыққа мұқият болу керек, - дейді Сахит Жақсымбекұлы.
Сайрам-Өгем паркінде туристер үшін 6 демалыс үйі, бірнеше киіз үй және 90-ға жуық демалыс алаңқайы жұмыс істейді. Сусіңген және Мақпалкөл көлдеріне атпен бару үшін 2 туристік соқпақ ашылған.

Қошқаратаның бастауы – Сусіңген көлі

Сусіңген көлі – көпке танымал болғанымен, жету жолы қиын, Өгем тауының інжу-маржаны саналады. Теңіз деңгейінен 1907 м биіктікте, Өгем жотасының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Аумағы - 3 500 ш.м. Жыл сайын жазда суы аздап тартылып, кейін суы қайта толады. Көлге көп бұлақтан бастау алған Сусіңген өзені келіп құйылады. Халық аузындағы кей аңыздарға сенсек, осы көлден сіңген су Шымкент қаласының ортасындағы Қошқарата өзенінен және Қазығұрт тауының етегіндегі Ақбура бұлағынан бастау болып шығады екен. Көлде дақты форель-осман балығы тіршілік етеді. Көлге ең жақын ауыл – Өгем елдімекені. Мұнда жететін тура жол жоқ, жаяу немесе атпен баруға тура келеді.
Ұлттық парктің басшылары экологиялық туризмді бұдан ары дамыту мақсатында алдағы уақытта қосымша туристік бағыттар ашуды, мініс аттарының санын көбейтіп, қысқы туризмді ұйымдастыруды жоспарлап отыр. Бұл қадамдар саябақтың туристік әлеуетін одан ары арттыра түспек. Шынында да туған өлкеміздің табиғаты әлемдегі мақтаулы елдердің ғажайыптарынан кем емес!..

Бүгінде әлеуметтік желі қолданушылардың көбісі онлайн-дүкендердің тұрақты тұтынушысы десек, артық айтпаған болармыз.

Kazpost

Кез келгеніміз әлеуметтік желілер арқылы киімнен бастап техника, азық-түлікке дейін тапсырыс беріп жатамыз. Мұның сатушыға да, сатып алушыға да өзіндік тиімді тұстары өте көп. Міне, сауданың осы бір тұсын кеңінен насихаттау үшін Шымкентте «Қазпошта» АҚ ұйымдастыруымен өткен семинарда украиндық мамандар шымкенттік кәсіпкерлерге дәріс өтті.
«Kazpost экспорттық мектебі» деп аталған семинарда Украинаның экспорттық мектебінің негізін қалаушы спикерлер интернет-дүкендер арқылы сату және сатып алудың соңғы жетістіктерін баяндап берді. Семинарға қатысқан 80-жуық кәсіпкер интернет-дүкен арқылы өз істерін дамыту мен сату жайлы кеңінен мәлімет алды.
«Укрпоштаның» экспорттық өнім маманы, «E-Экспорт мектебі» жобасының үйлестірушісі Виктория Михайлова тауарды экспорттаудағы келеңсіздіктер мен жетістіктер, бизнес-модельдің негізгі бағыттары жайлы тоқталып өтті. Алты сағаттық дәріс барысында сарапшылар негізгі бизнес-модельдің жұмыс барысы мен электрондық коммерция форматында экспортты бастайтын құралдарын ұсынды. Елімізде бизнесті дамытуға қажет жағдай бар екенін атап өтіп, Қазақстанның кедендік және салық заңнамасының ерекшеліктерін талқылады. Тағы бір сарапшы Катерина Витковская онлайнды тізімдер жасау, сауданы дамыту, тауардың айналым процесі жайлы кеңінен тоқталды. Қолдан жасалған тауарларды сату үшін «ETSY» платформасымен таныстырды.
Бүгінде елімізде отандық 150 интернет-дүкен экспорт пен импортта белсенді жұмыс істеп келеді. Сауданың бұл түріне «Қазпоштаның» алар орны бөлек. «Қазпошта» АҚ облыстық филиалының директоры Ысқақ Бақытжан осынау семинар арқылы халықтың электронды бизнестегі сауатын ашып, әлемдік сауда аренасына шығуын көздедік дейді.
– Бүгінде қазақстандықтардың бірқатары Amazon, eBay, ASOS сияқты шетелдік интернет-дүкендерден зат сатып алады. Бірақ осы сайттарда сауда жасайтын отандастарымыз аз. Ал «Қазпошта» Қазақстандағы электронды коммерция нарығын дамыту үшін үлкен күш жұмсайды. Біз түрлі семинарлар өткізу арқылы үздік мамандарды даярлап, онлайн сауда дүкенінің инфрақұрылымын жасадық, – дейді Бақытжан Бекболатұлы. – Бұл шараны ұйымдастырудағы мақсатымыз – Елбасының жолдауына сәйкес «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында цифрландыру бойынша бағдарлама әзірлеу, бұл семинар соның бір бөлігі боп табылады. Біздің елде де онлайн-сауданы дамыту үшін «Қазпошта» АҚ тарапынан кәсіпкерлерге сауда алаңдары мен тез арада жеткізетін логистикалық қызметтерді ұсынып отырмыз.
«Қазпошта Экспорт мектебінің» келесі семинарлары Алматы мен Қарағандыда өтеді.

4

 

«Құтыдағы» қайырымдылық.   

 

Бүгінде қаладағы адам көп шоғырланатын жерлерде науқас балалардың еміне қайырымдылық үшін қаражат жинап жүрген жеткіншектерге жиі байқап жүрген боларсыздар. Қолдарындағы шағын қорапшаның сыртында науқас бала мен оның диагнозы жайлы мәлімет жазылған. Осы орайда «Олар расында да қайырымды іс жасап жүр ме?» деген сауал туындайтыны бар. Өздерін әртүрлі қайырымдылық қорынанбыз деп таныстыратын жеткіншектердің сөзінің қаншалықты рас екенін анықтау үшін зерттеу жүргізіп көрдік.

Жеткіншектер айтқан қордың бірі - «Дүние түріктерінің руханияты» қоғамдық қорының ашылғанына көп бола қойған жоқ. Қайырымдылық үшін қаражатты қорға мүше болған 60-қа жуық жас жеткіншек осылайша көшеде жүріп, жинап берген екен.
– Жарымжан балғындарды тәрбиелеп отырған ата-аналардың жүзіне қуаныш сыйлау мақсатында осы қорды құрдық. Бүгінге дейін төрт балғынның емі үшін белгілі мөлшерде қаржы жинап бердік, - дейді қор төрағасының кеңесшісі Ғани
Шотаев. - Біз көмектесіп жатқандардың дені - әлеуметтік жағдайы төмен отбасылар. Осыған да назар аударамыз. Көмектесуді сұраған адамдардың жағдайын арнайы комиссия зерттейді. Құрамында педиатр-дәрігер де бар. Расында да қаржылай көмек қажет екеніне көз жеткізсек, дереу кезекке қоямыз. Бізде көмек кезегін күту ұзаққа созылмайды. Ары кетсе 10 күн ішінде қаражат жиналады. Оны жинауға атсалысып жатқан жеткіншектерге алғысым шексіз. Бізде жұмыс істейтін ұл-қыздар сол балаларға көмектесіп қана қоймай, жазғы демалыс күндері өздерін-өздері жұмыспен қамтып отыр. Яғни, күнделікті жинаған қаржысының 30 пайызы өздеріне қызмет ақы ретінде төленеді. Арасында шын мәнінде көмек қолын созғысы келіп, ақысыз істейтіндері де бар. Мектеп жасындағы балаларды жұмысқа ата-аналарының нотариалды сенімхаты арқылы ғана қабылдаймыз.
Қор өкілінің айтуынша, балалар қаласа аптасына 3 рет немесе 2 рет жұмысқа шығады. Бүгінде 60 бала жұмыс істеуде көрінеді. Жиналған ақшаны олар күнде әкеліп тапсырады. Қорда сол қаржының есебін жүргізіп отыратын есепші, заңгер және менеджер бар. Қор қызметкерлері алдағы уақытта бұл жұмысқа өзге өңірдің жомарт азаматтарын жұмылдыруға ниет білдіріп отыр.

Көңілі жарымға бұл да бір демеу

«Дүние түріктерінің руханияты» қоғамдық қорынан көмек алған, туылғалы бері балалардың сал ауруы диагнозы қойылған 6 жасар Тоғжанның анасы Гүлнар Муфтиевамен тілдестік.
– Өзім жалғыз басты анамын, 6 балам бар. Тоғжан – кенже қызым. Осы қызым ауру болып туғанда күйеуім «алты қыз туғаның аздай, енді мынау ауру ғой. Өмір бойы бір науқастың бетіне қарап отыра алмаймын. Жаңа өмір бастағым келеді» деп, алты қызыммен тастап кетті. Баспанам жоқ, пәтер жалдап тұрамын. Үйде қызыма қарап, уақтылы дәрі-дәрмегін беремін. Жұмыстан қол үзгеніме біраз жыл болды. Күнделікті ас-ауқатпен пәтер ақысын төлеуге, дәрі-дәрмек сатып алуға артық қаражатым жоқ. Амалдың жоғынан 100 мың теңге сұрап, «Дүние түріктерінің руханияты» қоғамдық қорына бардым. Қор қызметкерлері үйіме келіп, менің тұрмыс-тіршілігіммен танысты. Жағдайыма өзім сұраған қаржының жетпейтінін есептеп, 300 мың теңге берді. Мұндай қайырымдылық жасағанына көңілім марқайып қалды. Қор өкілдері алдағы уақытта да көмектесетінін айтты, - дейді Тоғжанның анасы.

«Көмек көрсетуде жасқа бөлмейміз»

Біз осы орайда көшеде науқас баланың емі үшін ақша жинап жүрген тағы бір қордың жұмысымен таныстық. «Алтын ұя» деп аталатын бұл қайырымдылық қорының да ашылғанына көп болмаған. Бүгінде 6 жеткіншек қаржы жинайтын қайырымдылық қоры осы ауқытқа дейін жезқазғандық 10 айлық сәби Қанат Азиза Алмасқызының еміне қаржы жинап келеді. Қор төрағасының орынбасары Нүркен Өтегеновтың айтуынша, мұндай қайырымдылық істі бастау ойы ауруханаға барғанда келген екен.
– Ауруханаға барғанымда денсаулығы нашар, әлеуметтік жағдайы төмен адамдарды көрдім, содан оларға көмек қолын созуды ұйғардым, - дейді Нүркен Мұқанұлы. - Бірақ өзімде жеткілікті қаржы болмағандықтан, досым Айдос Мейрамов (қазір қордың төрағасы – ред.) екеуміз ақылдаса келіп, осы қайырымдылық қордың негізін қаладық. Бүгінде 6 бала жұмыс істеуде. Жұмысқа 14 жастан асқан жеткіншектерді ата-аналардың нотариалды сенімхаты арқылы қабылдаймыз. Күнделікті жиналған қаржының 30 пайызын балалардың өзіне төлейміз. Бүгінге дейін 130 мың теңгені Азиза қызымыздың есеп-шотына салып жібердік. Он айлық сәби тумасынан бауыр циррозы ауырады. Әкесі донор болмақ. Жалпы, көмек көрсетуде үлкен-кіші деп бөлмейміз. Қолдан келгенше зәру адамның бәріне қол ұшын беруге тырысамыз.
Осы орайда көшеде қайырымдылыққа қаржы жинап жүрген жеткіншектердің әрекетіне жауапты мекемелер қалай қарайды? Біз
Шымкент қалалық білім бөліміне хабарласып, еріктілер жайлы пікірін сұрадық.
– Аталған жағдайды зерделеу барысында ауыр науқасқа шалдыққан балаларға және мұқтаж жандарға қол ұшын беретін, қызмет көрсетуді ерікті негізде жүзеге асыратын қайырымдылық қорлар ҚР әділет министрлігінде тіркелген қоғамдық ұйым болса, қордың қызметі мен көмекке мұқтаж тұлғалардың тиісті құжаттарын жинақтау және келісім шарт түзу арқылы жүргізіліп, ата-аналарының рұқсатымен жүзеге асырылып жатқаны анықталды. Егер мұндай қорда балалардың жұмысы арнайы келісім-шартпен жүзеге асатын болса, ол заңға қайшы емес,- деді қалалық білім бөлімі басшысының орынбасары Айгүл
Текебаева.

Жастарға қайырымды  болуды үйрету керек

Ақша табудың мұндай «жолына» дініміз қалай қарайтынын анықтау үшін облыстық орталық мешіт бас имамының орынбасары Мұхамеджан Естеміровтің пікірін тыңдадық.
– Шымкент жақында республика деңгейіндегі миллионды қала атанды. Бұл дегеніміз - бұдан былай қалада туризм әлеуеті артады. Әлемнің түкпір-түкпірінен қонақтар келе бастайды. Мегополиске келген қонақ қолында құты ұстап, науқас балалар үшін қайыр сұрап жүрген жеткіншектерді көрсе, «қайыршылар қаласы» деген атқа қалмас па екенбіз?! Осындай мәселелерді тиісті органдар жіті бақыласа екен деймін, - дейді дін өкілі. - Бұл біздің қазақы болмысымыз бен тәрбиемізге жат қылық. Дұрыс, баланы жастайынан нан табуға үйрету керек. Бірақ қайыршылық жолымен емес, білім алып, еңбектенуді ұқтыру қажет.

«Бұл - нағыз бизнес дер едім»

– Бүгін құты көтеріп, ақша жинап жүрген балалар ертең осы жолды тұрақты кәсіп етіп алмасына кім кепіл? Балаларды қайыр сұрауға емес, қайырымдылық жасауға үйретуіміз керек, - деп жалғады сөзін Мұхамеджан Естеміров. - Көшеде балаларға құты көтергізіп қойған қайырымдылық қорлары жайлы айтар болсам, ол нағыз бизнес дер ем. Жиналған қаржының белгілі мөлшерін жинаушы балаға төлеп, одан қалса қалған қызметкерлерін де сол ақшаның есебінен қаржыландырып, одан қалғанын ғана мұқтаж жандарға үлестірмесіне кім кепіл? Мұндайды қайырымдылық деп айта алмаймын.
Имамның айтуынша, науқас балалардың емі мен үй-күйі жоқ жандарға көмек қолын созуда мешіттер де қалыс қалып жатқан жоқ. Биылдың өзінде мешіт тарапынан 6 500 отбасыға қайырымдылық жасалыпты. Оның ішінде шетелде және еліміздегі озық техикамен жарақталғанклиникаларда ем алатын науқас балалар да бар. Ал зекет қорына жиналған қаржының қайда жұмсалғаны жайлы әр тоқсан сайын халыққа есеп беріп отырамыз дейді.
– Қайыр жасағысы келген азаматтар балалардың қолына қорапша ұстатып, көшеге шығарғанша, мешітке берсін. Біріншіден сауап болса, екіншіден, баласына үлкен тәрбие болады. Мешіттің де беделі артып, көмек сұрап келген жандарға бірге көмектесер едік, - дейді Мұхамеджан Естеміров.

Шымкент аграрлық колледжі - өңіріміздегі тарихы терең қара шаңырақтың бірі. Ауыл шаруашылығы саласының мамандарын дайындайтын бірден бір белді оқу орны.

аграр колледж фото 2

Бүгінгі таңда колледж қабырғасында студенттер 12 мамандық бойынша білім алып келеді. Білім ордасының педагогикалық құрамы, материалдық базасы жақсы жасақталған.

Студенттер дуалЬды жүйеМЕН білім алуда

Жуырда колледж жатақханасында жылдар бойы бос жатқан бөлмелер жөнделіп, заманауи үлгідегі фитнес залы мен әр түрлі үйірмелер орналастырылды. Мұндай үйірмелердің жатақханаға орналастыруы да тегін емес. Бұл студенттер сабақтан кейін бос уақытын үнемді пайдалануға, тысқа шықпай-ақ бір ғимараттың ішінде әр түрлі үйірмелерге қатысып, денсаулығын шынықтыра алуы мен басқа да өнер түрлерін үйренуіне мүмкіндік.
– Колледжге директор болып тағайындалар алдында мен бұл оқу орнына не бере аламын деп сұрақ қойдым және өзіме жоспар жасадым. Барлық жұмысты жаңа технологиялармен байланыстырып, замануи бәсекеге қабілеттілікті арттыру мақсатында жаңа талап-тілектермен келдім, - деп бастады сөзін колледж директоры Гауһар Алпыспаева. - Бұл тұрғыдан бірқатар іс атқарылуда. Соның бірі - дуальды оқыту жүйесін енгізіп жатырмыз. Яғни, студент 40 пайыз теориялық білімді колледжде алса, қалған 60 пайызын өнеркәсіп орындарының заманауи техникасы арқылы үйренеді. Мәселен, өндірістік техникалар жыл сайын жаңаланып келеді. Студенттер колледжде жоқ техникалармен жұмыс істеуді өндіріс базасында үйреніп, оқуды бітірген соң сол өндіріс орнына дайын кадр болып жетіледі. Осы орайда «Ордабасы құс» компаниясымен келісім-шарт жасастық. Алдағы уақытта тағы бірнеше өндіріс орнымен келісім-шарт жасауды жоспарлап отырмыз.

Кәсіппен бірге кәсіпкерлікті де үйретеді

Шымкент аграрлық колледжінде стартап жобаларды қолдау мақсатында бизнес инкубатор ашылған. Жастарды кәсіпкерлікке үйретудің, бизнестің әліппесі ретінде 2018 жылдың қаңтарынан жұмысын бастады. Студенттерге кәсіппен бірге кәсіпкерлікті де үйрететін «STARTUP» мектебінің ашылуына ОҚО кәсіпкерлер палатасының директоры Асқар Әбубәкіров, «Бал текстиль» ЖШС атқарушы директоры Огуз Дуру мұрындық болды. Мектептің мақсаты - кәсіпкерлік негіздерін үйрету. Аптасына үш рет палатаның бизнес-жаттықтырушылары мен белгілі кәсіпкерлер келіп сабақ өтеді. Оқушылар бизнес-жоспардың жасалу жолдарын, қаржылық сауаттылық, кәсіп ашу тетіктерін меңгеретін болады. Әр оқушы сабақтан тыс уақытта дәріске қатыса алады. Қазірдің өзінде мектепке жазылып, қызығушылық танытып отырған 30 оқушы бар.
- Бұл мектеп жұмысын жас кәсіпкерлердің дамуына және тәжірибешіл жастардың қалыптасуына бірден бір тиімді жоба ретінде қарастыруға болады. Жоба барысында студенттерге кәсіпкерлікте жетістікке жеткен жетекші кәсіпкерлермен, бизнесмен, менторлар және экономика саласындағы білікті мамандар тренинг өткізіп, өз тәжірибелерімен бөліседі,- деп түсіндірді экономикалық пәндердің мұғалімі Жанна Махатова.

Ешкі сүтінің емдік қасиеті көп

«STARTUP» бизнес мектебінде кәсіпкерлік білімін жетілдіріп отырған студенттің бірі Багажова Найля ешкі сүтінің құндылықтары жайлы өз бизнес-жобасын жасап шықты.
- Ешкі сүті ана сүтінің орнын алмастыратындай қасиеті бар, емдік-алдын алу мақсатында қолданылады. Ешкі - көбейгіш және тез өсіп-жетілетін ұсақ мал. Оның сүті мен жүнін қышқыл-сүт өнімдерін сататын шағын бизнес ұйымдарымен келісім-шарт жасасу арқылы, сондай-ақ газетке, әлеуметтік желілерге жарнама беру арқылы сатуға болады. Ешкі сүті – жоғарғы азықтық және биологиялық құндылығы бар ерекше тағам өнімі. Әсіресе, май түйіршіктері сиыр сүтіне қарағанда өте ұсақ болғандықтан адам ағзасына тез сіңетін болып шықты. Өзбекстанда ауруханалар мен перзентханаларды сүтпен қамту үшін арнайы сүтті ешкілер өсіріледі. Бүгінде жас балалардың сүйікті асына айналған йогурт ең алғаш ешкі сүтінен жасалған. Демек, ешкі сүтін өндіруді қолға алсақ, одан түрлі азық-түлік өнімін жасап шығаруға болады, - дейді студент.
Кәсіпкерлікті қолдап, шағын және орта бизнесті дамыту арқылы әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елдердің қатарына енуге бет алған Қазақстан үшін кәсіпкерлікті дамыту мәселесі өзекті болып табылады. Директордың айтуынша, 2018 жылдың 1 қыркүйектен бастап «Бал текстиль» ЖШС атқарушы директоры Огуз Дуру Шымкент агро колледжінде студенттерге бизнестегі тәжірибесімен бөліспек ниетте дәріс оқымақ. Осылайша Гауһар Алпысбайқызы ветеринария, орман шаруашылығы, ландшафты дизайны, аспаз және т.б. мамандықтар бойынша кәсіптік білім алып жатқан студенттерге болашақта өзін-өзі жұмыспен қамтуда мүмкіндік мол деп сенеді.

Қазақстан-Өзбекстан

Таяуда Шымкент аграрлық колледжіне Өзбекстанның Сырдария облысы Малек агроөнеркәсіптік кәсіби колледжінің директоры бастаған делегация келді. Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың 2018 жылды Қазақстандағы Өзбекстан жылы деп жариялауына байланысты колледж Малек агроөнеркәсіптік кәсіби колледжімен 2018 жылдың 24 қаңтарында әріптестік меморандумға қол қойған. Осы мақсатта келген делегация республикадағы он базалық колледждердің құрамына енген, еліміздің индустриалды-инновациялық дамуына қажетті ауыл шаруашылығы салаларына заманауи жаңа технологияларды игерген, бәсекеге қабілетті кәсіби мамандарды дайындайтын оқу орнының тыныс-тіршілігімен, өндірістік базасымен танысты. Қонақтар теориялық білімді кәсіби практикамен ұштастыру мақсатында заманауи үлгідегі инновациялық техникалармен жабдықталған оқу-өндірістік базасындағы ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрмен қамтамасыз ету мамандықтарына арналған зертханалармен, қарқынды бау, ауыспалы көкөніс алқабы, оқу-тәрбие үдерісімен танысып, тәжірибе алмасты.

Барлығымыз да мұғалімнің алдынан өттік. «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» дейді халық даналығы. Ұстаз біздің өмірге деген көзқарасымызды қалыптастырды, білімге деген құштарлығымызды арттырды. Мұғалім беделі біздер үшін асқар таудай еді. Ал қазір ше? Солай деп толық айта аламыз ба? Олай дейтініміз, соңғы жылдары педагогтың абырой-беделі мен мәртебесі жайында көп айтылып жүр. Осы орайда қаламыздағы Ә.Тәжібаев атындағы №47 мектеп-гимназиясының қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Бибайша Бисетаевамен әңгімеміз ұзтаздардың бүгінгі мәртебесі жайында өрбіді.

мұғалім фото 3

- Жыл сайын білім саласында жаңалық болып, жаңа бағдарламалар еніп жатыр. Бұған әр мұғалім түрліше пікір айтады. Жалпы, өзіңіз жаңашылдыққа қалай қарайсыз?

- Білім саласы қаншама жылдан бері жаңа реформаларды бастан өткеріп жатыр. Менің айтарым - жаңа бағдарламалар дәл қазір білім саласына әбден керек! Жаңа заман ағымына, ғылым мен техниканы үйренуде жаңа бағдарламалар енгізіп отырмасақ, көштен қалып кетуіміз мүмкін. Әлемдік білім беру стандартына ілесіп отыруымыз қажет. Бүгінде мектепті бітірген түлек әлемдік университеттерге түсе алмайды. Себебі бізде 12 жылдық білім беру стандарты жоқ. Оқушының қолында 12 жылдық стандартта білім алған аттестаты болмаған соң оқуға қабылдамайды. Шетелде оқу үшін міндетті түрде еліміздегі ЖОО-ның 1-курсын тәмамдауы керек болады. Сондықтан әлемдік стандартқа ілесу үшін 12 жылдық білім беру енгізіліп жатқанына балаларымыз үшін қуанарлық жайт. Жалпы, бір жерде тоқтап қалағанды өзім ұнатпаймын.

– Білім мен тәрбие - егіз ұғым. Білімде жаһандық стандарттарға ілесіп жатырмыз. Енді оқушыға тәрбие беруде де жаңашылдық қажет пе, қалай ойлайсыз?

– Кеңестік дәуірде сол уақыттың саясаты бойынша ұлттық құндылықтарымызды ұмыттырып, құлдық санаға бет бұрғызып жіберді. Зиялылыларымызды жазықсыз жазалады. Дегенмен, ұтымды жеріміз – жаңашылдықты тез қабылдайтын халықпыз. Осы қасиетімізді орынды пайдалануымыз қажет. Бүгінде батысқа еліктеп барамыз, алайда батыстың ментелитеті мен болмысы бізге жат. Жапондарға еліктеу керек. Олардың рухани болмысы бізге жақын. Мәселен, жапондарда мынадай сөз бар екен: «Әлемнің бар жақсысын үйрен, бірақ ол жапонның жан-дүниесіне кері әсерін тигізбеу керек.» Баласына осылай тәрбие береді екен. Біз де баланы бүкіл әлемнің бар жақсысын, білім-ғылым, техникасын үйреніп, біздің ұлтымыздың жан-дүниесіне кері әсерін тигізбейтіндей етіп тәрбиелеуіміз қажет.

– Өмірден де білімнен де тәжірибесі мол ұстаз ретінде үш тілде оқыту үрдісіне не айтасыз?

– Елбасымыздың үш тілде оқытуды ұсынғаны қаншалықты дұрыс екенін шетелге шыққанда ғана білесіз. Неге біздің жастарымыз шет тілін жетік меңгеріп, әлемнің озық оқу орындарында білім алып, елімізде еңбек етпеске?
Қазақстанның дамуына атсалыспасқа? Неге біздің жастарымыз қалып қою керек? Болашағымыз жастар деп жатамыз, солар тіл білмей жаһандық технологияларды үйренбесе, біз қалай өркендейміз? Мәселен, ІХ ғасырда өмір сүрген ғұлама Әл-Фарабидің өзі де 72 тілді меңгеріп, Аристотельден кейінгі әлемнің екінші ұстазы болды ғой. Бірақ жапондар сияқты әуелі діңді мықтылап алуымыз керек.

– 32 жыл ұстаздық ету - бұл аз уақыт емес. Осынша жылда сіз түрлі кезеңдерден өттіңіз. Айтыңызшы, өзіңіз еңбек жолын бастаған жылдар мен қазіргі кезбен салыстырғанда мұғалім мәртебесінің айырмашылығы бар ма?

– 30-жылдары А.Байтұрсынов «Алты алаштың басы қосылса - төр мұғалімдікі» дейтін. Қырқыншы жылдары, расында да, мұғалімге кұрмет көрсетіп, тек төрден орын беретін. Бертін келе де өзіміз көшеде ағай-апайларымызды көре қалсақ, алдын кеспей, жол беруші едік. Бүгінде мұғалім мен оқушы қарама-қарсы келе жатса, кей оқушы ұстазға жол бермей, алдын кесіп өтеді. Осыншама беделі төмендеуіне не себеп десеңіз, өз ойымды айтып өтсем, қоғамдағы мораль туралы этикет өзгеріп кетті. Бұрын бала бірнәрсеге ұрынса әке-шешесі жауапқа тартылатын. Бүгінде баласының тәрбиесін ата-анасы мұғалімге жүктеп қойды. Тәрбиеге тек мектеп қана жауапты деген ұғым пайда болды. Мектепте білім тәрбиесі онсыз да оқытушы мойнында. Алайда ата-ана өз баласының отбасындағы тәрбиесін, жүріс-тұрысын қадағалап, қолына алмайынша ұстаздың мәртебесі көтерілмейді.
Екіншіден, мұғалім мамандығына кездейсоқ адамдар көп келіп жатыр. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары мықты деген мамандардың көбі басқа салаға ауысып, мектепті тастап кетті. Сол кездері мұғалімдердің жалақысы төмендеп, мамандыққа деген қызығушылық та бәсеңдеп кетті. Мектепке кадр жетіспеушіліктен, кездейсоқ адам мектепке жұмысқа алына бастады. Қазіргі күнде де оқуда үздік, білімі бар оқушылар техникалық мамандықты таңдап, сыныптағы ең нашар оқитын оқушылар педагогикаға оқуға түседі. Мәселен, биылғы ҰБТ тапсыратын, жақсы оқитын жоғары сынып оқушысының бірінен қай саланы таңдайтынын сұрасаңыз, міндетті түрде техникалық мамандықты таңдайтынын айтады. Өйткені педагогикаға қызығушылық тым төмендеп кеткен. Тесттен ЖОО-на түсе алатындай балл жинай алмаған оқушылар амалдың жоғынан университеттердің ақылы педагогика факультетіне оқуға түсетіні жасырын емес. Мектебімізге практикасын өтеуге келген студенттерге қарап, ертеңгі ұрпақтың біліміне ішім ашиды, жылағым келеді... Сол үшін болашақ педагогтарды, мүмкін, мектеп жасынан іріктеп алу керек шығар? Мысалы, Оңтүстік Кореяда мектепте ең үздік оқитын балаларды педагогикаға іріктеп алады екен. ЖОО-да да І-ІІ курсты оқыған соң мектепке практикаға жіберіп, оның еңбегіне қарай мектеп іріктейді. Міне, осындай іріктеуден өткендерге ғана педагогикалық диплом беріледі. Бізде керісінше. Мектептен білім іргетасы мықты болып шықпаған баладан мықты педагог қайдан болсын?

– Латын әліпбиі туралы пікіріңіз қандай?

– 1926 жылға дейін М.Әуезов, А.Байтұрсынов және тағы да басқа жазушылардың төте жазумен жазған шығармаларын біз оқи алмай қалдық. Замануи білімнің жақсы жағы – жаһандануға бет бұрсақ, кемшілігі – болашақта латын әліпбиімен хат таныған ұрпақ кирилл әріптерімен жазылған кей кітаптардан қол үзіп қалуы мүмкін. Осы уақытқа дейін 90 жыл жинақталған дүниелерді, әдебиетті, өндірістегі барлық нәрсені кейінгі ұрпақ оқи алмай қала ма деп алаңдаймын.

– Мұғалімнің мәртебесін көтеру үшін не істемек керек?

– Біріншіден, бала тәрбиесіне алдымен ата-ана жауап беруі керек. Мәселен, отбасындағы кикілжіңдер мен жанжал баланың жүйке жүйесіне әсер етіп, өзіне қол жұмсамақ болып, дәрі ішіп қойса, ол үшін мұғалім мен мектеп жауап береді. Оқушылар сабақтан тыс көшеде ерегісіп, соңынан төбелесіп қалса, сынып жетекшісі ата-анадан жазбаша кешірім сұрайды. Қазір оқушы тәрбиесі мен қауіпсіздігінің 60 пайызына – мектеп, 20 пайызына – ата-ана, 20 пайызына қоғам жауапты болып қалған. Кей оқушылар сабақ үстінде маужырап ұйықтап отырады. Өйткені түнімен әлеуметтік желілерде отырады, компьютер көреді. Сондай оқушылардың әке-шешелеріне талай ескерттік, кешкі сағат оннан кейін баласының ұялы телефонын алып қоюды сұрадық. «Қайтем, мені тыңдамайды ғой» – дейді ата-анасы. Олар, тіпті, өз балаларымен қалай сөйлесуді білмей жатып өз міндеттерін мектепке жүктеп қояды.
Екіншіден, мына заманда қай салада қаржы көп болса, білімі жететіннің бәрі сол мамандықты таңдауда. Сондықтан мұғалімдердің жалақысын көтеру керек деп ойлаймын.

– Әңгімеңізге рақмет!

Сұхбаттасқан
Бибайша
Нұржанқызы

Страница 1 из 3