Жуырда ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен Үкімет отырысы өтті. Селекторлық жиында еліміздегі «ақылды қалалар» жобасын іске асыру мәселелері
қаралды. Олардың арасында Шымкент қаласы да бар, деп жазады Премьер-Министрдің ресми сайты.

0

Тарихта қалған финал

Среда, 18 Июль 2018 04:10

Қош, көршіміз Ресей жерінде өткен футбол чемпионаты да аяқталды. Миллиондаған жанкүйердің делебесін қоздырған доп додасы футбол тарихындағы ең бір есте қалған әрі ерекше чемпионат болды деуге негіз бар. Оған бір себеп – футбол тамашалайтын жанкүйерлердің көбеюі.

5b4b7a43370f2c9a158b45bf

Жыл сайынғы «дәстүрлі» фанаттардан бөлек бұған дейін футбол көрмейтін жандардың дәл биыл мундиальдағы қандай да бір командаға қолдау көрсеткеніне өзіміз де куә болдық.
Сонымен, ақтық сында Франция Хорватиядан 4:2 есебімен басым түсті. Финал қарсаңында сарапшылар екі құраманың да күшін біршама тең деп бағалаған еді. Турнир басталғанда француздардың бәс салмағы ауыр саналғанымен, хорват жігіттерінің ақтық сынға дейінгі жүріп өткен жолы олардың да оңай шағылмайтын жаңғақ екенін көрсетті. Дегенмен, «Бап шаба ма, бақ шаба ма» дегендей, Франция құрамасының бағы жанып, чемпион атанды. Бағы жанып деуімізге негіз бар, хорваттар мықты ойын көрсетіп, қайтпас қайсарлықпен өздері ұтылып жатқан ойынның есебін теңестіруге ұмтылумен болды. Ал француздардың бастапқы екі добы айып соққыларынан кейін соғылды. Дегенмен, бұл француздар жеңіске кездейсоқ жетті деген сөз емес, себебі, кейінгі екі голды «үш жолақтылардың» екі жас таланттары, көпшілік үміт күткен Погба мен Мбаппе соқты.
Мәскеудегі «Лужники» стадионында 78 мыңнан астам, ал тікелей эфирде миллиардтан астам адам тамашалаған финалды өздеріңіздер де көрген боларсыздар. Ойынды талқыламай-ақ, биылғы финалдың ерекшеліктеріне тоқталасақ.
* Хорватия финалға алғаш рет шықса, Франция соңғы рет әлем чемпионатының ақтық сынында 20 жыл бұрын ойнады. Кешегі финал қаһармандарының бірі
Килиан Мбаппе ол кезде әлі дүниеге де келмеген еді (!)
* Хорваттардың шабуылшысы Марио Манджукич әлем чемпионаттарының тарихында алғаш рет автогол соғып алды. Сонымен қатар ол финалда өз қақпасына да, қарсыластар қақпасына да гол соққан футболшы атанды.
* 19 жастағы Мбаппе мундиаль тарихында финалда 20 жасына дейін гол соққан екінші футболшы атанды.
* Француздардың бас бапкері Дидье Дешам футбол тарихында алтын кубокты футболшы ретінде де, бапкер ретінде де жеңіп алған үшінші адам атанды. Алғашқы екеуі бразилиялық Марио
Загалло мен германдық Франц Беккенбауэр болатын. 1998 жылы Дешам чемпион Франция құрамасының капитаны еді.
* Финалында кемінде 3 гол салынған мундиальдан кейін тұп-тура 20 жыл өтті. Айтқандай, сол финалда да француздар жеңіске жеткен еді. Ал кешегі ақтық кездесудегі секілді 6 гол ойынның негізгі уақытында соғылған финал осыдан 60 жыл бұрын өтіпті. 1958 жылы Бразилия құрамасы Швециядан 5:2 есебімен басым түскен.

Көршісін өрттен алып шықты

Пятница, 13 Июль 2018 03:19

Шымкенттік полиция қызметкері Нұрлан Тасболатов өз өмірін қауіпке тігіп, ауылдасын өрттен құтқарды.

Нурлан Тасболат 2

Оқиға Шымкент қаласындағы Қазығұрт шағынауданында болған. Осындағы үйлердің бірінде газ баллоны жарылып, өрт шығады. Сол үйге жақын жерде тұратын полиция капитаны көп ойланбастан, үйге қойып кетеді. Өз өміріне қауіп төніп тұрса да ерлік танытып, жанып жатқан үйден ер азаматты алып шығады. Оны далаға жатқызған соң тәртіп сақшысы ары қарай өртті сөндіруге кіріседі. Құтқарушылар жеткенше қарап тұрмай, қолда бар құралдармен жалынды сөндіре бастайды. Өстіп жүргенде полиция қызметкерінің өзін де күйік шалады.
– Нұрлан шуды естіп далаға шыққан кезде үй жанып жатқанын көреді. Өрт сөндірушілерді күтпей-ақ бірден үйге бет алып, үй иесін сыртқа алып шығады. Өз өміріне қауіп төніп тұрса да көмекке шақырған азаматтарға қол ұшын созған. Бұл іс-әрекетімен полиция қызметкері төтенше жағдай орын алған жағдайда адамдарды құтқару азаматтық парызым деп білетінін тағы да бір дәлелдеді, - дейді тәртіп сақшысының бастығы, облыстық ішкі істер департаментінің шұғыл арнайы жасағының командирі, полиция подполковнигі Талғат Сматов.
Қазіргі таңда Нұрлан Тасболатов ауруханада ем алып жатыр. Жағдайы бірқалыпты. Арнайы жасақтың аға инспекторы, полиция капитаны ішкі істер органдарында 2012 жылдан бері қызмет атқарып келеді. Жоғары білімді заңгер. Бокстан спорт шебері, осы спорттық жетістіктерінің нәтижесінде ішкі істер органдарына қабылданған. Жұбайымен екеуі 2 қыз, 1 ұл тәрбиелеп отырған өнегелі отағасы.

479 камера...

Интегра-2

Шымкент қаласында жыл басынан бері жедел басқару орталығының бейнекамералары арқылы 130-дан астам қылмыс ашылды. Бүгінгі таңда қалалық ішкі істер басқармасына қарасты жедел басқару орталығында 479 бейне-бақылау камерасы бар. Олар қоғамдық орындар мен халық көп жиналатын көшелерге орнатылған. Сондай қоғамдық орында қандай да бір қылмыс немесе әкімшілік құқық бұзушылық бола қалса, полиция инспекторлары сол маңдағы бейне-бақылау камералары арқылы, бақылап, қылмысқа күдікті немесе әкімшілік құқық бұзушылық жасаған тұлғаны және автокөлікті анықтай алады. Бұл мәліметтер ары қарай күдіктіні ұстау үшін жергілікті полиция қызметінің жол-патрульдік полиция полкінің арнайы автокөліктегі экипаж құрамына жіберіледі. Одан кейінгі әрекет белгілі – ұсталған азамат оқиға орын алған ауданға қарасты полиция бөліміне жеткізіледі, әкімшілік құқық бұзушылық жасау әрекеті бойынша жергілікті полиция қызметкерлері хаттама толтырады.

...134 қылмыс

Сонымен, 2018 жылдың 6 айында жедел басқару орталығына қарасты бейне-бақылау камераларының көмегімен жалпы саны 134 қылмыс ашылған. Оның ішінде 76 ұрлық, 5 автокөлік ұрлығы, 15 тонау, 8 бұзақылық және 4 заңсыз қару сақтау жайты бар.
Айта кетейік, қала көшелерінде қоғамдық тәртіп пен тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында полиция қызметкерлері тарапынан «нөлдік төзбеушілік» қағидасы бойынша да үнемі алдын алу жұмыстары жүргізіліп тұрады. Сонымен қатар мегаполистегі қозғалысы ең көп саналатын 21 қиылысқа орналастырылған «Интегра» интеллектуалды жүйесінің де пайдасы көп. Бұл жүйенің бейнекамералары жол жүру ережесін бұзған автокөлікті автоматты түрде анықтайды. Мысалы, иесі жалған мемлекеттік белгі тағып жүрген автокөліктерді анықтауда көмек береді. Соның нәтижесінде әртүрлі сипаттағы 385 автокөлік анықталып, иелеріне қатысты заңды шешімдер қабылданған.
Жарты жылда қоғамдық орындардағы бейне-бақылау камералары арқылы 27 мың әкімшілік құқық бұзушылық та анықталған. Соның 15 мыңы жол жүру ережесін бұзуға қатысты. Ұсақ бұзақылық жасағаны үшін 2026 азамат әкімшілік жауапқа тартылса, қоғамдық орындағы тәртіпсіздігі үшін – 1112 азамат, көпшілік орында алкогольді ішімдік ішкені үшін 1766 адам жауапқа тартылған.

...227 млн теңге айыппұл

Тағы да сол жыл басынан бергі есеп бойынша облыстық ішкі істер департаментінің өңдеу орталығы арқылы жол қозғалысы ережесін бұзудың 41026 фактісі анықталды. Бұл құқық бұзушылықтарды әкімшілік полиция басқармасына қарасты процессинг орталығының автоматты режимде жұмыс істейтін арнайы техникалық бақылау-өлшеу құралдары тіркеген.
Соның ішінде айыппұл төлеу туралы 29267 ұйғарым тіркеліп, құқық бұзушылардың мекенжайына жіберілді. Нәтижесінде 227 млн 800 мың теңгеден астам қаржы облыстық бюджетке өндірілген. Бұған қоса Шымкент қаласында орнатылған, жол қозғалысын автоматты түрде тіркейтін «RedSpeed» базасына тіркелген басқа облыстардың автокөліктері туралы мәлімет сол өңірлерге апта сайын жолдануда.
Бүгінгі таңда соңы ауыр жағдайға, кісі өліміне соқтыратын оқиғалар мен жылдамдықты асыру фактілерін болдырмау мақсатында Шымкент қаласының көшелеріне жылдамдықты өлшейтін 21 құрал орнатылған. Сонымен қатар көше қиылыстарында 21 бейне-бақылау камерасы және жол қозғалысын бақылайтын 6 «Крис П» жүйесі үздіксіз жұмыс істеуде. Ендеше, жолға шыққанда мұқият болыңыз!

Су салғырттықты кешірмейді...

Пятница, 13 Июль 2018 03:12

Күн ысып, жаз күшіне әбден мінді. Қызығы мол, шыжығы да аз емес шомылу маусымы қызған шақ. Шыжығы деп отырғанымыз – суда болатын қауіпті жағдайлар. Әсіресе, жазда жиі өкіндіретін, тіпті, соңы қайғылы аяқталатын суға бату оқиғалары. Мұндай өкінішті жағдайлар не себепті орын алады? Осындай келеңсіздіктің алдын алу үшін қайтпек керек?

IMG 8263

ЖҮЗЕ АЛМАЙТЫНДАР...

Жыл басынан бері Түркістан облысы мен Шымкент қаласында 17 адам суға батқан. Ең өкініштісі, олардың 11-і – балалар. Төтенше жағдай саласы мамандарының айтуынша, қайғылы жағдайдың көбісі адамдардың салғырттығынан болатын көрінеді. Мысалы, суға батқандардың көбісі шомылуға рұқсат берілмеген суға түскен. Немесе балаларын су жағалауында қараусыз қалдырған.
– Шомылуға рұқсат берілмеген деп, құтқарушы-сүңгуірлер қадағаламайтын, арнайы құрал-жағдай қарастырылмаған су көздерін айтамыз. Ал ондай су көздері өңірімізде өте көп, - дейді облыстық төтенше жағдай департаментінің жедел-құтқару жасағы басшысының орынбасары Рауан Дүйсенбеков. – Әсіресе, өзендер мен көлдер, егістікті суаруға арналған үлкен арық-каналдар жеткілікті. Ал олардың ешқайсысының бойынша сүңгуірлер кезекшілікте тұрмайды. Сондықтан шомылып жатқан адамдардың қауіпсіздігін ешкім бақыламайды. Яғни, тұрғындардың өздері жауапты болуы тиіс.
Жалпы, Қазақстан бойынша 50 мыңға жуық су көзі бар. Олардың барлығына дерлік адам шомылып жатады. Былтыр құтқарушылардан алған мәліметке сүйенген журналистер еліміздегі ең қауіпті су көздерінің тізімін жасаған. Сол тізімде өңіріміздегі Сырдария өзені де бар.
– Айта кетейік, судағы қайғылы жағдайдың жартысынан астамы Арыс, Сырдария секілді ағысы қатты өзендер мен ірі каналдарда тіркеледі. Жуырда ғана қайғылы оқиғалардың бірі сол Сырдария бойында болды, - деп жалғады сөзін Рауан Раушанұлы. – Жергілікті тұрғын қасына туыстарынан жасы кәмелетке толмаған 5 баланы ертіп алып, дарияның ортасындағы шағын аралға бар. Сонда шомылып жүріп, екі інісі суға тұншығып жатқанын көреді. Алдымен ересектеуін құтқарып, одан кейін 5 жасар баланы жағаға лақтырып үлгерген. Ары қарай өзі суға батып кете барды. Өкініштісі сол, 5 жасар сәби белінен келетін суға түсіп, ол да су жұтып, көз жұмды. Халқымызда өлгеннің соңынан сөйлеу әдеті жоқ, дегенімен, бұл оқиғаға адам салғырттығы ең басты себеп болып тұр.

САЛҒЫРТТЫҚ

a8af9e00d619fb2e88bb227782d6eff3 L

Құтқарушы маманның ашына айтқан мәселесі – адамдардың өз өміріне салғырт қарауы. Рұқсат берілмеген жерге шомылғанымен қоймай ересектердің кейде суға ішімдік ішіп алып түсетіні ешкімге жасырын емес. Ондай сәтте олар балалары түгілі өздеріне жауап бере алмайды.
– Ең сорақысы, өзен немесе көлге батқан адамның денесін іздеп жүрсек, ауылдастары дәл сол жерде суға шомылып жатады, - деп ашынады құтқарушы. – «Ау, біз мұнда батқан адамның денесін іздеп жатырмыз» десек, адамдар сөзімізге мән де берместен, дәл қасымызда суға түсуін тоқтатпайды. Бұған не дерсің? Біз ешкімге суға түсуге тыйым сала алмаймыз. Қолдан келетіні тек ескерту. Түсіндірумен ғана шектелеміз. Адамдардың шомылудағы жауапкершілігі мәселесі, әсіресе, ауылды жерде ақсап тұр. Еркін өскен тұрғындар ауыл маңындағы өзен-көлдерге шомылуын тоқтатқан емес. Ал біз оларға тек шомылудағы қауіпсіздік ережелерін түсіндірумен ғана шектелуге мәжбүрміз. Табиғаттың өзен-көлін былай қойғанда
Шымкенттегі жекеменшік шомылу орындарына да біздің әміріміз жүрмейді. Ол – ол ма, былтырға дейін сондай демалыс орындарына барып, судан құтқарушы болуы керек деп айтқан ескертуімізге ешкім құлақ аспады. Шағын және орта кәсіп иелерін қайта-қайта тексермеу керек деген нұсқауды біліп алған. Ал адам өмірінің қауіпсіздігіне немқұрайлы қарайды. Себебі, адамдар құзырлылардан ғана аяқ тартады. Ал біздің иығымызда погон жоқ. Сондықтан, шағымдарымызды ескерген төтенше жағдай департаментінің арнайы киімдегі мамандары мен әкімшілік өкілдерімен бірге барып айтқан ескертуімізден кейін ғана бірқатар жеке кәсіпкерлер түсініп, өздеріне қарасты су қоймаларына құтқарушылар іздей бастады.
Айтқандай, судағы қауіпсіздік мәселесі Оңтүстікте ақсап тұр. Оның себебі, біріншіден, біздің өңір халық тығыз қоныстанған аймақ саналады. Екіншіден, ауа райы жылы Оңтүстікте шомылу маусымы басқа өңірлерден ерте басталып, кеш аяқталады. Одан қалса балықшылардың қара күзге дейін өзен-көлдерде қайықпен балық аулайтыны тағы бар. Суға бату оқиғаларына тек шомылушылар ғана емес, жеңіл қайыққа мінген сондай балықшылар да тап болып жататыны содан. Бұған қоса қайғылы жағдайлардың көбісі дер кезінде көмек болмауынан да күрделене түседі.
– Бізге шақырту түскен соң дабыл бойынша тез арада көтеріліп, оқиға орнына аттанамыз. Мекенжайдың алыс-жақындығына байланысты кейде 15-20 минутта, кейде 2-3 сағатта барамыз, - деп жалғады сөзін құтқарушы Рауан Раушанұлы. – Біз оқиға орнына барған соң суға кеткен адамның денесін іздейміз. Ағысы қатты, суы лай өзендерден денені табу қиын. Кейде сағаттап, кейде бірнеше күн бойы іздейміз. Өкінішке қарай, сондай сәттерде біз құтқарушы емес, сүңгуір ретінде суға кеткен адамның денесін іздеуші ғана болып қаламыз. Себебі, дер кезінде судан шығарылмаған адам тұншығып қалады...

ҚАНША ҚҰТҚАРУШЫ БАР?

Құтқару демекші, жоғарыда көрсетілген 50 мыңға жуық су көзінің ішінде тек 178-інде ғана құтқарушылар кезекшілікте тұрады. Біздің өңірде ондай су көздері екеуі – Тоғыс және Шардара су қоймалары. Шардарада 9 құтқарушы кезекшілікте тұрады.
– Ал Тоғыстағы құтқару бөлімшесінде 4 бөлім қызмет атқарады. Әрқайсысы 6 адамнан құралған бөлім бір тәулік кезекшілікте тұрып, ауысыммен жұмыс істейді, - дейді Рауан Дүйсенбеков. – Олардың құрал-сайманы, суға түсетін арнайы киімдері мен қайықтары сақадай-сай. Жалпы, біздің жедел-құтқару жасағында 98 қызметкер бар. Олардың 94-і – шұғыл қызметкер. Солардың 31-і Тоғыста кезекшілікте тұр. Құтқарушылар Шымкенттегі базада және осы екі орында ғана кезекшілікте отыратынын ескерсек, шалғай ауыл-аймақтағы ағайынның өз қауіпсіздігіне өзі мұқият болғаны абзал.

23 маусым – полицейлер күні. Елімізде жыл сайын 23 маусым күні кәсіби мереке – Қазақстан полициясы күні атап өтіледі. Биыл Қазақстан полициясының құрылғанына 26 жыл толып отыр. 1992 жылы Жоғарғы Кеңес «Қазақстан Республикасының ішкі істер органы туралы» заң қабылдады. Ол ел полицейлерінің міндеті мен қызметін анықтаған алғашқы құжат болды. Ал 2007 жылы Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың жарлығымен 23 маусым – Қазақстан полициясының күні болып бекітілді.

DSC 7468

Спорт және спартакиада

Тәртіп сақшылары өздерінің кәсіби мерекелерін жыл сайын ұйымдасқан түрде атап өтеді. Дәстүрлі спартакиадамен басталатын мереке қарсаңындағы іс-шаралар биыл да жалғасын тапты.
Шымкенттегі «Динамо» және «Марс» спорт кешендерінде
Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы мен «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласын жүзеге асыру арқылы халықты салауатты өмір салтына баулуға бағытталған спартакиада өтті.
Спартакиадаға облыстық ішкі істер департаментінің жеке құрамынан 200-ден астам қызметкер қатысып, волейбол, арқан тарту, шағын футбол, жеңіл атлетика, қол күресі, турникке тартылу, кір тасын көтеру және жауынгерлік атыс қаруынан оқ атудан өзара сынға түсті.
Екі күнге созылған спартакиада төрешілердің шешімімен қорытындыланып, жалпы командалық есепте Шымкент қалалық ішкі істер басқармасына қарасты Еңбекші полиция бөлімінің командасы І орынды иемденді. Екінші орынды облыстық ішкі істер департаментінің жергілікті полиция қызметінің өкілдері жеңіп алса, үшінші орынға департаменттің аппараты лайық деп табылды. Жеңімпаздар сый-сияпатпен марапатталды.

DSC 2584

Қаһармандарға құрмет

Қазақстан полициясының күнін мерекелу барысында Шымкентте полицейлерге ескерткіш ашылды. Бұл ескерткіш-обелиск Қазақстан полициясының 26 жылдығына орайластырылып отыр. Салтанатты іс-шараға
Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаев, Шымкент қаласының әкімі Ғ.Әбдірахымов, ҚР ІІМ көші-қон комитеті қызметінің төрағасы, полиция генерал-майоры М.Қабденов, облыстық ІІД бастығы, полиция полковнигі Қайрат Дәлбеков, Ішкі істер органдарының генералдары Ж.Сұлтанов және М.Оразалиевтер, сондай-ақ, полиция ардагерлері, қызмет бабында қаза болған полицейлердің жесірлері мен балалары және өзге де құрметті қонақтар қатысты.
Ескерткіштің ашылу рәсімінде алғашқы болып сөз алған облыс басшысы Жансейіт Қансейітұлы жаңа нысанның мән-маңызына тоқталып, ішкі істер органдары қызметкерлерінің төл мерекесімен құттықтады. Ал департамент басшысы қапыда мерт болған қызметтестерін еске алды.
– Тәуелсіздік алған жылдарда елімізде қызметтік борышын атқару кезінде 709 полиция қызметкері өмірден өткен. Оның ішінде 23-і – Оңтүстіктегі сақшылар. Біздің қызметіміз ауыр қатерсіз болмайды. Біз өз өмірін заңның дұрыс орындалуы, бейбітшілік пен тыныштық орнауы үшін қиған жандарды мәңгілік есте сақтауымыз қажет. Олардың есімі полиция тарихында алтын әріптермен жазылып қалады, – деді полиция полковнигі Қайрат Дәлбеков.
Салтанатты іс-шара барысында облыс әкімі бұл ескерткіштің қарапайым азаматтардың қауіпсіздігін қорғау мақсатында өз өмірлерін қиған полицейлердің рухына арналғанын жеткізіп, олардың отбасы мүшелеріне өз тарапынан алғыс айтты. Жиналғандар содан кейін қаза тапқан тәртіп сақшыларын үнсіздікпен еске алып, гүл шоқтары қойылды.
Іс-шара аясында облыстық ішкі істер департаментінің жеке аппарат құрамы салтанатты шерумен жүріп өтті. Жиынға қатысушылар одан кейін ішкі істер департаментінің музейін тамашалады. Бұдан соң «Қоғамдық келісім» мекемесінің ғимаратында полиция саласына арналған фото көрме ұйымдастырылды. Үздік полиция қызметкерлері марапатталып, шара соңы мерекелік концертке ұласты.

Көші-қон қызметін көрсету орталығы ашылды

Оңтүстіктің полицейлері кәсіби мерекелерін тек салтанатты жиынмен ғана емес, пайдалы орталық ашумен де атап өтті. Нақты айтқанда Шымкентте көші-қон қызметтерін көрсету орталығы ашылды.
Ашылу салтанатына ішкі істер министрлігінің көші-қон қызметі комитетінің төрағасы М.Қабденов, облыс әкімі Ж.Түймебаев, Шымкент қаласының әкімі Ғ.Әбдірахымов қатысты.
Бұл орталық халықтың сұранысы бойынша ашылып отыр дейді жауапты мамандар. Шымкент қаласы әкімдігінің қолдауымен пайдалануға берілген аталмыш қызмет Елбасының «Қазақстанның үшінші жаңғыруы – жаһандық бәсекеге қабілеттілік» мақаласындағы сандық жүйеге өту талабына сай келеді.
Орталықтың ашылу мақсаты – шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттыру және уақытты үнемдеу. Яғни, шетелдік азаматтар 1 сағат уақыт ішінде «бір терезе» қағидаты бойынша толықтай медициналық тексеруден өтіп, жеке сәйкестендіру нөмірін бір жерден алады. Сонымен қатар орталықта Шымкент тұрғындарына уақытша тіркеуге келген шетелдіктерді есепке алу және жеке тұлғалардың үй шаруашылығында жұмыс істеуге келген еңбек имигранттарына рұқсат рәсімдеу жұмыстары жүргізілмек. Бұған қоса мұнда салық органдары, екінші деңгейлі банк өкілдерінің және «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы ҚЕАҚ облыс бойынша филиалының қызметкерлері де қызмет көрсетеді. Бұл – елімізде Астанадан кейінгі екінші көші-қон қызметтері орталығы.

Облыс көлемінде әкімшілік полиция басқармасының қызметкерлері жергілікті полиция және басқа да бейінді органдармен бірге әкімшілік айыппұл бойынша қарызы бар жүргізушілерді, сондай-ақ, салық пен басқа да төлемдерден жалтарған азаматтарды анықтау іс-шараларын жүргізуде.

Ураган 4

кімшілік құқық бұзушылық жазалардан жалтармау қағидалары мен әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер жөніндегі қаулыны уақтылы орындауды қамтамасыз ету дейді тәртіп сақшылары.
Осындай сәтте полицейлерге соңғы үлгідегі техникалар көмекке келеді. Солардың бірі - «Автоураган» жылжымалы мобильді кешені. Полицейлер бұл кұралдың көмегімен көлік ағымының ішінен қарызы бар азаматтардың автокөліктерін танып отырады. Радарға ілінген көлік нөмірі бойынша мәлімет әкімшілік айыппұлды төлемеген борышкерлердің мәліметтер базасымен салыстырылады. Осылайша «Автоураган» мәліметтер базасының операторы арқылы борышкер көлігінің нөмірі анықталып, автокөлікті жолда тоқтатып тұрған полицейге хабар беріледі. Егер көлік иесі айыппұлдарды төлеген және шектеулерді алу жөнінде сот орындаушыларының қаулысын көрсетсе, темір тұлпары өзіне қайтарылады.
Айта кетейік, жыл басынан бері полицейлер осы «Автоураган» кешенінің көмегімен айыппұл мен салықты төлеуден жалтарған 500-ге жуық азаматтың көлігін ақлы айыппұл тұрағына жеткізген. Осындай іс-шаралардың нәтижесінде облыс бюджетіне миллиард теңгеден астам сомадағы әкімшілік айыппұл тәркіленді.
Қазіргі таңда облыстық ішкі істер департаментінің жергілікті полиция қызметінде екі «Автоураган» мобильді жылжымалы кешені бар. Ол құралдар Шымкент жолдарында пайдаланылады.

Кәсіподақ. Қандай да бір жұмыста істейтін қызметкерлерге бұл сөз таныс болса керек. Бірқатар жұмысшылар ол одаққа мүше болса, кейбірінің жұмысында кәсіподақ құрылмаған болуы да мүмкін. Жалпы, кәсіподақ - бұл барлық сала және кәсіпорындар жұмысшыларының еңбекақы, қауіпсіз жұмыс жағдайы мәселелерін, еңбек демалысын дер кезінде ұсыну мен өзге де мәселелерді шешу үшін бірігетін қоғамдық ұйым. Осы ұйымның жұмысы Оңтүстікте қалай өрбуде? Мұны біз «ОҚО Кәсіподақтар орталығы» аумақтық кәсіподақтар бірлестігінің төрағасы Берік Бекжановтан білген едік.

BB-6

– Ресми статистика бойынша Қазақстан Республикасындағы жалдамалы жұмысшылар саны 6 млн адамды құрайды, соның 35 пайызы кәсіподақ ұйымдарында мүше, – деп бастады сөзін Берік Айдарбекұлы. – Бүгінгі таңда Қазақстанның кәсіподақтар Федерациясы республикамыздағы ең саны көп ұйым саналады. Оның құрамына 18 салалық кәсіпқой одақтар біріккен, жалпы саны 2 миллионнан астам мүшесі бар. Ал Оңтүстік Қазақстан облысында 2161 бастауыш кәсіподақ ұйымы бар. Оларға 221 752 адам мүше болып тіркелген.

Төрағаның айтуынша, кәсіподаққа мүше болған жұмысшы бірнеше құқыққа ие болады. Нақты айтқанда ұжымдық келісім-шартта көрсетілген барлық әлеуметтік-экономикалық жағдайлар мен жеңілдіктерге қол жеткізіп, жұмысқа кіру, жұмыс барысында қызмет ауыстыру мен жұмысқа шығу мәселелері бойынша, сондай-ақ, жұмыс және демалыс уақыты, еңбек қауіпсіздігі, кепілдіктер мен өтемақы мәселесі бойынша кәсіподақтан тегін заңгерлік көмек ала алады.

– Кәсіподақтар кәсіподақ мүшесі атынан жұмысшының өкілі ретінде оның тапсырмасы немесе өтініші негізде оның қатысуынсыз жұмыс берушімен арадағы келіспеушіліктерді реттей алады, – дейді Берік Айдарбекұлы. – Бұған қоса өндірістегі қайғылы жағдай мен кәсіби дерттерді тексеру кезінде, өндірісте денсаулығына келген залалды өтеу мәселесінде кәсіподақ мүшесінің құқығы қорғалады, қиын жағдайлар туындағанда және басқа да жағдайларда материалдық көмек алуға құқығы болады.

Кәсіподақ мүшелерін қолдау

Жыл басынан бері облыстық кәсіподаққа ондаған адам түрлі мәселелерін айтып келген. Оларға, негізінен, заңгерлік кеңес көрсетілді, дейді кәсіподақ төрағасы. Жұмысшыларды мазалаған мәселелер арасында еңбекақыны төлеу проблемалары, қауіпсіз жұмыс жағдайы мен әлеуметтік төлемдер бар. Сонымен қатар, бірқатар тұрғындар еңбек заңнамасын жетілдіру бойынша ұсыныстар айтып кетіпті. Мысалы, зейнетке шығатын еңбеккердің жұмысында алған марапаттары ескерілсе дейді.

«Соңғы екі жылда мемлекеттік еңбек инспекторларының тексеруі нәтижесінде жұмысшыларының еңбегін тиісті келісім-шартсыз пайдаланып келген мыңнан астам жұмыс беруші анықталды. Олар негізінен құрылыста, саудада, қоғамдық тамақтану орындары мен ауыл шаруашылығында жүрген мамандар. Қолда бар мәліметтер бойынша 2008 жылы облыстағы жұмыс істеп тұрған 16 000 кәсіпорынның ішінде тек 1 853-нің ғана өз жұмысшылармен келісім-шарт жасалған. Бұл – 11,6 пайыз деген сөз. Қазіргі таңда құрамында кәсіподақ ұйымдары бар кәсіпорандар мен ұйымдардағы ұжымдық келісім-шарт жасасу үлесі бар болғаны 42 пайызды құрайды». Кәсіподақтар бірлестігінің төрағасы келтірген бұл мәліметтерден өңіріміздегі кәсіподақ құру жағдайы аса мәз емес екенін сезіледі.

Осыған байланысты кәсіподақ тарапынан бірқатар іс-шара қолға алынған. Мысалы, 2018 және 2019 жылдары «Еңбек келісім-шартын жасаңыз!» атты республикалық акция өтеді. Оның мақсаты – жасырын және қалыптан тыс еңбек қатынастарын қысқарту, жұмысшылардың құқықтары мен мүдделерін қорғау деңгейін көтеру. Осы тұста айта кету керек, қазіргі таңда кәсіподақта қамқорлық көмек көрсететін әлеуметтік орталық жұмыс істейді. Төрағаның айтуынша, демеушілердің қолдауымен әлеуметтік аз қамтылған отбасылардан шыққан мыңнан астам бала мен балалар үйлерінің тәрбиеленушілеріне жаңа оқу жылына қажет құрал-жабдықтар мен киім-кешек таратылған.

– Облыстағы кәсіподақ ұйымдарында жұмыс істеген Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен тыл еңбеккерлеріне жыл сайын құрмет көрсетеміз. Концерттер мен кездесулер ұйымдастырылып, материалды көмек көрсетіледі. Жыл сайын балаларды қорғау күніне орай кәсіподақ ұйымының өкілдері балалар үйіне барады, демеушілердің көмегімен қайырымдылық жасайды, – дейді Берік Айдарбекұлы.

Кәсіподақ жарналары

Кәсіподақ болған соң, жарна болатыны анық. «Біздің төлеген жарналарымыз қайда кетіп жатыр, шипажайларға берілетін жолдамалар туралы сұрақтарды жиі естимін» дейді төраға.

– Сол жарналардың орта есеппен 70 пайызы бастауыш кәсіподақ ұйымдарында қалады, ал 30 пайызы кәсіподақ аппаратының қалыпты жұмыс істеуі үшін облыстық және республикалық деңгейдегі кәсіподақтарға бөлінеді. Кез келген салалық кәсіподақтағы штат саны 2-3 адамнан аспайды. Бастауыш кәсіподақ ұйымдары өздерінің кәсіподақ жинақтарын өз ұжымындағы кез келген іс-шараға жұмсауға құқылы. Кәсіподақ мүшелерінің көбісін жеңілдікпен берілетін шипажай жолдамаларымен аз қамтылу мәселесі алаңдатады. Айта кетейік, ол жолдамалардың бағасы қымбаттап қана қоймай, көп адамға қолжетімсіз болып қалды. Себебі, бұған дейін әлеуметтік төлемдер кәсіподақтарға, кәсіподақтар жанындағы арнайы қорға бағытталып, кәсіподақтар жұмысшыларға арналған жолдамаларды сатып алатын, оларды өз бағасынан 90 пайыз арзан немесе тегін тарататын. Қазір кәсіподақта ондай қор жоқ. Бастауыш кәсіподақ ұйымы өзінде қалған жарнаны өз қалауымен жаратып, оның қайда жұмсалғаны туралы жыл сайын кәсіподақ мүшелері алдында есеп бере алады, – деді Берік Айдарханұлы.

Дегенмен, жағдай жақсарып келеді. Мысалы, 2017 жылы 10 салалық кәсіподақта 4100 адам сауығуға жолдама алды. Оның ішінде 2938 жолдама ОҚО білім беру және ғылыми қызметкерлерінің облыстық кәсіподақ комитетіне тиесілі. 1114 баланы сауықтыру мақсатында 16 миллион теңгеге жуық қаржыны облыстық білім беру және ғылыми қызметкерлерінің кәсіподақ комитеті бөлді. ОҚО мәдениет және ақпарат кәсіподақтары облыстық комитеті тарапынан жүзу бассейніне 52 абонемент бөлініпті. Бұған қоса денсаулық сақтау кәсіподақтары филиалының құрамына кіретін студенттерге қоғамдық өмірге белсене қатысқандары және үздік сабағы үшін Орталық кәсіподақтар кеңесінің атынан және Кәсіподақтың ОҚО филиалын атынан жыл сайын конкурс негізінде атаулы стипендия тағайындалады.

Жаңалықтар

Жуырда кәсіподақтар күні қарсаңында Шымкенттегі Тәуелсіздік саябағында флешмоб өтті. Оған кәсіподақтың белсенді мүшелері – білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет салаларының қызметкерлері, энергетиктер, мемлекеттік қызметкерлер мен басқа да сала өкілдері қатысты. Барлығы 200-ге жуық адам «Өз елім» әнін шырқап, хореографиялық қойылымдар көрсетті, «Кәсіподақ» сөзіне сапқа тұрды.
Кәіподақ ұйымындағы биылғы жаңалықтың бірі - 1 маусымнан қыркүйек айына дейін ОҚО кәсіподағының оқыту орталығында «Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған» бағдарламасы аясында бірінші бағыт бойынша жұмыссыз азаматтар оқытылады.
– Осы мақсатта 200-ге жуық адам қамтылып, оларды тоқымашы, аспаз, жүргізуші, жиһаз құрастырушы секілді 8 мамандыққа оқыту көзделуде. Теория бір ай оқытылып, екі ай практикалық сабақ қарастырылған. Қазіргі таңда бағдарлама аясында іс-тәжірибеден өту үшін өңірдегі ірі кәсіпорындармен келісім жасалды. Айта кетейік, ол азаматтар тегін оқытылады, – деді кәсіподақ төрағасы.
Кәсіподақ, бұған қоса, облыстық сотпен әріптестікті жалғастырады. Жұмысшылардың еңбек құқығын қорғау мақсатында аумақтық кәсіподақ орталығында іс-шаралар жоспарын жасалған. Соның бірінші бағыты татуластыру қызметтері орталығын құру болмақ. Ондағы мақсат – еңбек дауларын сотқа жеткізбей шешу.

Жазып алған –
Н.Бектаев

Страница 1 из 6