Шымкент қаласының әкімі Ерлан Айтаханов Қазақстанның халық жазушысы, қоғам қайраткері, ақын Мұхтар Шахановты қабылдады.

шаханов фото

Кездесуде мәдениет саласындағы мемлекеттік саясаттың өзекті мәселелері, қазіргі заманғы әдеби үрдіс пен Қазақстанды жаңғыртудағы шығармашыл зиялы қауымның рөлі мен рухани орта құру мәселесі талқыланды.

«Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында Шымкентте атқарылып жатқан жұмыстардың барысына тоқталған қала әкімі халық жазушысының қазақ әдебиетіне қосқан сүбелі үлесін де ерекше атап өтті.

Бұдан бөлек, келер жылы Қазақстанда аталып өтілетін ақын Абай Құнанбайұлының 175 жылдығы мен күллі түркі жұртының мақтанышы, ғалым-философ Әбу Насыр әл-Фарабидің 1150 жылдық мерейтойлары туралы сөз қозғады.

Қытайды мойындатқан қайсар қазақ

Пятница, 04 Октябрь 2019 03:46

Халықаралық турнирлерде шетелдің атынан түскен қазақ спортшыларын жиі кездестіретін болдық. Қанат Ислам бокстан дүйім жұртты таңдандырып, Олимпиада және әлем чемпионатында олжа салғанын білеміз. Қытайда дүниеге келген бауырымыз сол кездің өзінде қазақ ұланы екенін айтып жүрді. Бүгінде Моңғолия, Қытай, Өзбекстанның туын көтеріп жүрген боксшы, балуан қандастарымыз көп. Соның бірі – Уәлихан Серікұлы.

3-ivo-angelov01

Грек-рим күресінен Олимпиада ойындарының қола жүлдегері, әлем чемпионатының бірнеше дүркін жүлдегері Елмұрат Тасмұратов (Өзбекстан) та қоңсы елдің туын көтеріп жүр. Одан өзге боксшы, балуан қандастарымызды тізе берсек, жеткілікті.

Нұр-Сұлтан. 16 қыркүйек. Әлем чемпионатының грек-рим күресінен үшінші күнгі бәсекелерін тамашалап отырмыз. Жеребеге үңіліп едік, 60 келіде төрт қазақ жігіті күреседі екен. Елмұрат Тасмұратов Өзбекстаннан, Уәлихан Серікұлы – Қытай, ал Марат Гарипов – Бразилия атынан күш сынаспақ. Және төртіншісі – отандасымыз Мейрамбек Айнағұлов. Бәрі де Токио ойындарының жолдамасынан үмітті.

Бұл да бір мерейлі сәт қой. Желпініп отырмыз. Қайсысының бағы жанады екен деседі жанкүйерлер де. Қызық болғанда, жеребе бойынша Марат Гарипов пен Мейрамбек Айнағұлов екеуі бірінші айналымда-ақ белдесті. Бұл бәсекеде бұған дейін әлем чемпионатының күміс жүлдегері атанған Айнағұлов айқын жеңіп кетті.

Әрі қарай Уәлихан Серікұлы бауырымыз норвегиялық Стиг Андре Бергенің жауырынын жер иіскетті. Одан әрі қоңсы елдің балуаны Қаныбек Жолчыбековпен (Қырғызстан) белдесті. Жолчыбеков – өте тәжірибелі балуан. Аса тартысты белдесуде ұпай айырмасымен қандасымыз басым түсті.

Залдағы судья-информатор «Уәлихан бауырымызға да қолдау көрсетіп отырыңыздар» дегені сол-ақ еді, зал іші жаңғырып кетті. Жан-жақтан айқайлаған, рухты шақыратын дауыстар күшейе түсті. Уәлихан 1/8 кезеңде әлем чемпионы, болгариялық Иво Ангеловқа қарсы кілемге шықты. Әттеген-айы, бұл сында есе жіберіп алды.

Жолдамаға жетуге екі кезең қалған...Өкініш өзекті өртейді.

Уәлихан Серікұлы былтыр Будапешттегі әлем чемпионатында қола жүлдені мойнына ілген. Отандасымыз Айдос Сұлтанғалимен бір тұғырда тұрған. Бұл жолы сәтсіздікке тап болды.
Жарыстың ертеңіне Мейрамбек Айнағұлов әлем чемпионатының қола жүлдесіне таласты. Қытай құрамасы балуандарымен бірге жүрген Уәлихан інімізді залдағы жанкүйерлердің арасынан іздеп таптық.

Залдағы жанкүйерлердің арасында өз бауыры Мейрамбекке қолдау көрсетпек. Өзі томаға тұйық, сөзге сараң жігіт екен. Бауырымызбен жақыннан танысып, алдағы жоспарларын сұрадық.
– 2010 жылдан бастап грек-рим күресімен шұғылданамын. Әуелі Қытайдағы белгілі күрес маманы Әлнұр Төргеұлының қоластында жаттықтым. Қазір ұлттық құрамадағы бапкерлердің тәрбиесіндемін. Өзім 1992 жылы Шыңжаң өлкесі Тарбағатай аймағының Дүрбежін ауылында туып-өстім. Әкем Серік ауылда мал шаруашылығымен айналысады. Анам үй шаруашылығында. Өзім екі ағайындымын. Руым – Керей.

Қазақ балуаны осылай ақтарылды. Әлем чемпионатының ұйымдастырылуы көңілден шығатынын айтады. Тамақ, жатын орыннан мәселе жоқ. Жарыстың атмосферасы да керемет әсер еткен сыңайлы. Алдағы жоспарларын қолқалап сұраймыз.

– Олимпиада ойындарының жолдамасы үшін келіп едім. Бағым жанбай, жолдамадан қол созым жерден қағылдық. Әрине, жарыс болғандықтан, кейде сәтсіздікке тап боласың. Бәріне төземіз ғой. Алла қаласа, алда Азия чемпионаты, Азия ойындары бар. Олимпиада жолдамасын келесі іріктеу турнирінде алуға әрекеттенемін. Ол сайыс Қытайда өтеді. Амандық болса, енді сол бәсекеге дайындаламыз, – дейді өзі.

Бір салмақта төрт бірдей қазақ жігітінің әлем чемпионатында белдесуі таңыртқатпай қоймайды. Ол жағдай бір жағынан мақтаныш әрі бір-бірін қолдап жүру емес пе?! Бұл жөнінде сұрағанымда Уәлихан інім тосылмай, былай деді: – Әлемде бәсекелестікті қыздырып жүрген қазақ жігіттерінің көптігі – біз үшін зор мақтаныш. Бәріміз де төрт жылда бір келетін Олимпиада ойындарына дайындалып жатырмыз. Бұл әлемнің әр қиырында жүрген қазақ жігіттерінің қайраттылығын аңғартса керек.

-e1568706600868

Қазақстан құрамасындағы жігіттерді жарыста көріп тұрамыз. Өз салмағымдағы Мейрамбек Айнағұлов, Айдос Сұлтанғалиды жақыннан танимын. Айдос екеуміз өткен әлем чемпионатында үшінші орын алдық. Одан бөлек, Елмұрат, Маратпен де сәлемім түзу. Мейрамбек пен Елмұрат жолдама мәселесін шешіп қойды. Енді Марат екеуміз Олимпиадаға бару жолында бақ сынап көреміз.

Уәлихан – даңқты балуан Әлнұр Төргеұлының шәкірттерінің бірі. Әлнұр Төргеұлы – халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Азия чемпионатының күміс жүлдегері. Бүгінде белгілі қазақ балуаны шәкірт тәрбиелеуге түпкілікті бекіген. Уәлихан Серікұлы да болашағынан зор үміт күттіретін шәкірттерінің бірі. Әлнұр Төргеұлы Қытай атынан 2004 жылғы Афины Олимпиадасына қатысқан-тын.
Аспан асты елінде Токио ойындарына барудан үмітті осындай бауырымыз бар. Жер атты ғаламшардағы ең халқы көп мемлекетте топ жарған Уәлиханның арманы орындалғанын іштей тіледік.

«DALA KILEMDERI» жәрмеңкесі ашылды

Пятница, 04 Октябрь 2019 03:44

Шымкенттегі «Көрме» орталығында «Dala kilemderi» атты он күндік кілемдер жәрмеңкесі ашылды. Дәстүрлі өтетін кілемдер жәрмеңкесінің ашылуына қала әкімі Ерлан Айтаханов қатысып, ондағы өнімдермен танысты.

44

Bal Tekstil компаниясының ұйымдастыруымен өткен көрмеге 1500-ден астам кілем және кілем бұйымдары қойылып отыр. Мұндағы барлық өнім нарықтағы бағадан төмен бағада саудаланады.
Сонымен қатар, қала тұрғындары мен қонақтары кілем өндірісінің иірімжіпті бояудан бастап, тоқыма станогындағы жұмысына дейінгі барлық процесін тамашалай алады.

Жәрмеңкені өткізудегі мақсат - отандық өнімнің сапасы шетелдік кілемдердің сапасынан кем түспейтінін дәлелдеп, танымалдығын халық арасында арттыру. Сол себепті мұнда отандық өнімдермен қатар Бельгия, Түркия, Иран, Ресей, Өзбекстан мен Молдова елдерінің өнімдері ұсынылған.

Bal Tekstil - қазақтандық кәсіпкерлер мен түркиялық Kartal Carpets компаниясы бірлескен жоба. Отандық кілем өндіруші фабрика 2013 жылдан бері «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында өз өнімін шығара бастады.

Фабрика қазіргі таңда жылына 5 млн шаршы метр кілем және кілем өнімдері мен 4 000 тонна полипропиленді жіп өнімдерін өндіруге қауқарлы. Бүгінде 300-ге жуық адамды жұмыспен қамтамасыз етіп отыр.

Жасыл желек – жанға сая

Пятница, 04 Октябрь 2019 03:28

Үшінші мегаполистегі білім беру мекемелерінде республикалық «эко-сағат» акциясы ұйымдастырылды. Асар шағынауданында орналасқан №89 мектеп-лицейіне арнайы барған қала әкімі Ерлан Айтаханов жас ғалымдардың жобаларымен танысты. Халықты экологиялық тұрғыда тәрбиелеуге бағытталған «эко-сағат» республикалық акциясында Ерлан Қуанышұлы қала тұрғындары мен қонақтарын табиғатты қорғап, тазалық сақтауды әдетке айналдыруға шақырды.

 DSC6542

– Қаланы жасыл желекке айналдыру қиын емес, оны күтіп-баптау үлкен мәселе. Қаладағы тазалықты тек әкімдік пен мекемелерге артып қоюға болмайды. Шаһарды әдемі әрі таза ұстау бұл барлығымыздың міндетіміз. Тазалық – денсаулық кепілі. Бұл бастаманы дәстүрге айналдыруымыз керек, - деді қала әкімі Е.Айтаханов.

Білім ошағындағы «Флора&Фауна» жаратылыстану пәндері лабораториясының жұмысына оң бағасын берген шаһар басшысы экологиялық сағат аясында лимон және шынар ағаштарын отырғызды. Экологиялық аллеяда ағаш отырғызу рәсіміне қала басшысымен қатар, халық қалаулылары аудандағы ардагерлер, мектеп ұжымы мен тұрғындар атсалысып, бас-аяғы 80 түп ағаш отырғызды.

Айта кетейік, арнайы жабдықталған лабораторияда ағаштар, бұталар, цитрусты өсімдіктер, жеміс-жидектер мен гүлдер өсіріледі. Сонымен қатар, құстар мен балықтардың ерекше түрлерін өсіріп баптау, олардың тұқымдарын шығару, сапасын арттыру жұмыстары қолға алынған.

Қазіргі заманда Қазақстанда қоғамдық орындарда темекі тартуға тыйым салынған, дегенмен қоғамда темекі тарту еркектердің, әйелдердің, сонымен қатар балалардың да күнделікті әдеттеріне айналып кеткен. Халықтың 22,4% темекі тартады, осы адамдардың айналасындағылар да ауадағы темекі түтінімен тыныс алып, пассивті шылым шегеді: қоғамдық тамақтану орындарда адамдардың 27,6%, көшелерде 29,1%, жабық үй-жайларда 26,5% жасөспірімдер пассивті шылым шегуге мәжбүр. Қоғамдық тамақтану орындарында тіпті «темекі шегуге» арналған орындардың орнына темекі шегу залдары пайда болған, тек 2% ресторандарда «темекі шегуге» арналған орындар қарастырылған.

     Темекі түтінінің құрамында өте улы 7000-нан астам химиялық қоспалар бар, олардың жүздегені – қатерлі ісіктерді туғызатын канцерогендер. Бұл зиянды әрекет бүкіл әлем жұртшылығының денсаулығына зор қауіп төндіруде және көптеген созылмалы аурулардың дамуының негізгі себептерінің бірі болып табылады. Темекі тартушылардың 25-30%-ында жүректің ишемиялық ауруы пайда болып дамуы, өкпенің қатерлі ісігі 20-30%-ға артып, 50-100% балалар жедел респираторлы аурулардан зардап шегеді. Темекі тартушылардың жартысынан көбі темекіге байланысты аурулардан мерзімінен бұрын қайтыс болады. Жыл сайын әлемде 600 мыңдай адам көз жұмады, оның ішінде 64%-ы темекі тартпайтын әйелдер болса, 31%-ы балалар, демек темекі тартушылар өзінің ғана денсаулығына емес, қасындағы жақындарының да денсаулығына кері әсерін тигізетіні анық.

     Темекі түтінінің қауіпсіз деңгейі жоқ, желдету жабдықтарымен жабдықталған жайлар да пассивті темекі түтінінің зиянынан адам ағзасын қорғамайды.

      Дені сау болу үшін тұрақты түрде дене белсенділігін арттырып, дұрыс тамақтанған абзал, сонымен қатар зиянды әрекеттерден аулақ болып, салауатты өмір салтын ұстану және балаларыңызға да үйрету қажет.

       ТЕМЕКІНІ ТАСТАҢЫЗ! ДЕНІҢІЗ САУ, ӘДЕМІ БОЛЫҢЫЗ!

 

 

Шымкент қаласы

Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің

сапасы мен қауіпсіздігін бақылау

департаментінің бөлім басшысы

С.Махатова

Оқушылардың тиімді тамақтануы

Четверг, 03 Октябрь 2019 10:03

Баланың дұрыс өсуі мен дамуы үшін тиімді тамақтану маңызды рөл атқарады. Дұрыс тамақтану баланың күнделікті өмірінің ажырамас бөлігі болуы тиіс. Жақсы тамақтанатын балалардың үлгерімі жоғары болады, ал бала ағзасындағы қоректік заттардың жетіспеушілігі оқу мен көңіл-күй қабілеттеріне әсер етеді.

Фаст-фуд және басқа да «бос» калорияға бай өнімдерге қарағанда теңдестірілген ыстық таңғы ас баланың ағзасына пайдалы. Оқушылар саламатты өмір салтының негізгі қағидаларын біліп, өздері үшін қабылдауы тиіс, ал бұл тек мұғалімдердің, ата-аналардың және баланың өзінің бірлескен жұмысының нәтижесінде ғана мүмкін болады. Дәл мектеп жасында дағдылар қалыптасады. Сондықтан осы кезеңде тиімді тамақтану дағдыларына тәрбиелеуге көп көңіл бөлу қажет. Ыстық таңғы ас ішетін оқушылар оқу материалын жақсы қабылдайтыны және оқу сабақтарының соңына дейін сергек болатыны, аз шаршайтыны байқалады.

Оқушылардың тамақтық рационы теңдестірілген, әр түрлі болуы және балалар ағзасының энергетикалық қажеттіліктерін қанағаттандыруы тиіс. Әрбір бала дұрыс өсуі мен дамуы үшін белгілі бір тәуліктік азық-түлік жиынтығын алуы керек, оған сүт және сүт қышқылы өнімдері, сүзбе, ірімшік, ет, балық, жұмыртқа, жарма және макарон өнімдері, өсімдік және мал майлары, көкөністер, жаңа піскен жемістер, табиғи шырындар, нан және нан-тоқаш өнімдері, жаңғақтар, кептірілген жемістер, бал, өсімдік майы кіреді.

Жемістерді негізгі тағамдардың арасында қосымша енгізу жоғары жүктеме кезінде қажет. Тамақтану мәдениетін қалыптастыру - бұл әрдайым ата - аналар мен мұғалімдердің ынтымақтастығы.

Жалпы білім беру ұйымдарында оқушылардың тамақтануын ұйымдастыруға қойылатын біріздендірілген талаптарды белгілеу мақсатында Министрлік Қазақ тағамтану академиясымен бірлесіп жалпы білім беру ұйымдары оқушыларының үш жас ерекшелік тобының (7-10 жас, 11-14 жас және 15-18 жас) тамақтануын ұйымдастыру үшін 4 апталық ас мәзірінен тұратын «Оқушылардың тамақтануы бойынша бірыңғай стандарттар» әдістемелік ұсынымдарын әзірледі.

Әзірленген мәзірдің артықшылықтары:

- негізгі тағамдық заттар (белоктар, майлар, көмірсулар, витаминдер және минералдық заттар) және энергия бойынша теңгерімділік;

- балалардың жас ерекшелігін ескере отырып жасау;

- әртүрлі болуы, көкөністердің, жемістердің көп болуы, балықтарды, сүт өнімдерін қосу және т. б.;

- жылдың маусымдылығын есепке алу (жаз-күз, қыс-көктем);

- дайындаудың жақсы тәсілдерін ғана қарастыру (пісіру, буда дайындау, сөндіру) болып табылады.

 

 

Шымкент қ. Тауарлар мен тауарлар мен

көрсетілетін қызметтердің сапасымен

қауіпсіздігін бақылау департаментінің

балалар және жасөспірімдер

арасында жұқпалы емес ауруларды

бақылау және қадағалау бөлімінің

жетекші маманы Ш.Ибрагимова

Тамақтан улану – бұл асқазан-ішек жолдарына тамақпен немесе сусындармен бірге зиянды бактериялардың түсуінен ішкі органдардың жұмысының бұзылуы. Құрамында агрессиялы химиялық заттары бар немесе бактериялары бар тамақты ішкеннен кейін, токсиндер қан құрамына ақырын сіңіп, улану тудырады.

Улану көбінесе мерзімі өтіп кеткен, өмір сүру деңгейі бактерияға ұшыраған, сондай-ақ химиялық заттармен бүлінген азық-түлікті қолданғанда пайда болады. Бұл жағдай көбінесе балалар арасында саяхатқа шыққанда, жеке бас гигиенасы талаптарын сақтамағанда бактериалды уланудың дамуына әкеліп соғады. Мұның себебі – баланың ағзасы әлі толық жетілмегендіктен, тамақ өнімдерінің құрамында болуы мүмкін улы заттармен тиімді күресуге қабілетсіз болуынан.

Балалардың тамақтануын ұйымдастырушы заңды және жеке тұлғалар балаларды қауіпсіз тағамдармен қамтамасыз етуге міндетті:

- тыйым салынатын тағамдарды қолдануға жол берілмейді;

- тамақтану ережелерін қатаң сақтаған жөн;

- шикі және пісірілген азық-түлікті бір-бірімен араластыруға болмайды; Өйткені, дұрыс пісірілген тамақ шикі тамақпен қосылу арқылы ластануы мүмкін.

- қолды жиі жуу өте маңызды;

- әрбір тамақ бөлшегін, ұсақ ұнтақтары мен кір дақтарды микробтардың орналасқан орны деп қарау қажет;

- ыдыс сүртетін орамалдар күн сайын залалсыздандырылып, ауыстырылуы қажет;

- еден жуатын шүберектерді де жиі жуып отыру керек;

Ал, жанұяңызбен саяхатқа шыққанда тағамды сенімді сақтау үшін оларды тығыз жабылатын банкілерге (контейнерлерге) салған жөн. Таза суды пайдалануға тырысу керек. Таза су ауыз су ретінде де, тамақ әзірлеу үшін де маңызды. Егер судың сапасы күдік тудырса, оны тамаққа қосар алдында немесе пайдаланар алдында қайнатып алыңыз. Қайнатылған суды пайдаланған дұрыс.

   Тез бұзылатын тағамдарды дұрыс сақтамаған жағдайда, төмендегі өнімдерден уланудың ықтимал қаупі бар:

   Әрине, бұл балмұздақ немесе тәттілер міндетті түрде улануға әкеледі деп тыйым салуды білдірмейді. Дегенмен, баланы сапалы аспен тамақтандыру, оның фаст-фудқа байланысты қалауларын құптай бермеу және салауатты үй тамағына үйрету маңызды. Сонымен бірге, балаға тамақты дұрыс сақтауды үйрету қажет. Сол кезде ғана бала сатылып жатқан тағамның сапасына мән беріп, өз өмірін түрлі қауіпті уланулардан сақтай алады.

        Тамақтан уланудың белгілері:

  • Жүрек айну;
  • Қатты құсу;
  • Асқазанның бұзылуы;
  • Диарея (күніне бірнеше ретке дейін);
  • Температураның көтерілуі;
  • Нәжісте ұйысқан қан, шырыш немесе жасыл түсті қосындылардың пайда болуы.

     Тамақтан уланған кезде бірден емдеуге көшу керек, өйткені мұндай жағдайды назардан тыс қалдыру түрлі асқынуларға алып келеді.

     Назар аударыңыз! Тамақтан уланған кезде бірден дәрігерге көрініңіз, өйткені кейбір аурулар улану белгілеріне «ұқсас» болуы мүмкін.

Шымкент қ. Тауарлар мен тауарлар мен

көрсетілетін қызметтердің сапасымен

қауіпсіздігін бақылау департаментінің

балалар және жасөспірімдер

арасында жұқпалы емес ауруларды

бақылау және қадағалау бөлімінің

басшысы Р. Аханова

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2019 жылғы 31 мамырдағы № ҚР ДСМ-89 бұйрығымен "Интернатура және резидентурада даярлаудың клиникалық мамандықтар тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2008 жылғы 30 қаңтардағы № 27 бұйрығына (Бұйрық) бірқатар өзгерістер енгізілді. Бұйрықта көрсетілген интернатурада даярлаудың клиникалық мамандықтар тізбесінен: Терапия, Хирургия, Акушерлік және гинекология мамандықтары алынып тасталынып, көрсетілген бұйрықпен бекітілген резидентурада даярлаудың клиникалық мамандықтар тізбесі мынадай мамандықтармен толықтырылды: Неврология, оның ішінде балалар неврологиясы, Отбасылық медицина, Терапия, Дене медицинасы және оңалту, Жедел кезек күттірмейтін медициналық көмек, Клиникалық фармакология, Терапиялық стоматология, Хирургиялық стоматология, Ортопедиялық стоматология, Балалар стоматологиясы, Ортодонтия. Сонымен қатар, «Интернатура және резидентурада даярлаудың клиникалық мамандықтар тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2008 жылғы 30 қаңтардағы № 27 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2019 жылғы 2 тамыздағы № ҚР ДСМ-108 бұйрығы негізінде Акушерия және гинекология, оның ішінде балалар гинекологиясы, Жалпы хирургия, Терапия мамандықтары бойынша Облыс орталықтарында, Астанада және Республикалық маңызы бар қалаларда орналасқан стационарлық көмек көрсететін ұйымдарда клиникалық практикамен айналысуға үміткер, 2019 жылға дейін интернатураға түскен адамдар үшін резидентурадан өту қажет. Бұйрықтың толық нұсқасын adilet.kz сайтынан көруге болады.

 

 

Мемлекеттік қызмет көрсету

және цифрландыру бөлімінің басшысы

Г. Умбеталиева

Страница 8 из 343