Құны қымбат Жеңіс бұл!

Вторник, 05 Май 2020 23:35

71cf3981-2de3-4e13-909d-0c5611923185

Қымбатты шымкенттіктер!

Құрметті Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен тыл ардагерлері!

Баршаңызды қатар келген қос айбынды мереке – 7 мамыр Отан қорғаушылар күнімен және Ұлы Жеңістің 75 жылдық мерейлі мерекесімен шын жүректен құттықтаймыз! Бұл екі мереке де отаншылдық пен патриотизмнің, ерлік пен елдіктің, қаһармандық пен бірліктің біртұтас ұғымына айналған айтулы да айдарлы мейрам.
Биыл Ұлы Отан соғысындағы Ұлы Жеңіске 75 жыл толып отыр. Тарихтың бетінен өшпестей орын алған бұл Жеңіс біздің аталарымыздың, әкелеріміздің, ағаларымыз бен әпкелеріміздің жанымен, қанымен, ерлік рухымен келген ең қастерлі, ең қымбат құндылық. Өйткені фашистік Германияға қарсы екінші дүниежүзілік сұрапыл соғыс қасірет әкелмеген, қайғы шектірмеген бір де бір шаңырақ жоқ. Қаншама боздақты жер жастандырған, қаншама ошақтың отын сөндірген қан кешу майданда Отан үшін, біздің жарқын, бейбіт болашағымыз үшін майдангер ата-әкелеріміз арын – байрақ, намысын – найза етіп, қаһармандық пен жанқиярлықтың өшпес үлгісін көрсетті. Олар жауға қарсы оқ болып атылды, от болып жанды. Жеңісті жақындатып, қаншама жауынгер майдан даласында мерт болды.
Ал алапат соғыстан елге аман оралған ардагерлер бейбіт өмірде де өскелең ұрпаққа ерлік пен еңбектің өнегелі өрісін танытып, адал қызмет етті. Сол ардақты ардагерлеріміздің қатары бүгінде сиреді. Бірақ оларға деген құрмет пен тағзым ешқашан аласармақ емес. Бұл Ерлік, бұл Жеңіс тарихтың алтын әріппен жазылған парағы болып қала береді. Бүгінгі ұрпақ аға буын ардагерлер танытқан қайсарлық пен қаһармандықты, ер жүректілік пен елді сүйе білуді үлгі етіп, бойларына сіңіреді.

Қадірлі майдангер ардагерлер, құрметті тыл ардагерлері!

Ұлы Жеңіс күні құтты болсын! Біз Сіздердің алдарыңызда жанкешті ерліктеріңіз бен қажырлы еңбектеріңіз үшін басымызды иіп, тағзым етеміз. Өйткені бүгінгі жеткен тәуелсіздігіміз бен шыққан тұғырымыз осы Сіздер әкелген Жеңістің жемісі.

Еліміз тыныш, аспанымыз ашық, жұртымыз аман болсын! Тәуелсіз еліміздің көкбайрағы биіктей берсін!

 

Мұрат ӘЙТЕНОВ,
Шымкент
қаласының
әкімі

Ғани ТАШҚАРАЕВ,
Шымкент қаласы
мәслихатының
хатшысы

 

«Перекурдағы» әңгіме

Вторник, 05 Май 2020 23:31

1useynov ali foto result

Кеңес өкіметі кезінде республикалық «Казпищестрой» тресінің Шымкентте құрылыс басқармасы болатын. Соған қарасты құрылыс учаскесінде соғыс ардагері Әуез Әлібеков де құрылысшылар қатарында жұмыс істеді. Күнделікті тынымсыз еңбектің ара-арасында «перекур» дегені болады. Кейде «раствор» уақтылы келмей, күтіліп қалатын уақыттар да ұшырасатын. Сол кезде жастар тобы жасы алпыстан асып кеткен ардагер ақсақалды орталарына алып, оның жас кезінде басынан өткен қызықты уақиғаларын айтуды өтініп, қасына жинала қалатын.

Әуекеңнің әңгімелері өте қызықты еді. Әсіресе сонау 1929-1932 жылдардағы ашаршылық кезеңді көзімен көріп, ондағы қиыншылықтарды басынан өткерген жанның баяндаулары тартымды-тын. Бір жасында әкесінен айырылған Әуез шешесімен Камал ағасының қолында қалып қояды.
Ел басқарудың иісі мұрнына бармайтын кәсіпқой төңкерісші – Голощекиннің саясатының және «коллективтендіру» деген әжептәуір бастаманың Қазақстандағы солақайлығы салдарынан ашаршылыққа ұшыраған қазақ халқы қатты қиналып жатқан кез еді. Тамақ іздеп ел-елге, жер-жерге босқан адамдарды жолай олардан да өткен аш бөрілер жеп, тіпті кейде сол бөрілерден құтылу үшін оларға қызын тастап, ұлын қолына алып қашып құтылған адамдары да бар заман еді, сол бір шақ.
Осындай ашаршылықтан аман құтылу үшін Камал ағасы отбасын алып, туған ауылы Жаңақорған ауданы, Қожамберді елдімекенінен Самарқан облысындағы Галла-Арал кентіне көшіп барады. Сол жерде есейген Әуез Совет Армиясы қатарына шақырылып Моңғолстанда әскери борышын өтейді. Бұлар өзі бір төбе әңгіме.
Содан, одан да қиын кезең – ел басына күн туған Отан соғысы жылдарындағы қиыншылық тағы бір төбе әңгіме. Әуез қария көбінесе осы соғыс туралы айтатын. Сол бір әңгімелердің арасында, бірде «өзінің «Қызыл Жұлдыз» орденіне ұсынылғанын» газет бетінінен оқығанын, бірақ сол орден әліге дейін бұған табысталмағанын да айтып берген. Тыңдаушылар да әр түрлі ғой. Біреулері сенеді, енді біреулері сенбейді.
Айтушылары кейінгі кездің тумалары болмаса, бұрынғылыры шіли қиялға баратындар қатарында емес ғой. Ондай сұрапыл соғыстарды басынан өткергендер аз-маз қиял қосса да айыбы жоқ. Бірақ сонда да майда-шүйде төс белгі емес, «Қызыл Жұлдыз» орденін еріккен адам ала бермейтіні де шындық. Әлде шалың «құласаң түйеден құла» деп отыр ма? Оның үстіне анау-мынау «ана шаһарды алуға қатысқаны үшін», «мына қаланы азат етуге қатысқаны үшін» десе бір сәрі, «көптің бірі боп қатысса қатысқан шығар» деп қоя салатын. Бірақ бұл медаль емес, орден ғой. Ол үшін ешкім өтірікке бармас. Бірақ сонда да анықтап көру керек екен» деген ойға келген сол жердегі «комсомолы» бар, «активисі» бар, «профсоюз комитетінің» мүшесі бар, бұл әңгімеге сенгені бар, «бір өтірігін шығарайық, шалдың» деп оның айтқанына сенбегені бар, шал жоқ кезде барлығы алқа-қотан отыра қап Мәскеудегі КСРО Қорғаныс министрлігіне хат жолдаған.
Ол хатта, Ұлы Отан соғысына қатысушы Әлібеков Әуездің Харьков үшін шайқаста ерен ерлік көрсетіп, оның сол соғыстағы орасан батырлығының арқасында жаудың талай сарбазы қырылып, ал совет солдаттарының аман қалғаны туралы көрсетіліп, сондай шайқастардан соң Әуездің «Қызыл Жұлдыз» орденімен наградталғаны туралы, бірақ сол орденнің әліге дейін егесін таппағаны туралы көрсетілген еді.

 

imagessogys


...Немістер 1941 жылы Қызыл Армияны қуып Харьковтан бері өткенде де, 1943 жылы енді сол Қызыл Армиядан тырақайлап қашып ары өткенде де, сол фашистердің аяғына тапталып, әбден қорлық көрген Украинаның ескі астанасы – Харьков отқа оранып жатты. Қара көк қою түтін. Артиллерияның күркіреген, танктердің гүрсілдеген, минометтердің ысқырған оқтарының дыбыстарынан құлақ тұнып, естуден қалдырар шақ еді. Әрбір көше үшін, әрбір үй үшін, әрбір қабат үшін, әрбір пәтер үшін жан берісіп, жан алысып, айқас жүріп жатты. Әуез Әлібеков қызметте болған рота біресе алға жылжып, біресе кейін шегініп, бір жерге тұрақтай алмай жатқандарында, Әуез қасындағы оншақты жігітпен алға сұғынып кетеді де бес қабатты үйдің ішінде айқас жүргізіп жатады. Бірінші қабат алынып, одан екінші қабат, сосын үшінші қабат алынып, содан барлық қабаттар тазартылып, енді төмен түскенде, бірінші қабаттан жаудың әскерлері кіріп келген еді. Демек сырттағы рота кейін шегінгені. Әуез жауды көріп қалғасын пулеметтен оларға оқ жаудырып, жауды жайпай бастайды. Пулемет оғы таусылып, ол енді қол қаруынан оқ атып жоғарыға шегіне, атысын жалғастыра береді. Үшінші қабатқа келгенде есігі ашық қалған пәтерде неміс пулеметін көріп қалады да соған асығады. Ол өліп қалған неміс пулеметшісінің қарысып қалған саусақтарын пулеметтен ажырата салып атысты жалғастырған-ды. Неміс пулеметшісі атысты бастамай жатып оққа ұшқан болуы керек, және Әуезге Алланың өзі жәрдем берген шығар, себебі пулеметтің қасында оққа толы қораптар мол екен. Әуез пулеметті «багі бензинге толы мәшинедей басқарып, өй бір жүйткітті-ай!» Тәшін қаласың! Пулемет зуылдамаса да сақылдады. Пулеметтің сақылдағаны Әуез үшін «ЗиМ» жеңіл автокөлігінің зуылдағанынан артық еді. Немістерің шалғымен орылған баудай түсіп жатты. Әуез олардың басынан да, «шашынан» да көздеп, «енелерін ұрып» жатты. Содан екінші қабатқа түссе, бұл жер немістерден таза екен. Одан бірінші қабатқа түсті. Мұнда да ешкім көрінбейді. Мұндағылардың барлығы үшінші қабатқа ентелеп, Әуездің атқан оқтарынан о дүниеге аттанған екен.
Бұл енді жайымен бұқпантайлап, бас шығарып, сыртқа көз салса, сыртта қырғын атыс болып жатыр. Құм салынған қаптарға жасырынып алып, жиырма шақты неміс совет әскерлерін бері өткізер емес. Әуез қойды көрген қасқырдай болды да, әлгі автоматтарын дамылсыз «бытырлатып» жатқан немістердің құйрық жағынан пулеметін сақылдатты-ай бір! Неміс қасқаларың «Ой, майн Гот!» деп айтуға ғана шамалары жетіп, сұлап жатты. Мұны көрген, яғни неміс оғынан бас көтере алмай жатқан Совет әскерлері әуелі Құдайға, сосын Әуезді тудырған ҚАЗАҚҚА, сосын сол дәл Әуездің өзіне «рахметтерін» айтқандай, алға «урралап» ұмтылған. Өз кезегінде Әуез де енді пулеметін арқа тұсындағы немістерге бұрып, шабуылға шығып келе жатқан өз әскерлеріне жол ашуға кірісті. Қалың әскер бұның қатарына келгенде Әуез де солармен бірге «урралай» алға ұмтылған. Он-он бес қадамнан соң тағы да көпқабатты үй үшін шайқас басталып, әскер қайтадан қорғаныс позициясына көшті. Әуез енді пулеметті қойып, қасындағы өлген әскердің автоматын алып, аз-кем атысқаннан соң, бірге шабуылдаған әскерлердің рухын көтеру үшін: «Сталин үшін, Отан үшін, украин бауырларымыз үшін, алға!!!» – деп, орнынан ұшып тұрып, автоматтан оқ жаудыра алға ұмтылған. Оншақты қадам аттағанында аяғынан оқ тиді. Ол құлап бара жатып, өзінің соңынан Қызыл әскерлердің өре түрегеліп, «урралап» шабуылға шығып келе жатқанын көрді.
Әуез өз тұсынан өтіп бара жатқан роталастарымен бірге шабуылға шыға алмай, құлап жатқанына өкіне, есінен танып қалды. Оқ аяғынан оңдырмай тиіпті.
Әуезді дереу Кисловодск курортына әкеліп емдеген. Бірақ ол сол жерде бірнеше айдан соң жазылғасын, оны комиссия «әскерге жарамсыз» деп танып, елге қайтарды. Баку шаһарынан пароммен Красноводскіге жетіп, одан Галла-Аралдағы туыстарына аман келді.
Елге келген соң әскери «Красная Звезда» газетінен бұл өзінің Харьков үшін шайқаста 1944 жылы «Қызыл Жұлдыз» орденімен марапатталғанын оқыған. Алғашқыда орденін күтіп жүрді де, кейін Ұлы Жеңістің қуанышымен бе, әлде соғыстан соңғы қалпына келтірудің машақаты көп жұмыстарына араласып кеткеннен бе, әйтеуір сол орден естен шыққандай болды. Тәжікстандағы «Алтын Тапқанда» карьер жұмысының құрылысына араласты. Тау арасы, жаңа кен орны коммуникациядан ада еді. Автокөлік, техника, қазу машиналары, жабдықтау көлігі жүре алатын жол тіпті жоқ. Бұл қиындықты жеңу үшін Әуез Мақтаралдағы Славянкада (қазіргі Мырзакент) тұратын туыстарынан түйелер жинап, «автобаза», жоқ қателесіппін, «түйебаза» ашты. Түйе дегенің нағыз «внедорожник». Яғни, түйелерді жинап, керуендер құрастырып, мемлекетке өте маңызды «Алтын Тапқан» кенішін жабдықтауға үлкен үлесін қосты. Кейін Шымкенттегі «Казпищеторгтың» құрылыс учаскісіне ауысқан.
Әлгі әңгіме тыңдағыш «активистердің» Әуез ақсақалдың Харьковте жасаған ерліктеріне сенгендіктерінің немесе сенбегендіктерінің арқасында ССРО Қорғаныс министрлігіне жіберген хатына жауап 1994 жылы келді. Сол жауаппен бірге «Қызыл Жұлдыз» ордені де жүзін көрсетті. Арада аттай елу жыл өтіпті. 1944 жылы марапаттау туралы Указ шықса, ол орден егесіне 1994 жылы тапсырылды. Бұл «Казпищестройдағы» «перекур» кезіндегі айтылған өте мәнді де, мағыналы да, маңызды әңгіменің арқасы еді...

 

Әбдінағым КӨШЕР,
Қазақстан Журналистер
одағының мүшесі

хат4

Биыл Ұлы Жеңістің 75 жылдығы. Мереке жақындап қалған күндердің бірінде  кабинетте қатарлас отыратын Жасұлан есімді жас маман: «Апай, бұл мереке біздің отбасындағы ең қадірлі мереке» деп бастады әңгімесін.

Жыл сайын Жеңіс күні әулетіміздің ұрпақтары қала орталығындағы Даңқ Мемориалына барып, үлкен атамызға гүл шоқтарын қоямыз. Мақтаарал ауданынан соғысқа қатысқан жауынгерлер тізімінде Аманов Серғазы деген аты-жөні тұр. Үйде атамыздың майданнан жазған хаттары сақтаулы. Кезінде үлкен әжеміз Әлімкүл баласы Арғынғазыға ол хаттарды көзінің қарашығындай сақтауды аманаттаса, атам балалары мен немерелеріне табыстап кеткен. Үйіміздегі ең бағалы, қастерлі жәдігеріміз осы хаттар. Сол хаттарды оқып отырған кезде бойымды ерекше бір сезім билейді. Көрмеген бабамыздың соғыстағы көңіл-күйін, елге деген сағынышын сезгендей боламын. Әттең, ол кісі 1943 жылы соғыста хабарсыз кетіпті, – деп мұңайды ол.
Майдангер Серғазы Аманов 1941 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Киров аудандық комиссариатынан әскери қызметке шақырылған екен. Алғашқыда Петропавл қаласының түбінде жасақталған әскери құрамада дайындықтан өтіп, кейін майданға аттанады. Ленинград түбіндегі Волхов майданында шайқасқан. Бір қызығы, ол кісі хаттарында «Біз Петербор (Ленинград демей) қаласының түбінде майдандамыз. Бір сәттік мезетті пайдаланып хат жазып отырмын» деп жазады. Үшбұрышты етіп бүктеліп, дала поштасының номері ғана көрсетілген, дәптердің бір парағына жазылған әр хаты «Амандық қабар! Алтыннан ардақты қарындасым Шолпан, балам Арғынғазы, жолдасым Әлімкүл»... деп басталады да ауыл-аймақтың амандығын сұрайды. Өзінің жаумен шайқасып жатқанын айтады да, сол шақтағы ауа-райынан да хабар бере кетеді. Барлығы – 21 хат, сағынышқа толы үшбұрыштар. Көбіне қарындашпен жазылған сарғайған бір жапырақ қағаздың сол кезде қандай бағалы болғандығын түсінесің. Әріптері өшіп, сарғая бастаған хат жолдарынан окоптағы қиыншылыққа толы күндердің сызы, жауынгердің қайсарлығы мен Жеңіске деген сенімділігі сезіледі. Әрбір хат сандық түбінде сақталып, сан мәрте қайталанып оқылып, бүгінгі ұрпақтарына жеткен.
Атасының ең соңғы хаты 1943 жылдың 24 маусымында жазылған екен. Одан кейін мүлдем хабар болмай, кейіннен өзі құрамында соғысқан №2273/86 әскери бөлімнен «хабар-ошарсыз кетті» деген анықтама қағаз келген. Артында қалған жалғыз тұяғы Арғынғазыдан бастап, немерелеріне дейін аталарының бір хабарын білуге талмай ізденген екен. Көңілге медет болатыны атасының аты-жөнін майдангерлер тізімінен тауып, көңілдері марқайған.
Жасұлан Серғазы атасының шөбересі. Жап-жас жігіттің мына әңгімесіне мен ерекше толқыдым. Тәуелсіз еліміздің ұлтжанды азаматының парасат-пайымына риза болдым. Әкесі майданға аттанғанда үш жаста қалған өз атасы Серғазиев Арғынғазы да облысқа еңбегі сіңген танымал азамат еді. Он бес жыл бойы үздіксіз Сарыағаш аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары болып, ауданның экономикасы мен мәдениет, білім, денсаулық салаларының дамуына өзіндік үлесін қосқан. Ол кісінің балалары Батырғазы, Қайрат, Қанат, Бақытжандар да майдангер аталарын мақтан тұтатын үлкен әулеттің ұрпақтары.
Иә, соғыс жылдарындағы хаттар… сарғайған, үшбұрыштар… Сексен жылдан бері
Серғазиевтер әулетінің баға жетпес қастерлі жәдігеріне айналған сарғайған қағаздар майдангер атаның артында қалған қымбат белгі... 

Алма Смағұлқызы,
Шымкент қаласы

хат2

Суретте:
шөбересі Жасұлан атасының хаттарын қайталап оқудан жалыққан емес.

комек

Шымкент қаласынан Мақтаарал ауданындағы су басқан елдімекендерге авариялық-құтқару қызметі үшін 30 арнайы техника жіберілді.

Ауданда төтенше жағдай орын алған алғашқы күннен Шымкент қаласынан арнайы техникалар көмекке жіберіле бастаған болатын.
Шымкент қаласы әкімінің орынбасары
Алмасбек Мамытбековтың мәлімдеуінше, су тасқынынан зардап тартып отырған ауданға көмек мұнымен тоқтамайды және шаһардан жіберіліп жатқан көмек Мақтаарал ауданы әкімінің ұсынысына сәйкес қарастырылуда.
– Қазір Мақтаарал ауданының тұрғындарын эвакуациялау мақсатында Шымкент қаласы тарапынан жіберілген 10 арнайы техника жұмыс істеуде. Ауданға көмекке аттанған 30 арнайы көлік те авариялық-құтқару жұмыстарына жұмылдырылады, – деді Алмасбек
Кеңесбекұлы.
Айта кетейік, күні кеше Мақтаарал ауданында авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізу үшін Шымкент қаласы ТЖ департаментінің «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметі» мемлекеттік мекемесінің жеке құрамынан 12 адам және 4 техника, 2 су құралы, 4 мотопомпа, сондай-ақ аталған мекемеге тиесілі Шардара қаласында орналасқан жедел-құтқару жасағының 5 қызметкері мен 1 техникасы, 2 су құралы тез арада көмекке аттанған болатын.
Сондай-ақ оқиға орнында Шымкент қаласының ТЖД Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметінің командалық-штабтық автокөлігі де жұмылдырылған.

96076187 283397609486401 525919651633299456 n

«Құрмет» орденінің иегері, меценат Байкен Әшірбаев Шымкенттегі 550 отбасыға азық-түлік таратты.

Бұған дейін бірнеше рет қайырымдылық шараларды ұйымдастырып, игі істердің басы-қасында жүретін Байкен Әшірбаев төтенше жағдай кезінде аз қамтылған отбасыларға жәрдем беруді жөн санаған.
Жомарт жүректі азамат Шымкенттегі «Жыланбұзған», «Абдул Абад», «Қызылжар», «Турды абат», «Маятас», «Тоғыс», «Бадам-1», «Бадам-2», «Жұлдыз», «Жалын», «Қаратөбе», «Қайнарбұлақ» тұрғын алаптарындағы аз қамтылған отбасыларға «ауызашар қоржынын» үлестірді. Әр отбасыға таратылған «ауызашар қоржынында» 1 қап ұн, 5 литр өсімдік майы, 5 келі қант, 5 келі макарон, шай сынды күнделікті тұтынатын азық-түлік түрлері бар. Сонымен қатар бетперделер де таратылды.
Ізгі шара «Жыланбұзған» тұрғын алабының тұрғындарына азық-түліктерді таратудан басталды. Қарапайым халыққа азық-түліктерді кәсіпкердің өзі мен бокстан әлем чемпионы Қайрат Ералиев пен кикбостан әлем чемпионы Нүркен Төлегеновтер үлестірді.
Қасиетті айда қайырым жасауды азаматтық міндеті санап, 550 отбасының алғысын алған Байкен Әшірбаев жерлестеріне жәрдем беруді алдағы уақытта да жалғастыратынын мәлімдеді.

ҚҰТҚАРУШЫЛАР МАҚТААРАЛДА

Вторник, 05 Май 2020 23:17

чс

Шымкент қаласы Төтенше жағдай департаментінің қызметкерлері Мақтаарал ауданындағы су басқан елдімекендерде авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізуде.

Құтқарушылар ауданның елдімекендеріндегі судың деңгейіне мониторинг жүргізіп, жергілікті халыққа көмек көрсету үшін су алған ауылдарды аралап шығуда.
Атап айтқанда, Шымкент қаласы ТЖД Жедел-құтқару жасағының құтқарушылары Жеңіс ауылында ірі және ұсақ малдарды құтқару жұмыстарын жүргізді.
200-ден астам үй орналасқан Өргебас ауылында су басқан үйлерден олар құжаттарын алып, құнды заттарын көшіруге көмектесті. Сондай-ақ, ауылды су ағысынан қорғау үшін құтқарушылар жергілікті тұрғындармен бірлесіп, жағалауды бекіту жұмыстарын жүргізді.
Командалық-штабтық машинасы арқылы ҚР ІІМ Төтенше жағдайлар комитетінің, Түркістан облысының және Шымкент қаласы ТЖ департаментінің басшыларымен байланыс орнатылды. Шымкент қаласының құтқарушылары су деңгейінің мониторингін және авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізуді жалғастыруда, оған жеке құрамнан 17 адам және 4 бірлік техника жұмылдырылды.

 

Шымкент қаласы
ТЖД ішкі және сыртқы коммуникациялар
тобы

ЖАНҒА ЖЫЛУ сыйлаған

Вторник, 05 Май 2020 23:16

95331795 2519037091742575 3481931644724576256 o

Төтенше жағдай кезінде қаламызда көмекке мұқтаж жандарға әлеуметтік қолдау көрсету шаралары жалғасуда. Шымкент қалалық «Жастар ресурстық орталығы»  «Жанға жылу» қайырымдылық акциясы аясында тұрғындарға көмек беруді қолға алған болатын.

Кезекті қайырымдылық акцияға «Петро Қазақстан» Шымкент мұнай өңдеу зауыты демеушілік жасады. Ұйымдастырушылар мен демеушілер Шымкент қаласындағы Абай, Әл-Фараби, Еңбекші, Қаратау ауданы әкімдіктерімен бірлесе отырып, әлеуметтік тұрғыда аз қамтылған және көпбалалы 100 отбасының тізімін нақтылады. Осыған сәйкес, ұйымдастырушылар күнделікті тұрмыста жиі тұтынатын: ұн, қант, май, макарон, қарақұмық, шай, печенье және өзге тәттілерден 100 азық-түлік себетін әзірледі.
Акция аясында ерікті жастардан жасақталған белсенділер қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып, азық-түлік себеттерін отбасыларға таратты.
Айта кетейік, ұйымдастырушылар жыл басынан бері «Жанға жылу» қайырымдылық акциясы аясында 500-ден аса отбасыға көмек берілгенін атап өтті.

7

Жер бетіндегі елдер арасында бір күнде бірдей аталып өтетін мереке жоқ. Бірақ жарты әлемнің халқы бірдей тойлайтын бір ұлық мереке бар. Ол – 9 мамыр, Ұлы Жеңіс күні! Адамзат тарихында өткен қанқұйлы соғыстардың ең алапаты болып есептелген осынау Ұлы Отан соғысы жайын сөз еткенде, оның тарихына, оған қатысқан жауынгерлердің ерліктері мен өмірбаяндарына бір соқпай кете алмаймыз. Дегенмен соңғы кездері сол соғыста хабар-ошарсыз кеткен боздақтардың ғұмырбаяндарын зерттеу, олардың қай майданда қаза тауып, қай жерде жерленгені туралы мәліметтерді табу, осы жұмыспен тыңғылықты айналысу үрдісі жақсы жолға қойылып, бұл бағытта бірталай игі істер атқарылуда.

Біздің елде Ұлы Отан соғысы кезінде хабарсыз кеткен боздақтарды іздеп табумен айналысып, бұл жолда талай жетістіктерге жеткен азамат бар. Оның аты-жөні –
Аманжол Оразбаев. Ол «Арлан» әскери-патриоттық орталық» қоғамдық қорының директоры, заң ғылымдарының кандидаты, запастағы полковник. Аманжолдың айтуынша, бұл іске ол өз қызығушылығымен кіріскен.
–2008 жылы Мәскеу қаласында Қазақстан елінің өкілі болып жүргенімде, Андрей деген ұлты орыс әріптесім маған: «Өткен жылдың аяғында Ресейдің қорғаныс министрлігі 1941-45 жылдар аралығындағы соғыс кезінде хабарсыз кеткен боздақтардың аты-жөндері тізілген арнайы сайт ашты. Егер сенің де сол соғыста хабарсыз кеткен туыстарың болса, олардың аттарын сол сайттан іздеп көруіңе болады» деді. Содан кейін менің бұл іске деген құмарлығым артты, – дейді ол.
Аманжолдың Хайрулла деген атасының інісі сол соғыста хабарсыз кеткен екен. Андрейдің әлгі сөзінен соң ол Ресей Қорғаныс министрлігінің жаңағы тақырыпқа арналған «ОБД-Мемориал» сайтты ашып отырып, хабарсыз кеткендердің тізімі арасынан «Оразбаев 1942 жыл» деген жазуды тауып алады. Ары қарай ол жерден «Сталинград майданындағы 233 дивизияға қарасты 703 полкінің минометтік взвод командирі кіші лейтенант Оразбаев Хайрулла Балжанұлы 1942 жылдың 28 қарашасы күні ауыр жараланды» деген жазуды оқиды.
Ол жазуда Хайрулла Балжанұлының майданға Семей қалалық әскери комиссариатынан аттанғаны жайында да айқын жазылған екен. Сөйтіп, Аманжол өз атасын оп-оңай тауып алады да, бұл хабарды еліне жеткізеді.

 

89


Аманжол содан бастап соғыс кезінде хабар-ошарсыз кеткен боздақтарды іздейтін «Солдат. Ру» деген сайтқа тіркеліп, өз бетінше еңбектене бастайды. Мәскеу түбіндегі, Сталинград қорғанысындағы, Курск иініндегі алапат шайқастарда, одан соң Украина мен Белорусияны, Польша мен Чехославакияны азат ету жолында шейіт кеткен жүздеген боздақтардың есімдерін анықтайды. Осындай еңбектердің негізінде, Зейнолла Байжасаров деген ардагердің ұлы Болатпен бірігіп, «Солдат туралы хикая» атты кітап жазады.
Бұдан басқа аты аңызға айналған ұшқыш, 7 әскери орденнің, отызға жуық медальдардың иегері
Борис Князов жайында еткен еңбегі де аса елеуге тұрарлық. Аманжолдың бастамасымен талай адам соғыстың кесірінен жат жерде мәйіттері қалған өз әке-аталарының сүйектерін туған жерлеріне әкеп, қайта жерледі. Оның мұндай ізгілікті ісіне риза болған жүздеген ерікті азаматтар бүгінде оған қосылып, (оның ішінде мен де бармын) осынау сауабы мен мейірімділігі мол жұмысқа белсене араласып жүр.
Әлбетте, сауап іс әрқашан да өз жалғасын табады және ұдайы жақсылықтармен астасып отырады. Аманжол 2016 жылы әскери қызметтен запасқа біржолата шығуға дайындалып жүргенде, ҚР Ұлттық қауіпсіздігі комитетінің генералы-лейтенанты, інім Нұрғали Дәулетбекұлы Білісбековқа әлдеқандай шаруамен кіреді. Бұларды бір кездері Аманжол қатты құрмет тұтқан әрі ұстазы санаған генерал Тоқтархан Нұрахметов таныстырған екен. Араларындағы қызметтік шаруа біткен соң екеуі басқа тақырыптағы әңгімелерге көшіп, Аманжол Нұрғалиға қолындағы «Солдат туралы хикая» атты кітапты көрсетеді. Оның жазылу тарихын әңгімелейді. Нұрғали кітаппен таныса отырып: «Менің атам да – соғыста хабарсыз кеткен майдангер. Мәскеудегі Қорғаныс министрлігіне ол жайында мәлімет сұрастырып, қанша хат жазсақ та, ешқандай хабар ала алмадық» дейді.
Осыдан кейін Аманжол атамыз Әжібеков Білісбекті іздеуге кірісіп, жоғарыда аталған сайттарды ақтара бастайды. Бірақ Аманжол іздеген тізімдерден Әжібеков деген фамилия шықпайды. Есесіне, Шаян ауданының Жүзімдік ауылдық кеңесіне қарасты Ұсин-Тас (Үсіктас) ауылынан майданға аттанып, Тверь облысындағы «Бауырластар зиратына» жерленген Айжанов деген боздақтың фамилиясы шығады. Аманжол мұны Нұрғалиға айтады. Ал Нұрғали, Айжанов деген фамилия Білісбек атаның Ащысай поликомбинатында кадр қызметкерінің қате жазғанынан болатынын айтады. Содан Нұрғали мен Аманжол бірлесіп, бұл ұқсастықтың сырын зерттеуге кіріседі. Ал бүгінде Бәйдібек аудандық әскери комиссариатында жатқан құжаттарда нақ Үсіктас ауылынан соғысқа кеткен Әжібеков Білісбек болып шығады. Айта кетсек, Шаян ауданы (қазіргі Бәйдібек) Үсіктас ауылынан 81 азамат соғысқа кетіп, соның 19-ы ғана аман оралды. Зерттеу барысында «Именной список – 57 безвозвратных потерь начальствующего состава и рядового 362 стрелковой дивизии 1.03 по 1.04 1943г» - Айжанов Билиспек ал «Именной список - 670 человек безвозвратных потерь военнослужащих от 29.07.48г» - Ажибеков Блысбек болып жазылғаны анықталады, ал Ажибеков Мылтықбай атамнын кіші інісі, Айжанова Улдарбек әйелі.
Сонымен, не керек, біраз зерттеулер мен ізденістердің және басқа да деректердің арқасында Айжанов дегеннің нақты Әжібеков Білісбек екені анықталады. Айжанова Ұлдарбек Білісбектің әйелінің аты-жөні. Бір мәліметте 1943 жылдың 2-наурызы күні дұшпанмен болған алапат шайқаста 362-ші атқыштар дивизиясының Блыспек Айжанов пен Герасим Русанов деген екі жауынгерінің қайтыс болғаны көрсетілген.

 

17

Білісбек атам жерленген «Бауырластар зираты» Ресейдің Тверь облысына қарасты Оленин ауданындағы Мостовая станциясының маңында. Негізі, біздің нақтылауымыз бойынша, Білісбек атамыз 1896 жылы дүниеге келген. Соғыс басталған 1941 жылы тура 45 жаста болған. Ол кезде қырық беске келгендерді соғысқа алмаған. Бірақ атам майданға аттанып жатқан өз бауырларынан қалғысы келмей әрі Отан үшін от кешуді өзіне парыз санап, әскери комиссариаттан соғысқа сұранады. Бұл кезде оның Ащысайдағы шахтада жұмыс істеп жүрген кезі болатын. Жас жігіттердің барлығы майданға кеткендіктен, шахтаға да қажетті жұмысшылардың саны азаяды. Осының кесірінен онда жұмысшы күші қат бола бастайды. Осыны білген және Білісбектің жасы ұлғайып қалғанын сылтауратқан әскери комиссариат оның өтінішін қабылдамайды. Алайда, атам алған бетінен қайтпай, соғысқа қайта-қайта сұранып, ақыры оның өтініші қабылданып, майданға кетеді.
Сол уақыттағы Шаян (қазіргі Бәйдібек) аудандық әскери комиссариаттың 1942 жылғы соғысқа аттанғандар тізімін тізген мәліметте Білісбек атамның туған жылы 1900 жыл деп көрсетілген. Соғысқа кеткен уақыты – 1942 жылдың маусымның 16-сы. Енді осы жерде маған бір ой келеді: Егер Білісбек атам 1896 жылы туылған болса, 1942 жылы 46 жасқа келеді. Ал ол уақытта 46 жастағы адамды соғысқа алмаған. Ал 40-41 жастағы азаматтар майданға алына берген. Ол кісі осыны біліп, біріншіден, жасын қолдан кішірейткен сияқты, екіншіден, фамилиясын Айжанов деп өзгерткен сыңайлы.
Аманжол атамыздың жатқан жерін тапқан соң, інілерім –
Ерғали, Нұрғали үшеуіміз 2016 жылдың 8 мамырында Ржев қаласына жол тарттық. Атамыз мәңгі қоныс тапқан Мостовая станциясындағы «Бауырластар зиратына» жетіп, ата рухына, сондай-ақ басқа да боздақ жауынгерлерге құран бағыштап, Үсіктас ауылынан әкелген бір уыс топырақты атамыздың зиратына салдық.
Мен «Бауырластар зиратында» орнатылған орасан үлкен тақтада жазылған мыңдаған боздақтардың аттарын көрдім. Олардың арасында қай ұлттың өкілдері жоқ дерсің. Біздің қазақ азаматтарының өзі қаншама. Олардың көбісі хабар-ошарсыз кеткен боздақтардың қатарынан саналып, мұнда жерленгендері елдегі туыстарына беймәлім екені кәміл. Сондықтан олардың аты-жөндерін елге таныстырайын, мұнда елеусіз жатқан боздақтардың туыстары табылар деген ниетпен, жоғарыда аталған Аманжол Оразбаевпен бірлесіп, «Ұлы Дала Батырлары» деген сайт аштық. Жаңа форматта 9 май мерекесін атап өтуді Президент аппаратына ұсындық, қорғаныс министрлігі қолдау көрсетті.
Расында, сол сайтты ашқаннан кейін майдан даласында хабарсыз кеткен әкелерін, аталарын іздеген адамдардар көбейіп, бізге хабарласа бастады. Қазірдің өзінде біз соғыста хабарсыз кеткен 400 адамның кімдер екенін анықтап, олардың қай өңір, қай ауылдан шыққанын білдік, жақындарын таптық. Алайда, біздің елде әлі де, соғыста жоқ боп кеткен туыстарын іздеп жүрген адамдар көп екені хақ. Егер ондай жандар табылып жатса, Шымкент қаласың Азаматтық Альянсы мен байланысуларына болады. Ондай ізгілікті істі атқарудан еш талмаймын және бастаған әрекетімді соңына дейін апарамын.

 

Жұмағали БІЛІСБЕКОВ,
Шымкент қаласы
«Азаматтық альянс»
ұйымының төрағасы

Страница 6 из 380