Артында асыл сөздері қалды

Понедельник, 06 Январь 2020 04:08

Жас ұлғайған кезде жаманат хабар жиірек келеді екен. Бүгінгі таңда оңтүстік елінің абыз ағасы Еркінбек Тұрысовтың уақыты болыпты деп хабарлады әлеуметтік желі.

Еркінбек Тұрысов

Ағаның жасы 93-ке қараған еді. Облыс құрылғаннан 5 жыл бұрын дүниеге келген. Шымкенттің шежірешісі. Өмірдің үш жиырма бесін шығармашылыққа арнапты. Қала соғысқа ғана қызмет етіп жатқандай болған сапырылыс жылдары жасы 18-ге толмаған бозбала, өмір жолын газет журналисі болып бастап, 500-ден астам әдеби шығармалар, оның ішінде 25 роман-хикаяттар беріпті. Олардың ішінде тарихи «Темірлан», «Бәйдібек» романдары бар. Ұлы тұлғаларды ұлықтады. «Темірлан» тарихи шығарма ретінде биік бағасын алды – өңірдің «Жыл кітабы» атағын алды.

Өте қарапайым, жаны тазалыққа жақын, ақиқатшыл адам еді. Тілі де, қаламы да солай еді.

Соңғы көргеніме бір ай да толған жоқ. «Отырар» ғылыми-әмбебап кітапханасында, өз кабинетіне кіріп бара жатқан кезі. Қашан да ой үстінде, басқа бөлмелерден бір керегін алып, кабинетіне оралып келе жатыр екен.

Тоқсанға келсе де әлі тіп-тік. Еңсесін түсіргенін бір рет те көрмеппін. Қазан айында осы кітапханада өткен жиында мен туралы төгілдіріп бір сөйлеген. Әбіш ағам елестеген еді көзіме.
Енді жоғым екеу болды.

Жасына орай тежеліңкіреп қалмады ма екен десем, әлі сол өмірдің кез келген сәтін қалтарыссыз көрсетуге ерінбейтіндей күйінде екен. Соңғы бір жыл ішінде кітапханада 5-6 рет көріппін. Бұрыннан да кез келген ұнатқан нәрсесін шығармаға айналдыруға қаламы бейімделіп тұруы еді, сол мінезінде екен әлі...

Ағаның өн-бойы қайрат-жігерге толыдай көрінетін. Жасыратыны жоқ, ересек тартқанда: «Мейлі, үлгермедім, кейін бір қайта оралармын», - деп жататындар көп кездесетін. Бұл кісіде ол жоқ. Үлгерсем, айтып қойсам дейтін пиғыл.

Күнделіктерімнің бірінде Ерағамның бір жазбасы бар еді. Іздеп тауып алдым. «Отызыншы жылдардың соңында ағамнан қалған Сәбит Мұқановтың «Адасқандарын» құдыреттей көріп, кейін ұлы кемеңгер Мұхтар-аға өмірде сарқылмайтын «Абай жолына» кенелтіп кеткеннен кейін, «дәмдіден-дәмді» іздейтін дамылсыз, құштар көңіл көп жылдар құлазып жүргенде, өзім де жазайын да деп «Темірланға» кірістім.

Бұл романда әлемге әйгілі Әмір Темірдің аяқталмаған ақырғы жорығы, бүгінгі Орта Азия мен Иран, Оңтүстік Қазақстан жерінде, бұдан алты ғасыр бұрын өткен оқиғалар жайында тарихи дерек, автор жиһангер падишахтың тұлғасын және қоршаған ортаның барша тіршілік-тынысын кең суреттегім келіп жүр», – деген екен.

Сол ниетіне жетті. Тарихта бір елдің пір тұтатын қолбасшысы басқа бір елдің қанқұйды жаулаушысы болып көрінетін кезі жиі кездеседі. Темір сұлтан да солардың бірі. Айтушылар, әсіресе тарихшылар, ол туралы кереғар пікірде. Сондай тұлғаны суреттегенде тазалық, адалдық керек. Еркінбек Тұрысов өзіне сондай талап қойып, үдесінен шықты. Ол – күндесі жоқ жазушы еді. Дара еді.

Басқалардан бір бас жоғары тұрушы еді.

Жарты ай ғана бұрын парасатты ағамыз «Парасат» орденімен наградталып еді. Қуана қол соққанбыз.
Өкінішке орай, бүгін арамызда жоқтығын мойындауға тура келіп тұр.

Ізсіз емес. Артында таспаға басылған еңбектері, асыл сөздері қалды.

Мырзакелді Кемел,
қоғам қайраткері
Нұр-Сұлтан қаласы

Қазақ әдебиеті ауыр қазаға ұшырады

Понедельник, 06 Январь 2020 04:04

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық әдеби «Алаш» сыйлығының лауреаты, қазақтың біртуар ұлы, белгілі жазушы-драматург Еркінбек Тұрысов 93 жасқа қараған шағында өмірден өтті.
Қаламы қарымды қаламгер 1927 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы Бәйдібек ауданы Талдыбұлақ ауылында дүниеге келген. Есімі елге танылған азамат саналы ғұмырында өңірдегі қарашаңырақ басылым «Оңтүстік Қазақстан» газетінде жұмыс істеген, «Алғабас» газетінде редактор болған. 1991 жылдан өзі негізінен қалаған «Бәйдібек – Сыланды» қоғамдық қайрымдылық қорының президенті еді.

600-ге жуық тарихи, көркем публицистикалық шығармалары оқырманның көңілінен шыққан жазушы ұлттық рухани мәдениетіміз бен әдебиетіміздің дамуына өлшеусіз үлес қосты. Белгілі қаламгердің «Келіншектау», «Ақбақай», «Қыран тауы», «Құралай жолы», «Түндер сазы», «Тұлпардың ізі», «Нұржаудың нұрлы түндері» атты кітаптары, «Темірлан», «Бәйдібек» атты тарихи романдары жарық көрген.

«Көксеңгір», «Қызыл қаршыға», «Тау тәңірісі», «Ақырғы айқас», «Қайран Сәкен», «Кемеңгердің керуені», «Исаның домбырасы», «Таңғы елес», «Досовтың соңғы күндері», «Темірқазық», «Бұлантыдағы ұлы күн», «Талдының тұнық сулары», «Қош көгілдір Керулен», «Сырлы Алтай», «Алаш туы астында», «Замана перзенттері», «Мәңгілік сарын» деп аталатын дүниелері ұлттық әдебиетіміздің ұлағатты туындылары саналады.

Өмірінің соңына дейін қолынан қаламы түспей өткен қаламгер ұлтымыздың рухани қазынасына өлшеусіз үлес қосып, сөз өнерінің құдіреті арқылы ұрпақты ел мен жерді сүюге, адалдық пен азаматтық рухты бойларына сіңіруге тәрбиеледі.

Еркінбек Тұрысов Оңтүстік Қазақстан облысының, Бәйдібек ауданының Құрметті азаматы. «Шаянның Шолоховы» атанған кемел ойлы жазушының отбасы мен жақындарына қайғыларына ортақтасып, көңіл айтамыз. Қалам мен қағазға адалдымен өмірі өнеге болып өткен жазушының бейнесі есімізде мәңгі сақталады.

Ерлан Айтаханов,
Шымкент қаласының әкімі

Ғани Ташқараев,
Шымкент қаласы
мәслихатының хатшысы

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Президент Әкімшілігі басшылығымен 2020 жылғы жұмыстардың басым бағыттары жөнінде жиын өткізді.

f85d117a28a95e6afadd97185cf11eb6

Жиында еліміздің әлеуметтік-экономикалық, қоғамдық-саяси дамуы мен сыртқы саясат жөніндегі мәселелері талқыланды. 2020 жылға жоспарланған негізгі іс-шаралар тізбесі қаралды.
Абайдың 175 жылдығы мен Әл-Фарабидың 1150 жылдығын атап өтуді ұйымдастыру шаралары да пысықталды.

Сондай-ақ, аймақтарды экономикалық және әлеуметтік дамыту жөніндегі іс-шаралар мен 2020 жылдың І тоқсанына жоспарланған маңызды мәселелер талқыланды.
Жиын қорытындысы бойынша Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру және өзекті әлеуметтік мәселелерді шешудегі жұмыстарды күшейту бойынша нақты тапсырмалар берді.

1989 жылдың күз айы болатын. Келес ауданының орталығы – Абай ауылындағы Қазақ КСР-нің 50 жылдығы атындағы №24 орта мектепте жас мұғалім болып істейтінмін. Қазан айында мектебімізде Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің хатшысы Өзбекәлі Жәнібековтің қатысуымен партия жиналысы өтетіні жайлы хабар тараған.

36

Ол кісінің Отырардың отты оғланы, мемлекет қайраткері, этнограф, тарих ғылымының кандидаты екенін білетінбіз. Бұл кезде Өз-аға «Сарыағаш» шипажайында демалып жатқан болатын. Жиналысқа аудан басшылары қатысты. Басқосу барысында білім саласына байланысты біраз мәселелер сөз етілді. Әсіресе, ұлттық тәрбиеге байланысты пікірлер көп айтылды. Аудандағы жетістіктер жөнінде баяндамалар оқылды.

Өзбекәлі Жәнібеков сөз алып, білім саласындағы кемшіліктерге тоқталып өтті. Сөз арасында қазақ халқының салт-дәстүрін жас ұрпақтың бойына дарыту керектігі жайына айрықша тоқталды. Ол кісінің
мәдениет пен өнерге деген шынайы көзқарасын, қамқорлығы мен жанашырлығы, ұлтқа деген сүйіспеншілігі өте жоғары-тұғын. Сондай жоғары лауазымды қызметіне қарамастан өте қарапайым ерекше тұлға еді. Осы кісінің сөйлеген әрбір сөзінен біздің бәріміз рухани нәр алып, ерекше сезімде болдық.

Сөз арасында бейнелеу өнерін дамыту керек дегені әлі есімде. Өзінің қызмет бабымен Эстония, Жапония елдеріне барғанда бейнелеу өнеріне айрықша көңіл бөлетінін көріп қайтқанын тілге тиек етті. Сол елдердегі бастауыш сынып оқушылары 100-ден аса бояудың түр-түсін ажырата білетіндерін айтып өтті. Осындай озат тәжірибелерге сүйене отырып, бейнелеу өнерін дамытуды ерте бастан бастау керек деген сөздері әлі құлағымда жаңғырып тұр.

Енді бір кезде «Мектептеріңіздің қандай шешілмеген мәселелері бар?» – деп сұрады. Сол кезде білім ордасы бастауыш партия ұйымының хатшысы Н.О.Шервашидзе сөз алып: «Бізде жұмысқа ұзақтан қатынайтын жас мұғалімдер бар. Соларды баспанамен қамтамасыз ете алмай отырмыз. Осы мәселеге жәрдем берсеңіз екен», – деген өтініш білдірді. Мені орнымнан тұрғызып, өзінің жанында отырған Абай ауылдық кеңесінің төрағасы Әділбек Смайыловқа бір апта ішінде баспана бөлу мәселесін шешуді тапсырды.

37

Әрі бұған өзінің тікелей қадағалау жасайтынын жеткізді. Он күннің ішінде мектеп жанынан бір бөлмелі пәтер мен үй салуға жер телімін берді. Сол қамқорлықтың арқасында жас ұрпаққа алаңсыз білім беруге қол жеткіздім. Кейін еліміз тәуелсіздігін алып, қиыншылық кезінде күнкөрістің қамымен кейбір мұғалімдер мектепті тастап кеткенде де жұмысымды жалғастырумен болдым.

«Жақсының жақсылығын айт» дегендей, арада қаншама жыл өтсе де өзіме жақсылық жасаған жомарт жүректі жанға өзімнің шынайы алғысымды білдіруді жөн санадым. Бүгінде бұл білім ордасына Өзбекәлі Жәнібеков есімі берілген. Бұл мектептен халық шаруашылығының сан түрлі саласында қызмет ететін талай талантты түлектер шықты.

Шәуілдірге барған сайын қасиетті Арыстан баб кесенесіне тәу етумен қатар Өзбекәлі Жәнібековтің кесенесіне де басымды иіп, Құран бағыштаймын. Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің ішіндегі арнайы жабдықталған бөлмеде болып, оның тұтынған бұйымдары мен заттарын айрықша бір сезіммен көріп шығамын.

Қазіргі кезде Шымкенттегі №130 жалпы орта мектебінде көркем еңбек пәнінен сабақ беремін. Бұл білім ордасының салтанатты түрде ашылуына байланысты мектеп директоры Нұрлан Мырзатаевтың ұйымдастыруымен оқушыларға рухани тәрбие беру мақсатында қазақтың әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрін дәріптеуде киіз үй тігіп, қазақтың киелі қолөнерін дәріптейтін бұрыш жабдықтағанбыз. Сөйтіп, онда ұлттық нақыштағы ыдыс-аяқтарды, қолымыздан шыққан дәстүрлі еңбектерді қойдық.

Өзбекәлі Жәнібековтің өнегесін көріп есейгендіктен, бар білім мен білігімді жас ұрпақтың бойына сіңіруге талпыныс жасап келемін. Мектеп қабырғасында қазақ халқының тұңғыш кәсіби суретшісі Әбілхан Қастеевтің 115 жылдығына орай оқушылар арасында сурет көрмесін өткіздік. Қазіргі кезде көркем еңбек шеберханалары өте кең және барлық қажетті құрал-саймандарымен қамтылған. Заманауи талаптарға сай келетін білдектердің (станоктардың) түрлері де жеткілікті.

Осылайша қазақтың қолөнерін сүйетін, оны өмірде қолданысқа енгізе алатын еңбексүйгіш, талантты шәкірттер тәрбиелеуге бар күш-қуатды жұмсай беретін боламын.

Алданазар
МАХАНБЕТОВ,
№130 жалпы орта
мектебі көркем еңбек
пәнінің мұғалімі

ПОЛИЦИЯ ҚЫЗМЕТІНЕ – 109 ЖАҢА АВТОКӨЛІК

Понедельник, 06 Январь 2020 03:54

Шымкент қаласының әкімі Ерлан Айтаханов жаңа жыл мерекесі қарсаңында қалалық полиция департаментінің қызметкерлеріне жаңа қызметтік автокөліктердің кілтін табыстады. Осылайша тәртіп сақшыларының көлік паркі отандық өндірісте құрастырылған 109 жаңа автомобильмен толықты.

80765759 2412511782395107 8200848423709048832 o

Аталған қызметтік көліктер ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ішкі істер қызметі жұмысының тиімділігін арттыру тапсырмасы бойынша беріліп отыр.

Полиция қызметкерлерін Жаңа жыл мерекесімен құттықтаған қала басшысы құқық қорғау органдарының материалдық-техникалық базасын жақсарту полицейлердің жұмысын тиімдірек ететінін атап өтті.
Сонымен қатар Ерлан Қуанышұлы полиция қызметкерлеріне мереке күндері күшейтілген режимде жұмыс істеп, азаматтардың тыныштығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуді баса айтты.

Барлық автокөліктер заманауи арнайы техникамен, бейнетіркеуіштермен және  навигациялық жүйемен жабдықталған. Бұл нақты уақыт режимінде ұстау топтарының жұмысын үйлестіруге және инспекторлардың оқиға орнына немесе күзетілетін объектіге келу уақытын азайтуға мүмкіндік береді.

Шымкентке Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттары Айгүл Қаппарова мен Нұрлан Бекназаров іссапармен келді.

сенат фото

Сапар аясында депутаттар азаматтарды жеке мәселелерімен қабылдады. Қабылдауға тұрғындармен қатар Шымкентке қарасты аудан әкімдері мен жауапты сала мамандары, сондай-ақ БАҚ өкілдері қатысты.

Қоғамдық қабылдау барысында бірқатар азаматтардың өзекті мәселелері тыңдалды.

Басқосуда негізінен жұмыспен және баспанамен қамту, жерді тиімді пайдалану сияқты әлеуметтік сипаттағы мәселелер көтерілді.
Сенат депутаттары іссапар аясында Халықты жұмыспен қамту орталығында болып, тұрғындарға атаулы әлеуметтік көмекке байланысты ақпараттық-түсіндіру жұмысын өткізді.

Еліміздің үшінші мегаполисінде «City» қонақ үй кешені қайта жөндеуден соң өз жұмысын бастады.

Туристік нысан

1970 жылдары «Южный» қонақ үйі болған ғимарат қайта жөнделіп, жаңа сәулеттік келбетпен қайта жаңарды. Бұл Шымкент қаласындағы бір уақытта 400 қонаққа қызмет көрсете алатын жалғыз қонақ үй кешені саналады.

Ғимаратты арнайы аралаған Шымкент қаласының әкімі Ерлан Айтаханов туристік нысан халыққа ыңғайлы, әрі қолжетімді болатынына сенім білдірді.

– 2200 жылдық тарихы бар Шымкент қаласының ішкі және халықаралық туризмді дамытуға мүмкіншіліктері жетеді. Оған жылына 300 шуақты күннің болуы, табиғи-климаттық аймақтардың алуан түрлілігі, қаламыздың «Ұлы Жібек жолы» бойында орналасуын айтуға болады. Осындай қонақжай нысандар «Шымкент – ТМД елдерінің мәдени астанасы» қарсаңында ашылып отырғаны өте орынды. Келер жылы қалаға 200 мыңнан аса турист келеді деп күтілуде. Сәйкесінше, келушілерге сапалы қызмет көрсететін туристік индустрия объектілері қалаға өте қажет, – деді шаһар басшысы.

Кешен барлық заманауи талаптарға сай жабдықталған. Мұндағы барлық кілемдер мен төсеніштер шымкенттік «Бал текстиль» және «Назар текстиль» фабрикаларының өнімдері. Мұнда қонақ үй, хостел мен сауда галереясы орналасқан.

Қонақ үйдің инфрақұрылымына әр түрлі санаттағы креативті және функционалды 83 нөмір, мейрамхана, 2 конференц залы және қазіргі заманғы құралдармен жабдықталған келіссөз бөлмесі кіреді.
Хостелдегі 41 бөлмеде 206 орын, кафетерий, конференц залы, ойын бөлмесі мен демалыс орындары бар. Классикалық хостелдерден айырмашылығы – әр нөмір жуынатын бөлмемен қамтылған. Сауда галереясының аумағы 3500м2 қамтиды, мұнда қазақстандық және шетелдік өндірушілердің брендтері орнатылған.

 2

Бүгін Шымкен қаласы Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаменті «Жаңа жылды қауіпсіз өткізу үшін» тақырыбында брифинг өткізді. Департамент басшысы Төлебаев Әбдіманап Қошқарұлының мереке қарсаңындағы қауіпсіздік шаралары бойынша берген кеңестерін ұсынамыз:

«Жаңа жыл - ең қызықты да маңызды мереке. Барлығымыз асыға күтіп, бір-бірімізге сыйлықтар дайындаймыз. Әрбір үйде мерекелік дастархан жайылады. Оған дайындық бүгіннен-ақ басталатыны белгілі. Мереке тойлау, әрине, қызықты жағдай. Алайда, сыйлық беретін кезде, дастархан жаю барысында және мерекенің басты шарасы болып табылатын пиротехникалық бұйымдарды сатып алу және қолдану кезінде қауіпсіздік шараларын сақтау өте маңызды.

Бірінші кезекте, мереке жақындай бастағаннан бір-біріміз үшін сыйлық дайындайтынымыз белгілі. Сыйлықты сатып алар кезде қауіпсіздігіне бір сәт назар аудару қажет. Себебі, жақын адамыңызға сыйлық сыйлаймын деп денсаулығына қауіп төндіруіңіз әбден мүмкін.

Сыйлық таңдау барысында қандай талаптарға көңіл бөлу керек?

Сыйлықтарды ораумен және таратумен айналысатын ұйымдар, сондай-ақ ата-аналар оларды сатып алған кезде жауапты және мұқият болуы, яғни техникалық регламенттермен және санитарлық ережелермен белгіленген талаптарды сақтауы қажет.

Сыйлықтарды тек ұйымдасқан сауда орындарынан ғана сатып алған жөн, өйткені сапасыз тауарға жолығу қаупі рұқсат етілмеген сауда орындарында күшейе түседі.

Жаңа жылдық сыйлықтарды таңдау кезінде таңбалауға ерекше назар аудару қажет. Ойыншық және тағам түріндегі сыйлық қорабында:

- өнімнің атауы, өндіруші елі, өндірушінің мекен-жайы, импортеры, өндірушінің тауар белгісі;

- сыйлық құрамы, салмағы (нетто);

- өнімдерді дайындау күні және буып-түю күні;

- өнімдердің жарамдылық мерзімі мен сақтау шарттары;

- өнім құндылығының көрсеткіштері және т.б.

Жаңа жылдық тағам түріндегі сыйлықтардың құрамына тез бұзылатын азық-түлік өнімдері, кремдік кондитерлік өнімдер, йогурттар, сүзбе ірімшіктері, сүт өнімдері кірмеуі тиіс. Бұдан басқа, балаларға арналған тамақ өнімдерінің құрамында алкоголь, табиғи кофе, карамель, жержаңғақ, өрік сүйегінің ядросы, жасанды хош иістендіргіштер, тәттілендіргіштер, консерванттар, аспаздық кондитерлік және гидрогенизирленген майлар мен майлар, сағыз бар кондитерлік өнімдерді пайдалануға жол берілмейді.

Ал, ойыншық түріндегі сыйлықтарды таңдағанда, оларды кездейсоқ орыннан емес, арнайы сауда орындарынан сатып алған дұрыс. Ойыншықтарда өткір, жағымсыз, бөтен иіс болмауы керек. Ойыншықты ылғалды сүлгімен немесе саусағыңызбен сүрткенде, сүлгі немесе саусағыңызға бояу жағылса, оны сатып алмаған жөн. Ойыншықтың үстінен қолмен жүргізген кезде, онда майысу, үшкір қырлары, қылаулары болмау керек.

Сыйлық сыртында таңбалануы толық жазылмаған жағдайда, сатушыдан ақпарат алуға болады. Сатушы сізге толық әрі нақты ақпаратты беруге міндетті.

ҚР "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" Заңына сәйкес әрбір сатып алушы сауда желісінде тауарды, оның ішінде жаңа жылдық сыйлықты сатып алу кезінде оның шығу тегін, сапасы мен қауіпсіздігін куәландыратын құжаттармен танысу керек, егер ол сапасыз болып шықса, жарамдылық мерзімі өтіп кеткен, таңбалаусыз немесе қаптаманың бүтіндігі бұзылған жағдайда оны қайтаруды немесе айырбастауды талап ете алады.

Шымкент қаласы Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаменті мереке қарсаңында мерекелік сыйлықтардың қауіпсіздігіне мониторинг жүргізді. Яғни, 7 өнім сынамасы сатып алынып, сараптама орталығына тапсырылды. Зерттеу нәтижесімен талаптарға сәйкестігі анықталды.

Сыйлықтардан бөлек, мерекенің басты қағидасына айналған пиротехникалық заттар, яғни фейерверк, петард, жер үстіндегі от шашу және тағы да басқа түрлерін сатып алатынымыз белгілі. Бірақ барлық пиротехникалық бұйымдардан жарақат алу және өрт қаупі бар, оларды қолданғанда аса сақ болу қажет! Жарақаттың және өрттің көп бөлігі пиротехниканы пайдалану ережелерін бұзу немесе сапасыз өнімдерді (жарамдылық мерзімі өтіп кеткен, бүліну іздері бар) пайдалану салдарынан орын алады.

Пиротехникалық бұйымдарды пайдалану кезіндегі қауіпсіздік ережелері:

- пиротехникалық өнімді тек қана дайындаушы зауыттың пайдалану жөніндегі нұсқаулық талаптарына сәйкес қолдану;

        - бұйымды қолдану шарттары бойынша шектеулерді ескеру;

        - іске қосу тәсілдерінің қауіпсіздігіне мұқият болу;

        - аймақ өлшемдеріне мән беру;

- сақтау шарттары, жарамдылық мерзімі және кәдеге жарату тәсілдеріне назар аудару.

Пиротехникалық бұйымдарды қолдануға тыйым салынады:

- жарамдылық мерзімі өтіп кеткен, бүліну іздері, пайдалану жөніндегі нұсқаулықсыз және сәйкестік сертификатынсыз (сәйкестік туралы декларация немесе сәйкестік белгісі) қолдануға;

- үй-жайларда, ғимараттарда, құрылыстарда, сондай-ақ шатырларда, балкондарда және лоджияларда;

- жарылыс қауіпті және өрт қауіпті объектілердің аумақтарында, электр беру желілерінің жанында;

- концерттік және салтанатты іс-шараларды өткізу кезінде сахналық алаңдарда;

- мәдени мұра объектілерінің, қорықтардың, қаумалдар мен ұлттық парктердің аумақтарында қолдануға жол берілмейді.

Петардалар мен фейерверктерді ұшыру кезіндегі қауіпсіздік ережелері:

- қолдану алдында нұсқаулықты мұқият оқу;

- білтені жағар алдында өнімнің қайдан жанатыны туралы элементтерді дәл білу (фейерверкті қалжыңдап көрермендерге қаратуға болмайды);

- іске қосуға арналған алаң тегіс болуы тиіс, оның үстінде ағаштар, электр желілері және басқа да кедергілер болмауы тиіс. Сонымен қатар, ол тұрғын үйлерден кемінде 50 метр қашықтықта болуы тиіс.

- зымырандар балкондарға жиі ұшатынын немесе пәтерлерге терезе әйнектерін тесіп өтіп, өрттің себебі болып табылатынын ескеру қажет;

- жанып жатқан петардты адамдар мен жануарларға тастамау;

- петарды балалардың іске қосуына жол бермеу;

- жанып жатқан петардты қолда ұстамау;

- петардты жабық көлемге: банкаға, шелек, бөтелкеге салмау;

- петардты тек ашық ауада пайдалану;

- жанып жатқан петардқа 5-10 м қашықтықта жақындамау;

- петардты тек қаптамада сақтау және тасымалдау ;

- жарылғыш отшашуларды қалтаға салмау;

- петардты бөлшектемеу;

- фейерверктерді алауда жақпау;

- ешбір жағдайда пиротехниканың үстіне еңкейіп қарамау;

- егер петарда жұмыс істемесе-білтені қайтадан тексермеу немесе күйдіруге тырыспау;

- зымырандарды аулада, құдықтарда, пәтерлерде, үйлердің жанында және қоршалған шағын аумақтарда жібермеу (есіңізде болсын, әрбір нақты өнімді іске қосу орындары нұсқаулықта көрсетілуі тиіс);

- фитиль күйдірілген соң, жерге салып, бұйымнан 5-6 метр қашықтыққа жылдам алыстап кету.

Айта кететін жағдай, фейерверктерді жою қажет болғанда, екі тәулікке дейінгі мерзімге суға салып қою қажет, осыдан кейін ғана оларды тұрмыстық қоқыспен тастауға болады.

Ендігі кезек, тамақтан уланудың алдын алу мәселесі. Мерекелік дастарханға түрлі майонез қосылған салаттар, ет және балық тағамдары (ет, балық желесі, қазы-қарта), тауық етінен жасалған және т.б. тағамдар қойылып жатады. Осы тағамдарды дайындау барысында өте сақ болған жөн!

Ол үшін төмендегі талаптарды сақтау қажет:

- қауіпсіз тамақ таңдау: қандай да бір өнімді сатып алар кезде, жарамдылық мерзімін, қорабының бұзылмағандығын тексеріңіз. Рұқсат етілмеген сауда орындарынан тамақ өнімдерін сатып алмағаныңыз жөн;

- тамақ өнімдерін таза пісіру;

- мереке күндерінен қалған асты тұтынатын кезде, қайта ысытып, қайнатқан жөн. Бұл – тамақты сақтау кезінде көбеюі мүмкін қоздырғыштардан сақтанудың ең дұрыс жолы;

- шикі және дайын тағамдарды бірге сақтамау;

- дайындалған тамақты бөлме температурасында 2 сағаттан аса қалдырмау;

- көкөніс және жеміс-жидектерді пайдаланар алдында қауіпті бактериялардан тазарту үшін тазалап жуу;

- тамақ өнімдерін, әсіресе үй жағдайында дайындалған консервілерді «қолдан» және рұқсат етілмеген сауда орындарынан сатып алмаңыздар!

Осы қарапайым ережелерді орындау арқылы Сіз өзіңізді және отбасыңызды мереке қарсаңындағы қауіп-қатерлерден сақтай аласыз!»

 

 

Шымкент қаласы

Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің

сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаментінің

баспасөз қызметі

Страница 3 из 355